0113-KDIPT1-3.4012.710.2026.1.JM

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

23 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy opodatkowania i udokumentowania fakturą świadczenia pieniężnego za zmniejszenie wartości nieruchomości, wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W dniu 31 października 2025 roku Wojewoda wydał decyzję znak w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu szkód trwałych, w tym zmniejszenia wartości nieruchomości, w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, położonej w obrębie, województwie, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka numer A/11, w łącznej wysokości, w tym kwota - przypadająca na rzecz Województwa. Odszkodowanie miało zostać wypłacone przez Spółkę X (dalej: X).

Zmniejszenie wartości nieruchomości i ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło w konsekwencji decyzji Wojewody z dnia 21.11.2019 roku, o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla realizacji inwestycji pn.: („…”).

W związku z odwołaniem, złożonym przez Powiat, Minister Finansów i Gospodarki wydał w dniu 03.06.2026 roku decyzję - znak, którą utrzymał w mocy decyzję Wojewody ustalającą powyższe odszkodowanie i tym samym - po upływie ustawowego terminu, stała się ona ostateczna.

W dniu 23.06.2026 roku Spółka X dokonała zapłaty wskazanego wyżej odszkodowania na rzecz Województwa.

W związku z powyższym w dniu 25.06.2026 roku Województwo wystawiło na rzecz Spółki X fakturę na kwotę brutto, w tym zł podatku VAT.

Pytanie

Czy w zaistniałym stanie faktycznym - tj. w sytuacji wypłaty odszkodowania z tytułu szkód trwałych, w tym zmniejszenia wartości nieruchomości, powstałych na skutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ustaleniem lokalizacji linii kolejowej, Województwo postąpiło prawidłowo wystawiając fakturę i zaliczając część odszkodowania na poczet podatku VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zapis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 775) wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają: odpłatna dostawa towarów i usług.

Przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania, zatem w tym zakresie należy korzystać z przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (Dz.U z 2026 r., poz. 795). Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 ustawy - Kodeks cywilny) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 ustawy - Kodeks cywilny).

W ocenie Wnioskodawcy jego sytuacja - tj. odszkodowanie przyznane na podstawie decyzji Wojewody, nie spełnia wymogów odpowiedzialności kontraktowej - nie nastąpiło bowiem niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, ani też deliktowej - nie doszło bowiem do czynu zabronionego.

Jeżeli więc płatność dokonana przez Spółkę X nie mieści się w katalogu płatności o charakterze odszkodowawczym, zdefiniowanym na gruncie prawa cywilnego, należy przyjąć, że zaistniały stan faktyczny - tj. zmniejszenie wartości nieruchomości powstałe w związku z ograniczeniem sposobu korzystania w wyniku lokalizacji na tym gruncie inwestycji - linii kolejowej, nie posiada cech odszkodowania za poniesioną szkodę, pełni natomiast funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej, co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną, a odszkodowanie wpłacone przez Spółkę X stanowi w rzeczywistości wynagrodzenie za świadczoną przez Wnioskodawcę usługę, dającą Spółce wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z gruntu i realizacji na tym gruncie inwestycji.

Biorąc powyższe pod uwagę Wnioskodawca - Województwo, postąpił prawidłowo, wystawiając fakturę i naliczając podatek VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Z treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś to obowiązek wykonywania, przekazania czegoś.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Z pojęcia usługi będzie natomiast wyłączone takie świadczenie, którego treścią jest przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stanowi ono bowiem dostawę towarów.

Przy ocenie charakteru świadczenia, jako usługi, należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do usług każde świadczenie niebędące dostawą towarów. Jeśli tylko mamy do czynienia ze świadczeniem, to na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług stanowi ono albo usługę, albo dostawę towarów.

Ponadto, z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie.

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Pod pojęciem odpłatności dostawy towarów lub odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego dostawy towarów lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).

W konsekwencji, usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych.

Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów, o której mowa w art. 7 lub świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Analizując bowiem powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, że:

Natomiast według art. 15 ust. 6 ustawy:

Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 ust. 1 obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej – (Dz. Urz. UE.L. Nr 347 z 11.12.2006 s. 1 ze zm.), zgodnie z którym:

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itd., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych).

Z opisu sprawy wynika, że Wojewoda wydał decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu szkód trwałych, w tym zmniejszenia wartości nieruchomości, w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w łącznej wysokości zł, w tym kwota zł - przypadająca na rzecz Województwa. Odszkodowanie miało zostać wypłacone przez Spółkę. Spółka dokonała zapłaty wskazanego wyżej odszkodowania na rzecz Województwa. W związku z powyższym Województwo wystawiło na rzecz Spółki fakturę na kwotę brutto zł, w tym zł podatku VAT.

Państwa wątpliwości dotyczą opodatkowania i udokumentowania fakturą świadczenia pieniężnego za zmniejszenie wartości nieruchomości, wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Wyjaśnić należy, że przepisy prawa podatkowego nie zawierają definicji odszkodowania. W tym zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym”. Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego).

Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:

W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, przy czym musi zaistnieć adekwatny związek przyczynowy pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Tym samym ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.

Przenosząc powołane przepisy na grunt rozpatrywanej sprawy uznać należy, że należność nazywana w opisie sprawy odszkodowaniem, wypłacona za zmniejszenie wartości nieruchomości, wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ustaleniem lokalizacji linii kolejowej, nie posiada cech odszkodowania za poniesioną szkodę, lecz pełni funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej, co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną. W tym przypadku nie działają Państwo jako organ władzy publicznej, ale z nakazu organu władzy publicznej.

Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie znajdzie zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy. Otrzymane odszkodowanie (świadczenie pieniężne) stanowi w rzeczywistości wynagrodzenie za świadczoną przez Państwa usługę, dającą wypłacającemu je wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z nieruchomości. Niezależnie od użytej nazwy otrzymane odszkodowanie jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za świadczoną usługę.

Zatem wykonując usługę z nakazu organu władzy publicznej – Wojewody – tj. pozwalając na korzystanie z gruntu (tolerując taką sytuację), jako podatnik zdefiniowany w art. 15 ust. 1 ustawy w ramach działalności, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, świadczyli Państwo usługę, która ze względu na jej odpłatny charakter podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług w myśl art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Zauważyć należy, że dokonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może albo być opodatkowana właściwą stawką podatku, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.

Ustawodawca nie przewidział zwolnienia od podatku dla świadczonej przez Państwa usługi.

Stwierdzam zatem, że przedmiotowa transakcja nie korzysta ze zwolnienia od podatku VAT, a zatem jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług wg właściwej stawki.

Zasady dokumentowania czynności podlegających opodatkowaniu regulują przepisy art. 106a-106s ustawy.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

Na podstawie art. 106b ust. 2 ustawy:

Stosownie do art. 106b ust. 3 ustawy:

Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Generalnie ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT.

Niemniej jednak, stosownie do art. 106b ust. 3 pkt 2 ustawy, na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż zwolnioną, jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w przewidzianym przepisem terminie.

W rozpatrywanej sprawie rozstrzygnąłem, że należność, którą otrzymali Państwo za zmniejszenie wartości nieruchomości, wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ustaleniem lokalizacji linii kolejowej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz przedmiotowa transakcja nie korzysta ze zwolnienia od podatku VAT, a zatem jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług wg właściwej stawki.

Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 29a ust. 6 ustawy:

Z przepisów tych wynika, że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.

Z powyższych przepisów wynika, że art. 29a ust. 1 ustawy odnosi się do wszystkiego, co stanowi zapłatę obejmując swym zakresem każdą formę zapłaty otrzymaną przez sprzedawcę z tytułu dostawy towarów lub wykonania usługi.

Biorąc pod uwagę powołane wyżej przepisy, w kontekście analizowanej sprawy należy stwierdzić, że podstawą opodatkowania jest – zgodnie z art. 29a ust. 1 w zw. z art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy – wszystko co stanowi zapłatę, którą Państwo jako usługodawca otrzymali z tytułu sprzedaży, pomniejszone o należny podatek VAT.

Kwota należności, którą otrzymali Państwo za zmniejszenie wartości nieruchomości, wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ustaleniem lokalizacji linii kolejowej - jak wynika z opisu sprawy - stanowi całość należnego Państwu wynagrodzenia, którą – w celu określenia podstawy opodatkowania – należy pomniejszyć o kwotę występującego dla tej sprzedaży podatku należnego. Przyjąć zatem należy, że wartość ustalonego wynagrodzenia stanowi kwotę brutto, zawierającą „w sobie” należny podatek od towarów i usług, który powinien być wyliczony metodą w „stu”.

Podsumowując, stwierdzam że należność, którą otrzymali Państwo za zmniejszenie wartości nieruchomości, wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ustaleniem lokalizacji linii kolejowej stanowi zapłatę z tytułu wykonania czynności podlegającej opodatkowaniu wg właściwej stawki podatku. Tym samym, mieli Państwo obowiązek udokumentowania ww. transakcji fakturą, przyjmując wartość ustalonego wynagrodzenia jako kwotę brutto, zawierającą „w sobie” należny podatek od towarów i usług, który powinien być wyliczony metodą w „stu”.

Tym samym, Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Jestem ściśle związany z przedstawionym we wniosku stanem faktycznym. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.