0113-KDIPT2-3.4011.261.2026.2.SJ

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

11 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 29 maja 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawcą jest osobą fizyczną posiadającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i podlegającym w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób fizycznych.

W 2006 r. Wnioskodawca wraz z małżonką zawarli z bankiem X Spółka Akcyjna umowę kredytu hipotecznego nr ... indeksowanego do waluty franka szwajcarskiego (CHF). Kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego przeznaczonego na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawcy. Lokal mieszkalny nie był wykorzystywany w działalności gospodarczej ani w celach zarobkowych, w szczególności nie był przedmiotem najmu ani dzierżawy.

W okresie spłaty kredytu Wnioskodawcy regulowali wobec banku raty kredytowe obejmujące zarówno część kapitałową, jak i odsetkową. Spłata kredytu następowała od 2007 r. do 2025 r.

W latach podatkowych od 2007 r. do 2023 r. Wnioskodawca korzystał z tzw. ulgi odsetkowej przewidzianej w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polegającej na odliczeniu od dochodu zapłaconych odsetek od kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe. Odliczenia były dokonywane w zeznaniach podatkowych składanych za poszczególne lata podatkowe zgodnie z obowiązującymi w danym czasie przepisami prawa podatkowego.

Łączna kwota odsetek od kredytu hipotecznego odliczonych przez Wnioskodawcę w ramach ulgi odsetkowej w latach 2007-2023 wyniosła ...

W związku z powziętymi wątpliwościami co do ważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, Wnioskodawcy wystąpili na drogę postępowania sądowego przeciwko bankowi. Sprawa została rozpoznana przez Sąd Okręgowy w ..., ... Wydział Cywilny, który wyrokiem z ... 2022 r. (sygn. akt ...), a następnie Sąd Apelacyjny w ..., ... Wydział Cywilny wyrokiem z ... 2025 r. (sygn. akt ...) stwierdził nieważność zawartej pomiędzy stronami umowy kredytu hipotecznego.

W następstwie prawomocnego rozstrzygnięcia sądu strony przystąpiły do rozliczenia wzajemnych roszczeń wynikających z nieważności umowy kredytu.

W dniu ... 2025 r. pomiędzy Wnioskodawcami a bankiem została zawarta umowa zatytułowana „Porozumienie kompensacyjne”, której celem było określenie sposobu rozliczenia wzajemnych wierzytelności stron powstałych wskutek stwierdzenia nieważności umowy kredytu.

Zgodnie z treścią porozumienia:

·       Wnioskodawcy i Jego małżonce przysługiwała wobec banku wierzytelność obejmująca zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu, w tym w szczególności kwot wpłaconych tytułem rat kredytowych oraz innych należności związanych z umową,

·       bankowi przysługiwała wobec Wnioskodawcy i Jego małżonki wierzytelność o zwrot wypłaconego kapitału kredytu.

W celu wzajemnego rozliczenia powstałych roszczeń strony dokonały potrącenia wzajemnych wierzytelności wynikających z nieważności umowy kredytu.

Z porozumienia wynika, że:

·       wierzytelność Wnioskodawcy wobec banku obejmowała kwotę ... (po przeliczeniu części świadczeń wyrażonych w CHF),

·       wierzytelność banku wobec Wnioskodawcy z tytułu zwrotu wypłaconego kapitału wynosiła ...

Po dokonaniu potrącenia wzajemnych wierzytelności bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Wnioskodawcy kwoty ...

Rozliczenie dokonane pomiędzy stronami na podstawie porozumienia kompensacyjnego miało charakter ostateczny i prowadziło do wzajemnego zaspokojenia roszczeń wynikających z nieważności umowy kredytu.

Wnioskodawcy powzięli wątpliwość co do skutków podatkowych powyższego rozliczenia w kontekście wcześniejszego korzystania z ulgi odsetkowej, w szczególności, w zakresie sposobu rozliczenia odsetek od kredytu, które zostały uprzednio odliczone od dochodu w latach 2007-2023.

W szczególności wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą tego, czy w sytuacji stwierdzenia nieważności umowy kredytu i rozliczenia stron w drodze potrącenia wzajemnych wierzytelności, Wnioskodawca jest zobowiązany doliczyć do dochodu w jednym roku podatkowym pełną kwotę odsetek uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej.

Uzupełnienie wniosku

Umowa kredytu hipotecznego została zawarta w 2006 r. na okres 30 lat.

Kredyt hipoteczny został w całości przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego służącego zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawcy oraz Jego małżonki.

Wnioskodawca oraz Jego małżonka byli solidarnie zobowiązani wobec banku z tytułu umowy kredytu hipotecznego.

Pomiędzy Wnioskodawcą a Jego małżonką nie istniała rozdzielność majątkowa.

Kredyt nie został zaciągnięty w ramach ani na potrzeby działalności gospodarczej. Wnioskodawca oraz Jego małżonka nie prowadzili działalności gospodarczej związanej z przedmiotowym kredytem ani nieruchomością.

Kwota ... stanowiła rozliczenie wzajemnych roszczeń stron wynikających z prawomocnego stwierdzenia nieważności umowy kredytu oraz zawartego porozumienia kompensacyjnego. Rozliczenie nastąpiło poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności stron. Wypłacona kwota stanowiła saldo wzajemnych rozliczeń stron po dokonaniu potrącenia.

Z treści porozumienia kompensacyjnego nie wynika, aby bank dokonał na rzecz Wnioskodawcy odrębnego zwrotu środków wpłaconych uprzednio tytułem odsetek od kredytu, które były odliczane przez Wnioskodawcę w ramach ulgi odsetkowej.

Odsetki od kredytu były faktycznie zapłacone, a ich wysokość oraz terminy zapłaty były udokumentowane dokumentami wystawionymi przez bank.

Raty kredytowe obejmowały zarówno część kapitałową, jak i odsetkową.

Wypłata środków wynikających z porozumienia kompensacyjnego nastąpiła w dniu ... 2025 r. poprzez przelew dokonany przez kancelarię adwokacką rozliczającą należności stron po dokonaniu potrąceń.

Pytania

1.   Czy w sytuacji, w której w wyniku prawomocnego wyroku sądu stwierdzono nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, a następnie strony dokonały rozliczenia wzajemnych roszczeń wynikających z nieważności umowy w drodze potrącenia wierzytelności, podatnik, który w latach wcześniejszych korzystał z tzw. ulgi odsetkowej, jest zobowiązany - na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - do doliczenia w zeznaniu podatkowym za rok, w którym nastąpiło rozliczenie z bankiem, całej kwoty uprzednio odliczonych odsetek do dochodu podlegającego opodatkowaniu?

2.   Czy w przypadku, gdy rozliczenie stron po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu nastąpiło poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności, a podatnik faktycznie nie otrzymał zwrotu odsetek w sensie ekonomicznym (ponieważ stanowiły one element rozliczenia wzajemnych świadczeń stron), powstaje obowiązek doliczenia do dochodu całej kwoty uprzednio odliczonych odsetek w ramach ulgi odsetkowej?

3.   Czy w sytuacji, gdy podatnik korzystał z ulgi odsetkowej w latach, w których podlegał opodatkowaniu według niższych stawek podatkowych, natomiast obowiązek doliczenia uprzednio odliczonych odsetek miałby nastąpić w roku podatkowym, w którym podatnik podlega opodatkowaniu według wyższej stawki podatku dochodowego, dopuszczalne jest powstanie obowiązku podatkowego prowadzącego do zapłaty podatku w kwocie wyższej niż faktyczna korzyść podatkowa uzyskana uprzednio z tytułu ulgi odsetkowej?

4.   W przypadku uznania przez organ interpretacyjny, że w przedstawionym stanie faktycznym powstaje obowiązek doliczenia do dochodu kwoty odsetek uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej, czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym doliczenie to powinno nastąpić wyłącznie do wysokości faktycznej korzyści podatkowej uzyskanej przez podatnika w związku z zastosowaniem ulgi odsetkowej w latach poprzednich, a nie w wysokości całej kwoty odsetek uprzednio odliczonych od dochodu?

Pana stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, w przedstawionym stanie faktycznym nie powstaje obowiązek doliczenia do dochodu w jednym roku podatkowym całej kwoty odsetek uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej, o której mowa w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatnik jest obowiązany doliczyć do dochodu kwoty uprzednio odliczone od dochodu lub podatku, jeżeli otrzyma ich zwrot w całości lub w części.

W ocenie Wnioskodawcy, przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, w której podatnik faktycznie otrzymuje zwrot kwoty, która wcześniej stanowiła podstawę odliczenia od dochodu lub podatku.

Tymczasem w przedstawionym stanie faktycznym rozliczenie pomiędzy Wnioskodawcami a bankiem nastąpiło w wyniku stwierdzenia nieważności umowy kredytu oraz wzajemnego rozliczenia świadczeń stron. Rozliczenie to nastąpiło poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności, a więc poprzez mechanizm prowadzący do umorzenia zobowiązań do wysokości wierzytelności niższej.

W takiej sytuacji nie można uznać, że Wnioskodawcy otrzymali faktyczny zwrot odsetek, które wcześniej stanowiły podstawę odliczenia w ramach ulgi odsetkowej.

Stwierdzenie nieważności umowy kredytu powoduje, że czynność prawna jest traktowana tak, jakby nigdy nie została skutecznie zawarta. W konsekwencji strony zobowiązane są do zwrotu wzajemnych świadczeń jako świadczeń nienależnych.

Rozliczenie to ma charakter restytucyjny, a nie dochodowy. Oznacza to, że jego celem jest jedynie przywrócenie stanu majątkowego istniejącego przed zawarciem nieważnej umowy.

W konsekwencji, rozliczenie takie nie powinno być traktowane jako zdarzenie powodujące powstanie przychodu podatkowego po stronie kredytobiorcy.

Na podobny charakter rozliczeń pomiędzy kredytobiorcami a bankami po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu wskazują również komentarze ekspertów dotyczące skutków podatkowych ugód lub rozliczeń z bankami w sprawach kredytów frankowych.

Podatek dochodowy jest podatkiem od przysporzeń majątkowych powodujących trwałe zwiększenie majątku podatnika.

W przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca i Jego małżonka nie uzyskują nowego przysporzenia majątkowego, lecz jedynie odzyskują środki, które wcześniej zostały zapłacone bankowi w wykonaniu nieważnej umowy kredytu.

W konsekwencji nie dochodzi do powstania dochodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz jedynie do przywrócenia równowagi majątkowej pomiędzy stronami.

Na brak charakteru dochodowego takich rozliczeń wskazuje również literatura dotycząca skutków podatkowych ugód z bankami w sprawach kredytów frankowych.

Zdaniem Wnioskodawcy, unieważnienie umowy kredytu powinno być neutralne podatkowo.

Skoro umowa została uznana za nieważną, to skutki prawne tej umowy powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. W konsekwencji również skutki podatkowe powinny prowadzić do przywrócenia stanu sprzed zawarcia umowy, a nie do powstania nowych obciążeń podatkowych.

Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której podatnik ponosiłby negatywne konsekwencje podatkowe wynikające z nieważnej czynności prawnej.

W ocenie Wnioskodawcy, wykładnia przepisów prowadząca do obowiązku doliczenia całej kwoty odsetek w jednym roku podatkowym mogłaby naruszać zasady konstytucyjne.

Zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie.

Jednocześnie art. 2 Konstytucji ustanawia zasadę demokratycznego państwa prawnego, z której wywodzona jest zasada sprawiedliwości podatkowej oraz zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W sytuacji przedstawionej przez Wnioskodawcę zastosowanie mechanizmu doliczenia wszystkich odsetek w jednym roku podatkowym może prowadzić do sytuacji, w której podatnik zobowiązany byłby do zapłaty podatku w kwocie wyższej niż faktyczna korzyść podatkowa uzyskana wcześniej w ramach ulgi odsetkowej.

Takie rozwiązanie prowadziłoby do naruszenia zasady proporcjonalności obciążeń podatkowych oraz zasady sprawiedliwości podatkowej.

Zdaniem Wnioskodawcy, w przedstawionym stanie faktycznym rozliczenie pomiędzy stronami nastąpiło w wyniku stwierdzenia nieważności umowy kredytu i miało charakter restytucyjny, rozliczenie nastąpiło poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności, a więc Wnioskodawca i Jego małżonka nie otrzymali faktycznego zwrotu odsetek, w konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że powstał obowiązek doliczenia całej kwoty uprzednio odliczonych odsetek do dochodu w jednym roku podatkowym.

W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy, w przedstawionym stanie faktycznym nie powstaje obowiązek doliczenia do dochodu całej kwoty odsetek uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej. W przeciwnym razie podatnik byłby zobowiązany do zapłaty podatku w kwocie przewyższającej faktyczną korzyść podatkową uzyskaną uprzednio z tytułu ulgi odsetkowej, co prowadziłoby do ekonomicznie represyjnego opodatkowania.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie, bądź, od których zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Przepis art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W myśl ww. artykułu, w przypadku pieniędzy i wartości pieniężnych przychód powstaje w momencie ich otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Nieważność umowy kredytu

Z treści art. 69 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38) wynika, że:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Z kolei na podstawie art. 58 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:

Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

W myśl art. 385¹ Kodeksu cywilnego:

§ 1 Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu, jako nieważna już od chwili jej zawarcia, nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

Skutki podatkowe zwrotu otrzymanego w wyniku potrącenia wzajemnych wierzytelności

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:

§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Z informacji przedstawionych przez Pana wynika, że w 2006 r. zawarł Pan (wraz z małżonką) umowę kredytu hipotecznego z Bankiem. W latach 2007-2023 korzystał Pan z odliczeń od dochodu w ramach tzw. ulgi odsetkowej. W dniu ... 2025 r. Sąd Apelacyjny stwierdził nieważność powyższej umowy kredytu. W celu rozliczenia skutków nieważności, ... 2025 r. strony podpisały porozumienie kompensacyjne. Pana wierzytelność tytułem rat kredytowych oraz innych należności związanych z umową wyniosła ... gr i została wzajemnie potrącona z wierzytelnością Banku z tytułu kapitału w kwocie .... Po potrąceniu Bank zobowiązał się do zapłaty na Pana rzecz kwoty ... Wypłata środków wynikających z porozumienia kompensacyjnego nastąpiła ... 2025 r. poprzez przelew dokonany przez kancelarię adwokacką rozliczającą należności stron po dokonaniu potrąceń.

Powziął Pan wątpliwość co do skutków podatkowych powyższego rozliczenia w kontekście wcześniejszego korzystania z ulgi odsetkowej, w szczególności w zakresie sposobu rozliczenia odsetek od kredytu, które zostały uprzednio odliczone od dochodu w latach 2007-2023.

Ulga odsetkowa

Zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Powołany wyżej przepis art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:

Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:

1. budową budynku mieszkalnego albo

2. wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo

3. zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo

4. nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.

W przepisie art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawy ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.

Stosownie do art. 26b ust. 6 ww. ustawy:

Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok podatkowy, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.

Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy:

Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5 mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku również w roku podatkowym bezpośrednio następującym po roku, w którym podatnik po raz pierwszy odliczył odsetki; w tym przypadku odliczeniu podlega wyłącznie różnica między sumą odsetek przypadających do odliczenia a kwotą odsetek faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.

Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy:

Odliczenia dotyczą zapłaconych łącznie przez oboje małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu – odliczeń dokonuje się zgodnie z wnioskami zawartymi w zeznaniach rocznych, bądź od dochodu każdego z małżonków, w proporcji wskazanej we wniosku, bądź od dochodu jednego z małżonków.

Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.

Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217 poz. 1588) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:

Podatnikowi, któremu w latach 2002-2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie prawo odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.

Rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek, z którymi związana była ulga odsetkowa

W latach 2007-2023 korzystał Pan z odliczeń od dochodu w ramach tzw. ulgi odsetkowej. Odliczenia były dokonywane w zeznaniach podatkowych składanych za poszczególne lata podatkowe zgodnie z obowiązującymi w danym czasie przepisami prawa podatkowego.

Konsekwencje otrzymania zwrotu kwoty, co do której uprzednio zastosowano odliczenie od dochodu, reguluje art. 45 ust. 3a ustawy, zgodnie z którym:

Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.

Z powyższego wynika, że rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek powinno być dokonane w zeznaniu składanym za ten rok, w którym dojdzie do zwrotu tych odsetek.

Konsekwencją unieważnienia umowy kredytu jest to, że obie strony muszą dokonać odpowiednich wzajemnych rozliczeń. Jednak sposób tych rozliczeń uzależniony jest każdorazowo od wyroku sądu i przyjętej w związku z tym metody wzajemnych rozliczeń w danej sprawie.

Powyższe oznacza, że w przypadku gdy bank w 2025 r. zwrócił Panu odsetki (niezależnie od formy tego zwrotu, w tym poprzez kompensatę), to powinien Pan w zeznaniu składanym za ten rok doliczyć wartość odliczonej w związku z tymi odsetkami ulgi odsetkowej, z której skorzystał Pan w latach 2007-2023.

Na marginesie wskazuję, że zgodnie z powołanym wyżej art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązek doliczenia ciąży na podatniku, który dokonywał odliczenia, niezależnie od tego czy rozliczał się indywidualnie, czy wspólnie z małżonkiem.

Regulacje wprowadzone przez ustawodawcę mają na celu opodatkowanie kwot, które uprzednio pomniejszyły dochód, podstawę obliczenia podatku lub podatek.

Z powyższego wynika, że zdarzeniem prawnym powodującym obowiązek doliczenia (a więc powstanie obowiązku podatkowego) jest zwrot kwot uprzednio odliczonych, który ma być doliczony odpowiednio, a więc w taki sposób aby uszczuplenie zobowiązania podatkowego zostało zniwelowane.

Mając zatem na uwadze wyżej przywołane przepisy prawa oraz opis sprawy stwierdzam, że powinien Pan do zeznania podatkowego składanego za 2025 r. doliczyć kwoty poprzednio przez Pana odliczone w ramach ulgi odsetkowej, z której korzystał Pan w latach 2007-2023.

Wobec powyższego Pana stanowisko uznałem za nieprawidłowe.

Jak już wspomniano, zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwrot odliczonych wcześniej kwot w ramach ulgi odsetkowej wymaga doliczenia ich do dochodu w zeznaniu rocznym za rok, w którym nastąpił zwrot środków. Doliczenie to następuje według stawki podatku obowiązującej w roku zwrotu, a nie według stawek, które faktycznie pomniejszały podatek w latach wcześniejszych.

Odnosząc się do Pana wątpliwości, czy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym doliczenie to powinno nastąpić wyłącznie do wysokości faktycznej korzyści podatkowej uzyskanej przez podatnika w związku z zastosowaniem ulgi odsetkowej w latach poprzednich, a nie w wysokości całej kwoty odsetek uprzednio odliczonych od dochodu wskazuję, że zasadą podatku dochodowego jest zasada samoopodatkowania. Zatem to na podatniku spoczywa obowiązek prawidłowego ustalenia przychodów, uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów w prawidłowej wysokości i obliczenia podatku.

W związku z powyższym, to na podatniku ciąży obowiązek ustalenia i udowodnienia, w jakiej wysokości zwrócone przez bank odsetki w ramach spłacanych rat kapitałowo-odsetkowych były uprzednio odliczone w ramach ulgi odsetkowej.

Przy czym kwestia obliczenia wartości kwot podlegających uwzględnieniu na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może być przedmiotem interpretacji, lecz podlega weryfikacji w toku ewentualnego postępowania podatkowego. Interpretacja indywidualna w odróżnieniu od aktu administracyjnego nie jest bowiem skierowana wprost na wywołanie skutków prawnych, lecz rozstrzyga czy wnioskodawca prawidłowo postrzega, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Wydanie interpretacji indywidualnej nie zwalnia podatnika z obowiązku obliczenia zobowiązania podatkowego.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Interpretacje prawa podatkowego wydaje się wyłącznie na pisemny wniosek zainteresowanego i tylko w jego indywidualnej sprawie. Z uwagi na powyższe niniejsza interpretacja dotyczy tylko Pana i nie wywiera skutków prawnych dla Pana małżonki.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.