taxmachine.pl

0113-KDIPT2-2.4011.485.2026.2.DA

Interpretacja indywidualna2026-08-18Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Skutki podatkowe umorzenia kredytu mieszkaniowego i opodatkowania otrzymanych kwot.

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 maja 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie -pismem z 14 lipca 2026 r. (data wpływu 21 lipca 2026 r.) oraz pismem z 28 lipca 2026 r. (data wpływu 4 sierpnia 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W dniu … sierpnia 2006 r. Wnioskodawczyni zawarła z bankiem umowę kredytu hipotecznego, indeksowanego do waluty CHF. Kredyt ten w całości przeznaczony został na sfinansowanie nabycia lokalu mieszkalnego i była to jedyna inwestycja finansowana w taki sposób. Zabezpieczeniem kredytu była hipoteka ustanowiona na nieruchomości. W nieruchomości tej nie była prowadzona działalność gospodarcza.

Wnioskodawczyni wystąpiła do Sądu Okręgowego w … z powództwem o ustalenie nieważności umowy kredytu, o której mowa powyżej, a także o zapłatę kwoty odpowiadającej świadczeniom ratalnym uiszczonym w wykonaniu nieważnej umowy kredytu. Argumentacja powódki oparta była przede wszystkim na zawarciu w umowie tzw. klauzul abuzywnych w rozumieniu ustawy Kodeks cywilny, których wyeliminowanie z umowy miało prowadzić do jej upadku. Postępowanie sądowe prowadzone było przez Sąd Okręgowy w …, pod sygn. …. Celem przyspieszenia oraz minimalizacji kosztów, bank wystąpił do Kredytobiorcy (Wnioskodawczyni) z propozycją ugody i umorzenia części zadłużenia. Dodatkowo bank zaproponował, że zwróci Kredytobiorcy kwotę 35 693,43 PLN tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez Kredytobiorcę rat kredytowych oraz kwotę 10 800,00 PLN tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, o którym mowa w § 1 ust. 3 ugody, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800). Po sprawdzeniu Wnioskodawczyni uznała, że spełnia wymogi określone dla zwolnienia z podatku dochodowego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów wskazanym wcześniej i zawarła z bankiem ugodę w przedmiocie jak wyżej. Następnie Wnioskodawczyni wystąpiła do Sądu Okręgowego w … o umorzenie postępowania, sygn. …, dokonując jednocześnie cofnięcia pozwu.

Zgodnie z § 1 ust. 3 ugody: „W toku sporu toczącego się pomiędzy Stronami przed Sądem Okręgowym w …, I Wydział Cywilny, w sprawie o sygn. akt: … (dalej jako: „Postępowanie”) Kredytobiorca podniósł przeciwko Bankowi roszczenia w związku z zawarciem, wykonywaniem i treścią Umowy, a w szczególności dochodzi roszczeń o uznanie postanowień Umowy, w tym dotyczących zasad ustalania kursu waluty, klauzuli ryzyka walutowego i zasad indeksacji, za niewiążące na podstawie art. 3851 i nast. Kodeksu cywilnego lub stwierdzenia nieważności Umowy lub o zapłatę z ww. tytułów. Kredytobiorca podnosi także zarzuty nieważności Umowy bez względu na ewentualną abuzywność jej postanowień.” Z kolei w świetle § 1 ust. 5 ugody: „Bank stoi na stanowisku, że Umowa jest ważna i nie uznaje za zasadne roszczeń o uznanie postanowień Umowy za niewiążące na podstawie art. 3851 i nast. Kodeksu cywilnego lub stwierdzenie nieważności Umowy lub o zapłatę z ww. tytułu jak i z przyczyn niezwiązanych z abuzywnością postanowień Umowy.” Jak stanowi natomiast § 2 ugody:

„1. W księgach rachunkowych Banku na dzień 18.03.2026 wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosi 30 365,02 CHF (słownie: trzydzieści tysięcy trzysta sześćdziesiąt pięć 02/100 franków szwajcarskich), z czego kwota kapitału kredytu wynosi 30 322,24 CHF (słownie: trzydzieści tysięcy trzysta dwadzieścia dwa 24/100 franków szwajcarskich), a kwota odsetek naliczonych do dnia 18.03.2026 wynosi 42,78 CHF (słownie: czterdzieści dwa 78/100 franków szwajcarskich), co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,7093, zadłużenie Kredytobiorcy na dzień 18.03.2026 r. wynosi 142 997,99 PLN (słownie: sto czterdzieści dwa tysiące dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem 99/100 złotych polskich).

2.Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w zakresie kwoty 30 365,02 CHF, tj. w całości, a Kredytobiorca to zwolnienie z długu przyjmuje.

3.Tym samym Strony oświadczają, że uznają Umowę za wykonaną w całości i żadna ze stron nie będzie dochodziła od drugiej, w przyszłości jakichkolwiek roszczeń związanych z wykonaniem Umowy.”

Zgodnie z § 3:

4.Zawarcie niniejszej Ugody nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 kodeksu cywilnego.

2.Kredytobiorca oświadcza, że przed zawarciem Ugody nie przeniósł, ani nie zobowiązał się do przeniesienia na rzecz jakiejkolwiek osoby trzeciej jakiegokolwiek roszczenia lub prawa dotyczącego lub związanego z Umową i zobowiązuje się nie dokonywać tego rodzaju czynności do dnia wejścia w życie Ugody.

3.Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w wyniku zwolnienia z części długu (umorzenia), może powstać dla niego przychód do opodatkowania, wówczas Bank będzie zobowiązany do wypełniania ciążących na nim obowiązków informacyjnych (tj. sporządzenie informacji PIT-11). Jednocześnie Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w dniu 24 grudnia 2024 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 roku (Dz. U. poz. 1912) wydłużające moc obowiązującą rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 roku w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 592) do dnia 31 grudnia 2026 roku. Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w celu zastosowania względem niego ww. rozporządzenia, niezbędne jest spełnienie przez Kredytobiorcę warunków wskazanych w tym rozporządzeniu, co potwierdza on stosownym oświadczeniem, stanowiącym Załącznik nr 2 do niniejszej Ugody.” Zgodnie z § 4 ugody:

„1. Zrzeczenie się roszczeń:

1)Kredytobiorca uznaje, że niniejsza Ugoda wyczerpuje wszelkie jego roszczenia wobec Banku związane z Umową Kredytu oraz dotyczące zawartych w niej postanowień niedozwolonych lub innych wad mogących prowadzić do jej nieważności, w szczególności niniejsza Ugoda wyczerpuje roszczenia Kredytobiorcy dochodzone w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem Okręgowym w …, I Wydział Cywilny, w sprawie o sygn. akt: ….

2)Mając na uwadze powyższe Kredytobiorca oświadcza, że odstępuje od dochodzenia roszczeń wywodzonych z zarzutów nieważności Umowy oraz abuzywności jej postanowień oraz odstępuje od powoływania się na niedozwolony charakter postanowień Umowy Kredytu dotyczących indeksacji, sposobu ustalania kursu wymiany walutowej oraz mogącej wynikać z tego nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy Kredytu, wyrażając jednocześnie dobrowolną i świadomą zgodę na powyższe postanowienia umowne oraz zastąpienie tych postanowień nowymi postanowieniami, wynikającymi z niniejszej Ugody.

3)Strony zgodnie oświadczają, że:

1)nie będą występować w przyszłości względem siebie z roszczeniami wywodzonymi z treści postanowień Umowy, jej zawarcia oraz wykonywania w walucie obcej, w brzmieniu sprzed zawarcia niniejszej Ugody;

2)Ugoda wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia Stron w ww. zakresie.

4)Wobec zawarcia Ugody Bank zobowiązuje się do wydania Kredytobiorcy dokumentu stanowiącego podstawę do wykreślenia hipoteki zabezpieczającej wierzytelność Banku (tzw. list mazalny) w oddziale Banku, w terminie 14 dni od dnia zawarcia Ugody.” W świetle § 5 ugody:

„1. Strony zgodnie ustalają, że w związku z zawarciem niniejszej Ugody zakończą Postępowanie sądowe prowadzone przed Sądem Okręgowym w …, I Wydział Cywilny, sygn. akt: … poprzez cofnięcie przez Kredytobiorcę pozwu w całości wraz ze zrzeczeniem się roszczeń w całości oraz ustalają, że każda z nich poniesie koszty tego Postępowania w zakresie dotychczas poniesionym i nie będzie żądać od drugiej strony ich zwrotu w żadnej części z zastrzeżeniem kwoty wynikającej z § 6 ust. 1 pkt 1 niniejszej Ugody.

2.Kredytobiorca zobowiązuje się, iż nie cofnie pisma zawierającego oświadczenie o cofnięciu pozwu i zrzeczeniu się roszczeń w całości ani oświadczenia w tym przedmiocie, nie będzie skarżyć postanowienia sądu o umorzeniu Postępowania ani wnosić o jego uzasadnienie.

3.Kredytobiorca zobowiązuje się w terminie 14 dni od daty podpisania Ugody skierować do Sądu Okręgowego w …, I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt: … pismo procesowe stanowiące cofnięcie pozwu wraz z zrzeczeniem się roszczenia w całości.

4.Bank zobowiązuje się w terminie 14 dni od daty podpisania Ugody skierować do Sądu Okręgowego w …, I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt: … pismo procesowe zawierające oświadczenie, że wobec zawarcia Ugody nie wnosi o zasądzenie kosztów procesu od Kredytobiorcy.

5.Strony zobowiązują się do doprowadzenia do umorzenia Postępowania sądowego - w tym do dokonania wszelkich dalszych, niezbędnych czynności procesowych - zgodnie z treścią Ugody.” Zgodnie z § 6 ugody:

„1. Wobec zawarcia Ugody Bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Kredytobiorcy następujących kwot:

1)10 800,00 PLN tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, o którym mowa w § 1 ust. 3 Ugody, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wynikających z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Zapłata należności nastąpi w ciągu 14 dni od dnia zawarcia Ugody na rachunek bankowy Kredytobiorcy o numerze: (...);

2)35 693,43 PLN tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez Kredytobiorcę rat kredytowych. Zapłata należności nastąpi w ciągu 14 dni od dnia zawarcia Ugody na rachunek bankowy Kredytobiorcy o numerze: (...).”

Wnioskodawczyni podkreśla, że kwota wskazana w par. 6 ust. 1 pkt 2 stanowi część spłaconych już rat kredytu (kapitał wraz odsetkami), której wartość została wynegocjowana i uzgodniona z bankiem, nie stanowi dla Wnioskodawczyni dodatkowej korzyści majątkowej, a odpowiada jedynie części wpłaconych do tej pory rat kredytu - stanowiąc w istocie częściowy zwrot świadczeń nienależnych, uiszczonych w wyniku realizacji nieważnej umowy bankowi, a ponadto kwota wskazana w par. 6 ust. 1 pkt 1 stanowi zwrot kosztów zastępstwa, które zostały uiszczone jako honorarium dla pełnomocnika Wnioskodawczyni z tytułu reprezentacji sądowej w sprawie …, zawisłej przed Sądem Okręgowym w …. Kwoty, o których mowa powyżej, zostały przelane na konto Wnioskodawczyni wskazane w ugodzie w terminie w niej określonym.

W uzupełnieniu wniosku wskazano:

Zaciągnięty … sierpnia 2006 r. kredyt hipoteczny został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.

Bank kwotę kredytu wypłacił w złotych (PLN), w wysokości 174 702,00 zł.

Zabezpieczenie hipoteczne w związku z ww. kredytem ustanowiono na nieruchomości, tj. lokalu mieszkalnym, na którego zakup udzielony został ww. kredyt, położonym we … przy ul. …, lokal … oraz udziale w nieruchomości wspólnej, na którego zakup udzielony został ww. kredyt, zlokalizowanej we … przy ul. ….

Z umowy kredytu wprost wynikało, że kredyt ten został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.).

Celem zaciągnięcia wskazanego we wniosku kredytu, wpisanym w umowie kredytowej zawartej z bankiem w dniu … sierpnia 2006 r., było nabycie lokalu mieszkalnego, zlokalizowanego we … przy ul. …, lokal … oraz udziału w nieruchomości wspólnej, zlokalizowanej we … przy ul. ….

Kredyt, o którym mowa we wniosku, został w całości przeznaczony na cele wskazane w umowie kredytowej.

Miejsce położenia lokalu mieszkalnego sfinansowanego ze środków uzyskanych z tego kredytu - …, ul. …, lokal …. Status prawny lokalu mieszkalnego sfinansowanego ze środków uzyskanych z tego kredytu - prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego.

Datą nabycia nieruchomości zgodnie z aktem notarialnym był 16 kwietnia 2008 r.

Wnioskodawczyni jest właścicielem nieruchomości nabytej ze środków pochodzących z ww. kredytu.

Lokal mieszkalny był i jest nadal wykorzystywany przez Wnioskodawczynię na własne cele mieszkaniowe, Wnioskodawczyni mieszka w tym lokalu.

Celem inwestycji mieszkaniowej, na którą zaciągnięty został ww. kredyt, było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.

Ugoda z bankiem, o której mowa we wniosku, została podpisana przez Wnioskodawczynię w dniu 3 kwietnia 2026 r.; podstawą prawną zawarcia ugody jest art. 917 Kodeksu cywilnego.

Jeśli pod pojęciem „przewalutowania”, o którym wspomina Organ, rozumieć należy przeliczenie na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego kwoty niezbędnej do całkowitej spłaty zadłużenia z tytułu umowy, to można stwierdzić, iż w ramach ugody z bankiem nastąpiło „przewalutowanie” przedmiotowego kredytu.

Na kwotę, w stosunku do której Wnioskodawczyni zwolniona z długu, składa się wyłącznie kwota kapitału oraz odsetek skapitalizowanych.

W przeszłości Wnioskodawczyni nie korzystała z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu zabezpieczonego hipotecznie i zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe, o którym mowa w ww. rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672).

Do dnia zawarcia ugody Wnioskodawczyni dokonała spłaty rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz banku w łącznej kwocie 210 395,43 zł.

Dokonane spłaty rat kapitałowo-odsetkowych związanych z ww. kredytem przewyższają wysokość kredytu zaciągniętego w 2006 r.

Bank ustalił wysokość kwoty dodatkowej w wysokości 35 693,43 zł, która wypłacona została Wnioskodawczyni po podpisaniu ugody, odejmując od kwoty odpowiadającej sumie rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz banku (w łącznej kwocie 210 395,43 zł) kwotę odpowiadającą wysokości środków udostępnionych przez bank w wykonaniu nieważnej umowy (174 702,00 zł).

Kwota dodatkowa 35 693,43 zł, którą bank wypłaci Wnioskodawczyni w wyniku zawarcia ww. ugody, stanowi zwrot środków uprzednio spłaconych do banku (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu).

Kwota dodatkowa 35 693,43 zł, wypłacona Wnioskodawczyni przez bank stanowi zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych), a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie (po potrąceniu wzajemnych roszczeń) stały się nienależne bankowi.

Zaproponowana w ugodzie kwota dodatkowa w wysokości 35 693,43 zł stanowi zwrot środków uprzednio spłaconych do banku i w związku z tym nie jest wynagrodzeniem za odstąpienie przez Wnioskodawczynię od dochodzenia roszczeń wobec banku na drodze sądowej.

Kwota 10 800 zł, która na podstawie ugody została wypłacona Wnioskodawczyni przez bank tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, jest równa kwocie poniesionych przez Wnioskodawczynię opłat i nie przewyższa faktycznie poniesionych przez Wnioskodawczynię wydatków z tego tytułu.

Pytanie

Czy w związku z umorzeniem przez bank części kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2006 r., zastosowanie w stosunku do Wnioskodawczyni znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe oraz czy dodatkowe kwoty zwrotu w wysokości 10 800,00 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, o którym mowa w § 1 ust. 3 ugody, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz 35 693,43 zł tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez Kredytobiorcę rat kredytowych będą powodowały powstanie po stronie Wnioskodawczyni przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pani stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawczyni, w związku z umorzeniem przez Bank części kredytu hipotecznego spełnia warunki określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe dotyczące zwolnienia z podatku dochodowego umorzonego kredytu, gdyż: 1. Wierzytelność umorzona zgodnie z zawartą Ugodą wynika z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego w CHF na zakup lokalu mieszkalnego przy ul. …, nr lokalu … we …. 2. Kredyt został udzielony w dniu ….08.2006 r., czyli przed dniem 15 stycznia 2015 r. i zabezpieczony został w postaci hipoteki. 3. Do dnia zawarcia ugody Wnioskodawczyni nie skorzystała jako osoba fizyczna z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego. 4. Bank udzielający kredytu hipotecznego i jego działalność podlegają nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym i bank uprawniony jest do udzielania kredytu na podstawie odrębnych ustaw i pozwoleń. 5. Kredyt ten został zaciągnięty na własne potrzeby mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 punkt 1 ustawy PIT, w związku z czym kwota umorzonego kredytu nie stanowi przychodu do opodatkowania dla Wnioskodawczyni.

W ocenie Wnioskodawczyni, kwoty zwrotu w wysokości 10 800,00 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, o którym mowa w § 1 ust. 3 ugody, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz 35 693,43 zł tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez Kredytobiorcę rat kredytowych nie stanowi ponadto dla Wnioskodawczyni przychodu do opodatkowania, ponieważ stanowi jedynie zwrot wydatków poniesionych na obsługę prawną w ramach postępowania sygn. … przed Sądem Okręgowym w … oraz zwrot części wpłaconych do tej pory rat kredytu i nie jest dla Niej dodatkową korzyścią finansową, będąc tym samym jedynie rozliczeniem z tytułu świadczenia nienależnie uiszczonego bankowi.

Należy zauważyć również, iż tożsame stanowisko organ zajął w ramach postępowania znak sprawy: 0113-KDIPT2-2.4011.1184.2025.2.DA.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·         dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·         dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłami przychodów są: inne źródła.

Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Na mocy art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.

Umorzenie wierzytelności

Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez bank wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego … sierpnia 2006 r., wskazać należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Stosownie natomiast do art. 917 Kodeksu cywilnego:

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Tym samym, umorzona Pani na podstawie ugody z dnia 3 kwietnia 2026 r., kwota wierzytelności (kwota kapitału i odsetek) z tytułu zaciągniętego … sierpnia 2006 r. kredytu mieszkaniowego, stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Zaniechanie poboru podatku

Kwestia zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonych wierzytelności została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1672).

Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów:

1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1) jednego gospodarstwa domowego albo

2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).

6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Natomiast z § 3 ww. rozporządzenia wynika, że:

1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Wobec powyższego, ww. zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia). Kwota ww. wierzytelności może przy tym obejmować kapitał, odsetki, a także prowizje oraz poniesione opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i dotyczył jednej inwestycji mieszkaniowej.

Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, w § 3 pkt 3 odsyła do art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. katalogu wydatków mieszkaniowych.

W świetle przepisów określających katalog wydatków sfinansowanych z kredytu mieszkaniowego objętych zaniechaniem poboru podatku dochodowego, nabycie budynku mieszkalnego wypełnia przesłankę do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w ww. rozporządzeniu Ministra Finansów.

W konsekwencji, stwierdzam, że kwota wierzytelności z tytułu kredytu zaciągniętego … sierpnia 2006 r., która została Pani umorzona przez bank na podstawie ugody zawartej 3 kwietnia 2026 r., stanowi dla Pani przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie do uzyskanego przez Panią przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności (kwoty kapitału i odsetek) z tytułu kredytu mieszkaniowego, o którym mowa we wniosku, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

W konsekwencji, nie jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanego ww. przychodu.

Skutki podatkowe otrzymania kwoty dodatkowej z tytułu zawarcia ugody z bankiem

Definicja ugody zawarta w powołanym wyżej art. 917 ustawy Kodeks cywilny pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy Prawo bankowe.

Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się natomiast w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem, kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Jak wynika z zacytowanych wyżej przepisów, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Odnosząc się do skutków podatkowych otrzymania na podstawie ugody wskazanej we wniosku kwoty dodatkowej wyjaśniam, że zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Z opisu sprawy wynika, że 3 kwietnia 2026 r. zawarła Pani ugodę z bankiem dotyczącą kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty CHF, zaciągniętego … sierpnia 2006 r. Dokonane przez Panią spłaty rat kapitałowo-odsetkowych związanych z ww. kredytem przewyższają wysokość kredytu zaciągniętego w 2006 r. Na podstawie ww. ugody bank zobowiązany był m.in. zapłacić na Pani rzecz kwotę dodatkową w wysokości 35 693,43 zł. We wniosku wskazała Pani, że powyższa kwota stanowi częściowy zwrot spłaconych przez Panią rat kredytowych (kapitału i odsetek), której wartość została wynegocjowana i uzgodniona z bankiem. Bank ustalił wysokość kwoty dodatkowej w wysokości 35 693,43 zł, która wypłacona została Pani po podpisaniu ugody, odejmując od kwoty odpowiadającej sumie rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz banku (w łącznej kwocie 210 395,43 zł) kwotę odpowiadającą wysokości środków udostępnionych przez bank w wykonaniu umowy (174 702,00 zł). Kwota dodatkowa 35 693,43 zł, którą bank wypłacił Pani w wyniku zawarcia ww. ugody, stanowi zwrot środków uprzednio spłaconych do banku (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu). Kwota ta stanowi zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych), a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie (po potrąceniu wzajemnych roszczeń) stały się nienależne bankowi. Ponadto, przedmiotowa kwota nie stanowi dla Pani dodatkowej korzyści majątkowej i nie jest wynagrodzeniem za odstąpienie przez Panią od dochodzenia roszczeń wobec banku na drodze sądowej, lecz odpowiada jedynie części wpłaconych do tej pory rat kredytu - stanowiąc w istocie częściowy zwrot świadczeń nienależnych bankowi. Kwota, o której mowa powyżej, została przelana na Pani konto wskazane w ugodzie w terminie w niej określonym.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzam, że w analizowanej sprawie wypłata przez bank przedmiotowej kwoty dodatkowej z tytułu zawarcia ugody z bankiem dotyczącej kredytu zaciągniętego … sierpnia 2006 r., nie spowodowała u Pani powstania przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, nie ma Pani obowiązku zapłaty podatku dochodowego od wypłaconej przez bank ww. kwoty.

Skutki podatkowe otrzymania zwrotu części kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

Z opisu stanu faktycznego wynika, że na podstawie zawartej 3 kwietnia 2026 r. ugody z bankiem otrzymała Pani kwotę 10 800,00 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Powyższa kwota stanowi zwrot kosztów zastępstwa, które zostały uiszczone jako honorarium dla Pani pełnomocnika z tytułu reprezentacji sądowej w sprawie zawisłej przed Sądem. Kwota 10 800 zł, która na podstawie ugody została Pani wypłacona przez bank w ciągu 14 dni od dnia zawarcia ugody jest równa kwocie poniesionych przez Panią opłat i nie przewyższa faktycznie poniesionych przez Panią wydatków z tego tytułu.

Odnosząc się zatem do kwestii ewentualnego opodatkowania zasądzonego zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, należy zauważyć, że zgodnie z art. 98 § 1, § 2, § 3, § 4 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468):

§ 1. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

§ 2. Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.

§ 3. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

§ 4. Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.

Mając zatem na uwadze zwrotny charakter kosztów procesu sądowego należy uznać, że zwrot ten nie rodzi obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższa faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Wynika to z tego, że koszty te w pierwszej kolejności zostały sfinansowane z własnych środków powoda, a następnie na podstawie wyroku zostały mu zwrócone. W takim wypadku kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej nakładów - nie jest więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego jest obojętna podatkowo.

Skoro w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze zwrotem kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 10 800 zł, które nie przewyższają faktycznie poniesionych przez Panią wydatków z ww. tytułów, to należy uznać, że zwrot ten nie stanowi dla Pani przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

W konsekwencji, nie jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu zwrotu przez bank kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na Pani rzecz.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

W odniesieniu do wskazanych przez Panią we wniosku kwot i wyliczeń Organ wyjaśnia, że wydając interpretacje w trybie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) Organ nie odnosi się do kwot i nie dokonuje wyliczeń.

Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje Organ opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pani chroniła w zakresie zaistniałego stanu faktycznego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.