0113-KDIPT1-2.4012.633.2026.2.AM

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

1 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy:

-     podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT dostawy działek nr 1 i 2 w drodze wywłaszczenia w zamian za odszkodowanie,

-     możliwości skorzystania ze zwolnienia od podatku VAT dla ww. dostawy.

Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 3 sierpnia 2026 r. (wpływ 3 sierpnia 2026 r.), pismem z 5 sierpnia 2026 r. (wpływ 6 sierpnia 2026 r.) oraz pismem z 27 sierpnia 2026 r. (wpływ 28 sierpnia 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego (z uwzględnieniem uzupełnienia wniosku)

Gmina A (zwana dalej Gminę) jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (zwanym dalej VAT) od dnia (…) 2005 r. Gmina posiada osobowość prawną oraz zdolność do czynności prawnych. Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego prowadzi działalność niepodlegającą podatkowi od towarów i usług, działalność gospodarczą opodatkowaną i zwolnioną. Niektóre, wybrane czynności Gmina wykonuje na podstawie umów cywilnoprawnych i traktuje je jako podlegające regulacjom VAT. Transakcje te Gmina wykazuje w rejestrach sprzedaży i plikach JPK_V7M. Zdecydowana większość zadań Gminy jest realizowana w reżimie administracyjnym, publicznoprawnym. Są to zadania własne nałożone na Gminę odrębnymi przepisami.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 662) do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów, a w myśl postanowień art. 7 ust. 1 do zadań własnych gminy należy między innymi zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, obejmujące między innymi sprawy: w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów, organizacji ruchu drogowego oraz lokalnego transportu zbiorowego.

Wojewoda B ustalił decyzją lokalizację inwestycji drogowej pn.: „…” w ramach zadania: „…”. Na podstawie wskazanej decyzji lokalizacyjnej, inwestycją zostały objęte działki 1 i 2 położone w miejscowości (...).

Działka 1 powstała w wyniku podziału działki 1A (w skutek podziału działki 1A powstały działki 1A/1, 1, 1A/3). Gmina A nabyła prawo własności do działki 1A, położonej w (...), decyzją komunalizacyjną Wojewody B, która stała się ostateczna w dniu (…) 2017 r. Decyzją tą stwierdzono nabycie przez Gminą A prawa własności do tej nieruchomości z dniem (…) 1990 r.

Decyzja Wojewody B, na mocy której działka 1 została wywłaszczona i przeszła na własność Województwa B stała się ostateczna w dniu (…) 2026 r. W dniu przejścia prawa własności na rzecz Województwa B działka nr 1 stanowiła urządzoną drogę utwardzoną kruszywem.

Decyzją znak (…) (decyzja stała się ostateczna w dniu (…) 2026 r.) ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną działkę nr 1 w wysokości (…).

Działka 1 otrzymała także oznaczenie „dr- drogi”.

Wartość gruntu, tj. działki nr 1A określono w 2017 r. na kwotę (…) zł i wartość ta nie została zmieniona do dnia ostateczności decyzji ustalającej odszkodowanie.

Nakłady inwestycyjne poniesione przez Gminę A na przebudową działki 1A przestawiają się następująco:

W 2021 roku wykonano dokumentację projektową dotyczącą drogi znajdującej się na działce 1A. Dokumentacja dotyczyła przebudowy wykonanej w 2022 roku (nie obejmowała obszaru wydzielonej w 2026 r. działki nr 1) oraz modernizacji wykonanej w 2024 r. (obejmowała obszar wydzielonej w 2026 r. działki nr 1).

Wydatki związane z wykonaniem dokumentacji wyniosły – (…) zł.

Wartość początkowa drogi – (…) zł.

Wartość drogi po uwzględnieniu wydatków – (…) zł.

Dokumentację odebrano w dniu (…).2021 r.

W 2022 roku przeprowadzono przebudowę drogi gminnej znajdującej się na działce nr 1A.

Wydatki związane z tą przebudową wyniosły – (…) zł.

Wartość początkowa drogi (składników budowlanych) – (…) zł.

Wartość drogi (składników budowlanych) po uwzględnieniu wydatków – (…) zł.

Przebudowano część drogi, która nie obejmowała obszaru wydzielonej z działki 1A i wywłaszczonej w 2026 r. działki 1.

Drogę po przebudowie oddano do użytkowania (…) 2022 r.

W 2024 roku zmodernizowano dalszą część drogi gminnej znajdującej się na działce nr 1A - modernizacja objęła tę część działki nr 1A, z której została wydzielona działka nr 1. Modernizacja polegała na wykonaniu podbudowy drogi oraz jej utwardzeniu kruszywem.

Wydatki związane z modernizacją drogi – (…) zł.

Wartość początkowa drogi – (…) zł.

Wartość drogi po uwzględnieniu wydatków – (…) zł.

Drogę po modernizacji oddano do użytkowania (…) 2024 r.

Drugą działką objętą decyzją wywłaszczeniową jest działka 2, położona w miejscowości (...).

Działka 2 powstała w wyniku podziału działki 2A. Dnia (…) 2026 r. (data ostateczności decyzji) decyzją Wojewody B o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych znak (…), działka nr 2A została podzielona na działki 2 i 2A/2. Tego dnia działka nr 2 została wywłaszczona i przeszła na własność Województwa B. W dniu przejścia prawa własności na rzecz Województwa B na działce nr 2 znajdowała się część urządzonego zjazdu z drogi gminnej publicznej.

Gmina A nabyła prawo własności do działki 2A, położonej w (...), aktem notarialnym zrzeczenia własności z dnia (…) 1994 r. Zrzeczenia własności na rzecz Gminy A dokonały osoby fizyczne. Działka przed podziałem była objęta prowadzoną przez Sąd Rejonowy w A księgą wieczystą nr (…), gdzie jako właściciel wpisana była Gmina A.

Działka 2 otrzymała oznaczenie „tp- grunty przeznaczone pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych”.

Decyzją Wojewody B znak (…) z dnia (…).2026 r., która stała się ostateczna w dniu (…) 2026 r., ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną działkę nr 2 na kwotę (…).

Wartość gruntu, tj. działki nr 2A określono w 2009 r. na kwotę (…) zł i nie została ona zmieniona do 2024 roku. W 2024 r. w wyniku wykonania operatu szacunkowego, który ustalał wartość gruntu na dzień (…) 2024 r. wartość gruntu wyceniono na kwotę (…) zł.

W 2023 i 2024 roku wykonano inwestycję polegającą na budowie zaplecza technicznego Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w A w ramach której na działce nr 2A powstał nowy budynek, zjazd z drogi gminnej publicznej oraz inna infrastruktura towarzysząca.

Wydatki związane z inwestycją wyniosły – (…) zł.

Wartość początkowa inwestycji - 0, 00 zł

Wartość końcowa inwestycji po uwzględnieniu wydatków – (…) zł.

Wykonany budynek oraz zjazd oddano do użytkowania (…).2024 r.

W 2024 roku poniesiono kolejne nakłady inwestycyjne dotyczące wybudowanego na działce nr 2A zaplecza technicznego Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w A.

Wydatki związane z inwestycją wyniosły – (…) zł.

Wartość początkowa inwestycji – (…) zł.

Wartość końcowa inwestycji po uwzględnieniu wydatków – (…) zł.

Inwestycję zakończono (…) 2024 r.

Grunt (działkę 2A) oraz nowo wybudowany budynek oddano w trwały zarząd Gminnemu Zakładowi Gospodarki Komunalnej w A z dniem (…) 2024 r.

Obie powstałe w wyniku podziału działki (1 i 2) zostały wywłaszczone po budowę drogi wojewódzkiej wraz z rozbudową skrzyżowań z innymi drogami publicznymi oraz przebudową niezbędnej infrastruktury technicznej budowlami i urządzeniami budowlanymi.

Ponadto w pismach stanowiących uzupełnienie wniosku Wnioskodawca wskazał, że:

1)  Nabycie działki nr 1A, z której powstała działka nr 1 nastąpiło przez wywłaszczenie. Działka nie została nabyta w ramach czynności opodatkowanych.

Nabycie działki nr 2A, z której powstała działka nr 2 nastąpiło przez wywłaszczenie. Działka nie została nabyta w ramach czynności opodatkowanych.

2)  Nabycie działki nr 1A nie zostało udokumentowane fakturą z wykazanym podatkiem VAT. Nabycie działki nr 2A nie zostało udokumentowane fakturą z wykazanym podatkiem VAT.

3)  Przy nabyciu działki nr 1A Gminie nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT.

Przy nabyciu działki nr 2A Gminie nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT.

4)  Działka nr 1 od momentu nabycia do (…) 2024 r. była wykorzystywana jako droga gruntowa, od (…) 2024 r. do momentu wywłaszczenia była wykorzystywana jako droga urządzona utwardzona kruszywem.

Działka nr 2 od momentu nabycia do (…) 2024 r. była wykorzystywana jako działka rolna, od (…) do momentu wywłaszczenia była wykorzystywana jako działka, na której znajduje się część urządzonego zjazdu z drogi gminnej.

5)  Działka nr 1 przez cały okres jej posiadania nie była wykorzystywana wyłącznie do czynności zwolnionych.

Działka nr 1 przez cały okres jej posiadania nie była wykorzystywana wyłącznie do czynności zwolnionych.

6)  a) Wydatki na modernizację drogi gminnej znajdującej się na działce nr 1 nie stanowią nakładów na ulepszenie o wartości co najmniej 30% wartości początkowej drogi (za wartość początkową przyjęto wartość całej drogi znajdującej się na działce nr 1A).

b) Z tytułu wydatków na modernizację drogi Gminie nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.

c) droga znajdująca się na działce nr 1 stanowi budowlę wg Prawa budowlanego.

d) Droga jest trwale związana z gruntem.

e) Nie nastąpiło pierwsze zasiedlenie. W całym okresie posiadania droga była wykorzystywana do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Do momentu wywłaszczenia nie ponoszono innych wydatków na obecnej działce nr 1, które stanowiły nakłady na jej ulepszenie w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiących co najmniej 30% wartości początkowej drogi.

7)  a) Z tytułu wytworzenia ww. zjazdu Gmina dokonała odliczenia podatku naliczonego . Odliczenia dokonano na podstawie indywidualnej interpretacji podatkowej z dnia 16 stycznia 2025 r. znak: 0114-KDIP4-1.4012.531.2024.2.KSA. Gminie przysługiwało prawo do częściowego odliczenia podatku naliczonego przy zastosowaniu proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy z dnia 11 marca 2024 r. o podatku od towarów i usług, Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej. Na część zjazdu znajdującą się na działce 2 poniesiono nakłady w wysokości (…). Zostały one opłacone fakturą nr (…) wystawioną przez (…) zapłaconą dnia (…) 2023 r. a także fakturą nr (…) wystawioną przez tego samego sprzedawcę zapłaconą dnia (…) 2023 r.

b) W całym okresie posiadania zjazd był i jest ogólnodostępny i publiczny. Jest wykorzystywany jako wjazd na działkę, gdzie znajduje się siedziba Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej. Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej jest zakładem budżetowym Gminy. Wykonuje w imieniu i na rzecz Gminy zadania związane z dostawą wody i odprowadzaniem ścieków. W całym okresie posiadania zjazd był wykorzystywany do czynności opodatkowanych podatkiem VAT, a także niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

c) Zjazd stanowi budowlę wg Prawa budowlanego.

d) Zjazd jest trwale związane z gruntem. Nastąpiło pierwsze zasiedlenie dnia (…) 2024 r. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem zjazdu a wywłaszczeniem działki nr 2 nie upłynął okres 2 lat.

8)  Nakłady inwestycyjne poniesione w 2024 r. nie dotyczyły zjazdu z drogi gminnej znajdującego się na działce nr 2.

9)  Na działce nr 2 poza częścią urządzonego zjazdu z drogi gminnej publicznej nie znajduje się budynek ani infrastruktura towarzysząca.

10)  Przed wywłaszczeniem działka nr 1 nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Przed wywłaszczeniem działka nr 2 nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

W piśmie z 27 sierpnia 2026 r. Wnioskodawca wyjaśnił, że pierwsze zasiedlenie drogi (działki nr 1A) nastąpiło w dniu (…) r. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem drogi a wywłaszczeniem działki nr 1 upłynął okres dłuższy niż 2 lata. Od pierwszego zasiedlenia zjazdu do momentu wywłaszczenia działki nr 2 upłynął okres dłuższy niż 2 lata (decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr 2 stała się ostateczna w dniu (…).2026 r.)

Pytanie

Czy otrzymane przez Gminę odszkodowanie za przejęte z mocy prawa nieruchomości tj. działki nr 1 i 2 położone w miejscowości (...) stanowiące odpowiednio drogę urządzoną utwardzonym kruszywem i działkę na której urządzony jest zjazd z drogi gminnej publicznej, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz czy korzysta ze zwolnienia od tego podatku?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, przejęcie z mocy prawa na rzecz podmiotu publicznego w zamian za otrzymane odszkodowanie za działki: 1 i 2 położone w miejscowości (...) stanowiące odpowiednio drogę urządzoną utwardzonym kruszywem i działkę na której urządzony jest zjazd z drogi, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT zgodnie z art. 29a ust. 8 cytowanej ustawy, jednak korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 cytowanej ustawy.

Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.

Na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U.2024 r. poz. 311 t.j.) Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydaje decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi. W sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2026 r. poz. 538 t.j.) oraz przepisów ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (Dz. U. z 2024 r. poz. 278 t.j.).

Fakt, że w przypadku wydawania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej zostały w całości wyłączone przepisy określone w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oznacza w szczególności, że ustalenie lokalizacji drogi w ramach zezwolenia na realizację inwestycji drogowej może nastąpić niezależnie od tego, czy dla terenu, przez który ma przebiegać ta inwestycja, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz niezależnie od treści postanowień takiego planu. W przypadku realizacji inwestycji drogowych w trybie przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zastępuje decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego, o której mowa w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości. Stanowi ona podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Odszkodowanie za nieruchomości przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Przeniesienie z mocy prawa własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie pełniące funkcję odszkodowania podlega, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:

a)  dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,

b)  pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Z powyższego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest - co do zasady - zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Przez pierwsze zasiedlenie zgodnie z art. 2 pkt 14 a i b, rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:

a)  wybudowaniu lub,

b)  ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

Obie wywłaszczone z mocy prawa działki, zarówno 1 jak i 2 zostaną przeznaczone pod budowę drogi wojewódzkiej.

Przepisy ustawy o podatku VAT nie definiują pojęcia budynku, budowli. Zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli, z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Definicja budowli zawarta jest w art. 3 pkt 1, 3, 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

W świetle art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo budowlane, ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie liniowym należy przez to rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, droga kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego.

W związku z powyższym, w odniesieniu do transakcji dostawy budowli spełnione zostały przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku VAT, określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy. Dostawa nie jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim. Gmina pragnie jednocześnie zaznaczyć, iż nakłady na urządzenie drogi utwardzonej kruszywem (działka 1) a także urządzenie zajazdu z drogi gminnej publicznej (działka 2) zostały poniesione w okresie wcześniejszym niż ostatnich dwóch lat. Dodatkowo w ciągu ostatnich dwóch latach Gmina nie poniosła żadnych wydatków na remont, modernizację/ulepszenie przedmiotowych obiektów, które stanowiłyby co najmniej 30% ich wartości początkowej. Jednocześnie dostawa gruntu, na którym znajduje się ww. budowla - stosownie do art. 29a ust. 8 ustawy - również korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Zdaniem Gminy, dostawa na rzecz podmiotu publicznego gruntu w zamian za odszkodowanie, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jednak na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT.

Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 6 marca 2025 r. znak: 0114-KDIP4-3.4012.777.2024.2.DS, dotyczącej kwestii zwolnienia z VAT odszkodowania za przejęcie działek drogowych, jak również interpretacji z dnia 7 sierpnia 2023 r. znak: 0113-KDIPT1-3.4012.328.2023.2.KAK, dotyczącej zwolnienia z VAT odszkodowania wypłaconego za przejęcie nieruchomości pod inwestycję drogową.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Z przywołanego powyżej przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów (nieruchomości) w zamian za odszkodowanie jest objęte podatkiem od towarów i usług (a więc także wówczas, gdy nie jest ono następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa).

W takiej sytuacji uznać należy, że ma miejsce dostawa towarów w zamian za odszkodowanie, natomiast odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną – objętą opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług.

Nie każda czynność stanowiąca dostawę w rozumieniu art. 7 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Z art. 15 ust. 1 ustawy wynika, że:

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Natomiast stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy:

Oznacza to, że organ będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz, gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych.

Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 11 grudnia 2006, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, zgodnie z którym:

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że ani organ władzy publicznej ani urząd obsługujący ten organ wydając nieruchomość za odszkodowaniem nie może skorzystać z wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy. W przypadku wywłaszczenia nieruchomości za odszkodowaniem nie są realizowane zadania, dla realizacji których organy te zostały powołane. Zatem w przedmiotowym zakresie nie występują Państwo jako podmiot prawa publicznego, lecz jako właściciel. Państwa sytuacja w odniesieniu do kwestii własności działek jest taka sama jak innych podmiotów, dokonujących dostawy gruntów.

Tym samym dokonując zbycia opisanych działek, działają Państwo jako podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzący działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy.

Przeniesienie przez Państwa własności opisanych we wniosku działek na rzecz Województwa B w zamian za odszkodowanie, stanowi odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W tym przypadku odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną. Wyjaśnić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów – przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.

Jak wynika z opisu sprawy, Wojewoda B ustalił decyzją lokalizację inwestycji drogowej, na podstawie której inwestycją zostały objęte działki 1 i 2 położone w miejscowości (...). Działki zostały wywłaszczone po budowę drogi wojewódzkiej wraz z rozbudową skrzyżowań z innymi drogami publicznymi oraz przebudową niezbędnej infrastruktury technicznej budowlami i urządzeniami budowlanymi.

Działka 1 powstała w wyniku podziału działki 1A. Prawo własności do działki 1A nabyli Państwo decyzją komunalizacyjną Wojewody B, która stała się ostateczna w dniu (…) 2017 r. Działka nie została nabyta w ramach czynności opodatkowanych. Przy nabyciu działki nie przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku VAT. W dniu przejścia prawa własności na rzecz Województwa B działka nr 1 stanowiła urządzoną drogę utwardzoną kruszywem. Ww. droga stanowi budowlę wg ustawy Prawo budowlane i jest trwale związana z gruntem. Decyzją znak (…) (decyzja stała się ostateczna w dniu (…) 2026 r.) ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną działkę nr 1. Działka 1 otrzymała także oznaczenie „dr- drogi”. W 2024 r. ponieśli Państwo nakłady na przebudowę działki nr 1A, która obejmowała obszar wydzielonej w 2026 r. działki nr 1. Poniesione nakłady na działkę nr 1 nie stanowiły nakładów na ulepszenie o wartości co najmniej 30% wartości początkowej drogi. Do momentu wywłaszczenia nie ponosili Państwo innych wydatków na obecnej działce nr 1, które stanowiły nakłady na jej ulepszenie w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiących co najmniej 30% wartości początkowej drogi.

Działka 2 powstała w wyniku podziału działki 2A. Prawo własności do działki 2A nabyli Państwo aktem notarialnym zrzeczenia własności z dnia (…) 1994 r. Działka nie została nabyta w ramach czynności opodatkowanych. Przy nabyciu działki nie przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku VAT. W dniu przejścia prawa własności na rzecz Województwa B na działce nr 2 znajdowała się część urządzonego zjazdu z drogi gminnej publicznej. Decyzją Wojewody B znak (…) z dnia (…).2026 r., która stała się ostateczna w dniu (…) 2026 r., ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną działkę nr 2. Działka otrzymała oznaczenie „tp- grunty przeznaczone pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych”. W 2023 i 2024 roku wykonano inwestycję polegającą na budowie zaplecza technicznego Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w A, w ramach której na działce nr 2A powstał nowy budynek, zjazd z drogi gminnej publicznej oraz inna infrastruktura towarzysząca. Z tytułu wytworzenia ww. zjazdu dokonali Państwo odliczenia podatku naliczonego. Wykonany budynek oraz zjazd oddano do użytkowania (…).2024 r. Zjazd stanowi budowlę wg ustawy Prawo budowlane i jest trwale związany z gruntem. W 2024 r. ponieśli Państwo kolejne nakłady inwestycyjne dotyczące zaplecza technicznego Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w A. Ww. nakłady nie dotyczyły zjazdu z drogi gminnej znajdującego się na działce nr 2. Na działce nr 2 poza częścią urządzonego zjazdu z drogi gminnej publicznej nie znajduje się budynek ani infrastruktura towarzysząca.

Odnosząc się do kwestii czy przekazanie przez Państwa na rzecz Województwa B działek nr 1 i 2, w zamian za odszkodowanie, korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy wskazać należy, że stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:

Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków i budowli, jeżeli w stosunku do nich powstało pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata.

Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:

Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika – bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części.

Stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie, podatnik uprawniony jest do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter dokonywanych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.

Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:

Co do zasady zatem, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki/budowle na nim posadowione. Oznacza to, że w sytuacji, gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku, również sprzedaż gruntu korzysta ze zwolnienia od podatku.

Dodatkowo należy wskazać, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęcia „budowli”. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.), zwanej dalej „ustawą Prawo budowlane”.

W myśl art. 3 pkt 1, pkt 3 ustawy Prawo budowlane:

W celu rozstrzygnięcia, czy w analizowanej sprawie zastosowanie znajdzie zwolnienie od opodatkowania wskazane w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy i kiedy względem budowli posadowionych na działkach nr 1 i 2 nastąpiło pierwsze zasiedlenie.

Jak Państwo wskazali, na działkach nr 1 i 2 znajdują się budowle w rozumieniu ustawy Prawo budowlane w postaci drogi utwardzonej kruszywem oraz zjazdu z drogi gminnej publicznej. Jak wynika z opisu sprawy, pierwsze zasiedlenie drogi znajdującej się na działce nr 1A nastąpiło w dniu (…).2017 r. i pomiędzy pierwszym zasiedleniem drogi a wywłaszczeniem działki nr 1 upłynął okres dłuższy niż 2 lata. Wydatki na modernizację drogi gminnej znajdującej się na działce nr 1 nie stanowią nakładów na ulepszenie o wartości co najmniej 30% wartości początkowej drogi (za wartość początkową przyjęto wartość całej drogi znajdującej się na działce nr 1A). Natomiast pierwsze zasiedlenie zjazdu znajdującego się na działce nr 2 nastąpiło (…) 2024 r. i od pierwszego zasiedlenia zjazdu do momentu wywłaszczenia działki nr 2 upłynął okres dłuższy niż 2 lata. Nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenie ww. budowli stanowiących co najmniej 30% ich wartości początkowej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

A zatem jak wynika z okoliczności sprawy, transakcja dostawy w drodze wywłaszczenia budowli, tj. drogi znajdującej się na działce nr 1 oraz zjazdu posadowionego na działce nr 2, nie została dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia, a od momentu pierwszego zasiedlenia do momentu ich dostawy w drodze wywłaszczenia upłynął okres dłuższy niż 2 lata. Ponadto nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenia stanowiące co najmniej 30% wartości początkowej tych budowli.

Tym samym, w odniesieniu do transakcji dostawy w drodze wywłaszczenia budowli w postaci drogi znajdującej się na działce nr 1 oraz zjazdu posadowionego na działce nr 2 spełnione zostały przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Jednocześnie, jak wskazano powyżej, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki i budowle na nim posadowione. W związku z powyższym – na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy – dostawa gruntu, z którym związane są budowle, również jest zwolniona od podatku. A zatem dostawa w drodze wywłaszczenia gruntu, tj. działek nr 1 i 2, na którym znajdują się budowle w postaci drogi oraz zjazdu również korzysta ze zwolnienia z podatku VAT stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.

Zatem Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W konsekwencji w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k – 14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA),

lub

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.