0113-KDIPT2-3.4011.229.2026.6.SJ
Skutki podatkowe zawarcia ugody z bankiem w sprawie kredytu frankowego.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
· ponownie rozpatruję sprawę Państwa wniosku z 9 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej – w wyniku uwzględnienia zażalenia Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej postanowieniem z 28 sierpnia 2026 r. nr 0113-KDIPT2-3.4011.229.2026.4.PR, uchylił w całości postanowienie z 10 czerwca 2026 r. nr 0113-KDIPT2-3.4011.229.2026.2.SJ o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, i
· stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
9 marca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 6 marca 2026 r. oraz pismem z 13 maja 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem:
1. Zainteresowany będący stroną postępowania: …
2. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania: …
Opis zdarzenia przyszłego
We wniosku przyjęto następujące definicje (poza umieszczonymi bezpośrednio w treści wniosku):
1. Wnioskodawca – …
2. Małżonek – …,
Wspólnie nazywani również Wnioskodawcami.
Wnioskodawcy są polskimi rezydentami podatkowymi. Wnioskodawcy podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.
Wnioskodawcy w dniu … kwietnia 2007 r. zawarli z bankiem X S.A. (dalej: Bank) umowę pożyczki hipotecznej (dalej: Umowa).
Wnioskodawcy zawarli Umowę, jako osoby nieprowadzące działalności gospodarczej.
Zgodnie z treścią Umowy, Bank postawił do dyspozycji Wnioskodawców pożyczkę w kwocie xxx CHF (par. 2. Umowy). Ponadto udzielona pożyczka mogła zostać wykorzystana przez Wnioskodawców na dowolny cel (par. 3. Umowy).
Zgodnie z postanowieniami Umowy, pożyczka hipoteczna miała zostać zabezpieczona poprzez ustanowienie na nieruchomości należącej do Wnioskodawców hipoteki zwykłej i kaucyjnej na rzecz Banku. Hipoteka zwykła miała zabezpieczać spłatę kwoty pożyczki. Natomiast hipoteka kaucyjna miała zabezpieczać odsetki i inne należności uboczne.
Zgodnie z Umową, pożyczka miała zostać w pierwszej kolejności przeznaczona do wypłaty na własny rachunek Wnioskodawców, przy czym wypłata miała w pierwszej kolejności zostać przeznaczona na spłatę kredytów obciążających hipotekę. W tym miejscu należy wskazać, że Wnioskodawcy posiadali wcześniej zaciągnięty kredyt hipoteczny (z którego sfinansowali zakup nieruchomości, w której realizowali własne cele mieszkaniowe i której dotyczyła pożyczka hipoteczna opisana we wniosku) udzielony w innym banku. Kredyt ten został udzielony Wnioskodawcom ok. 2004 r. Pożyczka udzielona Wnioskodawcom przez Bank przekraczała swoją wartością wcześniej udzielony kredyt, zatem po jego spłacie Wnioskodawcom pozostała jeszcze nadwyżka, którą Wnioskodawcy planowali wydatkować na przeprowadzenie remontu tejże nieruchomości. Warto pamiętać, że wówczas kredyty frankowe były udzielane na lepszych warunkach niż kredyty złotówkowe – przy tej samej zdolności kredytowej kredytobiorca miał szanse na wyższy kredyt we frankach, niż w złotówkach.
Warto również zauważyć, że Umowa została przez jej strony aneksowana – w dniu … czerwca 2013 r. Zawarto aneks nr 1 do Umowy, zgodnie z którego treścią utworzony został nieoprocentowany rachunek prowadzony w Banku – prowadzony w walucie pożyczki.
Wnioskodawcy przeznaczyli całą pożyczkę udzieloną Im w ramach Umowy na własne cele mieszkaniowe, tj. na:
1) spłatę kredytu hipotecznego, zabezpieczonego hipotecznie, dzięki któremu Wnioskodawcy nabyli nieruchomość, w której realizowali własne cele mieszkaniowe,
2) przeprowadzenie prac remontowych w ww. nieruchomości.
Po zawarciu Umowy Wnioskodawcy spłacali ją w normalnym trybie.
Jednocześnie w związku z doniesieniami medialnymi dotyczącymi możliwej nieważności takich umów, Wnioskodawcy skonsultowali swoją Umowę z profesjonalistą. W konsekwencji takiej konsultacji złożony został przez Wnioskodawców pozew o stwierdzenie nieważności Umowy. Spór zawisł przed Sądem Okręgowym w ….
W toku postępowania sądowego, bank zaproponował polubowne załatwienie sprawy – zawarcie ugody. Celem zawarcia przedstawionej przez Bank ugody jest uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy poprzez przyjęcie w ugodzie rozwiązań mających na celu zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności z tytułu udzielonej pożyczki.
W ramach proponowanej ugody strony miałyby dokonać przeliczenia pożyczki udzielonej Umową na polskie złote. Strony miałyby założyć, że pożyczka od początku była udzielona w polskich złotych.
Po dokonaniu przeliczenia ww. kwoty pożyczki powstałaby po stronie Wnioskodawców nadpłata, którą Bank musiałby zwrócić razem z odsetkami.
Ponadto Bank miałby zwolnić Wnioskodawców z długu (umorzenie zadłużenia Wnioskodawców) w kwocie szczegółowo wskazanej w ugodzie (kwota ta zostanie dopiero wyliczona). Na kwotę umorzenia składać się może jednak kwota kapitału, odsetki skapitalizowane, odsetki zapadłe niespłacone, odsetki od zadłużenia przeterminowanego, odsetki zauważone. Dodatkowo Bank może zwolnić Wnioskodawców z długu (umorzyć zadłużenie Wnioskodawców) z tytułu kosztów i opłat udzielenia pożyczki/zawarcia ugody.
W ramach ugody Bank zobowiązuje się również do zwrotu Wnioskodawcom kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego w kwocie … zł oraz kwoty … zł tytułem zwrotu połowy opłaty sądowej od pozwu).
Zgodnie z treścią proponowanej ugody, Bank miałby zwrócić Wnioskodawcom „kwotę dodatkową” równą … gr. Kwota, jak nazwał ją Bank, dodatkowa mieści się w kwotach dotychczas spłaconych przez Wnioskodawców Bankowi.
Wnioskodawcy nie zawarli jeszcze ugody na proponowanych przez Bank warunkach – warunki nie zostały również ostatecznie potwierdzone (tj. w szczególności nie zostały jeszcze definitywnie obliczone kwoty nadpłaty i/lub umorzenia zadłużenia). Wnioskodawcy podejmą decyzję o ewentualnym zawarciu ugody dopiero po uzyskaniu odpowiedzi na niniejszy wniosek.
Uzupełnienie wniosku
Wnioskodawca wraz z małżonką byli solidarnie odpowiedzialni za zobowiązania z tytułu udzielonej pożyczki.
Pożyczka została udzielona przez bank działający pod nazwą X S.A. z siedzibą w Warszawie, zatem bank działający w Polsce w formie spółki akcyjnej, który podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.
Celem, na który zaciągnięto zobowiązanie wynikające z pożyczki będącej przedmiotem wniosku było zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.
Pożyczka została udzielona Wnioskodawcy oraz Małżonkowi wraz z zabezpieczeniem jej spłaty na nieruchomości ww. osób, tj. została ustanowiona hipoteka. Pożyczka została udzielona z obowiązkiem jej zwrotu.
Umowa pożyczki została zawarta w dniu … kwietnia 2007 r. i została udzielona przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym.
Wnioskodawca wraz z Małżonką wydatkowali środki uzyskane z ww. pożyczki na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Do zawarcia ugody jeszcze nie doszło – Wnioskodawcy uzależniają zawarcie ugody od odpowiedzi udzielonej przez tut. Organ. Dopiero bowiem po ustaleniu konsekwencji zawarcia ugody będą mogli świadomie zawrzeć ugodę (lub zrezygnować z jej zawarcia).
Stroną ugody będą Wnioskodawca wraz z Małżonką oraz kredytodawca – X S.A. z siedzibą w ….
Na moment złożenia wniosku o wydanie interpretacji podatkowej Bank nie wyjaśnił co składa się na „kwotę dodatkową”, o której mowa we wniosku. W ocenie Wnioskodawcy i Jego Małżonki kwota ta stanowić będzie jednak nadpłacone w trakcie trwania umowy pożyczki kapitał i odsetki.
Z ugody nie wynika, aby Bank miał wypłacić Wnioskodawcy i Jego Małżonkowi kwoty, które faktycznie można nazwać kwotami „dodatkowymi”, tj. brak jest informacji na temat odszkodowania, rekompensaty, itp. W projekcie ugody (który nie jest jeszcze w pełni wypełniony – stąd powstałe po stronie Wnioskodawcy i Jego Małżonki wątpliwości) brak jest innych kwot, które mają zostać zwrócone.
Na marginesie, Wnioskodawca wraz z Małżonką wskazują, że termin zwrotu nadpłaty (opisanej poniżej) oraz ww. kwoty „dodatkowej” ma nastąpić w tym samym terminie, tj. 21 dni od dnia zawarcia ugody.
W treści ugody Bank proponuje przeliczenie pożyczki udzielonej we frankach szwajcarskich na polski złoty po określonym kursie. W projekcie ugody (jeszcze nieuzupełnionym w pełnym zakresie) a dokładniej w § 1 ust. 8-9 wskazano, że po dokonaniu ww. przeliczenia powstała nadpłata należna pożyczkobiorcy, która na dzień zawarcia ugody wynosi wraz z odsetkami określoną kwotę (kwota ta nie została dotychczas wpisana do treści ugody). Z treści ugody wynika jednak, że na kwotę tę składać się mogą kapitał i odsetki.
Natomiast kwotę … gr (określoną w § 4 ust. 4 Ugody) określono jako „kwotę dodatkową” bez jej doprecyzowania. Wnioskodawca wraz z Małżonkiem domniemują jednak, że kwota ta stanowić będzie (m.in. z powodów wskazanych wyżej) zwrot kapitału i odsetek powstały w związku z dokonanym przeliczeniem.
W ugodzie próżno szukać przyznania przez Bank, że środki te są Bankowi nienależne, jednak wskazuje, że w związku z przeliczeniem pożyczki na złotówki po stronie Banku powstała nadpłata.
W zakresie ww. odsetek – będą one naliczone przez Bank od dnia powstania nadpłaty, stosując oprocentowanie zmienne w stosunku rocznym.
Bank zobowiązał się do zwrotu ww. nadpłaty wraz z odsetkami w terminie 21 dni od dnia zawarcia ugody (tj. w tym samym terminie, co „kwoty dodatkowej”).
Kwota … zł stanowi dla Wnioskodawcy i Jego małżonki zwrot poniesionych kosztów pełnomocnika w kwocie faktycznie poniesionej, jak również kwota … zł stanowić będzie zwrot połowy opłaty sądowej, która została przez ww. osoby poniesiona.
Zwrot ww. kwot ma dla Wnioskodawcy i Jego Małżonki charakter zwrotu poniesionych wcześniej kosztów.
Wnioskodawca ani Jego Małżonka nie korzystali dotychczas z zaniechania poboru podatku na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Pytania
1. Czy w przypadku zwolnienia Wnioskodawców z części długu dokonanego przez Bank, Wnioskodawcy będą mogli skorzystać z zaniechania poboru podatku, a zatem nie będą zobowiązani do zapłaty podatku z tego tytułu?
2. Czy kwoty zwracane Wnioskodawcom przez Bank, w szczególności „kwota dodatkowa”, stanowią dla Wnioskodawców przychód podlegający opodatkowaniu?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad 1
W ocenie Wnioskodawców, w sytuacji w której Bank zwolni Wnioskodawców z części długu, Wnioskodawcy będą mogli skorzystać z zaniechania poboru podatku, a zatem nie będą zobowiązani do zapłaty podatku od kwoty odpowiadającej kwocie zwolnienia z długu (w pełnym jej zakresie).
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: uPIT), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem jednak tych dochodów, które zostały szczegółowo wyliczone w innych przepisach uPIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji Podatkowej zaniechano poboru podatku.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 uPIT, w przypadku, gdy podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, to przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowych jest (z zastrzeżeniem szczegółowo wskazanych przepisów uPIT) suma dochodów ze wszystkich źródeł.
Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 2 uPIT, dochodem ze źródła przychodów (jeśli inne przepisy uPIT nie stanowią inaczej), jest nadwyżka przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeśli natomiast koszty przekraczają sumę przychodów, to mamy do czynienia ze stratą z tego źródła przychodów.
W art. 11 ust. 1 uPIT, wskazano, że przychodami (z zastrzeżeniem wyjątków ustawowych) są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Ponadto w myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 uPIT w zw. z art. 20 ust. 1 uPIT, przychody, które nie mogą zostać zakwalifikowane do pozostałych wskazanych w ustawie źródłem przychodów, traktowane są jako tzw. „inne źródła”. Do innych źródłem zaliczamy w szczególności kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Określenie w szczególności powoduje uznanie, że nie tylko literalnie wskazane w tym przepisie rodzaje przychód będziemy kwalifikować jako inne źródła – katalog ma bowiem wyłącznie charakter przykładowy.
Przechodząc w tym miejscu do kwestii uregulowanych w prawie cywilnym, należy zwrócić uwagę na art. 508 Kodeksu cywilnego. W przepisie tym uregulowano instytucję zwolnienia z długu. W konsekwencji zastosowania tej instytucji zobowiązanie wygasa, jeśli wierzyciel zwolni dłużnika z długu, a dłużnik to zwolnienie przyjmie. Wymagana jest zatem zgoda dłużnika na przyjęcie zwolnienia.
Udzielenie pożyczki jest neutralne podatkowo. Jednakże jej umorzenie (w całości lub części) lub odsetek od takiej pożyczki stanowi przychód podatkowy, który kwalifikować należy jako przychód z innych źródeł.
W tym miejscu warto również zwrócić uwagę, że Wnioskodawcy zawarli umowę pożyczki hipotecznej. Jednak pożyczka hipoteczna również stanowi „umowę o kredyt hipoteczny” w rozumieniu ustawy o kredycie hipotecznym. Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo – por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 27 listopada 2024 r. (sygn. akt I SA/Be 647/24). Nie ulega zatem wątpliwości, że rozporządzenie opisane w dalszej części pisma obejmuje i dotyczy również pożyczki hipotecznej (a nie tylko kredytu hipotecznego).
W rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (dalej: Rozporządzenie) przewidziano konkretne warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby zaniechać poboru podatku.
W szczególności warunkami do zastosowania ww. zaniechania poboru podatku są:
1) umorzenie osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w sytuacji, gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej,
2) otrzymanie przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania. Kwoty wierzytelności obejmują kwotę kredytu (kapitału), odsetek i prowizji oraz opłat niezbędnych do udzielenia kredytu. Za jedną inwestycję mieszkaniową rozumieć należy inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych m.in. jednego gospodarstwa domowego.
W Rozporządzeniu wyjaśniono również, jak rozumieć kredyt mieszkaniowy, bowiem jest to kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 uPIT.
Ustawodawca wskazał, że zaniechaniu może podlegać kredyt, który został zaciągnięty na wydatki opisane w art. 21 ust. 25 pkt 1. uPIT, tj. wydatki poniesione na nabycie nieruchomości, ale również na remont. Wnioskodawcy zawarli umowę o pożyczkę hipoteczną (do której należy stosować postanowienia Rozporządzenia jak do kredytu hipotecznego).
W Umowie wskazano co prawda, że Wnioskodawcy mogli przeznaczyć środki na dowolny cel. Podkreślenia wymaga, że żaden przepis Rozporządzenia, czy uPIT nie stanowi wyłączenia do uznania, że kredyt (pożyczka) udzielony ze wskazaniem na dowolny cel, nie może zostać uznany za kredyt (pożyczkę) przeznaczony na wydatki mieszkaniowe (w rozumieniu art. 21 ust. 25 pkt 1 uPIT). Znaczenie powinno mieć wyłącznie faktyczne przeznaczenie środków, a nie nazewnictwo przyjęte przez Bank. Wnioskodawcy nie mieli przecież wpływu na to, jak Bank nazwie kredyt (pożyczkę) czy jak określi przeznaczenie udzielonych środków. Znamienne jest w tym miejscu wskazanie, że pożyczka udzielona w ramach Umowy została w pełnym zakresie zabezpieczona hipotecznie. Ponadto Wnioskodawcy przeznaczyli w całości udzieloną im kwotę na cele mieszkaniowe. W takim zaś wypadku, kredyt (pożyczka) ten wypełnia warunki do uznania go za kredyt (pożyczkę) przeznaczony na cele mieszkaniowe – posłużył bowiem sfinansowaniu wydatków o charakterze w pełni mieszkaniowym. Ponadto kredyt (pożyczka) został zaciągnięty przed dniem 15 stycznia 2015 r. i został udzielony przez bank podlegający nadzorowi KNFu.
Podsumowując, Wnioskodawcy stoją na stanowisku, że przychód z tytułu zwolnienia Wnioskodawców z części długu wynikającego z kredytu (pożyczki) opisanego tym wnioskiem, będzie w całości podlegał zaniechaniu poboru podatku. Pożyczka została bowiem przeznaczona faktycznie na sfinansowanie wydatków o celu mieszkaniowym – sam fakt, że w Umowie wskazano „dowolny cel” przeznaczenia środków pozostaje bez znaczenia dla uprawnienia Wnioskodawców do zastosowania zaniechania poboru podatku.
Ad 2
Wnioskodawcy stoją na stanowisku, że kwoty zwracane Im przez Bank – w szczególności „kwota dodatkowa” – nie stanowią dla Nich przychodu podlegającego opodatkowaniu. Kwoty zwracane przez Bank – tj. kwota nadpłaty (i mieszcząca się w niej „kwota dodatkowa”), jak również odsetki obliczone od tej kwoty nie powodują bowiem zwiększenia się majątku Wnioskodawców. Podobnie zwrot kosztów zastępstwa procesowego i połowy opłaty sądowej od pozwu będą dla Wnioskodawców wolne od podatku dochodowego.
W odpowiedzi na pytanie nr 1 wskazano na szereg przepisów, które opisują czym jest przychód. Jednak warto zwrócić uwagę, że za przychód uznać zatem można wyłącznie definitywną formę przysporzenia majątkowego, która powoduje zwiększenie się majątku podatnika (poprzez zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów).
Za przychód uznać należy zgodnie z art. 11 ust. 1 uPIT, m.in. pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – takie, które podatnik rzeczywiście otrzymał. Ponadto dotyczy to również pieniędzy i wartości pieniężnych, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – takie, które zostały mu faktycznie udostępnione lub przekazane do odbioru, a więc takie, gdzie ma możliwość korzystania z nich jak właściciel.
Inne źródła przychodu zostały szczegółowo opisane w odpowiedzi na pytanie nr 1.
Jednocześnie zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego, poprzez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego, w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
W opisanej sytuacji istnieje między stronami (Wnioskodawcami i Bankiem) niepewność co do skuteczności i ważności Umowy. Ponadto między ww. Stronami zawisł spór – jest aktualnie rozpoznawany przez sąd powszechny. W ramach ugody strony będą dążyły do zastosowania wzajemnych ustępstw, w celu zażegnania i zakończenia sporu.
W konsekwencji zawarcia ugody i w przypadku dokonania przez Bank zwrotu nadpłaconych środków wcześniej wpłaconych przez Wnioskodawców, nie dojdzie po Ich stronie do przysporzenia podatkowego. Środki te zostaną zwrócone, co oznacza, że majątek Wnioskodawców w żaden sposób nie zostanie powiększony, a wyłącznie powróci do wartości, którą przedstawiałby, gdyby Bank od początku stosował warunki opisane ugodą.
Opodatkowaniu nie będzie również podlegać „kwota dodatkowa” – Bank powszechnie posługuje się taką nazwą w oferowanych przez siebie ugodach. Wnioskodawcy nie mają wpływu na nazewnictwo stosowane przez Bank. Wnioskodawcy mogą wyłącznie do takiej ugody przystąpić lub oczekiwać na orzeczenie sądu. Wnioskodawcom zależy jednak na szybszym zakończeniu sprawy. Jednocześnie owa kwota dodatkowa mieści się w kwotach wpłaconych dotychczas przez Wnioskodawców, zatem mimo takiego nazewnictwa, również zwrot tej kwoty nie powoduje przysporzenia po stronie Wnioskodawców.
Ponadto na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b) uPIT, odsetki z tytułu opóźnienia w zwrocie nadpłaconej kwoty również nie będą podlegać opodatkowaniu.
Podobnie sytuacja wyglądać będzie w przypadku zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i zwrotu połowy opłaty sądowej. Jak wskazuje nazwa, kwota ta stanowi zwrot wcześniej poniesionych przez Wnioskodawców środków, a ponadto mieści się w „widełkach” zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych/adwokatów. W tym miejscu zaznaczyć należy, że po stronie Wnioskodawców dochodzi do współuczestnictwa, zatem każdemu z nich należy się zwrot kosztów zastępstwa w wysokości … zł (łącznie … zł wskazane w ugodzie).
Podsumowując – zarówno kwoty zwracane Wnioskodawcom przez Bank, o ile mieścić się będą w kwotach wcześniej wpłaconych przez Nich Bankowi w ramach spłaty pożyczki zaciągniętej Umową, jak i odsetki od niej, nie będą podlegały opodatkowaniu. Podobnie zwrot kosztów procesu i połowy opłaty sądowej stanowi zwrot wcześniej poniesionych przez Wnioskodawców wydatków. W takim stanie rzeczy po stronie Wnioskodawców nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.
Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) – mają definitywny, a nie zwrotny charakter. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też w wyniku określonego zdarzenia, które powoduje zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
Odrębnym źródłem przychodów są m.in. określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.
W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez bank wierzytelności wynikającej z zaciągniętej przez Państwa pożyczki hipotecznej, wskazuję że instytucja pożyczki uregulowana została przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego:
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Stosownie do art. 720 § 2 ww. Kodeksu:
Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.
Z kolei stosownie do art. 78 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.):
Do umów pożyczek pieniężnych zawieranych przez bank stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zabezpieczenia spłaty i oprocentowania kredytu.
Natomiast instytucja kredytu uregulowana została w art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe.
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 Kodeksu cywilnego:
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Z wyżej wymienionego przepisu Kodeksu cywilnego wynika wprost, że w sytuacji gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje dochodzi do wygaśnięcia zobowiązania. Instytucja zwolnienia z długu może odnosić się jedynie do wierzytelności istniejących. Zatem zwolnienie z długu to instytucja prawa cywilnego zmierzającego do umorzenia zobowiązania (zwolnienie z długu ma na celu umorzenie zobowiązania).
Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Stosownie natomiast do art. 917 Kodeksu cywilnego:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
Podkreślić należy, że otrzymanie pożyczki i jej spłata na warunkach przewidzianych w umowie pożyczki są obojętne podatkowo. Przychód po stronie pożyczkobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia pożyczki, jej części lub odsetek. Wtedy bowiem pożyczkobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
W konsekwencji, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu pożyczki hipotecznej należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Poprawność powyższego stanowiska potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2012 r. sygn. akt II FSK 2633/10, w którym Sąd wskazał, że: „gdy dochodzi do umorzenia wierzytelności przez kredytodawcę nie jest istotne, czy u podstaw uzyskanego nieodpłatnego świadczenia leży umowa o zwolnienie z długu, czy też decyzja wierzyciela o rezygnacji z dochodzenia należności. Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w następstwie takich zdarzeń dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia. Po jego stronie powstaje tym samym przychód stanowiący równowartość umorzonej kwoty zobowiązania, którego nie musi już świadczyć na rzecz wierzyciela. Faktyczna rezygnacja wierzyciela z dochodzenia należności prowadzi więc do powstania przychodu, podobnie jak w przypadku zawarcia umowy o zwolnienie z długu, albowiem w każdym z tych przypadków po stronie dłużnika ustaje obowiązek spełnienia świadczenia. Należy bowiem zauważyć, że pojęcie „nieodpłatnego świadczenia” obejmuje wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy”.
Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychód z nieodpłatnych świadczeń powstaje w momencie ich otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że ugoda, w ramach której bank zwolni Państwa z długu (umorzy zadłużenie) a Państwo przyjmą to zwolnienie z długu nie została jeszcze zawarta. Zatem w dniu podpisania umowy uzyskają Państwo przychód, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tym samym, wartość umorzonych Państwu kwot wierzytelności z tytułu pożyczki hipotecznej, tj.: kwoty kapitału, odsetek oraz kosztów i opłat udzielenia pożyczki, na podstawie zawartej ugody z bankiem, stanowić będzie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Jednakże, zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których
mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia
1 stycznia 2025 r.
do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.
Zatem, zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
· kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
· kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
· kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
· kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie także w przypadku umorzenia kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w sytuacji, gdy zarówno kredyt refinansowy, jak i kredyt konsolidacyjny został zaciągnięty na spłatę kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (§ 1 ust. 4 ww. rozporządzenia). W takiej sytuacji, zaniechanie obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
Z opisu sprawy wynika, że:
· … kwietnia 2007 r. zawarli Państwo z Bankiem umowę pożyczki hipotecznej (pożyczka mogła zostać wykorzystana przez Państwa na dowolny cel) udzielonej we frankach szwajcarskich (CHF);
· pożyczka została udzielona przez Bank działający pod nazwą X S.A. z siedzibą w Warszawie, zatem Bank działający w Polsce w formie spółki akcyjnej, który podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów;
· celem, na który zaciągnięto zobowiązanie wynikające z pożyczki było zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego;
· pożyczka została udzielona Państwu wraz z zabezpieczeniem jej spłaty na nieruchomości, tj. została ustanowiona hipoteka;
· ww. pożyczkę przeznaczyli Państwo w całości na własne cele mieszkaniowe, tj. na:
ü spłatę kredytu hipotecznego, zabezpieczonego hipotecznie, dzięki któremu nabyli Państwo nieruchomość, w której realizowali Państwo własne cele mieszkaniowe,
ü przeprowadzenie prac remontowych w ww. nieruchomości;
· nie korzystali Państwo dotychczas z zaniechania poboru podatku na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe;
· w ramach ugody Bank miałby zwolnić Państwa z długu (umorzyć Państwa zadłużenie); umorzenie będzie dotyczyło kapitału, jak i odsetek;
· ugodę planują Państwo podpisać po uzyskaniu interpretacji indywidulanej.
Mając na uwadze powyższe przepisy prawa oraz opis Państwa sprawy wskazuję, że w sytuacji gdy uzyskają Państwo przychód z tytułu umorzenia (zwolnienia z długu) części pożyczki hipotecznej do końca 2026 r., to przychód ten może korzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego, w myśl Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym (pożyczką hipoteczną) udzielonym na cele mieszkaniowe.
Zatem Państwa stanowisko odnośnie pytania nr 1 należy uznać za prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do Państwa wątpliwości związanych z kwotami zwracanymi przez bank, tj.:
· nadpłaty, w której mieści się „kwota dodatkowa”, która w Państwa ocenie stanowi zwrot kapitału i odsetek powstały w związku z dokonanym przeliczeniem [w projekcie ugody (jeszcze nieuzupełnionym w pełnym zakresie) a dokładniej w § 1 ust. 8-9 wskazano, że po dokonaniu ww. przeliczenia powstała napłata należna pożyczkobiorcy, która na dzień zawarcia ugody wynosi wraz z odsetkami określoną kwotę],
· odsetkami od ww. nadpłaty,
· kosztami zastępstwa procesowego oraz
· kosztami połowy opłaty sądowej od pozwu
wskazać należy, że stosownie do art. 917 ustawy z Kodeks cywilny:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
Odnosząc się do skutków podatkowych otrzymania ustalonej w ugodzie kwoty dodatkowej wyjaśniam, że zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
W opisie sprawy wskazali Państwo, że w treści ugody Bank zaproponował Państwu przeliczenie pożyczki udzielonej we frankach szwajcarskich na polski złoty po określonym kursie. W projekcie ugody (jeszcze nieuzupełnionym w pełnym zakresie) a dokładniej w § 1 ust. 8-9 wskazano, że po dokonaniu ww. przeliczenia powstała napłata należna pożyczkobiorcy, która na dzień zawarcia ugody wynosi wraz z odsetkami określoną kwotę (kwota ta nie została dotychczas wpisana do treści ugody). Z treści ugody wynika jednak, że na kwotę tę składać się mogą kapitał i odsetki. Ponadto Bank planuje wypłacić Państwu także kwotę … zł określaną jako „kwota dodatkowa”, bez wskazania podstawy prawnej tego świadczenia. Jednakże w Państwa mniemaniu, kwota ta stanowi zwrot kapitału i odsetek powstały w związku z dokonanym przeliczeniem. Podali Państwo również, że z ugody nie wynika, aby Bank miał wypłacić Państwu kwoty, które faktycznie można nazwać kwotami „dodatkowymi”, tj. brak jest informacji na temat odszkodowania, rekompensaty itp. W projekcie ugody brak jest innych kwot, które mają zostać zwrócone.
Mając na względzie powyższe, wskazuję że po Państwa stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego. W związku z zawarciem ugody otrzymają Państwo zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazali Państwo na rzecz Banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych. A zatem otrzymają Państwo środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z Państwa własnych środków. Kwota otrzymana na podstawie ugody nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w Państwa majątku. Wypłata ta będzie dla Państwa neutralna podatkowo.
W związku z powyższym stwierdzam, że otrzymana przez Państwa na podstawie ugody nadpłata i mieszcząca się w niej „kwota dodatkowa” nie będą stanowić dla Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym ich uzyskanie nie będzie skutkować po Państwa stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego.
W odniesieniu do odsetek, które będą naliczone przez Bank od dnia powstania nadpłaty, wskazuję że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z powyższego, art. 21 ust. 1 pkt 95b powołanej ustawy zwalnia z opodatkowania m.in. odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Odsetki ustawowe, jakie zostaną Państwu wypłacone od kwoty nadpłaty mocą ugody, dotyczą nieterminowej wypłaty należności niepodlegającej opodatkowaniu ww. podatkiem – nadpłaty pożyczki hipotecznej. Należy zatem zgodzić się z Państwa stanowiskiem, że wypłata tego świadczenia nie generuje po Państwa stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podstawą braku opodatkowania tychże odsetek jest ich zwolnienie od podatku dochodowego od osób fizycznych na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy.
W odniesieniu natomiast do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłat sądowych, wskazuję że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 ww. ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym m.in. zastępstwa procesowego, opłaty sądowej od wniesienia pozwu) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Wobec powyższego, skoro jak Państwo wskazali we wniosku – wypłacane na podstawie ugody kwoty, w tym koszty zastępstwa procesowego (koszty pełnomocnika w kwocie … zł) i opłaty sądowe (połowa opłaty w kwocie 500 zł), stanowią zwrot poniesionych wcześniej kosztów z Państwa majątku, to stwierdzam, że zwrot ten również nie będzie stanowił dla Państwa przychodu.
Zwrócone na Państwa rzecz koszty zastępstwa procesowego i opłaty sądowe nie będą stanowić przysporzenia po Państwa stronie i nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem ww. kosztów procesowych i opłat sądowych nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Kwoty te stanowić będą jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Państwa wydatków – nie będą więc dochodem podlegającym opodatkowaniu.
W związku z powyższym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 należy uznać za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Odnosząc się do przywołanego przez Państwa wyroku WSA, informuję, że zapadł on w konkretnej sprawie, osadzonej w określonym stanie faktycznym oraz prawnym i tylko do niej się odnosi.
Końcowo nadmieniam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa, jest sam przepis prawa. Jeżeli zatem przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe będzie różnić się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Państwa chroniła.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli korzystać ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Pan … (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów