0113-KDIPT1-3.4012.571.2026.2.OS
Skutki podatkowe zawarcia umowy dożywocia.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 czerwca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 10 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie:
- podlegania opodatkowaniu przekazania nieruchomości zabudowanej (budynek, utwardzony plac, stacja paliw) w ramach umowy o dożywocie oraz zastosowania dla tej czynności zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy;
- obowiązku dokonania korekty podatku naliczonego w związku z przekazaniem ww. nieruchomości w ramach umowy o dożywocie.
Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 6 lipca 2026 r. (wpływ 9 lipca 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
… zamieszkały … (dalej: „Wnioskodawca” lub „Podatnik”) jest polskim rezydentem podatkowym i w Polsce posiada nieograniczony obowiązek podatkowy. Wnioskodawca prowadzi indywidualną działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pod firmą "…. Data rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej to 23 marca 1990 r. Działalność gospodarcza jest opodatkowana ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Podatnik prowadzi ewidencję księgową w formie ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Wnioskodawca jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem VAT i posiada numer NIP … oraz REGON ... Podatnik składa deklaracje VAT za miesięczne okresy rozliczeniowe.
W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Podatnik posiada środek trwały w postaci Nieruchomości. Ilekroć w dalszej części opisu zdarzenia przyszłego będzie mowa o Nieruchomości, należy przez to rozumieć zabudowaną działkę gruntu nr 1 o powierzchni 88 arów położoną w miejscowości …, gmina …, powiat …, województwo ... Na przedmiotowej Nieruchomości znajdują się: budynek stacji paliw, utwardzony plac oraz stacja paliw zwierająca instalacje zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Budynek posadowiony na działce jest trwale związany z gruntem stanowi budynek - w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Stacja Paliw stanowi budowlę Kategoria XX - wymienioną w załączniku do ustawy - Prawo budowlane.
Wnioskodawca prawo własności przedmiotowej Nieruchomości nabył wraz z żoną od Gminy na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny) w dniu 14 kwietnia 2005 r., do majątku wspólnego, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w rozumieniu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i ten ustrój majątkowy nieprzerwanie ich obowiązuje. Zakupiona Nieruchomość była zabudowana budynkami i urządzeniami stacji paliw, została nabyta z przeznaczeniem dla celów prowadzonej indywidualnej działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem VAT. Przy nabyciu Nieruchomości Wnioskodawcy przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego VAT. Wnioskodawca informuje, że na podstawie decyzji z dnia 17.02.2006 r., … o warunkach zabudowy Wójt Gminy …ustalił warunki zabudowy dla inwestycji o nazwie przebudowa istniejącej stacji paliw płynnych z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi oraz budowa zjazdu z drogi wojewódzkiej.
Prace obejmowały przystosowanie i unowocześnienie Nieruchomości do spełniania funkcji wymaganych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Podatnik ponosił wydatki na zabudowę Nieruchomości, które w latach 2006-2008 (okres dokonania przebudowy) przewyższały 30% wartości początkowej Nieruchomości. W stosunku do tych wydatków Podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego i skorzystał z tego prawa. Po zakończeniu prac przebudowy budowli i urządzeń istniejącej stacji paliw płynnych w działalności gospodarczej, obiekt ten został odebrany przez właściwe służby i Wnioskodawca uzyskał pozwolenie na użytkowanie. W dniu 1 marca 2008 roku Podatnik wprowadził Nieruchomość do ewidencji środków trwałych. Działka gruntu została zaliczona do środków trwałych ale nie podlegała amortyzacji. Ulepszenie miało wpływ na wartość początkową wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych następujących składników majątkowych: budynek, utwardzony plac, linia technologiczna - stacja paliw. Od wymienionych środków trwałych były dokonywane odpisy amortyzacyjne zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i stanowiły koszt podatkowy (Podatnik był opodatkowany podatkiem liniowym). Informuje Pan, że dla budynku oraz utwardzonego placu, wartość początkowa tych środków trwałych nie została w pełni zamortyzowana.
Zgodnie z umową dzierżawy przedmiotowa Nieruchomość została przeznaczona na cele prowadzonej przez dzierżawców działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej od dnia 4 marca 2008 r. Wpłacany przez wspólników czynsz stanowił dla Wnioskodawcy przychód z dzierżawy, który rozliczał zgodnie z wybraną formą opodatkowania. Ponadto z tytułu świadczonych usług dzierżawy, Wnioskodawca naliczał podatek VAT zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Od dnia 01 października 2021 roku na podstawie umowy użyczenia, przedmiotowa Nieruchomość jest używana na cele prowadzonej działalności gospodarczej wspólnie przez moją żonę i córkę. Nieruchomość jest nieodpłatnie użyczona zgodnie z art. 710 ustawy. Kodeks cywilny i jest wykorzystywana na cele działalności Spółki Cywilnej
Koszty amortyzacji nieruchomości nie są rozliczane przez Wnioskodawcę. Wynika to z faktu, że nieruchomość jest użytkowana przez spółkę na podstawie umowy użyczenia, co wyłącza możliwość dokonywania odpisów amortyzacyjnych przez właściciela.
Podatnik wraz ze swoją żoną … zamierza przekazać przedmiotową Nieruchomość w miejscowości …, córce w ramach umowy dożywocia na podstawie art. 908 § 1 Kodeksu Cywilnego.
Wnioskodawca informuje, że przez ostatnie 2 lata nie doszło do ulepszenia przedmiotowej Nieruchomości i do dnia zawarcia umowy dożywocia nie będzie miało miejsce ulepszenie Nieruchomości, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które będzie stanowiło co najmniej 30% wartości początkowej tej Nieruchomości.
Wątpliwości Wnioskodawcy sprowadzają się do rozstrzygnięcia, czy w związku z zawarciem umowy o dożywocie czynność przekazania Nieruchomości z działalności gospodarczej będzie zwolniona z opodatkowania VAT i czy powstanie konieczność korekty w rozliczonym podatku VAT?
W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan:
1. Czy utwardzony plac, który znajduje się na działce nr 1 jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524) lub urządzeniem budowalnym w rozumieniu art. 3 pkt 9 ww. ustawy?
Odpowiedź: plac utwardzony kostką brukową, który znajduje się na działce nr 1 jest klasyfikowany jako urządzenie budowlane wg Prawa budowlanego.
2. Jeśli utwardzony plac jest budowlą, to proszę wskazać czy plac jest trwale związany z gruntem?
Odpowiedź: W świetle prawa budowlanego i orzecznictwa sądów administracyjnych, plac utwardzony kostką brukową jest uznawany za obiekt trwale związany z gruntem.
3. Jeśli utwardzony plac jest urządzeniem budowalnym to proszę wskazać z jakim budynkiem/budowlą jest powiązany?
Odpowiedź: Utwardzony plac kostką brukową jest urządzeniem budowlanym, zapewniającym możliwość użytkowania zgodnie z wymaganiami technicznymi dla baz i stacji paliw. Na terenie stacji paliw (w miejscach wydawania paliw) nawierzchnia z kostki brukowej musi być odpowiednio uszczelniona i wyprofilowana, aby ewentualne wycieki paliwa nie przedostawały się do gruntu, co regulują warunki techniczne dla baz i stacji paliw płynnych. Utwardzony plac na przedmiotowej działce jest powiązany z budynkiem usługowym, w którym jest sklep, wiatą, dystrybutorami paliw oraz naziemnymi zbiornikami gazu płynnego LPG. Ponadto wykonanie utwardzonego placu z kostki brukowej było w celu zapewnienia nośności i stateczności nawierzchni dla poruszających się pojazdów oraz umożliwienie bezpiecznego dojazdu, manewrowania i tankowania, co gwarantuje prawidłowe, bezkolizyjne i zgodne z przeznaczeniem użytkowanie stacji paliw.
4. Do jakich czynności wykorzystywał Pan budynki i budowle, które znajdują się na działce nr 1:
a. opodatkowanych podatkiem od towarów i usług;
b. zwolnionych z opodatkowania podatkiem od towarów i usług;
c. niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Odpowiedź: budynki i budowle, które znajdują się na działce nr ew. gruntu 1 były wykorzystywane do działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.
5. Czy wykorzystywał Pan budynki i budowle wyłącznie do działalności zwolnionej z opodatkowania podatkiem od towarów i usług? Jeśli tak, to jaką działalność zwolnioną z opodatkowania podatkiem VAT, do której były wykorzystywane budynki i budowle, Pan wykonywał - należy podać podstawę prawną zwolnienia?
Odpowiedź: budynki i budowle nie były wykorzystywane do działalności zwolnionej z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
6. Czy miało miejsce pierwsze zasiedlenie budynków i budowli, o których mowa w opisie sprawy? Proszę wskazać odrębnie dla każdego budynku/budowli.
Odpowiedź: Wnioskodawca informuje, że dzień 01 marca 2008 r. jest dniem pierwszego zasiedlenia dla wszystkich budynków i budowli, o których mowa w opisie sprawy. Ta sama data pierwszego zajęcia, pierwszego zasiedlenie 01 marca 2008 r. obejmuje odrębnie: budynek usługowy, utwardzony plac, wiatę, zbiornik podziemny na paliwo, zbiorniki naziemne na gaz płynny LPG, dystrybutory.
7. Czy pomiędzy pierwszym zasiedleniem poszczególnych budynków i budowli a ich dostawą upłynie okres dłuższy niż 2 lata? Proszę wskazać odrębnie dla każdego budynku/budowli.
Odpowiedź: Wskazanie dnia 01 marca 2008 r. jako daty pierwszego zasiedlenia oznacza, że dla wszystkich budynków i budowli oraz obiektów na przedmiotowej działce (budynek usługowy, wiata, zbiornik podziemny na paliwo, zbiorniki naziemne na gaz płynny LPG, dystrybutory, utwardzony plac kostką brukową ) minął już dwuletni okres od pierwszego zasiedlenia.
Pytania
1. Czy przekazanie przez Wnioskodawcę w ramach planowanej umowy o dożywocie Nieruchomości zabudowanej (budynek, utwardzony plac, stacja paliw) stanowi na gruncie ustawy o VAT odpłatną dostawę towarów i czy dostawa przedmiotowej Nieruchomości będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust.1 pkt 10 ustawy?
2. Czy z uwagi na przekazanie przedmiotowej Nieruchomości na podstawie umowy dożywocia niezamortyzowanej wartości budynku oraz utwardzonego placu, spowoduje wystąpienie po stronie Podatnika konieczność dokonania korekty w rozliczonym podatku od towarów i usług?
Pana stanowisko w sprawie
W świetle przepisów prawa dopuszczalne jest przekazanie w oparciu o umowę dożywocia nieruchomości wykorzystywanej w działalności gospodarczej.
Zdaniem Wnioskodawcy, przeniesienie prawa własności i przekazanie przedmiotowej Nieruchomości w oparciu o planowaną umowę dożywocia na gruncie ustawy o VAT będzie kwalifikowane jako odpłatna dostawa towarów. Ponieważ od dnia pierwszego zasiedlenia Nieruchomości (oddania do użytkowania) upłynął okres dłuższy niż 2 lata i od tego czasu obiekt nie był ulepszany w sposób przekraczający 30% jego wartości początkowej to przekazanie Nieruchomości na podstawie umowy dożywocia będzie korzystać ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
W związku z upływem 10-letniego okresu korekty dla ulepszonej Nieruchomości, liczonego od roku oddania jej do użytkowania po ulepszeniu, po stronie Podatnika nie powstaje obowiązek korekty podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Ad.1)
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy przyjąć, że w oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT zbycie nieruchomości gruntowej, jak również budynków i budowli lub ich części, dokonywane przez podatnika, traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy o VAT.
Na gruncie podatku VAT przekazanie na podstawie umowy o dożywocie zabudowanej Nieruchomości należy uznać za odpłatną dostawę towarów.
Zdaniem Wnioskodawcy przekazanie w ramach planowanej umowy o dożywocie Nieruchomości zabudowanej podlega opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, jako odpłatna dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.
W świetle przepisów prawa dopuszczalne jest przekazanie w oparciu o umowę dożywocia nieruchomości wykorzystywanej w działalności gospodarczej.
W przypadku gdy przedmiotem dostawy jest nieruchomość zabudowana, należy przeanalizować możliwość zastosowania zwolnienia od podatku określonego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy: dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim; pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata. Z powyższego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest co do zasady zwolniona od podatku VAT. Wyjątek stanowi dostawa w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata. Dlatego dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.
Według definicji art. 2 pkt 14 lit. b ustawy o VAT przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej. Ponieważ wydatki na przebudowę istniejącej stacji paliw płynnych z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi przekroczyły 30% wartości początkowej istotne znaczenie ma, kiedy doszło do oddania obiektu do użytkowania pierwszemu użytkownikowi. Po zakończeniu prac przebudowy budowli i urządzeń istniejącej stacji paliw płynnych w działalności gospodarczej, Wnioskodawca uzyskał pozwolenie na użytkowanie od 1 marca 2008 r. Jak wynika z opisu sprawy przedmiotowa Nieruchomość została wydzierżawiona 4 marca 2008 r. na cele prowadzonej przez dzierżawców działalności gospodarczej. A zatem pierwsze zasiedlenie zabudowanej Nieruchomości nastąpiło w marcu 2008 r. i od pierwszego zasiedlenia minęło znacznie więcej niż 2 lata.
Należy stwierdzić, iż przeniesienie prawa własności na podstawie umowy o dożywicie przedmiotowej Nieruchomości na rzecz córki będzie zwolnione z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT. Należy ponadto wskazać, że kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki, budowle lub ich części rozstrzyga przepis art. 29a ust. 8 ustawy, zgodnie z którym: W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. W świetle tego przepisu przy sprzedaży budynków, budowli lub ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu (prawa użytkowania wieczystego), na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków, budowli lub ich części w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym ww. obiekty są posadowione. Co do zasady zatem grunt będący przedmiotem zbycia podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki i budowle na nim posadowione.
W konsekwencji przekazanie na podstawie umowy o dożywicie prawa własności gruntu, na którym posadowiony jest budynek, utwardzony plac, stacja paliw również będzie korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy w związku z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT.
Ad.2)
Zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekt podatku naliczonego oraz podmiotu zobowiązanego do ich dokonania zostały określone w art. 91 ustawy o VAT.
W przypadku nieruchomości inne niż grunty, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych podlegających amortyzacji, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty kwoty VAT naliczonego podatnik dokonuje w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku nieruchomości dotyczy jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. Według definicji art. 2 pkt 14 a ustawy o VAT przez wytworzenie nieruchomości rozumie się nie tylko wybudowanie budynku, budowli lub ich części, lecz także ich ulepszenie w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Zatem, przy ustalaniu 10-letniego okresu korekty należy go liczyć zarówno od roku nabycia nieruchomości, jak i odrębnie od roku zakończenia jej ulepszenia, jeśli odliczenie VAT dotyczyło wydatków modernizacyjnych zwiększających wartość środka trwałego. Dodać należy, iż okres korekty rozpoczyna się od roku, w którym towary te zostały oddane do użytkowana. Korekcie podlegać może również podatek odliczony przy dokonywaniu ulepszeń środków trwałych. Na użytek przepisów o korekcie poszczególne ulepszenia traktuje się przy tym jak nabycia odrębnych środków trwałych. Zgodnie z sentencją orzeczenia WSA w Lublinie z 7.07.2009 r. (I SA/Lu 224/09), „gdy w wyniku ulepszenia środka trwałego jego wartość początkowa wzrosła o więcej niż 15.000 zł, to podatek naliczony związany z dokonaniem ulepszenia będzie podlegał wieloletniej korekcie w okresie 5 lat (10 lat dla nieruchomości) począwszy od roku, w którym ulepszenie zostało oddane do używania. Wieloletniej korekcie podlegają również modernizacje dotyczące środków trwałych, dla których okres korekty już się zakończył lub nieobjętych w ogóle korektą, jeżeli tylko w wyniku ich dokonania wartość początkowa środków trwałych zwiększy się o co najmniej 15.000 zł”. Prawidłowość tego stanowiska potwierdził NSA, który wyrokiem z 9.12.2010 r. (I FSK 2069/09) oddalił skargę kasacyjną od przytoczonego wyroku. Z okoliczności przedstawionych we wniosku wynika, że Wnioskodawca dokonał odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki na ulepszenie Nieruchomości w latach 2006-2008. Przedmiotowa Nieruchomość przez okres przekraczający 10 lat była wykorzystywana wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania czynności opodatkowanych VAT.
W związku z tym, w momencie przekazania Nieruchomości w ramach umowy dożywocia, Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do korekty podatku VAT naliczonego w związku z jej ulepszeniem.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Według art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów
i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Na podstawie definicji zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy zbycie nieruchomości, dokonywane przez podatnika, traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której stanowi art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającej opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, również zbycie udziału w towarze (np. współwłasności nieruchomości gruntowej) stanowi odpłatną dostawę towarów. Powyższe potwierdził NSA w uchwale 7 sędziów z 24 października 2011 r., sygn. akt I FPS 2/11.
Towarem jest także udział w prawie własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11.12.2006 s. 1, z późn. zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:
Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:
a) określone udziały w nieruchomości;
b) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;
c) udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że prawo dopuszcza, aby własność tej samej rzeczy przysługiwała niepodzielnie kilku osobom. Na tym polega współwłasność w świetle art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się – jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji – przepisy odnoszące się do własności.
Na mocy art. 195 ustawy Kodeks cywilny:
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
Jak stanowi art. 196 § 1 ww. ustawy Kodeks cywilny:
Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.
Na podstawie art. 196 § 2 ww. ustawy Kodeks cywilny:
Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.
Art. 198 ustawy Kodeks cywilny stanowi, że:
Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
Współwłaściciel ma względem swojego udziału pozycję wyłącznego właściciela. Ze względu na charakter udziału, każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Rozporządzanie udziałem polega na tym, że współwłaściciel może zbyć swój udział.
Należy w tym miejscu zauważyć, że kwestie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236).
Na mocy zapisu zawartego w art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
Należy podkreślić, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy – opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy – czynności muszą być wykonywane przez podatnika.
Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza” na potrzeby podatku od towarów i usług zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem, czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.
Analizując powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy, mamy do czynienia z podatnikiem podatku od towarów i usług jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Ze względu na to, że ustawa o podatku od towarów i usług zawiera własną definicję dostawy nie istnieją przesłanki by dostawę towarów na gruncie podatku VAT utożsamiać z cywilnoprawną umową dostawy czy sprzedaży. Dostawa w ustawie o podatku od towarów i usług ma szerszy zakres, jej istotą jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Należy podkreślić, że „prawo do rozporządzania towarami jak właściciel”, do której to kategorii odwołał się ustawodawca w art. 7 ust. 1 ustawy, nie może być utożsamiane z prawem własności w rozumieniu cywilnoprawnym.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że prowadzi Pan indywidualną działalność gospodarczą i jest Pan czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej posiada Pan nieruchomość. Na przedmiotowej Nieruchomości znajdują się: budynek stacji paliw, utwardzony plac oraz stacja paliw zwierająca instalacje zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Zamierza Pan tą nieruchomość przekazać córce w ramach umowy dożywocia na podstawie art. 908 § 1 Kodeksu Cywilnego.
Zgodnie z art. 908 § 1 ustawy Kodeks cywilny:
Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.
Jak stanowi art. 910 § 1 Kodeksu cywilnego:
Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych.
Z powyższego wynika, że umowa o dożywocie ma charakter umowy zobowiązującej, odpłatnej i wzajemnej. Przedmiotem świadczenia ze strony zbywcy (dożywotnika) jest przeniesienie własności nieruchomości. Ustawa nie ogranicza przy tym możliwości przeniesienia własności nieruchomości w zamian za ustanowienie praw dożywocia tylko do nieruchomości (gruntowej lub lokalowej). W celu wykonania umowy dopuszczalne jest też przeniesienie udziału we współwłasności oraz prawa użytkowania wieczystego.
W literaturze cywilistycznej podkreśla się, że podstawową funkcją umowy o dożywocie jest funkcja alimentacyjna. Umowa o dożywocie w praktyce najczęściej służy zabezpieczeniu osób w podeszłym wieku, które nie polega na uzyskaniu określonego przychodu w pieniądzu czy otrzymaniu w zamian innych konkretnych dóbr materialnych, ale na zagwarantowaniu w przyszłości przez czas nieokreślony podstaw egzystencji. W przypadku umowy o dożywocie nie mamy do czynienia z klasycznym przykładem ekwiwalentności świadczeń, jak przy umowie sprzedaży czy zamiany. Nie oznacza to jednak, że przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje pod tytułem darmym. W zamian za swoje świadczenie zbywca nieruchomości (dożywotnik) uzyskuje określone świadczenia służące zaspakajaniu jego potrzeb w taki sposób, aby nie musiał on przyczyniać się do zdobywania środków na zaspokojenie niezbędnych wymagań życiowych. Świadczenie dożywotnika ma więc swój odpowiednik (równoważnik) w świadczeniach nabywcy nieruchomości. Należy także podkreślić, że losowy charakter umowy o dożywocie nie może zmienić oceny, że ma ona charakter odpłatny. Istotą odpłatności umowy o dożywocie jest to, że zbywca dokonując przysporzenia nie czyni tego kosztem własnego majątku, albowiem uzyskuje świadczenie, posiadające określony wymiar materialny, przejawiający się choćby w zaoszczędzeniu przez zbywcę tych wydatków, które musiałby ponieść w związku z własnym utrzymaniem, gdyby nie doszło do zawarcia umowy o dożywocie. Uzyskiwane przez dożywotnika świadczenia niewątpliwe mają określony walor finansowy, a tym samym przyjąć należy, że po stronie zbywcy nie dochodzi do bezpłatnego przysporzenia kosztem własnego majątku. Ponadto nabywca nieruchomości, który staje się jej właścicielem z mocy umowy o dożywocie, nie jest ograniczony, mimo zobowiązań jakie na siebie przyjął wobec dożywotnika, w rozporządzaniu nabytą nieruchomością. Może on dokonywać wszelkiego rodzaju obciążeń tej nieruchomości prawami rzeczowymi ograniczonymi jak i może zbyć te nieruchomości osobie trzeciej.
Jak już wcześniej wskazałem, opodatkowaniu podatkiem VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel).
W konsekwencji w świetle przedstawionego we wniosku opisu sprawy oraz powołanych wyżej przepisów prawa stwierdzam, że w związku z przekazaniem w ramach umowy o dożywocie nieruchomości wykorzystywanej w prowadzonej działalności gospodarczej będzie Pan występować w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy i czynność ta będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, jako odpłatna dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.
Przy czym wskazuję, że wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może być albo opodatkowana podatkiem VAT, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Dla dostawy budynków, budowli lub ich części ustawodawca przewidział zwolnienie od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10, pkt 10a i pkt 2 ustawy.
Jak stanowi art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Z powyższego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest generalnie zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Zatem dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu – rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Z przepisu tego wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie budynku/budowli lub ich części do używania. Pierwsze zasiedlenie budynku/budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku/budowli lub ich części oddano je do użytkowania pierwszemu nabywcy, oddano je w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku/budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika – bowiem w tych przypadkach doszło do korzystania z budynku/budowli.
Jak wynika z powyższych uregulowań zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków, budowli, jeżeli w stosunku do nich doszło do pierwszego zasiedlenia, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata. Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.
Zauważam także, że w przypadku budynków, budowli lub ich części niespełniających przesłanek niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom – po spełnieniu określonych warunków – skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki/budowle rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
W świetle tego przepisu, przy sprzedaży budynków, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków/budowli w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku, jak przy dostawie budynków/budowli trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków/budowli korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym dany obiekt jest posadowiony.
Analiza przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, regulujących wyżej wskazane prawo do zwolnienia od podatku dostawy budynków, budowli lub ich części, prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do tych towarów może wystąpić jedna z ww. podstaw do zastosowania zwolnienia od tego podatku. Istotne jest wobec tego każdorazowe kompleksowe zbadanie okoliczności towarzyszących dostawie danego obiektu. Zauważyć bowiem należy, że stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie, podatnik uprawniony jest do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter dokonywanych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.
Dodatkowo należy wskazać, że przepisy ustawy oraz przepisy wykonawcze do niej nie definiują pojęcia „budynku”, „budowli”, „urządzenia budowlanego” . W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.).
Według art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane:
Ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Z kolei w świetle art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane:
Ilekroć w ustawie jest mowa o budynku należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane:
Przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane:
Przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
Wskazał Pan, że:
- nabył Pan prawo własności nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży w dniu 14 kwietnia 2005 r.;
- zakupiona nieruchomość była zabudowana budynkami i urządzeniami stacji paliw, została nabyta z przeznaczeniem dla celów prowadzonej indywidualnej działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem VAT;
- przy nabyciu nieruchomości przysługiwało Panu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego VAT;
- w latach 2006-2008 ponosił Pan wydatki na zabudowę nieruchomości, które przewyższały 30% wartości początkowej nieruchomości, w stosunku do których przysługiwało Panu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego i skorzystał Pan z tego prawa;
- dzień 1 marca 2008 r. jest dniem pierwszego zasiedlenia dla wszystkich budynków i budowli, o których mowa w opisie sprawy. Ta sama data pierwszego zajęcia, pierwszego zasiedlenie 1 marca 2008 r. obejmuje utwardzony plac. Od pierwszego zasiedlenia minął dwuletni okres;
- budynek posadowiony na działce jest trwale związany z gruntem stanowi budynek – w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Stacja Paliw stanowi budowlę - wymienioną w załączniku do ustawy - Prawo budowlane. Plac utwardzony kostką brukową, który znajduje się na działce nr 1 jest klasyfikowany jako urządzenie budowlane. Plac utwardzony kostką brukową jest uznawany za obiekt trwale związany z gruntem.
- przez ostatnie 2 lata nie doszło do ulepszenia przedmiotowej Nieruchomości i do dnia zawarcia umowy dożywocia nie będzie miało miejsce ulepszenie Nieruchomości, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które będzie stanowiło co najmniej 30% wartości początkowej tej Nieruchomości.
Analiza przedstawionego opisu stanu faktycznego na tle przywołanych regulacji prawnych wskazuje, że przekazanie na podstawie umowy o dożywocie nieruchomości składającej się z budynku, stacji paliw, będzie korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, gdyż zostały spełnione warunki wymienione w tym przepisie. Przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że przekazanie na podstawie umowy o dożywocie budynku nie będzie dokonane w ramach pierwszego zasiedlenia. Z przedstawionych w opisie sprawy okoliczności wynika bowiem, że doszło do pierwszego zasiedlenia tego budynku/budowli. Jak Pan wskazał pierwsze zasiedlenie zabudowanej Nieruchomości nastąpiło 1 marca 2008 r. i od pierwszego zasiedlenia minęło znacznie więcej niż 2 lata. Ponadto wskazał Pan, że przez ostatnie 2 lata nie doszło do ulepszenia przedmiotowej Nieruchomości i do dnia zawarcia umowy dożywocia nie będzie miało miejsce ulepszenie Nieruchomości, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które będzie stanowiło co najmniej 30% wartości początkowej tej Nieruchomości.
Zatem w odniesieniu do budynku/budowli, znajdujących się na działce nr 1 zostaną spełnione przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku VAT określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Zgodnie z ustawą Prawo budowlane, urządzenia budowlane stanowią urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Tym samym utwardzony plac znajdujący się na działce, powinien być traktowany jako elementy przynależne do ww. budynku/budowli i opodatkowany według tych samych zasad, co ww. budynek/budowle.
Również grunt będący przedmiotem sprzedaży będzie podlegał opodatkowaniu według tych samych regulacji jak posadowiony na nim budynek/budowla. W związku z powyższym – na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy – przekazanie na podstawie umowy dożywocia gruntu, na którym jest posadowiony ww. budynek/budowla, będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.
Tym samym, przekazanie na podstawie umowy o dożywocie działki nr 1 wraz z posadowionymi na niej budynkiem, stacją paliw oraz placem utwardzonym kostką brukową, będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT korzystającą ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.
Mając na uwadze przedstawiony stan prawny i opis sprawy należy stwierdzić, że przekazanie nieruchomości w ramach umowy o dożywocie będzie stanowić na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, która będzie korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Tym samym Pana stanowisko w ww. zakresie oceniłem jako prawidłowe.
Pana wątpliwości dotyczą także kwestii korekty podatku naliczonego w związku z przekazaniem przez Pana przedmiotowej nieruchomości w ramach umowy o dożywocie.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Z przywołanych przepisów prawa wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Odliczyć zatem można w całości podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Wskazana zasada wyłącza tym samym możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku lub niepodlegających opodatkowaniu VAT. Jednocześnie z zasady tej wynika, że odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od tych towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do wykonywania czynności nieopodatkowanych podatkiem VAT.
Zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekt podatku naliczonego oraz podmiotu zobowiązanego do ich dokonania zostały określone w art. 91 ustawy.
Jak stanowi art. 91 ust. 1 ustawy:
Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 1 , jest on obowiązany dokonać korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2-10a lub 10c -10g, z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2-6, 10, 10a lub 10c-10g lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12 , dla zakończonego roku podatkowego.
Według art. 91 ust. 2 ustawy:
W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dotyczy jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały oddane do użytkowania.
Na podstawie art. 91 ust. 3 ustawy:
Korekty, o której mowa w ust. 1 i 2, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty, a w przypadku zakończenia działalności gospodarczej - w deklaracji podatkowej za ostatni okres rozliczeniowy.
Stosownie do art. 91 ust. 4 ustawy:
W przypadku gdy w okresie korekty, o której mowa w ust. 2, nastąpi sprzedaż towarów lub usług, o których mowa w ust. 2, lub towary te zostaną opodatkowane zgodnie z art. 14 , uważa się, że te towary lub usługi są nadal wykorzystywane na potrzeby czynności podlegających opodatkowaniu u tego podatnika, aż do końca okresu korekty.
Zgodnie z art. 91 ust. 5 ustawy:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4, korekta powinna być dokonana jednorazowo w odniesieniu do całego pozostałego okresu korekty. Korekty dokonuje się w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła sprzedaż, a w przypadku opodatkowania towarów zgodnie z art. 14 - w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym w stosunku do tych towarów powstał obowiązek podatkowy.
W oparciu o art. 91 ust. 6 ustawy:
W przypadku gdy towary lub usługi, o których mowa w ust. 4, zostaną:
1) opodatkowane - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane z czynnościami opodatkowanymi;
2) zwolnione od podatku lub nie podlegały opodatkowaniu - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku lub niepodlegającymi opodatkowaniu.
W myśl art. 91 ust. 7 ustawy:
Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, albo nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.
Na podstawie art. 91 ust. 7a ustawy:
W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie oraz ust. 3. Korekty tej dokonuje się przy każdej kolejnej zmianie prawa do odliczeń, jeżeli zmiana ta następuje w okresie korekty.
W świetle art. 91 ust. 7b ustawy:
W przypadku towarów i usług innych niż wymienione w ust. 7a, wykorzystywanych przez podatnika do działalności gospodarczej, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 1, ust. 2 zdanie trzecie i ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 7c.
Według art. 91 ust. 7c ustawy:
Jeżeli zmiana prawa do obniżenia podatku należnego wynika z przeznaczenia towarów lub usług, o których mowa w ust. 7b, wyłącznie do wykonywania czynności, w stosunku do których nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego, lub wyłącznie do czynności, w stosunku do których takie prawo przysługuje - korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okres rozliczeniowy, w którym wystąpiła ta zmiana. Korekty tej nie dokonuje się, jeżeli od końca okresu rozliczeniowego, w którym wydano towary lub usługi do użytkowania, upłynęło 12 miesięcy.
Na mocy art. 91 ust. 7d ustawy:
W przypadku zmiany prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od towarów i usług, innych niż wymienione w ust. 7a i 7b, w szczególności towarów handlowych lub surowców i materiałów, nabytych z zamiarem wykorzystania ich do czynności, w stosunku do których przysługuje pełne prawo do obniżenia podatku należnego lub do czynności, w stosunku do których prawo do obniżenia podatku należnego nie przysługuje, i niewykorzystanych zgodnie z takim zamiarem do dnia tej zmiany, korekty podatku naliczonego dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okresy rozliczeniowe, w których wystąpiła ta zmiana.
Ponadto zgodnie z treścią art. 91 ust. 8 ustawy:
Korekty, o której mowa w ust. 5-7, dokonuje się również, jeżeli towary i usługi nabyte do wytworzenia towaru, o którym mowa w ust. 2, zostały zbyte lub zmieniono ich przeznaczenie przed oddaniem tego towaru do użytkowania.
Przepisy art. 91 ustawy wprowadzają konstrukcję korekty podatku naliczonego dokonywaną z uwagi na zmianę struktury sprzedaży albo na zmianę pierwotnego przeznaczenia towaru lub usługi (z którą związany jest podatek naliczony).
Podatnik jest zobowiązany dokonać korekty podatku naliczonego w sytuacji, gdy zmienia się przeznaczenie środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych nabywcy (np. ze związanych z czynnościami niedającymi prawa do odliczenia na związane z czynnościami opodatkowanymi lub na odwrót, lub podatnik dokonał odliczenia podatku naliczonego w wyższej lub niższej wartości niż wyliczona na dany rok).
Ponadto przepis art. 91 ust. 5 ustawy wprowadza szczególny przypadek dokonywania korekt w sytuacji, gdy podatnik w okresie trwania korekty cząstkowej – tj. w okresie 10 lat w przypadku nieruchomości – zbywa dany środek trwały.
W takich sytuacjach – zbycia środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych – przyjmuje się fikcję prawną, że zbyte składniki majątku służą nadal działalności opodatkowanej lub nadal działalności zwolnionej, aż do końca okresu korekty. Korekty za wszystkie pozostałe okresy dokonuje się w deklaracji za miesiąc, w którym dokonano sprzedaży.
Jeśli transakcja zbycia środka trwałego została opodatkowana, wówczas przyjmuje się, że przez cały pozostały do korekty okres towar ten bądź usługa służy w całości transakcjom dającym prawo do odliczenia. Natomiast jeśli sprzedaż była zwolniona lub nie podlegała opodatkowaniu, wówczas przyjmuje się, że zbywany środek trwały służy czynnościom niedającym prawa do odliczenia.
Ponadto powołany wyżej przepis art. 91 ust. 2 ustawy wprowadza szczególny tryb korekty do wybranych składników majątku. Z uwagi na zazwyczaj wieloletni okres wykorzystania składników majątku zaliczanych do środków trwałych oraz nieruchomości ustawa przyjmuje zasadę dokonywania cząstkowej i równomiernej korekty w dłuższym czasie (dla nieruchomości przez 10 lat, a dla pozostałych składników majątku, których wartość początkowa przekracza 15.000 zł, przez 5 lat). Regulacje te mają na celu urealnienie odliczenia podatku naliczonego. Ustawa zakłada bowiem, że środki trwałe (jako dobra o charakterze trwałym) zużywają się w określonym czasie, a nie jednorazowo. W tym też czasie stopniowo konsumowane jest prawo do odliczenia i należy je oceniać w dłuższej perspektywie czasu, a nie jednorazowo.
Zauważam także, że korekcie 10-letniej podlegają również ulepszenia dokonane po oddaniu środka trwałego do użytkowania, których wartość przekraczała 15.000 zł.
Jak wynika z okoliczności sprawy budynek/budowla były wykorzystywane do działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Budynki i budowle nie były wykorzystywane do działalności zwolnionej z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Jednocześnie, jak wskazałem w odpowiedzi na pytanie nr 1, przekazanie przez Pana ww. nieruchomości w ramach umowy o dożywocie będzie stanowić czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, która korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Mając na uwadze przedstawiony stan prawny i opis sprawy należy stwierdzić, że w dniu przekazania nieruchomości w ramach umowy dożywocia zmieni się jej przeznaczenie. Najpierw wykorzystywał Pan ww. nieruchomości do czynności opodatkowanych. Jednakże w momencie dostawy nastąpi zmiana przeznaczenia tej nieruchomości do czynności zwolnionych od podatku.
Jak wynika z wyżej przytoczonych przepisów ustawy o VAT okres korekty podatku naliczonego wynosi – zgodnie z art. 91 ust. 2 ustawy – 10 kolejnych lat licząc od roku, w którym odpowiednio budynki/budowle stanowiące nieruchomości zostały oddane do użytkowania.
W analizowanej sprawie oddanie do używania miało miejsce 1 marca 2008 r.
Zatem z uwagi na fakt, że od momentu rozpoczęcia użytkowania opisanych obiektów: budynku, utwardzonego placu, stacji paliw do daty ich planowanej dostawy upłynie 10 - letni okres, nie powstanie obowiązek dokonania korekty podatku, o której mowa w powołanym przepisie art. 91 ust. 2 ustawy.
Tym samym, nie będzie Pan zobowiązany do korekty odliczonego podatku naliczonego od wydatków poniesionych na ulepszenie (przebudowę) ww. obiektów budowlanych w związku z ich przekazaniem na podstawie umowy dożywocia.
Tym samym Pana stanowisko w ww. zakresie oceniłem jako prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Tut. Organ informuje, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.
Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. Ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację Organ oparł się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów