0113-KDIPT2-2.4011.585.2026.2.MK

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

30 czerwca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 10 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 12 sierpnia 2026 r. (data wpływu 18 sierpnia 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca posiada nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226; dalej jako: „u.p.d.o.f.”).

Wnioskodawca w dniu 1 lipca 2008 r. zawarł z bankiem … z siedzibą w …, którego następcą prawnym jest … z siedzibą w … (dalej jako: „Bank”), którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, umowę kredytu na cele mieszkaniowe … nr …, celem zakupu lokalu mieszkalnego (dalej jako: „Umowa kredytu”).

Kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej i jest zabezpieczony hipoteką. Inwestycja służyła zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazuje, że kredyt hipoteczny został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 u.p.d.o.f. Informuje również, że nigdy wcześniej nie korzystał z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu hipotecznego.

Na skutek powzięcia wiadomości o zawarciu w Umowie kredytu klauzul niedozwolonych, Wnioskodawca zdecydował się złożyć w 2024 r. do sądu pozew przeciwko Bankowi o stwierdzenie nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy kredytu oraz zwrot uiszczonych w jej wykonaniu rat kredytu stanowiących świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego (t. j. Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93; dalej także jako: „K.c.”).

Sprawa toczy się obecnie przed Sądem Apelacyjnym w … pod sygnaturą akt ….

Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2024 r., Sąd Okręgowy w …, sygn. akt … orzekł, że:

I)      umowa kredytu na cele mieszkaniowe … nr … z 1 lipca 2008 r., zawarta pomiędzy powodem … oraz pozwanym … z siedzibą w …, jako następcą prawnym … w … – jest nieważna; oraz

II)       zasądził od pozwanego … z siedzibą w … na rzecz powoda … 256 144,02 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, liczonymi od 3 lutego 2024 r. do dnia zapłaty;

III)      oddalił dalej idące powództwo;

IV)       zasądził od pozwanego … z siedzibą w … na rzecz powoda … 11 817,00 zł kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Wskutek apelacji Banku wyrok ten nie jest prawomocny.

Celem polubownego zakończenia sporu dotyczącego ważności oraz skuteczności Umowy kredytu lub niedozwolonego charakteru jej postanowień, Wnioskodawca podjął z Bankiem rozmowy ugodowe prowadzące do zawarcia ugody (dalej: „Ugoda”).

Zamiarem Stron jest zawarcie ugody na warunkach przewidujących zwrot na rzecz Wnioskodawcy kwoty 92 986,12 zł, przy czym kwota 83 180,14 zł wypłacona zostanie tytułem nadpłaty kredytu, która została przez Wnioskodawcę wpłacona na spłatę zadłużenia z tytułu Umowy kredytu oraz 9 805,71 zł tytułem zwrotu części odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych od tej nadpłaty za okres od dnia doręczenia pozwu Bankowi do dnia kalkulacji propozycji polubownego rozwiązania sporu. Nadto, z dniem zawarcia Ugody Bank w całości zwolni Wnioskodawcę z długu (tj. umorzy aktualne zadłużenie).

Na dzień zawarcia Ugody suma uiszczonych w wykonaniu Umowy kredytu świadczeń (rat kredytu) wyniesie: 296 563,41 zł. Bank w wykonaniu Umowy kredytu wypłacił kapitał w kwocie: 213 383 zł. Różnica zatem kwot, tj. nadpłaty dokonanej przez Wnioskodawcę ponad wypłacony Mu kapitał kredytu, wyniosła: 83 180,41 zł.

Uzupełnienie wniosku

Jedynym kredytobiorcą pozostaje Wnioskodawca – ….

Sąd I Instancji wydając wyrok ustalił, że umowa kredytu zawierała klauzule niedozwolone, które nie wiążą konsumenta (Wnioskodawcy) z mocy art. 385¹ § 1 zd. 1 Kodeksu cywilnego, a których eliminacja z treści umowy powoduje upadek jej w całości (nieważność), bowiem nie jest możliwe zastosowanie dyspozycji art. 58 § 3 ww. Kodeksu.

Cytując fragment uzasadnienia wyroku Sądu I instancji: „W świetle kryteriów przewidzianych w przywołanym przepisie za niedozwolone należało uznać klauzule umowne zawarte w § 4 ust. 1a oraz § 9 ust. 2 umowy, zgodnie z którymi kredyt wykorzystywany był w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości kwoty kredytu według kursu kupna dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu wykorzystania kredytu (§ 4 ust. 1a), zaś spłata rat kapitałowo-odsetkowych dokonywana była w złotych po uprzednim przeliczeniu rat kapitałowo-odsetkowych według kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty. Umowa nie zawierała jednak zasad ustalania kursu waluty CHF. W gruncie rzeczy tak skonstruowana umowa pozostawiała pozwanemu Bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w swoich tabelach kursowych, a w konsekwencji – kształtowania wysokości zobowiązań (...)”.

Na marginesie Wnioskodawca wskazuje, że na moment sporządzenia uzupełnienia wniosku wyrok ten został uchylony na skutek cofnięcia powództwa przez Wnioskodawcę, co stanowiło wykonanie zawartej z Bankiem ugody.

Wnioskodawca precyzuje wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji indywidualnej w niniejszej sprawie, w ten sposób, że w miejsce przywoływanej uprzednio kwoty:

a)  83 180,41 zł jako nadpłaty kredytu wskazuje kwotę 83 209,29 zł,

b)  9 805,71 zł jako odsetek za opóźnienie wskazuje kwotę 9 776,83 zł.

Powyższe wynika z korekty finalnej wersji ugody.

Bank po ponownym przeliczeniu kredytu ustalił, że na dzień zawarcia Ugody suma uiszczonych w wykonaniu Umowy kredytu świadczeń (rat kredytu) wyniosła: 296 592,29 zł.

Bank w wykonaniu Umowy kredytu wypłacił kapitał w kwocie: 213 383 zł.

Różnica zatem kwot, tj. nadpłaty dokonanej przez Wnioskodawcę ponad wypłacony Mu kapitał kredytu, wyniosła 83 209,29 zł.

Mając na względzie, że ustalona pomiędzy stronami kwota 92 986,12 zł podlegająca zwrotowi pozostawała niezmieniona, ustalenie wyższe kwoty nadpłaty spowodowało odpowiednio zmniejszenie kwoty odsetek.

Jednocześnie Wnioskodawca oświadcza, że w dniu 17 lipca 2026 r. zawarł z bankiem ugodę na warunkach wskazanych we wniosku zmodyfikowanych jedynie w ww. zakresie.

W związku z zawartą ugodą Bank zobowiązał się, że (cytat): „Wypłacić Ci 92 986,12 zł (słownie złotych: dziewięćdziesiąt dwa tysiące dziewięćset osiemdziesiąt sześć 12/100). Wypłacona kwota stanowi w części 83 209,29 zł nadpłatę kredytu, która została przez Ciebie wpłacona na spłatę zadłużenia z tytułu umowy oraz w części 9 776,83 zł część odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych od tej nadpłaty za okres od dnia doręczenia Nam Twojego pozwu do dnia kalkulacji propozycji polubownego rozwiązania sporu tj. 25.05.2026 r.”.

Jak wynika z treści ugody, wypłacona kwota 83 209,29 zł uznana została za kwotę nadpłaty kredytu. W ugodzie nie zawarto postanowień potwierdzających nieważność umowy kredytu ani też postanowień tego rodzaju, że strony potwierdzają, że rozliczają się w sposób przewidziany dla rozliczeń przy ustaleniu nieważności umowy kredytu, tj. w oparciu o przepis art. 405 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 410 ww. Kodeksu. Niemniej nie budzi wątpliwości fakt, iż do tego rodzaju rozliczenia poprzez kompensację wzajemnych świadczeń stron, tj. kwoty wszystkich wpłat Wnioskodawcy z kwotą kapitału kredytu, doszło.

Co więcej, jak wyżej wskazano, strony w toku negocjacji ustaliły zwrot na rzecz Kredytobiorcy kwoty 92 986,12 zł, Bank jednak wyraźnie podzielił tę kwoty na część ustaloną jako nadpłata wpłat ponad kapitał kredytu oraz odsetki.

Niezależnie od powyższego, podkreślić należy, że wypłacona Wnioskodawcy przez Bank kwota nie stanowi przysporzenia ponad kwoty uiszczane przez Wnioskodawcę tytułem spłaty przedmiotowego kredytu. Kwota, która zostanie wypłacona Wnioskodawcy na podstawie ugody nie jest też wynagrodzeniem za odstąpienie przez Wnioskodawcę od dochodzenia roszczeń wobec Banku na drodze sądowej.

Odsetki ustawowe za opóźnienie dotyczą nieterminowej wypłaty należności.

Wyjaśniając – Wnioskodawca występując z powództwem przeciwko Bankowi oprócz żądania ustalenia nieważności Umowy kredytu, wystąpił również z żądaniem zasądzenia na Jego rzecz świadczeń spełnionych w wykonaniu Umowy kredytu (rat kredytu) wraz z odsetkami za opóźnienie domagając się ich przyznania za okres od dnia 19 stycznia 2024 r. (data wezwania Banku do zapłaty) do dnia zapłaty. W ramach negocjacji ugodowych strony ustaliły, że Bank zwróci część tych odsetek za okres od dnia doręczenia mu pozwu do dnia 25 maja 2026 r. od części wpłat stanowiących nadpłatę ponad kapitał kredytu.

Wnioskodawca nie dysponuje datą doręczenia odpisu pozwu Bankowi, potwierdza jednak, że Bank złożył odpowiedź na pozew w dniu 12 marca 2024 r. Uznaje więc, że nie później niż w tym dniu Bank otrzymał pozew. Przyjmując więc okres opóźnienia od 12 marca 2024 r. do 25 maja 2026 r. suma odsetek za opóźnienie wyniosła od kwoty nadpłaty 19 481,81 zł.

Powyższe koresponduje z treścią postanowienia Ugody „(...) oraz w części 9 776,83 zł część odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych od tej nadpłaty za okres od dnia doręczenia Nam Twojego pozwu do dnia kalkulacji propozycji polubownego rozwiązania sporu tj. 25.05.2026 r.”.

Pytania

Czy wypłacona przez Bank na rzecz Wnioskodawcy kwota 83 209,29 zł stanowi przychód podatkowy w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Czy wypłacona przez Bank na rzecz Wnioskodawcy kwota 9 776,83 zł, stanowiąca część odsetek za opóźnienie od ww. kwoty 83 209,29 zł, podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy?

Pana stanowisko w sprawie

W zakresie pytania nr 1

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.; dalej: „u.p.d.o.f.”), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania, która sprowadza się do reguły, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, z wyjątkiem właśnie dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a u.p.d.o.f., jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Z kolei art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f., wskazuje, że dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Stosownie do art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Przepis art. 10 u.p.d.o.f. zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności”, definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę w przytoczonym już wcześniej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji.

Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku.

Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu.

Po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tym samym nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Zaznaczyć jednak należy, na co zwraca się uwagę zarówno doktrynie, jak i w orzecznictwie, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stanowiącego podstawę zawarcia ugody.

Mając powyższe na uwadze, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że zwrot przez Bank części kwoty uiszczonej tytułem spłaty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego nie będzie stanowił dla Wnioskodawcy przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Uzyskana od Banku kwota 83 209,29 zł stanowi zwrot wpłaconych przez Wnioskodawcę na rzecz Banku rat kapitało-odsetkowych, mieszczących się w sumie 83 209,29 zł stanowiącej różnicę pomiędzy sumą uiszczonych w wykonaniu Umowy kredytu świadczeń przez Wnioskodawcę (296 592,29 zł), a wypłaconym kapitałem kredytu (213 383 zł).

W zakresie pytania nr 2

Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r. Zgodnie z ww. przepisem, wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f. zwalnia zatem z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skoro – jak już wyżej wspomniano – kwota podlegająca zwrotowi na rzecz Wnioskodawcy nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki w kwocie 9 776,83 zł nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na mocy zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·      dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·      dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Skutki podatkowe zwrotu środków pieniężnych

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się natomiast w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem, kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Jak wynika z zacytowanych wyżej przepisów, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W przypadku otrzymania zwrotu ustalonej w ugodzie kwoty, za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Z opisu sprawy wynika, że celem polubownego zakończenia sporu dotyczącego ważności oraz skuteczności Umowy kredytu lub niedozwolonego charakteru jej postanowień, podjął Pan z Bankiem rozmowy ugodowe prowadzące do zawarcia ugody. Bank po ponownym przeliczeniu kredytu ustalił, iż na dzień zawarcia Ugody suma uiszczonych w wykonaniu Umowy kredytu świadczeń (rat kredytu) wyniosła: 296 592,29 zł. Bank w wykonaniu Umowy kredytu wypłacił kapitał w kwocie: 213 383,00 zł. Różnica zatem kwot, tj. nadpłaty dokonanej przez Pana ponad wypłacony Panu kapitał kredytu, wyniosła 83 209,29 zł. Ponadto, jak wynika z zawartej Ugody, Bank wypłacił kwotę 9 776,83 zł jako część odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych od tej nadpłaty za okres od dnia doręczenia pozwu do dnia kalkulacji propozycji polubownego rozwiązania sporu. Wypłacona przez Bank kwota nie stanowi przysporzenia ponad kwoty uiszczane przez Pana tytułem spłaty przedmiotowego kredytu. Kwota, która zostanie Panu wypłacona na podstawie ugody nie jest też wynagrodzeniem za odstąpienie przez Pana od dochodzenia roszczeń wobec Banku na drodze sądowej. Odsetki ustawowe za opóźnienie dotyczą nieterminowej wypłaty należności.

W przypadku zwrotu wpłaconych wcześniej środków pieniężnych – taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty kredytu ponad to, co powinien był zapłacić. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

W związku z powyższym, zauważyć należy, że w ramach ugody bank zobowiązał się zwrócić Panu środki pieniężne, które wcześniej przekazał Pan na rzecz banku.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzam, że skoro więc otrzymał Pan od Banku zwrot środków pieniężnych wcześniej wpłaconych przez Pana do Banku tytułem spłaty rat kredytu, to otrzymany przez Pana zwrot nie stanowi przychodu w rozumieniu o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Różnego rodzaju świadczenia, w tym m.in. odszkodowania, zadośćuczynienia oraz odsetki za zwłokę w wypłacie tychże świadczeń stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie świadczenia z ww. tytułów są opodatkowane. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Wyjaśnić zatem należy, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny:

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy:

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1)  są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2)  świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

Skoro zatem, zwrot przez bank środków pieniężnych wcześniej wpłaconych przez Pana do Banku tytułem spłaty rat kredytu, które w wyniku ponownego przeliczenia zostały uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi, nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki ustawowe za opóźnienie będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Reasumując, ww. odsetki ustawowe za opóźnienie stanowią dla Pana przychód z innych źródeł stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednakże w związku z tym, że jak wyżej wyjaśniłem, ww. kwota zwrotu przez bank rat kredytu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone Panu od tej kwoty odsetki korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, nie jest Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z otrzymaniem od banku w ramach ugody ww. kwoty.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanych pytań (zwrot kwot wpłaconych w wyniku wykonywania umowy kredytu oraz wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie), natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu zdarzenia, które nie były przedmiotem pytania i własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej.

Organ podkreśla, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła w zakresie rzeczywiście zaistniałego stanu faktycznego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w … . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.