0113-KDIPT2-3.4011.219.2026.1.KKA
Moment powstania przychodu z tytułu otrzymania zadatku w związku z umową sprzedaży w przypadku braku realizacji umowy przyrzeczonej.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
2 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 1 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W dniu 27 października 2021 r. w obecności agenta nieruchomości nastąpiła prezentacja nieruchomości. Strony, to jest Sprzedający i Kupujący uzgodniły warunki sprzedaży nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w miejscowości …., zawarte w protokole uzgodnień transakcji, a mianowicie:
a) cena sprzedaży nieruchomości;
b) finansowanie – środki własne;
c) termin zawarcia umowy przedwstępnej do 12 listopada 2021 r.;
d) wysokość zadatku płatnego przed zawarciem umowy przedwstępnej w kwocie 50 000 złotych i w wysokości 150 000 złotych płatnego najpóźniej do 16 XI 2021 r. na rachunek bankowy sprzedającego;
e) termin umowy przyrzeczonej do 14 grudnia 2021 r.;
f) termin przekazania nieruchomości do 30 stycznia 2022 r.
Kupujący chcąc mieć pewność, że sprzeda mu Pani nieruchomość położoną w miejscowości ….. prosił o podpisanie umowy rezerwacyjnej drogą mailową ponieważ zamieszkuje w odległej miejscowości. Poinformowała Pani Kupującego, że ma jeszcze dwóch klientów zainteresowanych sprzedawaną nieruchomością. Dalsze ustalenia z kupującym były telefoniczne oraz mailowe.
W dniu 28 października 2021 r. sporządzono umowę rezerwacji nieruchomości podpisaną przez Panią jako Sprzedającą i wraz z protokołem uzgodnień - pośrednik nieruchomości z Pani strony przesłała te dokumenty mailem do Kupującego.
Umowa rezerwacji nieruchomości zawierała między innymi takie dane jak:
1) Kupujący zobowiązuje się w terminie do 29 października 2021 r. dokonać przelewu na rachunek bankowy Sprzedającego kwotę 50 000 złotych jako opłatę rezerwacyjną;
2) W przypadku braku wpłaty umowa ulega rozwiązaniu;
3) W związku z płatnością, o której mowa w ust. 1 strony uzgadniają, że w przypadku nie zawarcia umowy przedwstępnej do 12 listopada 2021 r. oraz braku wpłaty zadatku 150 000 złotych przez Kupującego, Sprzedający zatrzymuje opłatę rezerwacyjną;
4) Do opłaty rezerwacyjnej stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego dotyczące zadatku.
Kupujący nie wniósł zastrzeżeń do umowy rezerwacji nieruchomości pomimo jej niepodpisania i nieodesłania, ale w dniu 29 października 2021 r. dokonał przelewu na Pani konto w kwocie 50 000 złotych z zaznaczeniem w tytule przelewu „zadatek”.
W tym samym dniu, Kupujący poinformował pocztą mailową Pani pośrednika nieruchomości o dokonanym przelewie. W dniu 5 listopada 2021 r. Pani pośrednik nieruchomości przesłał drogą mailową Kupującemu umowę przedwstępną do zapoznania się i ewentualnego naniesienia poprawek. Kupujący nie wniósł żadnych zastrzeżeń wobec czego w dniu 9 listopada 2021 r. Pani pośrednik nieruchomości przesłał do Kupującego drogą mailową umowę przedwstępną sprzedaży z prośbą o podpisanie i odesłanie. Kupujący umowy nie odesłał i w rozmowie telefonicznej z Pani pośrednikiem nieruchomości twierdził, że nie może wydrukować umowy i jej przesłać, ale zrobi przelew bo to najważniejsze. Pani pośrednik nieruchomości w dniu 10 listopada 2021 r. w rozmowie telefonicznej zaproponował kupującemu, że przyjedzie 11 listopada 2021 r. po odbiór umowy wiedząc, że Kupujący jest po zabiegu na biodro, na co Kupujący stwierdził ,że nie ma takiej potrzeby i trzeba mieć do siebie zaufanie i że wyśle umowę i zrobi przelew, który jest najważniejszy.
Powyższe fakty zostały potwierdzone przez Pani pośrednika jako świadka na rozprawie sądowej w dniu 20 września 2022 r. przed Sądem Okręgowym I Wydział Cywilny w ….. Umowa przedwstępna sprzedaży zawierała między innymi takie dane jak:
a) przedmiot umowy, tj. sprzedaż nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości ….. stanowiącej zabudowane działki oznaczone numerem ewidencyjnym …. o powierzchni łącznej 4434 m2 dla której prowadzona jest Księga Wieczysta nr …. przez Sąd Rejonowy w ….;
b) cenę sprzedaży;
c) zapłatę, tj. na poczet ceny sprzedaży Kupujący tytułem zabezpieczenia umowy przyrzeczonej dokona wpłaty zadatku ( w rozumieniu art. 394 Kodeksu Cywilnego ) w następujący sposób:
- kwota 50 000 złotych została wpłacona przed podpisaniem umowy przedwstępnej co Sprzedający potwierdza i kwituje;
- kwota 150 000 złotych przelewem na konto Sprzedającego w terminie najpóźniej do 16 listopada 2021 r.,
- pozostała kwota stanowiąca różnicę pomiędzy ceną sprzedaży, a kwotą kredytu pozostałego do spłaty przez Sprzedającego oraz otrzymanym zadatkiem, zostanie przelana na konto Sprzedającego w dniu podpisania umowy przyrzeczonej;
- skutki niewykonania umowy przez Kupującego lub Sprzedającego wynikające z art. 394 § 1 Kodeksu Cywilnego dotyczące zadatku;
- termin zawarcia umowy przyrzeczonej - do dnia 14 grudnia 2021 r.;
- przekazanie nieruchomości Kupującemu w terminie najpóźniej do 31 stycznia 2022 r.
Kupujący na dowód zawarcia umowy przedwstępnej dokonał przelewu kwoty 150 000 złotych na Pani konto w dniu 16 listopada 2021 r. z zaznaczeniem w tytule przelewu „zadatek na zakup nieruchomości”. O dokonanym przelewie Kupujący powiadomił w dniu 16 listopada 2021 r. drogą mailową Pani pośrednika nieruchomości.
W piśmie z dnia 6 grudnia 2021 r. skierowanym do Kupującego podała Pani datę 14 grudnia 2021 r. godz. 15) i miejsce zawarcia umowy przyrzeczonej (Kancelaria Notarialna w …, ul. ….) informując jednocześnie, że nieprzystąpienie do umowy przyrzeczonej uprawniać będzie Panią do odstąpienia od ustaleń i zatrzymania zadatku. Pismem z dnia 8 grudnia 2021 r. adwokat działający w imieniu Kupującego wezwał Panią do zapłaty 200 000 złotych uzasadniając, że nie nastąpiło zawarcie żadnej umowy, a wpłata dokonana w dniu 16 listopada 2021 r. w kwocie 150 000 złotych nastąpiła, ponieważ Kupujący widział jeszcze możliwości zawarcia umowy. Kupujący twierdził, że dokonane wpłaty nazwane jako „zadatek” były świadczeniem na poczet ceny sprzedaży i stały się świadczeniem nienależnym. Na ustalony dzień, tj. 14 grudnia 2021 r – zawarcia umowy przyrzeczonej sprzedaży nieruchomości Kupujący się nie stawił.
Pismem z dnia 16 grudnia 2021 r. udzieliła Pani odpowiedzi Kupującemu za pośrednictwem jego adwokata, że nie uznaje Pani zasadności żądania zapłaty 200 000 złotych i odmawia jej zapłaty. Kwota ta stanowi zadatek i nieprawdą jest jakoby nie doszło do zawarcia umowy przedwstępnej pomiędzy Stronami. Twierdzenie, że nie było umowy jest nielogiczne bo nikt rozsądny nie dokonuje przelewów dużych sum nie mając żadnej umowy z osobą, na rzecz której dokonuje przelewów.
W dniu 27 stycznia 2022 r. otrzymała Pani z Sądu Okręgowego I Wydział Cywilny w …. postanowienie Sądu z dnia 18 stycznia 2022 r. o oddaleniu wniosku Kupującego o udzielenie zabezpieczenia. W dniu 11 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy I Wydział Cywilny doręczył Pani wniesiony przez powoda (Kupującego) pozew z dnia 11 stycznia 2022 r. przeciwko Pani o zapłatę i zabezpieczenie jego roszczenia poprzez ustanowienie do czasu trwania procesu hipoteki przymusowej na Pani własności, tj. nieruchomości położonej w miejscowości …
W sprawie zabezpieczenia roszczenia o zapłatę, jak wspomniano wyżej, Sąd Okręgowy I Wydział Cywilny w .. wydał orzeczenie w dniu 18 stycznia 2022 r. oddalając ten wniosek.
Pismem z dnia 10 lutego 2022 r. działając na podstawie art. 394 § 1 Kodeksu Cywilnego oświadczyła Pani, że odstępuje od umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości oraz poprzedzającej ją umowy rezerwacji nieruchomości i zatrzymuje zadatek w kwocie 200 000 złotych. Złożone przez Panią oświadczenie zostało odebrane przez adwokata reprezentującego Kupującego w dniu 14 lutego 2022 r. Natomiast oświadczenie wysłane bezpośrednio do Kupującego z dnia 11 lutego 2022 r. nie zostało przez niego odebrane. Nastąpił zwrot korespondencji w dniu 1 marca 2022 r. po dwukrotnym awizowaniu.
Sąd Okręgowy I Wydział Cywilny w …. pismem z dnia 18 marca 2022 r. wyznaczył termin posiedzenia przygotowawczego na dzień 17 maja 2022 r., na którym ustalono ponowny termin rozprawy na 20 września 2022 r. Jednocześnie postanowiono wezwać na rozprawę powoda (Kupującego) do osobistego stawiennictwa celem przesłuchania pod rygorem pominięcia zeznań oraz wezwać świadków.
Na rozprawie sądowej w dniu 20 września 2022 r. po złożeniu zeznań przez świadków, strony oświadczyły, że chcą zawrzeć ugodę. Ugoda sądowa zawarta w dniu 20 września 2022 r. przed Sądem Okręgowym i Wydział Cywilny w …. stanowi, że pozwana (Sprzedająca) zobowiązuje się zapłacić powodowi (Kupującemu) 100 000 złotych w terminie 7 dni od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia Sądowego. Strony oświadczyły, że znoszą wszelkie roszczenia zgłoszone w tej sprawie. Postanowieniem Sądu z dnia 20 września 2022 r. po rozpatrzeniu sprawy z powództwa Kupującego wobec Pani o zapłatę – postanowiono sprawę umorzyć. Postanowienie Sądu z 20 września 2022 r. uprawomocniło się 28 września 2022 r., które otrzymała Pani 13 października 2022 r. Zgodnie z terminem w postanowieniu Sądu dokonałam przelewu kwoty 100 000 złotych na konto Kupującego. Dokonała Pani korekty zeznania podatkowego za 2021 r. polegającej na niewykazywaniu dochodu w kwocie 200 000 złotych. Urząd Skarbowy w …. uznał, że korekta zeznania za 2021 r. powinna dotyczyć kwoty 100 000 złotych.
Pytania
1. W którym momencie otrzymany zadatek przy przedwstępnej umowie sprzedaży w przypadku braku realizacji przyrzeczonej umowy sprzedaży może stanowić przychód podlegający podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to jest czy jest to przychód roku 2021, czy roku 2022 z chwilą złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy przedwstępnej i prawie do zatrzymania zadatku?
2. Czy korekta zeznania podatkowego za 2021 r. ma polegać na niewykazaniu dochodów z tytułu otrzymanego zadatku dniu 29 października 2021 r. i w dniu 16 listopada 2021 r., czy tylko na korekcie wykazującej dochód w 2021 r. z tytułu zadatków w kwocie 100 000 złotych.
Pani stanowisko w sprawie
Pani zdaniem, otrzymany zadatek w dniu 29 października 2021 r. i w dniu 16 listopada 2021 r. nie stanowił przychodu roku 2021 ponieważ:
a) otrzymany zadatek służył zabezpieczeniu wykonania umowy przyrzeczonej i do czasu zawarcia umowy przyrzeczonej nie stanowi przychodu. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia zawarcia umowy;
b) otrzymany zadatek w roku 2021 nie spełniał kryteriów przychodu o charakterze przysporzenia ostatecznego, definitywnego, trwałego i nie generuje obowiązku podatkowego na gruncie podatku dochodowego, dopóki nie nastąpi okoliczność polegająca na tym, że przyszły Kupujący wywiąże się lub nie z postanowień umowy przedwstępnej.
Zgodnie z przyjętym orzecznictwem, żądanie zwrotu zadatku albo prawa zatrzymania zadatku powstaje jedynie w sytuacji, gdy strona złożyła oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości dla swojej ważności nie wymaga zachowania przez strony aktu notarialnego lub innej formy szczególnej, lecz może być zawarta w formie ustnej lub nawet w sposób dorozumiany (np. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I ACa 642/15). Nie ulega wątpliwości, że Strony zobowiązały się do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerami … położonej w miejscowości …... Strony określiły istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. Oświadczenie o odstąpieniu od umowy przedwstępnej i prawie do zatrzymania zadatku nastąpiło przez Panią w dniu 10 lutego 2022 r. o czym Kupujący został powiadomiony. Kupujący nie złożył skutecznie oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Złożone oświadczenie jest zdarzeniem określającym moment powstania przychodu i zatrzymanie zadatku staje się przychodem. Zatrzymany przez Panią zadatek w kwocie 100 000 złotych (po zwrocie 100 000 złotych kupującemu) stanowi przychód roku 2022 r., a nie roku 2021.
Korekta zeznania podatkowego PIT-37 za 2021 r. powinna polegać na zmniejszeniu przychodu o 200 000 złotych, a zatrzymany zadatek w kwocie 100 000 złotych powinien być ujęty w zeznaniu podatkowym PIT-37 za rok 2022.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych
W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.
W myśl art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Zatem o przychodzie można mówić wtedy, gdy ma on charakter trwałego przysporzenia majątkowego, tj. mającego konkretny wymiar finansowy.
Źródła przychodów
Art. 10 ust. 1 cytowanej na wstępie ustawy wymienia źródła przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłem przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.
Za przychody należy z kolei uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
W świetle powyższego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega dochód, uzyskiwany w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych, w następstwie których mamy do czynienia z przyrostem mienia. Tak więc, podstawą uzyskania przychodów z innych źródeł mogą być wszelkie czynności, w wyniku których następuje po stronie osoby fizycznej przysporzenie majątkowe.
Przebieg zdarzeń w Pani sprawie
Z treści wniosku wynika m.in, że:
· 27 października 2021 r. nastąpiła prezentacja nieruchomości.
· 28 października 2021 r. sporządzono umowę rezerwacji nieruchomości podpisaną przez Panią jako Sprzedającą i wraz z protokołem uzgodnień - pośrednik nieruchomości z Pani strony przesłała te dokumenty mailem do Kupującego.
· 29 października 2021 r. Kupujący dokonał przelewu na Pani konto w kwocie 50 000 złotych z zaznaczeniem w tytule przelewu „zadatek”.
· 5 listopada 2021 r. Pani pośrednik nieruchomości przesłał drogą mailową Kupującemu umowę przedwstępną do zapoznania się i ewentualnego naniesienia poprawek.
· Kupujący nie wniósł żadnych zastrzeżeń, wobec czego w dniu 9 listopada 2021 r. Pani pośrednik nieruchomości przesłał do Kupującego drogą mailową umowę przedwstępną sprzedaży z prośbą o podpisanie i odesłanie.
· 16 listopada 2021 r. Kupujący na dowód zawarcia umowy przedwstępnej dokonał przelewu kwoty 150 000 złotych na Pani konto z zaznaczeniem w tytule przelewu „zadatek na zakup nieruchomości”.
· W piśmie z dnia 6 grudnia 2021 r. skierowanym do Kupującego podała Pani datę 14 grudnia 2021 r. godz. 15) i miejsce zawarcia umowy przyrzeczonej informując jednocześnie, że nieprzystąpienie do umowy przyrzeczonej uprawniać będzie Panią do odstąpienia od ustaleń i zatrzymania zadatku. Na ustalony dzień zawarcia umowy przyrzeczonej sprzedaży nieruchomości Kupujący się nie stawił.
· Pismem z dnia 8 grudnia 2021 r. adwokat działający w imieniu Kupującego wezwał Panią do zapłaty 200 000 złotych uzasadniając, że nie nastąpiło zawarcie żadnej umowy, a wpłata dokonana w dniu 16 listopada 2021 r. w kwocie 150 000 złotych nastąpiła, ponieważ Kupujący widział jeszcze możliwości zawarcia umowy.
· Pismem z dnia 16 grudnia 2021 r. udzieliła Pani odpowiedzi Kupującemu za pośrednictwem jego adwokata, że nie uznaje Pani zasadności żądania zapłaty 200 000 złotych i odmawia jej zapłaty.
· Pismem z dnia 10 lutego 2022 r. działając na podstawie art. 394 § 1 Kodeksu Cywilnego oświadczyła Pani, że odstępuje od umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości oraz poprzedzającej ją umowy rezerwacji nieruchomości i zatrzymuje zadatek w kwocie 200 000 złotych.
· Sąd Okręgowy pismem z dnia 18 marca 2022 r. wyznaczył termin posiedzenia przygotowawczego na dzień 17 maja 2022 r., na którym ustalono ponowny termin rozprawy na 20 września 2022 r.
· Na rozprawie sądowej w dniu 20 września 2022 r. po złożeniu zeznań przez świadków, strony oświadczyły, że chcą zawrzeć ugodę. Ugoda sądowa zawarta w dniu 20 września 2022 r. przed Sądem Okręgowym i Wydział Cywilny stanowi, że pozwana (Sprzedająca) zobowiązuje się zapłacić powodowi (Kupującemu) 100 000 złotych w terminie 7 dni od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia Sądowego.
· Postanowienie Sądu uprawomocniło się 28 września 2022 r.
Definicja terminu „zadatek”
Zadatek jest instytucją prawa cywilnego związaną z wykonaniem zobowiązań umownych. Zapłacenie zadatku ma służyć zabezpieczeniu wykonania świadczenia umownego. Może również stanowić rodzaj świadczenia odszkodowawczego na wypadek niewykonania zobowiązania. Zastosowanie omawianej instytucji nie ma jednak charakteru obligatoryjnego, lecz zależy od decyzji stron umowy.
Z art. 394 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2459 ze zm.) wynika bowiem, że:
W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
W myśl art. 394 § 2 Kodeksu cywilnego:
W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.
Natomiast zgodnie z art. 394 § 3 Kodeksu cywilnego:
W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.
Przeniesienie własności nieruchomości w myśl Kodeksu cywilnego
Kwestie dotyczące stosunków cywilnoprawnych między osobami fizycznymi, w tym kwestie dotyczące przeniesienia własności nieruchomości, reguluje ustawa Kodeks cywilny.
Moment przeniesienia własności nieruchomości został określony w art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego, w myśl którego:
Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
Zgodnie natomiast z art. 389 § 1 Kodeksu cywilnego:
Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.
Z kolei, w myśl § 2 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.
Umowę przedwstępną zawiera się wtedy, gdy z jakichkolwiek względów strony nie chcą, czy nie mogą zawrzeć jeszcze umowy definitywnej, a jednocześnie chcą zabezpieczyć swoje interesy.
Umowa przedwstępna jest więc jedynie zobowiązaniem do przeniesienia własności, lecz własności nie przenosi. Kupujący nie otrzymuje na mocy tej umowy żadnych uprawnień właścicielskich. Właścicielem zostaje dopiero dzięki zawarciu umowy przyrzeczonej.
Korekta deklaracji podatkowej
Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym.
Niemniej, zgodnie z treścią art. 81 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622):
Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację.
Stosownie do art. 81 § 2 ww. ustawy:
Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji.
Przy czym, w myśl z art. 3 pkt 5 tej ustawy:
Ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach rozumie się przez to również zeznania, wykazy, zestawienia oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci.
Korekta deklaracji może dotyczyć każdej jej pozycji, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Może więc ona dotyczyć kwot odliczeń od dochodu z tytułu ulgi podatkowej. Skorygowanie deklaracji polega na ponownym poprawnym wypełnieniu formularza z zaznaczeniem, że w tym przypadku mamy do czynienia z korektą uprzednio złożonej deklaracji.
Korektę deklaracji składa się wówczas, gdy następują – w wyniku jakichkolwiek zdarzeń gospodarczych – zmiany w zakresie danych wykazanych w tych deklaracjach (np. po stronie przychodów, kosztów ich uzyskania, zwolnień, odliczeń, wysokości podatku należnego).
Przepisy Ordynacji podatkowej nie określają szczególnych terminów, w których przysługuje powyższe uprawnienie. Należy więc powiązać tę możliwość ze zobowiązaniem podatkowym, którego deklaracja (zeznanie) dotyczy. Prawo do korekty deklaracji (zeznania) istnieje tak długo, jak długo istnieje zobowiązanie podatkowe, czyli 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Wnioski końcowe oraz ocena Pani stanowiska
W świetle powołanych powyżej przepisów oraz zaistniałego stanu faktycznego stwierdzam, że kwota zachowanego zadatku stanowi przysporzenie majątkowe, skutkujące powstaniem po Pani stronie przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód ten mieści się w dyspozycji art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 i podlega opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł. Bez znaczenia dla powstania po Pani stronie przychodu z tytułu otrzymanego zadatku jest fakt toczącego się przed sądem postępowania o zwrot zadatku.
Bezsprzecznym jest fakt, że przychód (obowiązek podatkowy) z tytułu otrzymania zadatku powstał w momencie, kiedy to kupujący nie przystąpił do podpisania umowy przyrzeczonej, a sprzedający – Pani – zachowała otrzymany zadatek. Decydujące znaczenie ma bowiem moment uzyskania przez Panią przysporzenia.
Tym samym, kwota otrzymanego przez Panią zadatku powinna być wykazana w zeznaniu rocznym składanym za rok podatkowy, w którym zadatek ten został zatrzymany. Skoro zatrzymała Pani zadatek w 2021 r. to – wbrew Pani twierdzeniom – była Pani obowiązana ująć go w zeznaniu podatkowym za 2021 r.
Błędne jest również Pani stanowisko, jakoby korekta zeznania PIT-37 za 2021 r. miała polegać na pomniejszeniu przychodu o pełną kwotę 200 000 zł, a zatrzymana część zadatku (100 000 zł) podlegała wykazaniu dopiero w rozliczeniu za rok 2022. W świetle okoliczności sprawy obowiązek podatkowy od zatrzymanej kwoty 100 000 zł powstał w 2021 r., stąd kwota ta musi zostać uwzględniona w korekcie deklaracji za ten właśnie rok.
W konsekwencji powyższego, Pani stanowisko uznałem za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego go i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów