0113-KDIPT1-3.4012.637.2026.1.JM

Interpretacja indywidualna2026-08-28Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Uznanie kwoty rozliczeniowej za wynagrodzenie należne Finansującemu za wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, którą należy udokumentować fakturą. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków objętych kwotą rozliczeniową.

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe w części dotyczącej uznania kwoty rozliczeniowej za wynagrodzenie należne Finansującemu za wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, którą należy udokumentować fakturą i nieprawidłowe w części dotyczącej prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków objętych kwotą rozliczeniową.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

30 czerwca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 30 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy uznania kwoty rozliczeniowej za wynagrodzenie należne Finansującemu za wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, którą należy udokumentować fakturą i prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków objętych kwotą rozliczeniową.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

1.1. Charakterystyka działalności Wnioskodawcy i Finansującego

Wnioskodawca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą i jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

Wnioskodawca w ramach prowadzonej działalności zawarł 13 marca 2020 r. umowę leasingu operacyjnego numer (dalej również jako „Umowa”) z (dalej również jako „Finansujący”).

Finansujący jest spółką prawa handlowego prowadzącą działalność gospodarczą m.in. w zakresie finansowania środków trwałych, w szczególności pojazdów, maszyn i urządzeń, dla przedsiębiorców. Finansujący podobnie jak Wnioskodawca zarówno obecnie jak i w momencie zawarcia Umowy był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Finansujący nabył przedmiot leasingu od innego podmiotu (dalej „Sprzedawca”).

Przedmiotem leasingu była instalacja fotowoltaiczna, która została zamontowana w budynku wykorzystywanym przez Wnioskodawcę do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.

Instalacja fotowoltaiczna służyła wytwarzaniu energii elektrycznej na potrzeby działalności gospodarczej Wnioskodawcy, w zakresie, w jakim działalność ta obejmowała czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług. Tym samym wytwarzana energia, a w konsekwencji również nabywane usługi leasingu, były wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych.

Instalacja nie była wykorzystywana do celów innych niż działalność gospodarcza Wnioskodawcy, w szczególności do celów prywatnych. Nie służyła również wykonywaniu czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług ani czynności niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Tym samym usługa leasingu dotycząca instalacji fotowoltaicznej i wszystkie opłaty ponoszone z jej tytułu pozostawały w jednoznacznym związku z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez Wnioskodawcę.

1.2. Charakterystyka Umowy leasingu i opis sporu zaistniałego pomiędzy stronami

Podstawowy okres umowy leasingu został ustalony na 49 miesięcy, natomiast harmonogram będący częścią Umowy określał wynagrodzenie należne Finansującemu w podziale na poszczególne miesiące oraz wskazywał, w odniesieniu do każdej z 49 rat, jej wysokość i termin wymagalności.

Harmonogram do Umowy określał w stosunku do każdej z płatności m.in. takie pozycje jak:

·      razem netto,

·      VAT,

·      razem do zapłaty.

Tym samym strony, zarówno na etapie zawierania Umowy, jak i w okresie jej obowiązywania, traktowały wynagrodzenie należne Finansującemu jako wynagrodzenie za świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Po zamontowaniu przedmiotu leasingu Wnioskodawca zgłaszał Sprzedawcy liczne zastrzeżenia dotyczące tego przedmiotu. W ocenie Wnioskodawcy nie otrzymał on m.in. kompletnej dokumentacji technicznej, w tym obejmującej kwestie związane z bezpieczeństwem pożarowym, prawidłowym audytem energetycznym oraz innych dokumentów niezbędnych do weryfikacji prawidłowości montażu i bezpiecznego użytkowania instalacji fotowoltaicznej. Zdaniem Wnioskodawcy nie został on również poinformowany o istotnych okolicznościach, które wpłynęły na to, że koszt energii elektrycznej był wyższy, niż mógł się spodziewać przed zawarciem Umowy. Ponadto Wnioskodawca zarzucał również Sprzedawcy nieprofesjonalny sposób wykonania instalacji, który wiązał się z koniecznością poniesienia przez Wnioskodawcę dodatkowych kosztów we własnym zakresie. Wnioskodawca podnosił ponadto, że osoby wykonujące montaż instalacji spowodowały uszkodzenia dachu budynku, na którym instalacja została zamontowana, co doprowadziło do przedostawania się wody do wnętrza budynku przez właz dachowy. W okresie obowiązywania Umowy Wnioskodawca kierował do Sprzedawcy reklamacje w tym zakresie.

Wnioskodawca zgłaszał Finansującemu, aby w związku z zaistniałymi ww. problemami nie przelewał kwoty ceny sprzedaży do Sprzedawcy. Pomimo tego Finansujący zapłacił całą kwotę Sprzedawcy.

Jednocześnie Wnioskodawca wielokrotnie zgłaszał powyższe wady i zastrzeżenia nie tylko Sprzedawcy, lecz również przedstawicielom Finansującego. Wnioskodawca i Finansujący nie doszli jednak do porozumienia, wobec czego polubowne rozwiązanie sporu na tym etapie nie było możliwe. W konsekwencji zaistniałego sporu z Finansującym Wnioskodawca wstrzymał się z zapłatą wynagrodzenia.

Po wstrzymaniu płatności strony prowadziły rozmowy dotyczące ugodowego zakończenia sporu, jednak ostatecznie nie doprowadziły one do zawarcia porozumienia. W następstwie tego Finansujący jednostronnie wypowiedział Wnioskodawcy Umowę ze skutkiem natychmiastowym, powołując się na właściwe postanowienia ogólnych warunków umowy leasingu (OWUL).

1.3. Rozwiązanie Umowy leasingu

Postanowienia OWUL przewidywały, że jeżeli Wnioskodawca będzie pozostawał w zwłoce z zapłatą kwoty odpowiadającej co najmniej jednej opłacie leasingowej przez okres dłuższy niż 14 dni, Finansujący wezwie go do bezwarunkowego uregulowania zaległości w terminie wskazanym w wezwaniu do zapłaty, nie dłuższym niż 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania, pod rygorem rozwiązania Umowy. Zgodnie z dalszymi postanowieniami OWUL rozwiązanie umowy leasingu następowało z chwilą doręczenia Wnioskodawcy oświadczenia Finansującego o rozwiązaniu tej umowy.

Na zasadach opisanych powyżej rozwiązanie Umowy nastąpiło w dniu 13 lutego 2023 r. Zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik do Umowy termin wymagalności pierwszej raty wynagrodzenia przypadał na dzień 20 marca 2020 r., natomiast termin wymagalności ostatniej raty wynagrodzenia - na dzień 25 marca 2024 r. Oznacza to, że rozwiązanie Umowy nastąpiło przed upływem okresu, na jaki została ona zawarta.

Jak wskazano powyżej, pomimo sporu dotyczącego wadliwości wykonania przedmiotu leasingu oraz zarzutów Wnioskodawcy odnoszących się do nienależytego wykonania Umowy przez Finansującego, przedmiot leasingu w okresie obowiązywania Umowy, aż do chwili jego odbioru, był wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem, w zakresie, w jakim było to możliwe, na potrzeby wykonywania przez Wnioskodawcę czynności opodatkowanych. Tym samym umowa leasingu była faktycznie wykonywana, a jej przedmiot służył wykonywaniu czynności opodatkowanych przez Wnioskodawcę.

Po rozwiązaniu Umowy Finansujący, na podstawie postanowień OWUL, dokonał „rozliczenia Umowy” i ustalił tzw. „Kwotę Rozliczeniową”. Jej wysokość została skalkulowana przede wszystkim w oparciu o sumę części stałych niewymagalnych opłat leasingowych przypadających zgodnie z harmonogramem za okres od dnia rozwiązania Umowy do dnia upływu terminu, na jaki Umowa została zawarta oraz o określoną w Umowie skorygowaną wartość końcową przedmiotu leasingu, powiększoną o 5%. Zgodnie z postanowieniami OWUL na wysokość Kwoty Rozliczeniowej wpływały również inne należności, takie jak przykładowo odsetki naliczane według mechanizmu szczegółowo opisanego w Umowie oraz określone koszty i wydatki, przy czym miały one jedynie niewielki wpływ na jej wysokość. Kwota Rozliczeniowa dochodzona przez Finansującego składała się zatem w przeważającej części z sumy części stałych niewymagalnych opłat leasingowych, o których mowa powyżej.

Zgodnie z postanowieniami OWUL tego rodzaju rozliczenie było możliwe nie tylko w przypadku rozwiązania umowy leasingu z przyczyn występujących w opisanym stanie faktycznym, lecz również w przypadku zaistnienia innych okoliczności określonych w OWUL, w tym m.in. szkody całkowitej albo kradzieży przedmiotu leasingu tj. okoliczności związanych z tzw. szkodą rzeczywistą (damnum emergnes) - okoliczności takie jednak w tym przypadku nie miały miejsca.

Wnioskodawca został poinformowany na piśmie o dokonanym rozliczeniu oraz o wysokości Kwoty Rozliczeniowej, przy czym Finansujący nie wystawił faktury dokumentującej naliczenie tej kwoty. Wysokość tej należności została przez Finansującego wskazana w dokumencie rozliczeniowym, który nie spełniał warunków do uznania go za fakturę VAT, w szczególności nie zawierał on kwoty podatku należnego ani stawki podatku. W tym samym dokumencie termin zapłaty został przez Finansującego określony na dzień 29 marca 2023 r.

Także po rozwiązaniu Umowy Wnioskodawca i Finansujący nie doszli do porozumienia, w następstwie czego Finansujący wytoczył przeciwko Wnioskodawcy powództwo, dochodząc m.in. zapłaty opisanej powyżej Kwoty Rozliczeniowej.

Wnioskodawca i Finansujący zawarli w dniu 11 grudnia 2025 r. ugodę sądową, na podstawie której Wnioskodawca zobowiązał się do zapłaty na rzecz Finansującego kwoty dochodzonej przez niego w postępowaniu sądowym. Przedmiotowa ugoda nie zmieniała wysokości dochodzonej należności, lecz regulowała wyłącznie terminy jej spłaty poprzez rozłożenie jej na raty. Jednocześnie ugoda określała zasady zwrotu kosztów procesu oraz warunkowe zrzeczenie się przez Finansującego odsetek.

Po zawarciu ugody Wnioskodawca informował Finansującego, że oczekuje udokumentowania dochodzonych należności fakturą. Finansujący, do dnia sporządzenia niniejszego wniosku, nadal nie przekazał Wnioskodawcy faktury dokumentującej Kwotę Rozliczeniową.

Pytania

Pytanie nr 1

Czy Kwota Rozliczeniowa objęta ugodą sądową, a należna Finansującemu w związku z rozwiązaniem umowy leasingu przed upływem okresu, na jaki została zawarta, stanowi wynagrodzenie z tytułu czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT), a w konsekwencji powinna zostać udokumentowana fakturą?

Pytanie nr 2

Czy - przy założeniu, że kwota Rozliczeniowa objęta ugodą sądową, a należna Finansującemu w związku z rozwiązaniem umowy leasingu przed upływem okresu, na jaki została zawarta, stanowi wynagrodzenie za czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT) - biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny, w szczególności to, że ani po rozwiązaniu umowy ani po zawarciu opisanej ugody Finansujący nie udokumentował jej fakturą, Wnioskodawcy przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od kwoty rozliczeniowej w wysokości, w jakiej Finansujący powinien wykazać ten podatek na fakturze VAT?

Pana stanowisko w sprawie

Ad. 1)

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że Kwota rozliczeniowa ujęta w ugodzie sądowej należna Finansującemu w związku z rozwiązaniem umowy leasingu przed upływem okresu, na jaki została zawarta, stanowi wynagrodzenie za usługę leasingu, a zatem czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT oraz powinna zostać udokumentowana fakturą.

Ad. 2)

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że przysługuje mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od Kwoty rozliczeniowej w wysokości, w jakiej Finansujący powinien wykazać ten podatek na fakturze VAT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

Ad. 1)

a)  Kwota rozliczeniowa jako wynagrodzenie za usługę

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1)  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2)  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3)  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów, wykonywane na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, obejmując nie tylko działania podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które może składać się zarówno działanie, polegające na uczynieniu lub wykonaniu czegoś, jak i zaniechanie, polegające na nieczynieniu, tolerowaniu albo znoszeniu określonych stanów rzeczy. Przy ocenie, czy dane świadczenie ma charakter usługi, należy jednak mieć na uwadze, że za usługę można uznać wyłącznie takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, tj. odbiorca odnoszący z tego świadczenia wymierną korzyść.

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy podmiotem świadczącym usługę a jej odbiorcą, w ramach którego w zamian za wykonanie usługi wypłacane jest wynagrodzenie. Przy tym przepisy ustawy nie określają formy, w jakiej wynagrodzenie to powinno zostać spełnione.

Kwota Rozliczeniowa jest kalkulowana w oparciu o sumę części stałych niewymagalnych opłat leasingowych, które pozostały do zapłaty do końca podstawowego okresu Umowy. Obciążenie Wnioskodawcy tą kwotą ma niejako charakter sankcyjny i stanowi konsekwencję przedterminowego rozwiązania Umowy z przyczyn leżących po jego stronie. Nie zmienia to jednak faktu, że kwota ta jest nierozerwalnie związana z usługą leasingu i obciążenie nią Wnioskodawcy bez uprzedniego świadczenia tej usługi nie byłoby możliwe.

Kwalifikacja takiej należności na gruncie VAT była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 22 listopada 2018 r., C-295/17, TSUE jednoznacznie wskazał, że:

Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że określoną z góry kwotę - otrzymaną przez podmiot gospodarczy w przypadku przedterminowego rozwiązania przez klienta lub z przyczyn leżących po stronie tego ostatniego umowy o świadczenie usług, w której wprowadzono minimalny okres obowiązywania - odpowiadającą kwocie, jaką podmiot ten uzyskałby przez pozostałą część tego okresu w przypadku braku rozwiązania tej umowy, co powinien zbadać sąd odsyłający, należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług, podlegające jako takie opodatkowaniu tym podatkiem.

W pkt 68 uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku wskazano również, że:

W związku z tym, jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 34 opinii, do celów wykładni przepisów dyrektywy VAT nie ma znaczenia, czy kwota ta w prawie krajowym stanowi roszczenie o odszkodowanie z tytułu deliktu czy karę umowną ani czy jest ona określana jako odszkodowanie, rekompensata czy wynagrodzenie.

Wyżej wskazany wyrok należy uznać za najbardziej adekwatny z perspektywy niniejszej sprawy, ponieważ zapadł on na tle stanu faktycznego szczególnie zbliżonego do analizowanej sytuacji. Jednocześnie należy zauważyć, że w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej występują również inne rozstrzygnięcia potwierdzające opodatkowanie podatkiem od towarów i usług należności o podobnym charakterze.

W wyroku z 11 czerwca 2020 r., C-43/19, Vodafone Portugal - Comunicaęoes Pessoais, SA przeciwko Autoridade Tributaria e Aduaneira, TSUE wskazał, że kwoty otrzymane przez podmiot gospodarczy w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy o świadczenie usług, z przyczyn leżących po stronie klienta, a przewidującej okres lojalności w zamian za przyznanie temu klientowi korzystnych warunków handlowych, należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu dyrektywy VAT.

Podobnie w wyroku z 28 listopada 2024 r., C-622/23, rhtb: projekt gmbh przeciwko Parkring 14-16 Immobilienverwaltung GmbH, Trybunał uznał, że odszkodowanie wypłacone wykonawcy dzieła, który rozpoczął wykonywanie projektu architektonicznego i był gotowy je ukończyć, a do rozwiązania umowy doszło przed zakończeniem prac, stanowi wynagrodzenie za świadczenie usług.

Powołany wyrok w sprawie C-622/23 rhtb rozstrzygnął, iż w stanie faktycznym sprawy wystąpiła zapłata za usługę, a nie odszkodowanie (rekompensata) za niewykonanie umowy.

Z kolei zgodnie z wyrokiem TSUE z 21 marca 2002 r. w sprawie C-174/00 Kenner Golf Country Club nie tylko skonkretyzowane świadczenie jest usługą w rozumieniu przepisów o VAT, ale jest nią również gotowość do realizacji tego świadczenia. Natomiast w wyroku w sprawie C-463/14 Asparuchowo Lejk Inwestmynt Kampani OOD, Trybunał Sprawiedliwości przeanalizował znaczenie „usługi gotowości do działania na rzecz odbiorcy”.

W podobnym zakresie wypowiedział się TSUE wyroku C-43/19 Vodafone Portugal - Comunicaęoes Pessoais SA, stwierdzając iż:

(...) art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że kwoty otrzymane przez podmiot gospodarczy w przypadku przedterminowego rozwiązania z powodów leżących po stronie klienta umowy o świadczenie usług przewidującej przestrzeganie okresu lojalności [okresu związania umową] w zamian za przyznanie temu klientowi korzystnych warunków handlowych należy uznać za stanowiące wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu tego przepisu (pkt 50).

Z powyższego należy wywieść, że opłaty odpowiadające swoim charakterem Kwocie Rozliczeniowej ujętej w ugodzie sądowej, a opisanej w stanie faktycznym stanowią wynagrodzenie za usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, niezależnie od tego, jak zostały określone w treści umowy lub przepisach prawa krajowego oraz czy na gruncie prawa cywilnego są kwalifikowane jako odszkodowanie, rekompensata, rozliczenie, kara umowna bądź oznaczone innym wyrażeniem.

Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt I FSK 1401/18:

To, czy otrzymana kwota stanowi odszkodowanie wiąże się z oceną zdarzenia, którego skutkiem jest możliwość otrzymania odszkodowania. To więc, że strona nazwie świadczenie odszkodowaniem nie oznacza, że w istocie ma ono taki charakter. Decydujące znaczenie dla oceny skutków prawnych umów w stosunkach pomiędzy stronami ma bowiem ich treść, a nie nazwa.

Podobne stanowisko zajął NSA w wyrokach z 28 września 2017 r., sygn. akt I FSK 2053/15 oraz z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 1330/15 stwierdzając, że:

kwoty uzyskane od leasingobiorcy z tytułu przedterminowego rozwiązania umowy leasingu z przyczyn leżących po stronie leasingobiorcy, mimo odszkodowawczego - w sensie cywilistycznym - charakteru zapłaty rat, których terminy wymagalności przypadły po rozwiązaniu umowy, na gruncie VAT stanowią zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów (leasingodawca) otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od leasingobiorcy lub osoby trzeciej i wchodzą do podstawy opodatkowania na podstawie art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.

Analogiczne stanowisko od lat prezentowane jest również w praktyce organów podatkowych.

Tytułem przykładu wskazać można interpretację indywidualną z 24 marca 2026 r., 0114-KDIP4-3.4012.757.2025.2.AAR, w której stwierdzono, że:

Stwierdzić zatem należy, że kwota należna Państwu w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem umowy leasingu przed terminem, na jaki została ona zawarta, w wymienionych we wniosku sytuacjach, stanowi/będzie stanowiła wynagrodzenie za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Przykładem jest również pismo Szefa KAS z dnia 25 września 2025 r., DOP7.8101.10.2025.FMLM, na mocy którego zmienił on z urzędu wydaną w 2020 r. interpretację indywidualną stwierdzając, że: ustaloną z góry kwotę (krotność miesięcznych czynszów brutto) którą Wnioskodawca otrzymuje/otrzyma w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym z przyczyn leżących po stronie Kontrahenta, która to kwota odpowiada kwocie, jaką Wnioskodawca otrzymałby w przypadku braku takiego rozwiązania Umowy, należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług, które podlega jako takie opodatkowaniu podatkiem VAT.

W praktyce interpretacyjnej rzeczywiście przyjmuje się niekiedy, że podobne opłaty mogą pozostawać poza zakresem przedmiotowym podatku od towarów i usług. Dotyczy to jednak wyłącznie sytuacji, w których świadczenia te mają charakter tzw. czystego odszkodowania za rzeczywiście poniesioną szkodę majątkową i odpowiadają wartości strat poniesionych przez finansującego. Przykładem takiej sytuacji może być rozwiązanie umowy leasingu wskutek zniszczenia przedmiotu leasingu przez korzystającego. Takie podejście obrazuje m.in. interpretacja indywidualna z dnia 20 listopada 2023 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.420.2023.1.MKA, dotycząca szkody całkowitej powstałej wskutek spalenia pojazdu, tj. zajęcia się przez niego ogniem w wyniku podpalenia innego pojazdu zaparkowanego obok.

Opisana w stanie faktycznym Umowa rzeczywiście przewidywała ustalenie Kwoty Rozliczeniowej również w podobnych przypadkach, tj. w razie szkody całkowitej lub kradzieży przedmiotu leasingu, o czym mowa w opisie stanu faktycznego.

Żadna z tego typu okoliczności nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie i nie stanowiła podstawy rozwiązania Umowy, zatem nie można stwierdzić, że Kwota rozliczeniowa ma w tym przypadku charakter „czystego odszkodowania”.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, a także jednolite w ostatnich latach orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz praktykę organów podatkowych, należy uznać, że opisana we wniosku „Kwota Rozliczeniowa” stanowi wynagrodzenie za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

b)  Obowiązek udokumentowania Kwoty rozliczeniowej fakturą

Wobec powyższego, skoro Kwota Rozliczeniowa stanowi wynagrodzenie za usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jej udokumentowanie wyłącznie dokumentem rozliczeniowym należy uznać za niewystarczające.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż dokonywaną na rzecz innego podatnika. Z kolei pojęcie sprzedaży, w myśl art. 2 pkt 22 ustawy o VAT, obejmuje odpłatną dostawę towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, a także eksport towarów i wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Stosownie do treści art. 106i ust. 3 pkt 4 ustawy o VAT, fakturę w przypadku usług najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze wystawia się nie później niż z upływem terminu płatności.

Powyższej oceny nie zmienia okoliczność zawarcia przez strony ugody obejmującej m.in. tę kwotę. Zawarcie ugody nie zmieniło bowiem charakteru Kwoty Rozliczeniowej jako wynagrodzenia za usługę ani nie wyłączyło obowiązku opodatkowania tej transakcji oraz jej udokumentowania fakturą przez Finansującego.

W przedstawionym stanie faktycznym termin zapłaty Kwoty Rozliczeniowej został przez Finansującego określony na dzień 29 marca 2023 r. Ugoda sądowa, obejmująca m.in. Kwotę Rozliczeniową, została natomiast zawarta 11 grudnia 2025 r. Finansujący nie wystawił faktury VAT ani po ustaleniu wysokości Kwoty Rozliczeniowej i upływie terminu jej płatności, ani po zawarciu wskazanej ugody, obejmującej również płatności z tego tytułu.

W tej sytuacji należy uznać, że Finansujący był obowiązany do wystawienia faktury dokumentującej Kwotę Rozliczeniową najpóźniej do dnia upływu terminu jej płatności, tj. 29 marca 2023 r. Zawarcie ugody w późniejszym terminie nie uchyliło tego obowiązku ani nie spowodowało przesunięcia terminu jego realizacji. Jeżeli zatem Finansujący nie wystawił faktury ani w marcu 2023 r., ani po zawarciu ugody, obowiązek ten nadal na nim spoczywa, bowiem dotyczy czynności opodatkowanej mającej miejsce w okresie, za który zobowiązania podatkowe nie uległy jeszcze przedawnieniu.

Ad. 2)

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi:

1)  suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a)  nabycia towarów i usług.

Z powyższego przepisu wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek, tj., gdy odliczenia dokonuje podatnik podatku od towarów i usług, a towary i usługi, z tytułu nabycia których podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest zatem istnienie związku pomiędzy dokonanymi zakupami a wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Powyższa zasada wyklucza natomiast możliwość obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, lecz służą czynnościom zwolnionym od podatku od towarów i usług albo czynnościom niepodlegającym opodatkowaniu tym podatkiem.

W tym miejscu należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku nabycia z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi aktualnie. Wystarczające jest, aby z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług, przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, wynikało, że zakupy te zostały dokonane w celu wykorzystania ich w ramach działalności opodatkowanej.

W każdym przypadku konieczne jest dokonanie oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi wiążą się skutki podatkowe lub prawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.

Kwota rozliczeniowa stanowi bez wątpienia wynagrodzenie za usługę (usługa leasingu) w rozumieniu ustawy o VAT. Dodatkowo, jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego, nabywana przez Wnioskodawcę usługa leasingu była nie tylko przeznaczona, zgodnie z jego zamiarem, do wykonywania czynności opodatkowanych, lecz także przedmiot leasingu był faktycznie wykorzystywany w tym celu.

Z tego względu został spełniony materialnoprawny warunek odliczenia podatku VAT.

Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT:

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.

Oznacza to, że powstanie obowiązku podatkowego po stronie sprzedawcy stanowi przesłankę determinującą powstanie prawa do odliczenia, przy czym obowiązek ten powstaje niezależnie od tego, czy sprzedawca dopełni swoich obowiązków formalnych, tj. wystawi fakturę i rozliczy podatek VAT. W opisanym stanie faktycznym obowiązek podatkowy z tytułu naliczenia tzw. Kwoty Rozliczeniowej powstał po stronie Finansującego niezależnie od tego, że nie doręczył on Wnioskodawcy faktury.

Zatem również ta przesłanka materialnoprawna została spełniona.

Pomimo że ustawa o VAT przewiduje otrzymanie faktury jako warunek skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego, zdaniem Wnioskodawcy prawo to nie może zostać mu odmówione wyłącznie z przyczyn formalnych, jeżeli zostały spełnione przesłanki materialne. Wnioskodawca stoi na stanowisku, że w okolicznościach niniejszej sprawy możliwe jest ustalenie kwoty podatku VAT, która byłaby należna od obciążających go kwot. Dodatkowo Wnioskodawca dysponuje Umową oraz dokumentem rozliczeniowym wskazującym konkretną wysokość Kwoty Rozliczeniowej. Pomimo że dokument ten nie stanowi faktury i nie zawiera wskazania kwoty podatku VAT, Wnioskodawca jest w stanie ją obliczyć, traktując wskazaną w nim wartość jako kwotę brutto. Nie ulega wątpliwości, że usługi leasingu podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według stawki 23% i nie są objęte żadną stawką obniżoną. Taka stawka była również stosowana przez Finansującego do poszczególnych rat wynagrodzenia.

W konsekwencji należy przyjąć, że jeżeli Wnioskodawca dysponuje informacjami niezbędnymi do ustalenia, iż zostały spełnione materialnoprawne przesłanki prawa do odliczenia, wymogi formalne nie mogą prowadzić do wprowadzenia dodatkowych warunków ograniczających to prawo w sposób, który w praktyce uniemożliwiałby jego wykonanie. Ścisłe stosowanie formalnego wymogu przedstawienia faktury naruszałoby bowiem zasady neutralności i proporcjonalności, gdyż prowadziłoby do nieproporcjonalnego pozbawienia podatnika możliwości skorzystania z neutralności podatkowej w odniesieniu do realizowanych przez niego transakcji. Niemniej jednak to na podatniku spoczywa obowiązek przedstawienia obiektywnych dowodów potwierdzających, że towary lub usługi zostały mu rzeczywiście dostarczone lub wyświadczone przez podatnika na potrzeby własnych czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Z tych względów podatnik nie może zostać pozbawiony prawa do odliczenia podatku naliczonego wyłącznie z tego powodu, że nie posiada dokumentu zatytułowanego „faktura VAT”, jeżeli zostały spełnione materialnoprawne przesłanki skorzystania z tego prawa. W konsekwencji Wnioskodawca stoi na stanowisku, że przysługuje mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przypadającego na Kwotę Rozliczeniową w wysokości, w jakiej Finansujący powinien wykazać ten podatek na fakturze VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe w części dotyczącej uznania kwoty rozliczeniowej za wynagrodzenie należne Finansującemu za wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, którą należy udokumentować fakturą i nieprawidłowe w części dotyczącej prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków objętych kwotą rozliczeniową.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Natomiast, w myśl art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy zwrócić uwagę na to, że usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

·      w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;

·      świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie, jako usługa, podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przy czym z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy).

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

W wyroku C-16/93 z 3 marca 1994 r. pomiędzy R. J. Tolsma v. Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, TSUE zauważył, że:

czynność podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy.

Natomiast w wyroku C-90/20 w sprawie Apcoa Parking Danmark, TSUE wskazał, że aby świadczenie usług można było uznać za odpłatne, i wobec tego opodatkowane podatkiem VAT, to pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą musi istnieć stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych - usługi i wynagrodzenia, między którymi istnieje bezpośredni związek.

W opinii Rzecznika Generalnego w sprawie C-295/17 wskazano, że:

Nie ma jednak znaczenia, w jaki sposób prawo krajowe traktuje opłatę wyrównawczą. Jak podkreśliły również Komisja i Portugalia podczas rozprawy, z punktu widzenia przepisów o VAT nie ma znaczenia, czy jest to roszczenie o odszkodowanie z tytułu deliktu czy kara umowna, ani czy jest to określane jako odszkodowanie, rekompensata czy wynagrodzenie. Ocena, czy płatność jest dokonywana w zamian za dostawę lub usługę, jest kwestią z zakresu prawa Unii, która musi być rozstrzygana odrębnie od oceny dokonywanej na mocy prawa krajowego (pkt 34).

Ponadto, z ww. opinii Rzecznika wynika, że:

Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że zapłata kwoty ustalonej z góry w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy powoduje powstanie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od wartości dodanej, jeżeli należy ją uznać za wynagrodzenie za już wykonane usługi i nie ogranicza się do naprawienia poniesionej szkody majątkowej.

Dla takiej interpretacji nie ma znaczenia, czy przy zawarciu umów z okresem lojalnościowym pośrednik otrzymuje wyższe wynagrodzenie niż w przypadku umów bez takiego okresu lojalnościowego. Nie ma również znaczenia, że kwota ta w świetle prawa krajowego jest traktowana jako kara umowna (pkt 56).

W konsekwencji, aby uznać dane świadczenie za świadczenie odpłatne musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a beneficjentem i w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Tym samym, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie usługą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.

Nadmienić należy, że w świetle art. 353 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), zwanej dalej Kodeksem cywilnym:

Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.

Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu, polegające na działaniu (dokonanie czynności na rzecz innego podmiotu) albo na zaniechaniu (zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji). Na świadczenie mogą się również składać jednocześnie zachowania polegające na działaniu oraz na zaniechaniu.

Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca w ramach prowadzonej działalności zawarł 13 marca 2020 r. umowę leasingu operacyjnego. Przedmiotem leasingu była instalacja fotowoltaiczna, która została zamontowana w budynku wykorzystywanym przez Wnioskodawcę do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Instalacja fotowoltaiczna służyła wytwarzaniu energii elektrycznej na potrzeby działalności gospodarczej Wnioskodawcy. Podstawowy okres umowy leasingu został ustalony na 49 miesięcy, natomiast harmonogram będący częścią Umowy określał wynagrodzenie należne Finansującemu w podziale na poszczególne miesiące oraz wskazywał, w odniesieniu do każdej z 49 rat, jej wysokość i termin wymagalności. Strony, zarówno na etapie zawierania Umowy, jak i w okresie jej obowiązywania, traktowały wynagrodzenie należne Finansującemu jako wynagrodzenie za świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Po zamontowaniu przedmiotu leasingu Wnioskodawca zgłaszał Sprzedawcy liczne zastrzeżenia dotyczące tego przedmiotu. Wnioskodawca zgłaszał Finansującemu, aby w związku z zaistniałymi ww. problemami nie przelewał kwoty ceny sprzedaży do Sprzedawcy. Pomimo tego Finansujący zapłacił całą kwotę Sprzedawcy. Jednocześnie Wnioskodawca wielokrotnie zgłaszał wady i zastrzeżenia nie tylko Sprzedawcy, lecz również przedstawicielom Finansującego. Wnioskodawca i Finansujący nie doszli do porozumienia, wobec czego polubowne rozwiązanie sporu na tym etapie nie było możliwe. W konsekwencji zaistniałego sporu z Finansującym Wnioskodawca wstrzymał się z zapłatą wynagrodzenia. Po wstrzymaniu płatności strony prowadziły rozmowy dotyczące ugodowego zakończenia sporu, jednak ostatecznie nie doprowadziły one do zawarcia porozumienia. W następstwie tego Finansujący jednostronnie wypowiedział Wnioskodawcy Umowę ze skutkiem natychmiastowym, powołując się na właściwe postanowienia ogólnych warunków umowy leasingu (OWUL). Rozwiązanie Umowy nastąpiło w dniu 13 lutego 2023 r. Zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik do Umowy termin wymagalności pierwszej raty wynagrodzenia przypadał na dzień 20 marca 2020 r., natomiast termin wymagalności ostatniej raty wynagrodzenia - na dzień 25 marca 2024 r. Rozwiązanie Umowy nastąpiło przed upływem okresu, na jaki została ona zawarta. Po rozwiązaniu Umowy Finansujący, na podstawie postanowień OWUL, dokonał „rozliczenia Umowy” i ustalił tzw. „Kwotę Rozliczeniową”. Jej wysokość została skalkulowana przede wszystkim w oparciu o sumę części stałych niewymagalnych opłat leasingowych przypadających zgodnie z harmonogramem za okres od dnia rozwiązania Umowy do dnia upływu terminu, na jaki Umowa została zawarta oraz o określoną w Umowie skorygowaną wartość końcową przedmiotu leasingu, powiększoną o 5%. Zgodnie z postanowieniami OWUL na wysokość Kwoty Rozliczeniowej wpływały również inne należności, takie jak przykładowo odsetki naliczane według mechanizmu szczegółowo opisanego w Umowie oraz określone koszty i wydatki, przy czym miały one jedynie niewielki wpływ na jej wysokość. Kwota Rozliczeniowa dochodzona przez Finansującego składała się w przeważającej części z sumy części stałych niewymagalnych opłat leasingowych, o których mowa powyżej. Wnioskodawca i Finansujący zawarli 11 grudnia 2025 r. ugodę sądową, na podstawie której Wnioskodawca zobowiązał się do zapłaty na rzecz Finansującego kwoty dochodzonej przez niego w postępowaniu sądowym. Przedmiotowa ugoda nie zmieniała wysokości dochodzonej należności, lecz regulowała wyłącznie terminy jej spłaty poprzez rozłożenie jej na raty. Jednocześnie ugoda określała zasady zwrotu kosztów procesu oraz warunkowe zrzeczenie się przez Finansującego odsetek.

Państwa wątpliwości dotyczą uznania kwoty rozliczeniowej za wynagrodzenie należne Finansującemu za wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, którą należy udokumentować fakturą i prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków objętych kwotą rozliczeniową.

Jak wskazałem wyżej, pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Przy czym, nie każde działanie, powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę podlegającą opodatkowaniu VAT w rozumieniu przepisów ustawy. Co do zasady, w orzecznictwie i praktyce organów podatkowych przyjmuje się, iż aby tak się stało muszą zostać spełnione łącznie trzy następujące warunki:

1.  powinno istnieć określone świadczenie,

2.  powinien istnieć bezpośredni beneficjent świadczenia,

3.  świadczeniu usługodawcy powinno odpowiadać świadczenie wzajemne ze strony nabywcy, tj. beneficjenta świadczenia (wynagrodzenie).

Ponadto, aby stwierdzić, że przedmiotowe wynagrodzenie stanowi wynagrodzenie za świadczenie usług, a nie rodzaj odszkodowania, należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 361 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

§ 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Stosownie do art. 363 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Zgodnie z art. 471 Kodeksu cywilnego:

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Z kolei w myśl art. 917 Kodeksu cywilnego:

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Tak więc istotą ugody jest czynienie sobie wzajemnie ustępstw w zakresie oczekiwanych rezultatów stosunku prawnego, które należy zaliczyć do przedmiotowo istotnych elementów ugody (wyrok SN z 24 lipca 2002 r., sygn. akt I CKN 915/00).

Biorąc pod uwagę wyżej przytoczone przepisy, szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Istotą odszkodowań nie jest płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczeniem w zamian za wynagrodzenie - co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

Ponadto należy wskazać na orzeczenie NSA z 7 lutego 2014 r. sygn. akt I FSK 1664/12, w którym to wyroku Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 18 lipca 2012 r. sygn. akt III CZP 39/12, cytując ww. uchwałę:

Kara umowna jest związana z odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkodę spowodowaną niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania niepieniężnego (poszczególnymi przejawami nienależytego wykonania zobowiązania). Odstąpienie od umowy nie jest ani nienależytym wykonaniem zobowiązania, ani niewykonaniem zobowiązania, lecz wykonaniem przez jedną ze stron stosunku obligacyjnego uprawnienia prawnokształtującego, realizowanego na podstawie postanowienia zawartego w umowie wzajemnej (art. 395 § 1 i art. 492 k.c.), albo wynikającego z przepisów ustawy.

Trzeba zaznaczyć, że bez znaczenia pozostaje nazwa danej płatności. Istotnym jest natomiast, czy stanowi ona zapłatę za konkretne świadczenie, czy też jest odszkodowaniem w znaczeniu wyżej opisanym.

Jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym nie będą miały bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego, wówczas kwota otrzymanych odszkodowań nie będzie mieściła się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT i jako taka nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.

Odwołując się zatem do art. 361 i art. 471 Kodeksu cywilnego należy stwierdzić, że istotą odszkodowań nie jest płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie występuje świadczenie w zamian za wynagrodzenie, a zatem otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

W świetle powyższego nie można więc uznać, by otrzymane przez Finansującego od Pana wynagrodzenie (kwota rozliczeniowa) stanowiło odszkodowanie lub karę umowną. Co prawda doszło między Panem a Finansującym do sporu. W rozpatrywanej sprawie zawarł Pan z Finansującym ugodę sądową, na podstawie której zobowiązał się Pan do zapłaty na rzecz Finansującego kwoty dochodzonej przez niego w postępowaniu sądowym. Ugoda zawarta między Panem a Finansującym ma niewątpliwie charakter zobowiązaniowy. Wskazał Pan, że ugoda nie zmieniała wysokości dochodzonej należności, lecz regulowała wyłącznie terminy jej spłaty poprzez rozłożenie jej na raty oraz określała zasady zwrotu kosztów procesu oraz warunkowe zrzeczenie się przez Finansującego odsetek.

Wynagrodzenie, które otrzymał od Pana Finansujący na podstawie ugody stanowi zatem w swojej istocie formę zapłaty za umownie uzgodnione działanie (ugodę sądową, wycofanie jakichkolwiek dalszych roszczeń). Istnieje więc bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym z tego tytułu wynagrodzeniem. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczeniem w zamian za wynagrodzenie określone w odrębnej umowie - ugodzie. Jak stwierdziłem wyżej, świadczeniem jest każde zachowanie polegające na działaniu, zaniechaniu działania lub znoszeniu (tolerowaniu) określonej sytuacji lub stanu rzeczy.

Kwota rozliczeniowa, którą zobowiązał się Pan zapłacić Finansującemu na podstawie ugody, nie posiada cech odszkodowania za poniesioną szkodę, gdyż nie zaistniały okoliczności, które w rozumieniu Kodeksu cywilnego powodowałyby szkodę i determinowały wypłatę odszkodowania. Płatność ta stanowi należność wynikającą wprost z łączącego Pana i Finansującego stosunku zobowiązaniowego. Tym samym, wpłacone przez Pana Finansującemu wynagrodzenie, nie nastąpiło na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Zatem, wpłatę określonej w ugodzie kwoty rozliczeniowej przez Pana na rzecz Finansującego należy traktować jako wynagrodzenie za świadczenie usługi.

Stwierdzam, że wynikające z ugody wynagrodzenie stanowi wynagrodzenie za wykonanie usługi na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Jak stanowi art. 106b ustawy:

Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:

1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;

2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;

3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;

4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:

a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,

b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,

c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.

Art. 106e ust. 1 ustawy stanowi, że:

Faktura powinna zawierać:

1) datę wystawienia;

2) kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę;

3) imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy;

4) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. a oraz pkt 25;

5) numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. b;

6) datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury;

7) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;

8) miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług;

9) cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);

10) kwoty wszelkich opustów lub obniżek cen, w tym w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty, o ile nie zostały one uwzględnione w cenie jednostkowej netto;

11) wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług, objętych transakcją, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto);

12) stawkę podatku albo stawkę podatku od wartości dodanej w przypadku korzystania z procedur szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a, 7 i 9;

13) sumę wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku;

14) kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku;

15) kwotę należności ogółem;

(…).

Faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku od towarów i usług, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich jej elementów.

Celem faktury jest przede wszystkim udokumentowanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, zarówno pod względem przedmiotu transakcji, jak i podmiotów biorących w niej udział.

Z powołanych powyżej przepisów wynika w jakich sytuacjach podatnik jest zobowiązany do udokumentowania wykonywanych czynności. W przedstawionych okolicznościach kwota rozliczeniowa stanowi wynagrodzenie za świadczoną usługę, w związku z tym, należy udokumentować tę czynności fakturą, o której mowa w art. 106b ustawy.

Tym samym Pana stanowisko w części dotyczącej uznania kwoty rozliczeniowej za wynagrodzenie należne Finansującemu za wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, którą należy udokumentować fakturą jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Z powyższego przepisu wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Co istotne, ustawodawca umożliwił podatnikom skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego w określonych terminach, pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W myśl art. 88 ust. 3a ustawy:

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy:

1) sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi:

a) wystawionymi przez podmiot nieistniejący;

b) (uchylona)

2) transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;

3) (uchylony)

4) wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:

a) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności,

b) podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,

c) potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego – w części dotyczącej tych czynności;

5) faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego;

6) (uchylony)

7) wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze - w części dotyczącej tych czynności.

W oparciu o art. 88 ust. 4 ustawy:

Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.

Z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W świetle art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Z przepisów art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 4 ustawy wynika, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje czynnym podatnikom podatku od towarów i usług jedynie w sytuacji, gdy dokonywane zakupy mają ścisły związek z czynnościami opodatkowanymi. Odliczyć zatem można podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Wskazana norma prawna wyraża zasadę neutralności podatku od towarów i usług, w następstwie której podatnicy realizujący czynności zwolnione, są w podobnej sytuacji, jak ostateczny nabywca (konsument) towaru lub usługi z wyjątkiem przypadków jednoznacznie wskazanych w ustawie o podatku od towarów i usług. Ustawa wyłącza zatem możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu.

Terminy odliczenia podatku VAT naliczonego z otrzymanych faktur zostały określone w art. 86 ust. 10-13 ustawy.

Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy:

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.

Przy czym, co również istotne, zgodnie z art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy:

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a - powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.

Ponadto w świetle art. 86 ust. 11 ustawy:

Jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego w terminach określonych w ust. 10, 10d i 10e, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, a w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 99 ust. 2 i 3, w deklaracji podatkowej za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych.

Na mocy art. 86 ust. 13 ustawy:

Jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w terminach, o których mowa w ust. 10, 10d, 10e i 11, może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej:

1) za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, albo

2) za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, a w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 99 ust. 2 i 3, za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych, po okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego

- nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

W kontekście ww. przepisów należy stwierdzić, że prawo do odliczenia powstaje w związku z powstaniem obowiązku podatkowego z tytułu czynności będącej źródłem podatku naliczonego. Zatem jeżeli obowiązek podatkowy z tytułu danej czynności powstanie u dostawcy towarów czy usług, to u podatnika będącego odbiorcą tej czynności powstanie także prawo do odliczenia. O ile podstawą odliczenia podatku naliczonego będzie data powstania obowiązku podatkowego u dokonującego dostawy lub świadczącego usługi, dopiero w okresie otrzymania faktury (bądź dokumentu celnego) będzie możliwość zrealizowania prawa do odliczenia.

Z powołanych przepisów wynika, że nierozliczony w okresie otrzymania faktury lub w jednym z trzech następnych okresów rozliczeniowych podatek naliczony może zostać rozliczony w okresie 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego. Odliczenie podatku, zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy będzie możliwe poprzez korektę deklaracji za okres, w którym wystąpiło prawo do odliczenia podatku bądź za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych.

W tym miejscu należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.

W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowo-prawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.

Jednakże, aby podatnik nabył prawo do odliczenia VAT muszą zostać spełnione jeszcze dwie przesłanki, tj. transakcja faktycznie zaistniała i podatnik posiada fakturę dokumentującą tę transakcję. Oznacza to, że odliczenia podatku naliczonego, w odniesieniu do nabytych towarów lub wyświadczonych usług, co do zasady można dokonać dopiero w rozliczeniu za okres, w którym spełnione są łącznie następujące przesłanki:

·      powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabywanych towarów i usług,

·      doszło do faktycznego nabycia tych towarów i usług,

·      podatnik jest w posiadaniu faktury dokumentującej tę transakcję.

Powołane powyżej przepisy stanowią odzwierciedlenie przepisów unijnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 168 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej – (Dz. Urz. UE.L. Nr 347 z 11.12.2006 s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE Rady”:

Jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika, podatnik jest uprawniony, w państwie członkowskim, w którym dokonuje tych transakcji, do odliczenia następujących kwot od kwoty VAT, którą jest zobowiązany zapłacić VAT należnego lub zapłaconego w tym państwie członkowskim od towarów i usług, które zostały mu dostarczone lub które mają być mu dostarczone przez innego podatnika.

Trzeba również mieć na względzie przepisy regulujące korzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego, tj. art. 178 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE Rady, z którego wynika, że:

W celu skorzystania z prawa do odliczenia, podatnik musi spełnić następujące warunki: a) w celu dokonania odliczenia, o którym mowa w art. 168 lit. a), w odniesieniu do dostaw towarów lub świadczenia usług, musi posiadać fakturę sporządzoną zgodnie z tytułem XI rozdział 3 sekcje 3-6.

Zatem na gruncie podatku od towarów i usług istotne jest posiadanie faktur dokumentujących nabycie towarów i usług. Faktury te są bowiem dokumentami źródłowymi potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze, na podstawie których podatnik podatku VAT odlicza podatek naliczony.

Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego (potwierdzeniem nabycia określonych towarów i usług lub też otrzymania zaliczki). Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.

W rozpatrywanej sprawie wskazałem na treść art. 106e ust. 1 ustawy i jakie elementy zostały wymienione ww. przepisie, które powinna zawierać faktura.

Stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Zgodnie z art. 2 pkt 31 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2026 r.:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o fakturze - rozumie się przez to dokument w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie.

W świetle art. 2 pkt 32 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2026 r.:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o fakturze elektronicznej - rozumie się przez to fakturę w formie elektronicznej wystawioną i otrzymaną w dowolnym formacie elektronicznym.

W tym miejscu należy zauważyć, że obowiązujące przepisy prawa nie dopuszczają możliwości zastąpienia faktury innym dokumentem. Krajowe przepisy ustawy nie wskazują bowiem na inny dokument, który mógłby pełnić rolę faktury.

Faktura jest dokumentem, którego wystawienie wywołuje określone skutki w sferze materialnoprawnych uprawnień i obowiązków podatnika podatku VAT. Dlatego też podatnicy podatku VAT są obowiązani dokumentować sprzedaż towarów lub usług na rzecz innych podatników poprzez wystawienie faktury. Podatnik nie może wybrać sposobu, w jaki na potrzeby podatku VAT, będzie dokumentował sprzedaż w rozumieniu art. 2 pkt 22 ustawy. Wystawienie faktury dokumentującej czynność opodatkowaną VAT jest jednym z podstawowych obowiązków podatnika VAT. Natomiast poprzez wystawienie faktury należy rozumieć sporządzenie odpowiedniego, zgodnego z ww. przepisami, dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.

Trzeba również mieć na uwadze, że faktura dokumentująca dokonanie dostawy towarów/świadczenia usług pełni funkcję kontrolną (umożliwia bowiem administracji podatkowej realizację czynności kontrolnych i weryfikację poprawności zadeklarowanej przez podatnika sprzedaży), ale z perspektywy podatnika najistotniejszą funkcją faktury jest zapewnienie neutralności opodatkowania poprzez umożliwienie odliczenia podatku naliczonego na poprzednim etapie obrotu od podatku należnego. Faktura jest niejako „nośnikiem” podatku naliczonego, w związku z czym zasadniczo realizacja prawa do odliczenia podatku naliczonego nie może obyć się bez faktury. Wynika to wprost z treści art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy.

W konsekwencji podatnik może dokonać odliczenia podatku naliczonego w oparciu o posiadane faktury. Prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związane jest z otrzymaniem przez podatnika faktury, w której określana jest kwota podatku naliczonego. Podatnik jest zobowiązany posiadać fakturę jako warunek niezbędny do realizacji przysługującego prawa do odliczenia podatku naliczonego. O ile bowiem prawo to powstaje w związku z dokonaniem określonych czynności wywołujących skutek w zakresie podatku od towarów i usług, to realizacja tego prawa następuje tylko w wyniku dysponowania przez podatnika fakturą potwierdzającą zakup towarów lub usług.

Na uwarunkowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego od posiadania faktury wskazuje w orzeczeniach Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 14 lipca 1988 r. w sprawach połączonych 123/87 i 330/87 TSUE stwierdził, że aby być uprawnionym do odliczenia podatku od wartości dodanej podatnik musi posiadać fakturę sporządzoną zgodnie z art. 22(3) VI Dyrektywy. Zgodnie z tym przepisem faktura musi wyraźnie określać kwotę bez VAT oraz odpowiadający jej podatek VAT w podziale na poszczególne stawki, a także wszelkie zwolnienia, zaś Państwa Członkowskie ustalą kryteria ustalenia, czy dany dokument stanowi fakturę. Podobnie w wyroku z 13 grudnia 1989 r. w sprawie C-342/87 Trybunał uznał, że w celu skorzystania z prawa do odliczeń podatnik musi posiadać fakturę. Wskazanie kwoty podatku od towarów i usług jest elementem faktury, od którego zależy skorzystanie z prawa do odliczenia.

Natomiast w wyroku C-152/02 Trybunał wskazał, że z art. 18 ust. 1 lit. a) czytanego w związku z art. 22 ust. 3 VI Dyrektywy jasno wynika, że skorzystanie z prawa do odliczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 2 lit. a) uzależnione jest zwykle od posiadania oryginału faktury lub dokumentu, który na podstawie kryteriów ustalonych przez dane Państwo Członkowskie, może pełnić rolę faktury. Co się tyczy zasady proporcjonalności, nie jest ona naruszona poprzez wymaganie od podatnika, aby skorzystał z prawa do odliczenia podatku naliczonego w stosunku do okresu rozliczeniowego, w którym warunek posiadania faktury lub dokumentu uważanego za fakturę oraz warunek wymagalności podatku podlegającego odliczeniu są spełnione. Po pierwsze, wymóg ten jest zgodny z jednym z celów VI Dyrektywy, tj. zapewnienia, aby VAT był nakładany i inkasowany pod nadzorem organów podatkowych, a po drugie zapłata za dostawę towarów lub wyświadczenie usługi, a tym samym zapłata podatku naliczonego nie jest zwykle dokonywana w chwili otrzymania faktury.

W rozpatrywanej sprawie rozstrzygnąłem, że w przedstawionych okolicznościach kwota rozliczeniowa stanowi wynagrodzenie za świadczoną usługę, w związku z tym, należy udokumentować tę czynności fakturą, o której mowa w art. 106b ustawy.

Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Wnioskodawca zawarł umowę leasingu operacyjnego. Finansujący zarówno obecnie jak i w momencie zawarcia Umowy był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Wnioskodawca i Finansujący zawarli 11 grudnia 2025 r. ugodę sądową, na podstawie której Wnioskodawca zobowiązał się do zapłaty na rzecz Finansującego kwoty dochodzonej przez niego w postępowaniu sądowym. Wysokość należności została przez Finansującego wskazana w dokumencie rozliczeniowym, który nie spełniał warunków do uznania go za fakturę VAT, w szczególności nie zawierał on kwoty podatku należnego ani stawki podatku. Po zawarciu ugody Wnioskodawca informował Finansującego, że oczekuje udokumentowania dochodzonych należności fakturą. Finansujący, do dnia sporządzenia niniejszego wniosku, nadal nie przekazał Wnioskodawcy faktury dokumentującej Kwotę Rozliczeniową.

Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz zacytowany stan prawny należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisami ustawy podatnicy zobowiązani są do wystawiania faktur dokumentujących dokonane transakcje. Przepisy ustawy ani Dyrektywy 2006/112/WE, nie zawierają szczególnych postanowień pozwalających na brak faktury dokumentujących nabycie towarów/usług.

Zgodnie z art. 167 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

Prawo do odliczenia powstaje w momencie, gdy podatek, który podlega odliczeniu, staje się wymagalny.

Z analizy zarówno przywołanych regulacji prawnych, jak i całokształtu przepisów ustawy wynika, że podatek od towarów i usług ze względu na jego konstrukcję, tzn. opodatkowanie wartości dodanej na poszczególnych etapach obrotu gospodarczego, jest podatkiem sformalizowanym i prawo do odliczenia podatku naliczonego jest ograniczone. Podstawę do odliczenia podatku naliczonego mogą stanowić bowiem wyłącznie dokumenty wymienione w ustawie, przy czym dokumenty te muszą spełniać wymogi określone w ustawie i rozporządzeniu wykonawczym do niej.

Podstawowym dokumentem wystawianym, zgodnie z art. 106b ustawy, przez podatników podatku od towarów i usług są faktury. Są one dokumentami, którymi czynni podatnicy tego podatku dokumentują swoją sprzedaż, przez którą stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony nie jest jednak związane tylko z otrzymaniem faktury, choćby od strony formalnej poprawnej, bowiem przysługuje ono w związku z nabyciem towarów i usług. Uprawnienie to może dotyczyć wyłącznie tych czynności, które faktycznie zostały dokonane. Przysługuje ono wyłącznie wówczas, gdy doszło do rzeczywistego nabycia towaru/wyświadczenia usługi oraz gdy podatek naliczony związany jest z faktycznie dokonanymi czynnościami opodatkowanymi.

W analizowanej sprawie nie został spełniony jeden z wymogów umożliwiający odliczenie podatku naliczonego. Nie jest Pan bowiem w posiadaniu faktury, która dokumentuje czynności wykonane na Pana rzecz przez Finansującego, za które dokonał Pan określonych wpłat wynikających z ugody, tj. wydatków objętych kwotą rozliczeniową.

Sam fakt, że w sprawie została zawarta ugoda oraz że dokonał Pan wydatków objętych kwotą rozliczeniową na podstawie ugody nie uprawnia Pana do odliczenia podatku naliczonego z tego tytułu. Przepisy ustawy nie zawierają bowiem szczególnych postanowień pozwalających na zastępowanie „faktur” w rozumieniu art. 2 pkt 31, 32 ustawy innymi dokumentami, nawet jeżeli zawierają one określone przepisami dane i informacje.

Z opisu sprawy wynika, że został Pan poinformowany na piśmie o dokonanym rozliczeniu oraz o wysokości Kwoty Rozliczeniowej, przy czym Finansujący nie wystawił faktury dokumentującej naliczenie tej kwoty. Wysokość tej należności została przez Finansującego wskazana w dokumencie rozliczeniowym, który nie spełniał warunków do uznania go za fakturę VAT.

Jak już wcześniej wskazałem jednym z warunków formalnych uprawniających do skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest dysponowanie przez podatnika fakturą, dokumentującą wykonanie czynności opodatkowanych podatkiem VAT.

Mając na uwadze przedstawiony stan prawny i opis sprawy stwierdzam, że nie przysługuje Panu prawo do odliczenia podatku VAT, ponieważ nie otrzymał Pan faktury, która dokumentowałaby wykonanie określonych czynności przez Finansującego na Pana rzecz. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa „Faktura” stanowi dla nabywcy usługi/towaru podstawę do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, gdyż podatkiem naliczonym jest kwota podatku wynikająca z tej faktury.

Stwierdzam, że nie jest Pan uprawniony do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków objętych kwotą rozliczeniową, ponieważ nie został spełniony jeden z wymogów umożliwiający obniżenie kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego – nie otrzymał Pan faktury dokumentującej wykonanie określonych czynności przez Finansującego na Pana rzecz.

Tym samym, Pana stanowisko w części dotyczącej prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków objętych kwotą rozliczeniową jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Pani wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Zauważyć należy również, że stosownie do art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej na wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zaznaczam tym samym, że niniejsza interpretacja indywidualna dotyczy wyłącznie Pana.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym. Ponosi Pan ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Pana w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego.

W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Odnośnie przywołanych przez Pana wyroków sądów administracyjnych należy zauważyć, że wyroki sądów to rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie, osadzonej w określonym stanie faktycznym. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) w swoim rozdziale III określa zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Nie przewiduje on takiej mocy dla orzecznictwa sądowego, w tym orzecznictwa sądów administracyjnych (w Polsce nie obowiązuje system precedensów sądowych). W związku z powyższym, nie negując orzecznictwa, jako cennego źródła w zakresie wskazywania kierunków wykładni norm prawa podatkowego, należy zauważyć, że moc obowiązująca wyroku zamyka się w obrębie sprawy, w której została wydana.

Odnośnie natomiast powołanych przez Pana interpretacji indywidualnych zauważam, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.