0113-KDIPT2-2.4011.500.2026.2.MG
Odpłatne zbycie nieruchomości w spadku po mężu (dział spadku i zniesienie współwłasności nie skutkują nowym nabyciem).
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
4 maja 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 29 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniła go Pani pismem z 11 czerwca 2026 r. (wpływ 18 czerwca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
W dniu 8 kwietnia 2010 r. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia (Rep. A nr …) nabyła Pani wraz z córką … spadek po zmarłym mężu …, po 1/2 Pani i Pani córka. W wyniku tego aktu oraz wcześniejszych stosunków własnościowych udziały w nieruchomości ukształtowały się w ten sposób, że Pani przysługiwał udział 3/8, natomiast Pani córce udział wynoszący 1/8.
Przedmiotem spadku był udział w nieruchomości oznaczonej nr A, położonej w miejscowości …, gmina …, o pow. 0,59 ha, która pozostawała we wspólności ułamkowej pomiędzy kilkoma osobami. Nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym, który został wybudowany w trakcie trwania Pani małżeństwa, wyłącznie ze środków własnych Pani i Pani męża, bez udziału finansowego pozostałych współwłaścicieli nieruchomości gruntowej. Okoliczność ta została uwzględniona przez Sąd przy zniesieniu współwłasności.
Postanowieniem Sądu Rejonowego …. (sygn. akt …) z 14 września 2021 r. dokonano częściowego działu spadku nabytego w 2010 r. oraz zniesienia współwłasności nieruchomości gruntowej.
W wyniku tego postępowania dokonano fizycznego podziału ww. działki na 4 działki:
- działka nr A/1 o pow. 0,0810 ha – przyznana innemu uczestnikowi,
- działka nr A/2 o pow. 0,0352 ha (stanowiąca drogę) – przyznana we współwłasności, w tym w udziale 3/8 dla Pani i 1/8 dla Pani córki,
- działka nr A/3 o pow. 0,2778 ha (zabudowana budynkiem mieszkalnym) – przyznana we współwłasności: 3/4 dla Pani oraz 1/4 dla Pani córki,
- działka nr A/4 o pow. 0,1969 ha. – przyznana innym uczestnikom postępowania.
Sąd orzekł, że dział spadku i zniesienie współwłasności nastąpiły bez obowiązku spłat i dopłat pomiędzy stronami. Zwiększenie Pani udziału z 3/8 do 3/4 w działce zabudowanej wynikało wyłącznie z fizycznego podziału nieruchomości i sposobu jej wydzielenia. Przed podziałem udział wynosił 1/8 w działce o pow. 0,59 ha, a po zniesieniu współwłasności wyniósł 3/8, ale w działce o pow. 0,2778 ha. Nie doszło do faktycznego zwiększenia Pani majątku. Przyznane składniki majątkowe odpowiadały wartości przysługującego Pani wcześniej udziału w całości nieruchomości i nie oznaczały wzbogacenia.
W 2026 r. planowana jest sprzedaż nieruchomości (udziałów Pani wraz z udziałami Pani córki w ramach jednej transakcji sprzedaży). Sprzedaż dotyczy działki nr A/3 zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz działki nr A/2 stanowiącej drogę dojazdową.
Uzupełnienie wniosku
21 kwietnia 1968 r. nabyła Pani wraz z mężem … udziały do majątku wspólnego małżonków w działce nr A położonej w miejscowości …, celem budowania budynku mieszkalnego.
W dniu śmieci męża, ww. nieruchomość była składnikiem wspólnego majątku Pani i męża.
Skład masy spadkowej po zmarłym mężu … obejmował jedynie udział 1/4 w działce nr A o pow. 0,59 ha, położonej w miejscowości A, zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczymi, stanowiącymi części składowe nieruchomości, które zostały wybudowane w trakcie trwania małżeństwa ze środków własnych małżonków, bez udziału pozostałych współwłaścicieli, co uwzględnił Sąd w trakcie postępowania. Postanowienie sygn. akt … uprawomocniło się 21 września 2021 r.
Wniosek do Sądu o zniesienie współwłasności i dział spadku został złożony przez Panią, głównie w celu zniesienia współwłasności w działce nr A położonej w miejscowości … oraz uporządkowania stanu prawnego pomiędzy współwłaścicielami. Postępowanie miało na celu przypisanie poszczególnym współwłaścicielom części odpowiadającej posiadanym udziałom, bez dokonywania spłat i dopłat.
Jeżeli chodzi o dział spadku, to chodziło o doprowadzenie do postępowania spadkowego po zmarłym współwłaścicielu …. Brak tego postępowania uniemożliwiał uporządkowanie kwestii własnościowych. Jedynie Sąd był w stanie zobowiązać spadkobierców do jego przeprowadzenia. Spadek po zmarłym … odziedziczyli równo po 1/4: żona … oraz dzieci – …, … i …. Nie posiada Pani wiedzy o składnikach majątku po zmarłym …, bo postępowanie, w którym Pani uczestniczyła, dotyczyło głównie wyjścia ze współwłasności, a … nie był dla Pani osobą bliską.
Pani natomiast, udziały po zmarłym mężu … nabyła aktem poświadczenia dziedziczenia Rep. A nr … z 8 kwietnia 2010 r., wraz z córką … po 1/2. W skład majątku wchodził jedynie udział w zabudowanej działce nr A, o czym wspominała Pani powyżej.
Struktura udziałów przed i po zniesieniu współwłasności:
|
PRZED ZNIESIENIEM WSPÓŁWŁASNOŚCI |
||
|
Imię i nazwisko współwłaściciela |
Wielkość udziałów |
Numer i powierzchnia działki |
|
… |
3/8 |
nr A pow. 0,59 ha |
|
…. |
1/8 |
|
|
… |
1/6 |
|
|
… i … |
2/6 |
|
|
PO ZNIESIENIU WSPÓŁWŁASNOŚCI |
||
|
Imię i nazwisko współwłaściciela |
Wielkość udziałów |
Numer i powierzchnia działki |
|
… |
3/4 |
nr A/3 pow. 0,27 ha |
|
… |
1/4 |
|
|
… |
3/8 |
nr A/2 pow. 0,03 ha (droga dojazdowa) |
|
… |
1/8 |
|
|
… |
1/2 |
|
|
… |
1/1 (całość) |
nr A/1 pow. 0,08 ha |
|
… |
5/8 |
nr A/4 pow. 0,19 ha |
|
… |
1/8 |
|
|
… |
1/8 |
|
|
… |
1/8 |
|
Zwiększenie procentowego udziału miało charakter wyłącznie techniczny i wynikało ze zmiany powierzchni nieruchomości po podziale geodezyjnym. Wcześniej Pani udział 3/8 w działce nr A odnosił się do działki o pow. 0,59 ha. Natomiast po podziale udział wyniósł 3/4 w działce nr A/3 o pow. 0,27 ha i udział 3/8 w działce nr A/2 stanowiącej drogę dojazdową o pow. 0,03 ha. Ta zmiana nie skutkuje faktycznym zwiększeniem Pani majątku, ani nabyciem praw ponad wcześniej posiadany udział. W wyniku zniesienia współwłasności i działu spadku każdy ze współwłaścicieli otrzymał składniki majątku odpowiadające wcześniej posiadanym udziałom. Sąd, dokonując podziału uwzględnił dotychczasowy stan udziałów współwłaścicieli. Postępowanie zostało przeprowadzane bez spłat i dopłat, a jego celem było wyłącznie uporządkowanie stanu prawnego. Nie nastąpiło przysporzenie, gdyż wartość udziałów po zniesieniu współwłasności pozostała taka sama.
Nieruchomość stanowi Pani prywatny majątek, a odpłatne zbycie nieruchomości (udziału w nieruchomości) nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Pytanie
Czy w przedstawionym stanie faktycznym oraz zdarzeniu przyszłym, sprzedaż udziałów w nieruchomości w 2026 r. podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i czy powstanie obowiązek złożenia zeznania PIT-39?
Pani stanowisko w sprawie
W Pani ocenie, za datę nabycia udziału w nieruchomości należy przyjąć 2010 r., czyli datę nabycia spadku po zmarłym mężu. Dokonane w 2021 r. zniesienie współwłasności miało charakter porządkujący i techniczny. Nie doszło do przysporzenia majątkowego ponad przysługujący Pani wcześniej udział. W konsekwencji nie powstaje obowiązek złożenia zeznania PIT-39 ani zapłaty podatku.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ww. ustawy:
Źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
– jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.
W świetle powyższego, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i praw majątkowych następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie i nie zostaje dokonane w wykonywaniu działalności gospodarczej, stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zatem, w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ww. ustawy, decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma moment ich nabycia.
Zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
W przypadku odpłatnego zbycia, nabytych w drodze spadku, nieruchomości lub praw majątkowych, określonych w ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), okres, o którym mowa w tym przepisie, liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości lub nabycie prawa majątkowego przez spadkodawcę.
Z art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że jeżeli nieruchomości lub prawa majątkowe określone przez art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) tej ustawy zostały nabyte w spadku, to ich odpłatne zbycie (dokonane poza działalnością gospodarczą) stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, jeżeli nastąpiło ono przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości bądź nabycie prawa majątkowego przez spadkodawcę. Zatem w sytuacji, gdy podatnik dokonuje sprzedaży nieruchomości lub udziału w nieruchomości nabytej w drodze spadku, istotne znaczenie ma ustalenie daty nabycia tej nieruchomości przez spadkodawcę.
Natomiast art. 10 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
W przypadku odpłatnego zbycia po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, nabytych do majątku wspólnego małżonków lub wybudowanych w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości lub nabytych do majątku wspólnego małżonków praw majątkowych, określonych w ust. 1 pkt 8, okres, o którym mowa w tym przepisie, liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie do majątku wspólnego małżonków lub ich wybudowanie w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej.
Z kolei, jak stanowi art. 10 ust. 7 ww. ustawy:
Nie stanowi nabycia albo odpłatnego zbycia, o których mowa w ust. 1 pkt 8 lit. a-c, odpowiednio nabycie albo odpłatne zbycie, w drodze działu spadku, nieruchomości lub praw majątkowych, określonych w ust. 1 pkt 8 lit. a-c, do wysokości przysługującego podatnikowi udziału w spadku.
Ustawa o podatku dochodowym nie zawiera definicji pojęcia „spadek”, ani też „nabycie w drodze spadku”, dlatego też zasadnym jest odwoływanie się do pozapodatkowych regulacji.
Stosownie do art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego:
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
Natomiast jak stanowi art. 925 ww. Kodeksu:
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Na mocy art. 926 § 1 ww. Kodeksu:
Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.
Stosownie do art. 1025 § 1 ww. Kodeksu:
Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.
Powyższe oznacza, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. Z kolei, postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia potwierdzają jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.
W myśl art. 1035 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.
Zgodnie z art. 1037 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.
§ 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
Z instytucją działu spadku mamy do czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. W wyniku działu spadku prawa majątkowe objęte spadkiem przyznane poszczególnym spadkobiercom, przechodzą na nich, ustaje więc wspólność majątku spadkowego. Umowa o dział spadku lub prawomocne orzeczenie sądowe o dziale spadku stanowią tytuł własności rzeczy, które w dziale przypadły poszczególnym spadkobiercom. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.
Jeżeli zatem wartość nieruchomości lub prawa (udziałów w nieruchomości lub prawie) nabytych w wyniku działu spadku jest zgodna z udziałem posiadanym przed działem spadku – nie następuje nabycie, ponieważ w ten sposób nie ulega powiększeniu zarówno zakres dotychczasowego władztwa tej osoby nad nieruchomością lub prawem, jak i stan jej majątku osobistego. Dział spadku, w wyniku którego udział w nieruchomości lub prawie nie zwiększył się, zmienia wyłącznie charakter własności. Jednakże nabycie nieruchomości lub prawa w drodze działu spadku (nawet jeżeli działu spadku dokonano bez spłat lub dopłat) w części przekraczającej udział spadkowy stanowi w myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 w związku z ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nabycie nieruchomości lub prawa w tym udziale, który przekracza udział nabyty w spadku. Wszelkie przypadki, gdy udział danej osoby ulega powiększeniu, traktowane być muszą w kategorii nabycia, gdyż w ten sposób ulega powiększeniu zakres dotychczasowego władztwa tej osoby nad nieruchomością lub prawem. Bezsprzeczne jest, że udziały jakie otrzymuje spadkobierca powyżej swojego udziału (jeżeli nabywa majątek w dziale spadku o wartości większej od swojego udziału w spadku) były własnością pozostałych spadkobierców. Spadkobierca nie miał do nich żadnych praw aż do momentu działu spadku.
Wobec tego nabycie w wyniku działu spadku części majątku, który należał do innych spadkobierców (współwłaścicieli), należy traktować jako nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 w związku z ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przy czym, dla oceny, czy w wyniku działu spadku doszło do nabycia „ponad udział w spadku” należy porównać udział w spadku z udziałem wartości majątku otrzymywanego na wyłączną własność w wyniku działu spadku do wartości całej masy dzielonego majątku.
Celem z kolei postępowania o zniesienie współwłasności w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego jest nowe ukształtowanie prawa własności rzeczy, która stanowi przedmiot współwłasności.
Jak stanowi art. 195 Kodeksu cywilnego:
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
Zgodnie z treścią art. 196 § 1 ww. Kodeksu:
Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.
Natomiast w myśl art. 210 § 1 ww. Kodeksu:
Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
Przez zniesienie współwłasności rozumie się likwidację łączącego współwłaścicieli stosunku prawnego, która następuje w drodze umowy lub orzeczenia sądu.
Stosownie do art. 211 ww. Kodeksu cywilnego:
Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Jak stanowi art. 212 § 1 i § 2 ww. Kodeksu:
§ 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.
§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.
Z powyższych przepisów wynika, że zniesienie współwłasności może nastąpić m.in. przez podział rzeczy wspólnej, a gdy rzeczy nie da się podzielić, poprzez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych.
Zgodnie z teorią prawa rzeczowego przyznanie danej osobie na wyłączną własność rzeczy w drodze zniesienia współwłasności, podziału majątku wspólnego, czy działu spadku, jest nabyciem tych rzeczy. Natomiast, biorąc pod uwagę przyjętą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, nabyciem rzeczy w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest przyznanie jej na wyłączną własność jednemu ze współwłaścicieli w wyniku podziału, jeśli:
· podział taki jest ekwiwalentny w naturze i nie towarzyszą mu spłaty i dopłaty, lub
· wartość otrzymanej przez daną osobę rzeczy w wyniku dokonanego podziału mieści się w udziale, jaki przysługiwał jej w majątku wspólnym.
Jeżeli spełnione są wymienione wyżej warunki, podział majątku nie może być rozpatrywany w kategoriach nabycia. W takiej sytuacji za datę nabycia nieruchomości uznać należy datę pierwotnego nabycia udziału w nieruchomości.
Jeżeli jednak na skutek dokonanego działu spadku/zniesienia współwłasności przysługujący danej osobie udział ulega powiększeniu lub też towarzyszą mu spłaty i dopłaty wówczas czynność ta skutkuje nabyciem ponad dotychczas posiadany udział. Podkreślić zatem należy, że w każdej sytuacji, kiedy w wyniku działu spadku/zniesienia współwłasności jeden z dotychczasowych współwłaścicieli został zobowiązany do spłaty, mamy do czynienia z nieekwiwalentnym podziałem, a po stronie osoby zobowiązanej do spłaty następuje nabycie majątku przekraczające pierwotnie posiadany przez niego udział we współwłasności. Tym samym, data działu spadku/zniesienia współwłasności będzie również datą nabycia tej części nieruchomości, o którą zwiększył się udział w niej po dokonaniu zniesienia współwłasności. Ponadto, o tym, czy w wyniku działu spadku/zniesienia współwłasności doszło do nowego nabycia ponad wcześniej posiadany udział decyduje porównanie wartości nieruchomości, a nie ich powierzchni. Może się zdarzyć, że większą wartość będzie miała nieruchomość o mniejszej powierzchni.
Ponadto, z uwagi że przedmiotowy udział w nieruchomości nabyła Pani do wspólności majątkowej małżeńskiej wskazać należy, że stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami zostały uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236).
Przepis art. 31 § 1 ustawy Kodeks cywilny stanowi, że:
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
Z ww. przepisu wynika, że wspólność małżeńska została ukształtowana jako wspólność łączna. Charakteryzuje się ona tym, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą więc rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Obojgu małżonkom przysługuje pełne prawo do całości majątku wspólnego. Zważywszy na tak ukształtowaną sytuację prawną małżonków objętych wspólnością ustawową, definitywne nabycie w czasie jej trwania nieruchomości oznacza nabycie przez każdego z małżonków tego prawa w całości, a nie w określonym ułamkowo udziale.
W konsekwencji, po śmierci jednego z małżonków drugi z nich nie mógł ponownie nabyć udziału w tej nieruchomości w drodze dziedziczenia, jak też w drodze działu spadku, skoro nieruchomość ta wchodziła wcześniej do wspólnego majątku małżeńskiego, a małżonkowi z tego tytułu przysługiwało już prawo własności całej nieruchomości.
Zaprezentowane stanowisko znajduje odzwierciedlenie w podjętej przez NSA uchwale w składzie siedmiu sędziów z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt II FPS 2/17, w której Sąd stwierdził, że dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, ze zm.), nabytych przez współmałżonka w wyniku dziedziczenia, datą ich nabycia lub wybudowania w rozumieniu tego przepisu jest dzień nabycia (wybudowania) tych nieruchomości i praw majątkowych do majątku wspólnego małżonków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro, z uwagi na wspólność majątkową, nie można wyodrębnić udziałów, które małżonkowie posiadali w chwili nabycia nieruchomości w małżeństwie, to nie można też przyjąć, że pięcioletni termin biegnie od daty nabycia nieruchomości w drodze spadku. Dla oceny skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości kluczowy jest moment poniesienia wydatku na nabycie tego składnika do majątku wspólnego i to, że tego wydatku – w momencie jego poniesienia – nie można przypisać jednemu, bądź drugiemu małżonkowi w udziałach o określonej wielkości.
Ponadto zauważyć należy, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji nieruchomości, dlatego też ustalenie znaczenia tego pojęcia wymaga zastosowania definicji zawartych w przepisach ustawy Kodeks cywilny.
W myśl art. 46 § 1 tej ustawy:
Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.
Częścią składową rzeczy – stosownie do przepisu art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego, jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.
Ponadto, jak stanowi art. 48 Kodeksu cywilnego:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Wyżej wymienione przepisy wyrażają generalną zasadę, że budynek jako część składowa nieruchomości z wyjątkami przewidzianymi w ustawie – nie może być odrębnym przedmiotem własności i dzieli los prawny rzeczy głównej, tj. gruntu. Dlatego też, sprzedaż nieruchomości obejmuje zarówno zbycie gruntu, jak i znajdującego się na nim budynku, trwale z nim związanego. Jednocześnie regulacja zawarta w prawie cywilnym skutkuje tym, że datą nabycia nieruchomości jest data nabycia prawa własności gruntu bez względu na to, czy na gruncie tym wybudowano budynek, czy też nie i kiedy to nastąpiło.
Jak wskazuje Pani we wniosku, w dniu 21 kwietnia 1968 r. nabyła Pani wraz z mężem przedmiotowy udział w działce nr A do majątku wspólnego małżonków, celem budowania budynku mieszkalnego. W dniu 8 kwietnia 2010 r., na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia nabyła Pani wraz z córką spadek po zmarłym mężu, po 1/2 Pani i Pani córka. Skład masy spadkowej po zmarłym mężu obejmował jedynie udział 1/4 w działce nr A o pow. 0,59 ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczymi, stanowiącymi części składowe nieruchomości, które zostały wybudowane w trakcie trwania małżeństwa ze środków własnych małżonków, bez udziału pozostałych współwłaścicieli, co uwzględnił Sąd w trakcie postępowania. Postanowieniem Sądu z 2021 r. dokonano częściowego działu spadku oraz zniesienia współwłasności nieruchomości gruntowej.
W wyniku tego postępowania dokonano fizycznego podziału ww. działki na 4 działki:
- działka nr A/1 o pow. 0,0810 ha – przyznana innemu uczestnikowi,
- działka nr A/2 o pow. 0,0352 ha (droga dojazdowa) – przyznana we współwłasności, w tym w udziale 3/8 dla Pani i 1/8 dla Pani córki,
- działka nr A/3 o pow. 0,2778 ha (zabudowana budynkiem mieszkalnym) przyznana we współwłasności: 3/4 dla Pani oraz 1/4 dla Pani córki,
- działka nr A/4 o pow. 0,1969 ha – przyznana innym uczestnikom postępowania.
Sąd orzekł, że dział spadku i zniesienie współwłasności nastąpiły bez obowiązku spłat i dopłat pomiędzy stronami. Przyznane składniki majątkowe odpowiadały wartości przysługującego Pani wcześniej udziału w całości nieruchomości i nie oznaczały wzbogacenia. Postępowanie miało na celu przypisanie poszczególnym współwłaścicielom części odpowiadającej posiadanym udziałom, bez dokonywania spłat i dopłat. Zwiększenie procentowego udziału miało charakter wyłącznie techniczny i wynikało ze zmiany powierzchni nieruchomości po podziale geodezyjnym. Wcześniej Pani udział 3/8 w działce nr A odnosił się do działki o pow. 0,59 ha. Natomiast po podziale udział wyniósł 3/4 w działce nr A/3 o pow. 0,27 ha i udział 3/8 w działce nr A/2 stanowiącej drogę dojazdową o pow. 0,03 ha. Ta zmiana nie skutkuje faktycznym zwiększeniem Pani majątku, ani nabyciem praw ponad wcześniej posiadany udział. W wyniku zniesienia współwłasności i działu spadku każdy ze współwłaścicieli otrzymał składniki majątku odpowiadające wcześniej posiadanym udziałom. Sąd, dokonując podziału, uwzględnił dotychczasowy stan udziałów współwłaścicieli. Nie nastąpiło przysporzenie, gdyż wartość udziałów po zniesieniu współwłasności pozostała taka sama. W 2026 r. planowana jest sprzedaż nieruchomości (udziałów Pani wraz z udziałami Pani córki w ramach jednej transakcji sprzedaży). Sprzedaż dotyczy działki nr A/3 zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz działki nr A/2 stanowiącej drogę dojazdową.
Wobec powyższego, z uwagi na panujący w Pani małżeństwie ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej nie można wyodrębnić udziałów, które Pani oraz Pani mąż posiadali w chwili nabycia udziału w nieruchomości (działce nr A). Z tego względu nie mogła Pani ponownie nabyć udziałów w nieruchomości w drodze dziedziczenia. W związku z powyższym, nabycie przez Panią ww. nieruchomości, stosownie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) w zw. z art. 10 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nastąpiło 21 kwietnia 1968 r., tj. w momencie nabycia udziału w działce nr A do majątku wspólnego małżonków.
Przyjmując za Panią, że przyznane w wyniku zniesienia współwłasności i działu spadku składniki majątkowe odpowiadały wartości przysługującego Pani wcześniej udziału w całości nieruchomości, nie nastąpiło przysporzenie, gdyż wartość udziałów po zniesieniu współwłasności pozostała taka sama, stwierdzić należy, że w momencie dokonania sądowego zniesienia współwłasności i działu spadku, tj. w 2021 r., nie doszło do nowego nabycia przez Panią udziału w nieruchomości.
Zatem, mając na uwadze powołane powyżej przepisy prawa oraz przedstawione zdarzenie przyszłe stwierdzić należy, że planowana przez Panią w 2026 r. sprzedaż udziału wynoszącego 3/4 w działce nr A/3 oraz udziału 3/8 w działce nr A/2 stanowiącej drogę dojazdową, które powstały z podziału działki nr A, nie będzie stanowić dla Pani źródła przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) w zw. z art. 10 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nastąpi po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie, tj. w 1968 r.
W konsekwencji, nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty 19% podatku dochodowego z tego tytułu i złożenia PIT-39, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym.
Pani stanowisko uznałem za prawidłowe, pomimo błędnego wskazania w nim, że za datę nabycia przez Panią przedmiotowych udziałów w nieruchomości należy przyjąć 2010 r.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego.
Końcowo wskazać należy, że z uwagi na to, iż interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pani. Nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów