0113-KDIPT2-2.4011.569.2026.1.EC

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

16 czerwca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca zaciągnął umowę o kredyt hipoteczny denominowany do waluty obcej (CHF). Przedmiotowy kredyt został przez Wnioskodawcę w całości spłacony w 2025 r. Wnioskodawca nigdy nie zaliczał uiszczanych odsetek od tego kredytu do kosztów uzyskania przychodu ani nie odliczał ich od dochodu (podatku) w ramach tzw. ulgi odsetkowej.

W związku z zawarciem w umowie kredytowej niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych), Wnioskodawca złożył pozew przeciwko Bankowi o ustalenie nieważności umowy. W toku postępowania Bank przedstawił propozycję zawarcia pozasądowej ugody. W ugodzie Bank wskazuje łączną kwotę, jaką Wnioskodawca w całym okresie obowiązywania umowy faktycznie zapłacił tytułem spłaty wierzytelności. Strony wypracowały kompromis, w ramach którego wyliczono nadwyżkę uiszczonych przez Wnioskodawcę środków finansowych w stosunku do kwoty udostępnionego kapitału kredytu.

W ramach ugody Bank zobowiązuje się do zwrotu na rachunek Wnioskodawcy określonej sumy pieniężnej, na którą składają się wyłącznie:

1)    zwrot nienależnie pobranych w przeszłości przez Bank środków, stanowiących nadwyżkę spłaconego kapitału oraz historycznie uiszczonych w ratach odsetek,

2)    zwrot faktycznie poniesionych i udokumentowanych przez Wnioskodawcę celowych kosztów związanych z procesem sądowym (opłaty sądowe, koszty zastępstwa procesowego).

Wnioskodawca podkreśla, że wypłacana na podstawie ugody kwota nie obejmuje jakichkolwiek odsetek ustawowych za opóźnienie wypłacanych przez Bank, ani żadnych zryczałtowanych rekompensat czy odszkodowań za utracone korzyści, a stanowi jedynie ścisły zwrot wydatków faktycznie poniesionych z majątku Wnioskodawcy w przeszłości. Z uwagi na całkowitą spłatę kredytu w 2025 r. (przed zawarciem ugody), Wnioskodawca nie posiada już względem Banku żadnego zobowiązania. W ramach ugody nie dochodzi do zwolnienia z długu (umorzenia). Mechanizm wyliczeniowy ugody służy jedynie precyzyjnemu określeniu wartości środków własnych Wnioskodawcy, które obecnie podlegają fizycznemu zwrotowi.

Pytania

1.    Czy środki pieniężne otrzymane od Banku na mocy ugody, stanowiące zwrot nadpłaconego kapitału oraz historycznie zapłaconych przez Wnioskodawcę odsetek od kredytu (pkt 1 stanu faktycznego), będą stanowić dla Wnioskodawcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2.    Czy środki pieniężne otrzymane od Banku na mocy ugody, stanowiące ściśle zwrot faktycznie poniesionych przez Wnioskodawcę kosztów postępowania sądowego (pkt 2 stanu faktycznego), będą stanowić dla Wnioskodawcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Pana stanowisko w sprawie

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.; dalej: ustawa o PIT), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT jest wyłącznie takie przysporzenie majątkowe, które ma charakter definitywny, bezzwrotny i skutkuje trwałym przyrostem majątku podatnika. Opodatkowaniu podlegają zatem tylko te zdarzenia, które prowadzą do powiększenia aktywów podatnika lub zmniejszenia jego zobowiązań w sposób trwający.

Stanowisko Wnioskodawcy do pytania nr 1

Zdaniem Wnioskodawcy, środki pieniężne otrzymane od Banku na mocy ugody, stanowiące zwrot nadpłaconego kapitału oraz historycznie zapłaconych przez Wnioskodawcę odsetek od kredytu, nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wypłacana kwota ma charakter wyłącznie restytucyjny - przywraca stan majątku Wnioskodawcy do sytuacji prawidłowej, zwracając Mu Jego własne oszczędności, które w przeszłości zostały udostępnione Bankowi w postaci zawyżonych wpłat ratalnych. Odzyskanie przez Wnioskodawcę własnych środków finansowych, które w przeszłości zostały sfinansowane z Jego opodatkowanych już dochodów, jest zdarzeniem neutralnym na gruncie podatkowym. Z uwagi na fakt, że umowa kredytu została całkowicie spłacona przez Wnioskodawcę przed zawarciem ugody (w 2025 r.), po stronie Wnioskodawcy nie istnieje żadne zobowiązanie, które mogłoby ulec umorzeniu. Wypłata świadczenia przez Bank nie stanowi przysporzenia majątkowego, a jedynie zwrot nienależnie pobranych wcześniej świadczeń.

Należy stanowczo podkreślić, że Wnioskodawca nigdy nie korzystał w stosunku do tego kredytu z tzw. ulgi odsetkowej, ani w żadnej innej formie nie zaliczał historycznych wpłat do kosztów uzyskania przychodów. Tym samym, zwrot tych kwot nie wypełnia dyspozycji art. 11 ust. 1 ani art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. Skoro przepływ ten nie skutkuje realnym przyrostem aktywów Wnioskodawcy ponad stan pierwotny, zdarzenie to znajduje się poza zakresem przedmiotowym ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stanowisko Wnioskodawcy do pytania nr 2

Zdaniem Wnioskodawcy, kwota otrzymana na mocy ugody, stanowiąca ściśle zwrot faktycznie poniesionych przez Wnioskodawcę kosztów postępowania sądowego (opłat sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego), również nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Wydatki poniesione przez Wnioskodawcę na zainicjowanie i prowadzenie sporu z Bankiem spowodowały w przeszłości uszczerbek w Jego majątku. Zwrot tych precyzyjnie wyliczonych kosztów, dokonywany w ramach zawartego kompromisu, służy wyłącznie przywróceniu równowagi majątkowej zachwianej koniecznością obrony własnych praw.

Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą organów podatkowych, zwrot udokumentowanych wydatków procesowych nie prowadzi do wzbogacenia podatnika. Środki te nie powiększają aktywów Wnioskodawcy ponad stan istniejący przed zaangażowaniem się w spór prawny. Nie stanowią one żadnej formy nagrody, zryczałtowanego odszkodowania za utracone korzyści, ani przysporzenia o charakterze majątkowym, lecz są czystym zwrotem wyłożonych wcześniej środków. W związku z tym, kwota ta również pozostaje obojętna podatkowo i nie generuje po stronie Wnioskodawcy obowiązku zapłaty podatku dochodowego.

Podsumowanie:

W świetle powyższej argumentacji, żadna z kwot wypłaconych Wnioskodawcy, na podstawie opisanej we wniosku ugody pozasądowej, nie kreuje przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a na Wnioskodawcy nie będą ciążyć z tego tytułu obowiązki podatkowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu.

Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) – mają definitywny, a nie zwrotny charakter.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też w wyniku określonego zdarzenia, które powoduje zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Źródła przychodów

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak zgodnie z ww. przepisem:

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że katalog przychodów z innych źródeł ma otwarty charakter – nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe, które można przypisać do tego źródła.

Na mocy art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Skutki podatkowe zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Podkreślam, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytu są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

Jak stanowi art. 917 Kodeksu cywilnego:

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

W treści wniosku wskazał Pan, że zaciągnął kredyt hipoteczny denominowany do waluty obcej (CHF), który został przez Pana w całości spłacony w 2025 r. W związku z zawarciem w umowie kredytowej niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych), złożył Pan pozew przeciwko Bankowi o ustalenie nieważności umowy. W toku postępowania Bank przedstawił propozycję zawarcia pozasądowej ugody, na podstawie której Bank zobowiązuje się do zwrotu na Pana rachunek nienależnie pobranych w przeszłości przez Bank środków, stanowiących nadwyżkę spłaconego kapitału oraz historycznie uiszczonych w ratach odsetek oraz zwrot faktycznie poniesionych i udokumentowanych przez Pana celowych kosztów związanych z procesem sądowym (opłaty sądowe, koszty zastępstwa procesowego). Wypłacana na podstawie ugody kwota nie obejmuje jakichkolwiek odsetek ustawowych za opóźnienie wypłacanych przez Bank, ani żadnych zryczałtowanych rekompensat czy odszkodowań za utracone korzyści, a stanowi jedynie ścisły zwrot wydatków faktycznie poniesionych z Pana majątku.

Wobec powyższego wskazać należy, że wypłacona Panu przez bank kwota stanowiąca zwrot wpłaconych przez Pana środków tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych ponad wypłacony Panu przez bank kapitał, nie będzie stanowiła dla Pana przysporzenia i nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku ze zwrotem środków nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Pana wydatków (spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych) - nie jest więc dochodem podlegającym opodatkowaniu.

W konsekwencji, pieniądze te nie są Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłat sądowych

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468):

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego i opłaty sądowe) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Wobec powyższego, skoro jak Pan wskazał we wniosku – wypłacane na podstawie ugody kwoty, w tym koszty zastępstwa procesowego i opłaty sądowe, stanowią jedynie ścisły zwrot wydatków faktycznie poniesionych z Pana majątku, to stwierdzam, że zwrot ten również nie będzie stanowił dla Pana przychodu.

Zwrócone na Pana rzecz koszty zastępstwa procesowego i opłaty sądowe nie będą stanowić przysporzenia po Pana stronie i nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem ww. kosztów procesowych i opłat sądowych nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Kwoty te stanowić będą jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Pana wydatków – nie będą więc dochodem podlegającym opodatkowaniu.

Pieniądze te nie są Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej