0113-KDIPT2-2.4011.319.2026.3.MK

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

17 marca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 11 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismami z 21 maja 2026 r. (data wpływu 27 maja 2026 r.) i z dnia 15 lipca 2026 r. (data wpływu 23 lipca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwania.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem:

1)  Zainteresowana będąca stroną postępowania: …

2)  Zainteresowany niebędący stroną postępowania: …

Opis stanu faktycznego

Zainteresowani (dalej jako: „Wnioskodawcy”) dnia 3 czerwca 2025 r. zawarli w wyniku mediacji przeprowadzonych w Centrum Mediacji Sądu Polubownego przy Komisji Nadzoru Finansowego z … z siedzibą w … (określanym dalej jako: „Bank”) – Ugodę, na mocy której Bank uznał, że kredyt frankowy nr … został przez Wnioskodawców w całości spłacony (co Bank nazwał zwolnieniem z długu – umorzeniem, argumentując to kwestiami księgowymi), a co za tym idzie uznał, że kredyt podlega zamknięciu – co de facto nastąpiło.

Umowa kredytu hipotecznego w walucie wymienialnej (franku szwajcarskim) została zawarta w dniu 18 listopada 2003 r. pomiędzy Wnioskodawcami, a poprzednikiem prawnym …, tj. … . Wszystkie środki uzyskane tytułem tej umowy i zostały przeznaczone przez Kredytobiorców (Wnioskodawców) na realizację jednej inwestycji budowlanej – in concreto, na zakup zabudowanej nieruchomości. W związku ze zwiększoną potrzebą przy realizacji tej samej inwestycji mieszkaniowej (której zakup sfinansowano kredytem hipotecznym) w dniu 14 sierpnia 2007 r. podwyższono/rozszerzono kwotę kredytu. Część środków z tytułu podwyższenia rozszerzonego kredytu została przekierowana na spłatę wcześniejszych zobowiązań kredytowych Wnioskodawców – „drobnych” kredytów zawartych z innymi bankami, z których kwoty również zostały w całości przeznaczone na realizację tej samej inwestycji budowlanej, tj. na częściową modernizację/remont zakupionej w 2003 r. nieruchomości.

Do dnia rozpoczęcia mediacji z Bankiem kredyt był spłacany zgodnie z harmonogramem spłat, a opóźnienia w płatnościach (które występowały, a które wynikały z rat liczonych do wysokiego kursu franka szwajcarskiego) podlegały reżimowi Umowy kredytu, co oznacza, że były sankcjonowane naliczeniem dodatkowych odsetek karnych, które Kredytobiorcy również spłacili. Mając na uwadze fakt spłacenia kwoty przewyższającej kwotę kredytu, obejmującą kwotę kapitału wraz z ogółem należnych odsetek (kapitałowych i karnych) doszło do rozmów z Bankiem zmierzających do zamknięcia Kredytu. Owo zamknięcie było skutkiem zawartej z Bankiem Ugody, zawartej w pierwszych dniach czerwca 2025 r. i stanowiło w efekcie przedterminowe zakończenie umowy kredytowej, której koniec przypadał na marzec 2026 r.

Raty kredytowe przypadające na okres faktycznego skrócenia umowy kredytowej, to jest od czerwca 2025 r. do marca 2026 r. (włącznie) Bank objął umorzeniem, czyli zwolnieniem z długu. W dacie zawarcia Ugody Bank uznał fakt spłacenia Kredytu w sumie przewyższającej kwoty wynikające z kredytu, a ze względu na wymogi prawno-formalne, w tym ze względu na zasady księgowe, nazwał przedterminowe zamknięcie umowy kredytu zwolnieniem z długu (umorzeniem) wyliczając kwotę umorzenia na 82 039,20 zł. W związku ze spłaceniem Kredytu ponad wynikające z umowy kwoty, Bank wyłącznie w celach przejrzystości księgowej, nazwał zamknięcie umowy kredytu zwolnieniem z długu (umorzeniem) określając kwotę umorzenia na 82 039,20 zł. Ponadto, Bank w pkt 6.1. rzeczonej Ugody poinformował Wnioskodawców, że kwota 82 039,20 zł stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, z czym Wnioskodawcy nie mogą się zgodzić, a Ich stanowisko zostanie szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu prawnym wniosku.

Ponadto Wnioskodawcy wskazali, że:

·      Doprecyzowanie opisu sprawy w odniesieniu do wskazanej we wniosku spłaty innych zobowiązań kredytowych Wnioskodawców – kredytów zawartych z innymi bankami:

-     Daty zaciągnięcia oraz strony umów kredytowych – okres 2004-2006, kredytobiorcy: …, …

-     Kredyty zostały zaciągnięte na finansowanie jednej inwestycji budowlanej – działka położona w … (…), ul. … .

-     Kredyty konsumpcyjne (zaciągnięte po zakupie nieruchomości) zaciągnięto na cel wykończenia zakupionej za kwotę kredytu głównego nieruchomości o przeznaczeniu mieszkalnym.

-     Były to kredyty konsumpcyjne z przeznaczeniem według własnej decyzji kredytobiorcy.

-     Wszyscy kredytobiorcy odpowiadali solidarnie.

-     Kredyty w całości przeznaczono na cele mieszkaniowe.

-     Kredyty te zostały zaciągnięte na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

·      Zaciągnięty kredyt, związku z którym została zawarta ugoda, został udzielony przez podmiot podlegający nadzorowi państwowego organu nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.

·      Do dnia 24 listopada 2021 r. w związku małżeńskim Wnioskodawców obowiązywał ustrój wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.

·      Wszyscy kredytobiorcy odpowiadali solidarnie.

·      Ww. kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

·      W części był to kredyt konsolidacyjny.

·      Kredyt został zabezpieczony hipotekami umownymi (zwykła – należność główna i kaucyjna – odsetki) na zakupionej nieruchomości.

·      Celem kredytu wpisanym w umowie kredytowej z dnia 18 listopada 2003 r. był: zakup nieruchomości (cała kwota kredytu została przeznaczona na zakup nieruchomości). Z kolei celem wpisanym w umowie podwyższającej kwotę udzielonego kredytu z dnia 14 sierpnia 2007 r. było: wykonanie robót wykończeniowych w zakupionym budynku, stanowiącym element składowy nieruchomości, której zakup został skredytowany.

·      Kredyt w całości został przeznaczony na cele wskazane w ww. umowie kredytowej.

·      Dokładna data nabycia (zgodnie z aktem notarialnym), miejsce położenia oraz tytuł prawny jaki przysługuje Wnioskodawcom do nieruchomości sfinansowanej ze środków pochodzących z ww. kredytu – nieruchomość położona: …, ul. …, tytuł do nieruchomości: własność – wspólność ustawowa majątkowa małżeńska od dnia 2 grudnia 2003 r. (data umowy sprzedaży).

·      Celem kredytowanej inwestycji mieszkaniowej było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.

·      Umorzenie przez bank części zadłużenia dotyczy Kredytobiorców odpowiadających solidarnie.

·      Na kwotę, w stosunku do której Wnioskodawcy zostali zwolnieni z długu (kwoty umorzenia) składają się kwoty: kapitału, odsetek kapitalizowanych, odsetek karnych (szczegółowo określonych), prowizje, opłaty i koszty usług dodatkowych.

·      Wnioskodawcy nie korzystali i nie zamierzają skorzystać z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem wierzytelności z tytułu innego kredytu.

Pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Czy kwota „zwolnienia z długu/umorzenia” w przedstawionym stanie faktycznym podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w całości?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawców, w pierwszej kolejności należy podnieść, że kwota 82 039,20 zł, która stanowi wartość w istocie pozornego zwolnienia z długu – umorzenia, nie może być traktowana jako przychód podatkowy. Dzieje się tak, gdyż za przychód podatkowy mogą być rozumiane wyłącznie takie świadczenia, które to są konkretnym i określonym przyrostem majątkowym.

Z przedstawionego stanu faktycznego wprost wynika, że świadczenie Banku ma charakter wyłącznie pozorny – ułatwia prace księgowe po stronie Banku dokonującego umorzenia. Kredyt został bowiem już spłacony w całości, co więcej – nadpłacony, zatem nie ma bytu faktyczno-prawnego po stronie Wnioskodawców jakikolwiek dług, w ramach tej relacji prawnej, z którego to długu Bank mógłby zwolnić Wnioskodawców poprzez umorzenie.

W ocenie Wnioskodawców, działanie Banku przejawiające się w celowym definiowaniu pozornych czynności o charakterze umorzenia jest sprzeczne z dobrymi obyczajami w transakcjach handlowych i stawia Ich w nad wyraz niekorzystnej sytuacji. Bank kreuje bowiem sztucznie stan faktyczny sprawy, doprowadzając do jego postaci, która jednoznacznie mogłaby nałożyć na Nich obowiązek podatkowy. Owe nadanie bytu faktyczno-prawnego sztucznej i pozornej czynności stwarza liczne trudności i koszty po stronie Wnioskodawców.

Należy ponad powyższe podnieść, że nawet w sytuacji, kiedy to dochodziłoby do rzeczywistego (niepozornego) oraz zgodnego z prawem i zasadami współżycia społecznego zwolnienia z długu (umorzenia) w kwocie 82 039,20 zł, takie umorzenie nie może rodzić po stronie beneficjenta (Wnioskodawców) obowiązku podatkowego.

Dzieje się tak, gdyż zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkie dochody z wyjątkiem tych wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz inne wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej. Ponadto przepisy rangi ustawowej, na które w procesie subsumpcji przekłada się stan faktyczny omawianej sprawy wspierane są przez normy z aktu wykonawczego, in concreto rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w wersji po nowelizacji z dnia 20 grudnia 2024 r. – w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Przepisy powołanego rozporządzenia stosowane w związku z art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowią, że zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu frankowego, gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej.

Z przedstawionego przez Wnioskodawców stanu faktycznego wprost wynika, że wszystkie zaciągnięte przez Nich kredyty w okresie od 2003 r. do 2007 r., to jest: kredyt mieszkaniowy z 2003 r., kredyty konsumpcyjne oraz rozszerzenie kredytu mieszkaniowego zostały zaciągnięte na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, to jest na działania opisane w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Należy też podkreślić, że część środków pochodzących z rozszerzenia kredytu w 2007 r. została przeznaczona na spłatę kredytów o charakterze mieszkaniowym (ich środki zostały faktycznie przeznaczone na wykończenie budynku mieszkalnego stanowiącego część składową nieruchomości zakupionej za środki pochodzące z kredytu z 2003 r.), zaciągniętych w innych bankach, a działanie takie było warunkiem sine qua non postawionym przez … .

W związku z powyżej przedstawioną argumentacją, Wnioskodawcy stwierdzają, że pozorne działanie Banku – zwolnienie z długu (umorzenie) co do kwoty 82 039,20 zł, faktycznie zamknięcie kredytu, nie powoduje powstania po stronie Wnioskodawców dodatkowego przysporzenia majątkowego. W konsekwencji kwota 82 039,20 zł nie może być definiowana jako przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a co za tym idzie stanowi w istocie pozorne działanie Banku o charakterze czysto księgowym i nie może nakładać na Wnioskodawców obowiązku zapłaty podatku dochodowego.

Wnioskodawcy uważają, że przedstawione przez Nich powyżej stanowisko wraz z wyczerpującą argumentacją prawną jest poprawne, a co za tym idzie jednoznacznie przesądza o nieobjęciu ich zakresem podatku dochodowego, co do wymienionej powyżej kwoty. W sytuacji, gdyby jednak Organ wydający indywidualną interpretację uznał powyższe stanowisko za błędne, Wnioskodawcy wnoszą o kwotowe określenie podstawy opodatkowania na podstawie § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w wersji po nowelizacji z dnia 20 grudnia 2024 r. – w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, w związku z art. 21 ust. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, to jest określenie, jaka konkretna kwota jest proporcjonalnie odpowiednia w stosunku do 82 039,20 zł i w tej relacji stanowi wartość umorzenia z tytułu spłaty kredytów konsumpcyjnych – jest podstawą opodatkowania.

Mając na uwadze przedstawioną przez Wnioskodawców argumentację, zauważają Oni, że brak jest podstaw do objęcia podatkiem dochodowym od osób fizycznych pozornej kwoty zwolnienia z długu (umorzenia) – 82 039,20 zł.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega.

Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·      dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·      dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Na mocy art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Umorzenie wierzytelności

Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia Państwu przez Bank wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, tj. kredytu zaciągniętego 18 listopada 2003 r. (podwyższonego 14 sierpnia 2007 r.), wskazać należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Istota zwolnienia z długu sprowadza się do tego, że skoro wierzytelność jest prawem wierzyciela, nie ma przeszkód, aby wierzyciel zrzekł się tego prawa, tj. by umorzył zobowiązanie bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Zwolnienie z długu należy do czynności prawnych rozporządzających, bowiem skutkuje ono wygaśnięciem zobowiązania. Samo zrzeczenie się wierzyciela aktem jednostronnym nie wystarcza do zwolnienia z długu.

Dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, zawartego układu, czy też poprzez oświadczenie, umowę). Wierzytelność będzie umorzona wówczas, gdy wierzyciel uzyska wiadomość od dłużnika, że przyjął on (dłużnik) zwolnienie z długu.

Konsekwencją rozporządzeniowego charakteru umowy o zwolnienie z długu jest przysporzenie po stronie dłużnika, które następuje przez zmniejszenie pasywów jego majątku. Skoro zatem dłużnik godzi się na zawarcie zwolnienia z długu to osiąga on przychód, bowiem uzyskuje on przysporzenie.

Wobec tego na skuteczne zwolnienie z długu, w myśl art. 508 Kodeksu cywilnego, składają się dwa elementy:

1)  oświadczenie woli wierzyciela o umorzeniu zobowiązania,

2)  akceptacja tego oświadczenia przez dłużnika.

Przy czym wskazuje się, że zwolnienie z długu może odnosić się do wierzytelności istniejących. Dopuszczalne jest także zwolnienie z długu przyszłego.

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Stosownie natomiast do art. 917 Kodeksu cywilnego:

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Poprawność powyższego stanowiska potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2633/10, w którym Sąd wskazał, że „gdy dochodzi do umorzenia wierzytelności przez kredytodawcę nie jest istotne, czy u podstaw uzyskanego nieodpłatnego świadczenia leży umowa o zwolnienie z długu, czy też decyzja wierzyciela o rezygnacji z dochodzenia należności. Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w następstwie takich zdarzeń dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia. Po jego stronie powstaje tym samym przychód stanowiący równowartość umorzonej kwoty zobowiązania, którego nie musi już świadczyć na rzecz wierzyciela. Faktyczna rezygnacja wierzyciela z dochodzenia należności prowadzi więc do powstania przychodu, podobnie jak w przypadku zawarcia umowy o zwolnienie z długu, albowiem w każdym z tych przypadków po stronie dłużnika ustaje obowiązek spełnienia świadczenia. Należy bowiem zauważyć, że pojęcie „nieodpłatnego świadczenia” obejmuje wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy”.

Tym samym, umorzona Państwu na podstawie Ugody kwota wierzytelności stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zaniechanie poboru podatku

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. 2025 r. poz. 1672):

Z kolei § 3 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

W myśl natomiast § 4a ww. rozporządzenia dodanego rozporządzeniem zmieniającym z dnia 20 grudnia 2024 r.:

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazanego w § 3 ww. rozporządzenia:

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Zatem, zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

-     kredyt był zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej;

-     kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

-     kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

-     kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.

Państwa skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

Z opisu sprawy wynika, że:

-     18 listopada 2003 r. zawarli Państwo umowę kredytu hipotecznego, z której środki przeznaczyli Państwo na zakup zabudowanej nieruchomości;

-     14 sierpnia 2007 r. podwyższono/rozszerzono kwotę kredytu – część środków z tytułu podwyższenia rozszerzonego kredytu została przekierowana na spłatę wcześniejszych zobowiązań kredytowych zawartych z innymi bankami w latach 2004-2006, z których kwoty również zostały w całości przeznaczone na realizację tej samej inwestycji budowlanej, tj. na częściową modernizację/remont zakupionej w 2003 r. nieruchomości; kredyty konsumpcyjne (zaciągnięte po zakupie nieruchomości) zaciągnięto na cel wykończenia zakupionej za kwotę kredytu głównego nieruchomości o przeznaczeniu mieszkalnym; były to kredyty konsumpcyjne z przeznaczeniem według własnej decyzji kredytobiorcy;

-     kredyt hipoteczny został udzielony przez podmiot podlegający nadzorowi państwowego organu nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów;

-     wszyscy kredytobiorcy odpowiadali solidarnie;

-     kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;

-     kredyt został zabezpieczony hipotekami umownymi (zwykła - należność główna i kaucyjna - odsetki) na zakupionej nieruchomości;

-     celem kredytu wpisanym w umowie kredytowej z dnia 18 listopada 2003 r. był: zakup nieruchomości (cała kwota kredytu została przeznaczona na zakup nieruchomości); z kolei celem wpisanym w umowie podwyższającej kwotę udzielonego kredytu z dnia 14 sierpnia 2007 r. było: wykonanie robót wykończeniowych w zakupionym budynku, stanowiącym element składowy nieruchomości, której zakup został skredytowany;

-     kredyt w całości został przeznaczony na cele wskazane w ww. umowie kredytowej;

-     na kwotę umorzenia składa się kwota: kapitału, odsetek kapitalizowanych, odsetek karnych (szczegółowo określonych), prowizje, opłaty i koszty usług dodatkowych;

-     nie korzystali i nie zamierzają Państwo skorzystać z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem wierzytelności z tytułu innego kredytu (niewymienionego we wniosku) zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej.

W przywołanym wcześniej rozporządzeniu w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w § 3 pkt 3 wskazano, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto, w § 3 pkt 2 ww. rozporządzenia zaznaczono, że przez kredyt mieszkaniowy należy rozumieć kredyt, który został zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie.

Zatem, zobowiązania wobec banku, które nie zostały zabezpieczone hipoteką nie spełniają warunku określonego w § 3 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Finansów uprawniającego do skorzystania z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem wierzytelności.

Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy oraz powołane przepisy prawa w odniesieniu do kredytu hipotecznego w części w jakiej został on przeznaczony na spłatę kredytów konsumpcyjnych wskazuję, że wskazane przez Państwa kredyty konsumpcyjne nie spełniają warunku określonego w § 3 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Finansów, uprawniającego do skorzystania z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem wierzytelności, ponieważ nie zostały zabezpieczone hipoteką na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie.

Natomiast, w odniesieniu do kredytu hipotecznego w części w jakiej został on zaciągnięty w 2003 r. na zakup zabudowanej nieruchomości w celu zaspokojenia Państwa potrzeb mieszkaniowych, a także w części w jakiej środki z dokonanego w 2007 r. podwyższenia kredytu przeznaczone zostały na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi on kredyt mieszkaniowy, o którym jest mowa w ww. rozporządzeniu, ponieważ spełnia wszystkie warunki wskazane w § 3 tego rozporządzenia.

Ponadto w opisie sprawy wskazali Państwo, że na kwotę umorzenia składa się kwota: kapitału, odsetek kapitalizowanych, odsetek karnych, prowizje, opłaty i koszty usług dodatkowych.

Odnosząc się do powyższego należy mieć na uwadze, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia wynika, że kwotami wierzytelności, które mogą korzystać z zaniechania są kwoty kapitału, odsetek, prowizji i opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego.

Natomiast należy mieć na uwadze, że z ww. rozporządzenia jasno wynika, że „koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń” oraz opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę nie było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego – nie mogą z tego zaniechania skorzystać.

Mając na uwadze powyższe, zaniechanie poboru podatku nie będzie miało także zastosowania do tej części umorzonej wierzytelności, która odpowiada kosztom usług dodatkowych oraz opłatom, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę nie było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego.

W konsekwencji, od tej części umorzonej kwoty, do której nie ma zastosowania zaniechanie poboru podatku, będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

W odniesieniu do wskazanych przez Państwa we wniosku kwot i wyliczeń Organ wyjaśnia, że wydając interpretacje w trybie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) Organ nie odnosi się do kwot i nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowaną, która jest stroną postępowania

Pani … (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w … . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.