0113-KDIPT1-2.4012.450.2026.1.KT

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

7 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie braku obowiązku po stronie Spółki stosowania proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT w przypadku nabywania wierzytelności na własny rachunek i własne ryzyko, z dyskontem odzwierciedlającym rzeczywistą utratę wartości tych wierzytelności, które nie stanowi po stronie Spółki wynagrodzenia za usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest spółką prawa handlowego, zarejestrowaną i działającą na terenie Polski. Wnioskodawca jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT.

Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zarządzania wierzytelnościami.

Podstawową działalność Wnioskodawcy stanowi:

·         świadczenie usług w zakresie ściągania wierzytelności na zlecenie klientów. Świadczenie usług windykacyjnych dotyczy portfeli wierzytelności klienckich, tj. w stosunku do których Wnioskodawca nie nabywa tych wierzytelności na własny rachunek i własne ryzyko,

·         inwestycje w portfele wierzytelności (tzw. wierzytelności trudnych), oraz nabywanie ich na własny rachunek i ryzyko, z dyskontem odzwierciedlającym spadek ich wartości rynkowej. Przychodem Wnioskodawcy z tej działalności jest wartość odzysku (zaspokojenia wierzyciela) z zakupionych wierzytelności.

Świadczone przez Wnioskodawcę usługi w zakresie działalności windykacyjnej, stanowią usługi opodatkowane VAT, wyłączone ze zwolnienia zgodnie z art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT.

Jednocześnie, nabywanie wierzytelności trudnych, z dyskontem odzwierciedlającym spadek ich wartości rynkowej, jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, co znajduje oparcie w utrwalonej praktyce organów podatkowych, popartej wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 27 października 2011 r. w sprawie GFKL Financial Services (C-93/10). W wyroku tym wskazano, że:

„Artykuł 2 pkt 1 i art. 4 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży”.

Tym samym, opodatkowanie działalności polegającej na nabywaniu wierzytelności podatkiem VAT stałoby w sprzeczności z zasadami zharmonizowanego systemu podatku VAT w ramach Unii Europejskiej. Takie stanowisko jest również podzielane przez polskie organy podatkowe oraz sądy administracyjne, (jak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 marca 2012 r., sygn. akt I FPS 5/11, w składzie 7 sędziów).

Tym samym, działalność Wnioskodawcy w zakresie inwestycji w portfele wierzytelności (tzw. wierzytelności trudnych), oraz nabywania ich na własny rachunek i ryzyko, z dyskontem odzwierciedlającym spadek ich wartości rynkowej, jest przez Wnioskodawcę traktowana jako niepodlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT.

W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, Wnioskodawca nabywa i będzie nabywał towary i usługi, związane zarówno z działalnością w obszarze usług windykacyjnych, jak i działalnością polegającą na inwestowaniu w portfele wierzytelności.

W związku z powyższym, Wnioskodawca powziął wątpliwość w zakresie prawidłowego stosowania przepisów regulujących prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabywane towary i usługi.

Pytanie

Czy w związku z wykonywaniem przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej w zakresie nabywania wierzytelności na własny rachunek i własne ryzyko, z dyskontem odzwierciedlającym rzeczywistą utratę wartości tych wierzytelności, które nie stanowi po stronie Wnioskodawcy wynagrodzenia za usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, powstanie po stronie Wnioskodawcy obowiązek stosowania tzw. pre-współczynnika VAT, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

W związku z wykonywaniem przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej w zakresie nabywania wierzytelności na własny rachunek i własne ryzyko, z dyskontem odzwierciedlającym rzeczywistą utratę wartości tych wierzytelności, które nie stanowi po stronie Wnioskodawcy wynagrodzenia za usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, po stronie Wnioskodawcy nie powstanie obowiązek stosowania tzw. pre-współczynnika VAT, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 86 ust. 2a ustawy o VAT: „W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.”

Powyższy przepis wprowadza zasady stosowania tzw. „pre-współczynnika VAT”. Z powyższego przepisu wynika, że obowiązek stosowania tzw. pre-współczynnika VAT dotyczy takich przypadków, w których:

·         Podatnik dokonuje nabyć zarówno na cele działalności gospodarczej jak i na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą.

·         Podatnik nie ma możliwości jednoznacznego przypisania dokonywanych nabyć towarów i usług do czynności związanych z działalnością gospodarczą, oraz do czynności niezwiązanych z taką działalnością (czyli sytuacji w których niemożliwa jest alokacja bezpośrednia do czynności związanych z działalnością gospodarczą).

W takim przypadku podatnik jest zobowiązany do ustalenia proporcji, w jakiej nabywane towary i usługi są związane z działalnością gospodarczą. Tylko część podatku VAT z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług stanowi podatek VAT naliczony podlegający odliczeniu.

Należy przy tym zaznaczyć, że, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, „Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych”.

Oznacza to, że pojęcie „działalności gospodarczej” jest zdefiniowane w przepisach ustawy o VAT. Należy zaznaczyć przy tym, że elementem tej definicji nie jest wykonywanie w jej ramach wyłącznie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Nawet jeśli dana czynność nie stanowi odpłatnej dostawy towarów lub świadczenia usług, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, nie oznacza to automatycznie, że należy ją ocenić jako niezwiązaną z działalnością gospodarczą.

Tym samym, przepisów nakazujących stosowanie pre-współczynnika nie można automatycznie stosować do każdego rodzaju przychodów podatnika, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT, a jedynie do takich, które pozostają poza zakresem działalności gospodarczej podatnika.

W praktyce rynkowej, można wskazać na wiele przykładów czynności, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT, a mimo to generują przychody ściśle związane z działalnością gospodarczą podatników. Jako przykładowe czynności tego rodzaju można m.in. wskazać: odsetki od kaucji, depozytów oraz wynik na transakcjach zabezpieczających transakcje gospodarcze (np. transakcji walutowych, na instrumentach finansowych), które stanowią wynik operacji zarządzania majątkiem i zabezpieczenia ryzyka gospodarczego, jak również inne czynności z obszaru zarządzania majątkiem własnym przedsiębiorstwa, itp.

Poza powyższym argumentem odwołującym się do wykładni literalnej przepisów ustawy o VAT, równie istotnym jest odwołanie się do celu przepisów regulujących stosowanie tzw. „pre-współczynnika VAT”.

Przepisy te zostały wprowadzone w odpowiedzi na zapewnienie neutralności systemu podatku VAT w odniesieniu do kategorii podmiotów, które prowadzą działalność inną niż działalność gospodarcza, w ramach swojej podstawowej działalności (w tym przed wszystkim jednostek samorządu terytorialnego, spółdzielni, fundacji, organizacji non-profit, osób fizycznych).

Z kolei, zasadę neutralności podatku VAT naruszałoby stosowanie pre-współczynnika VAT w celu ograniczania prawa do odliczenia podatku VAT podmiotom profesjonalnym, które wykonują wyłącznie czynności z zakresu działalności gospodarczej.

Posiłkować się można również wykładnią autentyczną, poprzez odwołanie do uzasadnienia ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo zamówień publicznych, którą został wprowadzony do ustawy o VAT przepis art. 86 ust. 2a:

„Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej przepisami art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o VAT. Mieścić będą się tutaj również działania czy sytuacje występujące w ramach działalności gospodarczej, jednakże niegenerujące opodatkowania podatkiem VAT, przykładowo otrzymanie odszkodowań umownych czy odsetek za nieterminowe dokonywanie płatności od kontrahentów, sprzedaż wierzytelności „trudnych” itp. Natomiast przez cele inne rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o VAT (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową), a także cele prywatne, z definicji niemające nic wspólnego z działalnością gospodarczą podatnika.”

Należy podkreślić, że powyższe stanowisko znajduje poparcie w utrwalonej praktyce organów podatkowych.

W zakresie dotyczącym działalności polegającej na nabywaniu wierzytelności trudnych, związek tych czynności z działalnością gospodarczą (a zatem brak obowiązku stosowania pre-współczynnika), był wielokrotnie potwierdzany. Przykładowo, w interpretacji indywidualnej z 9 maja 2024 r., 0114-KDIP4-3.4012.151.2024.1.DS, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że:

„Należy ponownie podkreślić, że podstawową przesłanką warunkującą stosowanie przepisu art. 86 ust. 2a ustawy, jest wykonywanie przez podatnika czynności „innych niż działalność gospodarcza” (z wyjątkiem wykorzystania na cele osobiste, do których może mieć zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy). Dla stwierdzenia czy działalność lub czynności stanowią „cele inne niż związane z działalnością gospodarczą” znaczenie ma, czy mieszczą się one w przedmiocie działalności danego podmiotu. W przypadku więc wykonywania obok czynności, które podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT, również czynności niegenerujących opodatkowania tym podatkiem – w pierwszej kolejności należy dokonać oceny, czy czynności te należy uznać za odrębny, obok działalności gospodarczej, przedmiot działalności podatnika, czy też czynności te towarzyszą działalności gospodarczej. W przypadku stwierdzenia, że czynności niegenerujące podatku należnego stanowią odrębny obok działalności gospodarczej przedmiot działalności, wówczas, w celu odliczenia podatku naliczonego (jeżeli nie będzie możliwe przypisanie go w całości do działalności gospodarczej), należy stosować zasady, o których mowa w art. 86 ust. 2a i następne ustawy.

W celu dokonania oceny czynności polegających na nabywaniu Wierzytelności trudnych i Obligacji, oraz otrzymywanymi przez Państwa przysporzeniami w postaci spłat Wierzytelności trudnych oraz odsetek od Obligacji, pod względem skutków, jakie mogą wywołać w świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, punktem wyjścia powinna być ocena, czy czynności te należy uznać za odrębny, obok działalności gospodarczej, przedmiot działalności podatnika, czy też czynności te „towarzyszą” działalności gospodarczej.

Analiza okoliczności sprawy w kontekście obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa pozwala stwierdzić, że w opisanej sytuacji nie będą Państwo mieli obowiązku określania kwot podatku naliczonego do odliczenia zgodnie ze „sposobem określenia proporcji”, o którym mowa w art. 86 ust. 2a i nast. ustawy. Przychody te – jak wynika z okoliczności sprawy – związane są z prowadzoną przez Państwa działalnością gospodarczą.”

Na prawidłowość takiego stanowiska wskazano również w np. interpretacji wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 15 maja 2017 r., 0112-KDIL4.4012.53.2017.1.JK: „Głównym przedmiotem działalności gospodarczej Wnioskodawcy jest nabywanie pakietów wierzytelności na własny rachunek oraz ich windykacja, a także windykacja wierzytelności obcych (windykacja prowadzona na rzecz zewnętrznych podmiotów). Działalność polegająca na nabywaniu pakietów wierzytelności na własny rachunek w celu ich windykacji pozostaje poza zakresem ustawy VAT (zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą – w tym m.in. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 października 2011 r. w sprawie C-93/10 GFKL Financial Services oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 1130/13)”.

„Wskazana we wniosku działalność polegająca na nabywaniu pakietów wierzytelności na własny rachunek w celu ich windykacji – jak wskazał Wnioskodawca – pozostająca poza zakresem ustawy VAT, mieści się w pojęciu „celów związanych z działalnością gospodarczą”, którym ustawodawca posłużył się w art. 86 ust. 2a ustawy. Na taką klasyfikację nie ma wpływu fakt, że zdarzenia gospodarcze generujące przychody z tej działalności, nie stanowią czynności opodatkowanych VAT. Pomimo faktu, że czynności te nie są traktowane jako czynności podlegające opodatkowaniu mają one nieodłączny związek z prowadzoną przez Wnioskodawcę, jako podatnika VAT, działalnością gospodarczą polegającą na windykacji wierzytelności, czy świadczeniu usług monitorujących spłatę należności oraz przygotowywaniu raportów handlowych odnośnie aktualnej sytuacji finansowej kontrahenta. Uznać więc należy, że powyższe świadczenie stanowi czynność związaną z działalnością gospodarczą”.

„Podsumowując, działalność Wnioskodawcy związana z windykacją wierzytelności nabytych (działalność pozostająca poza zakresem ustawy VAT) stanowi/będzie stanowić działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Tym samym w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych również do działalności związanej z windykacją wierzytelności nabytych Spółka nie jest/nie będzie zobowiązana do stosowania sposobu określenia proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a-2 h ustawy”.

Należy podkreślić, że brak obowiązku stosowania „pre-współczynnika VAT” był również wielokrotnie potwierdzany w odniesieniu w związku z wykonywaniem przez podatników innych rodzajów czynności, niepodlegających opodatkowaniu VAT, jak np. w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 28 maja 2025 r., 0113-KDIPT1-1.4012.299.2025.2.ŻR:

„Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania podatkiem VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Za czynności zrównane z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej uznaje się także nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste, w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy. Uzasadnia to fakt, że chociaż czynności te z definicji nie mają związku z działalnością gospodarczą, w przypadkach określonych w tych przepisach następuje obowiązek naliczenia VAT. Natomiast przez cele inne, rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i 3 ustawy (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową)”.

Analogiczne stanowisko zostało zajęte, w odniesieniu do różnych kategorii czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT, w interpretacjach indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej:

·         z 1 września 2023 r., 0114-KDIP4-3.4012.259.2023.2.DS,

·         z 20 listopada 2025 r., 0113-KDIPT1-2.4012.874.2025.1.KT,

·         z 13 stycznia 2023 r., 0114-KDIP4-3.4012.660.2022.1.DS,

·         z 8 listopada 2024 r., 0114-KDIP4-3.4012.506.2024.2.DS,

·         z 17 października 2024 r., 0111-KDIB3-1.4012.421.2024.4.MP.

Stanowisko to jest spójne z treścią broszury informacyjnej Ministra Finansów z 17 lutego 2016 r. dotyczącej zasad odliczenia podatku od towarów i usług przez podatników prowadzących działalność o charakterze mieszanym, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych od 1 stycznia 2016 r., w której wskazano, że:

„Definicja działalności gospodarczej zawarta jest w art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o VAT. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Może to być przykładowo:

·         otrzymanie odszkodowań umownych czy odsetek za nieterminowe dokonywanie płatności od kontrahentów,

·         sprzedaż wierzytelności „trudnych”,

·         otrzymanie dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze niemających bezpośredniego wpływu na cenę dostarczanych przez podatnika towarów lub usług przez niego świadczonych, lecz wykorzystywanych w całości do wykonywania działalności gospodarczej objętej podatkiem VAT,

·         działania pracodawcy polegające na dokonaniu zakupów od osób trzecich, których nabycie w całości następuje ze środków funduszu tworzonego na podstawie ustawy,

·         zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w celu udostępnienia ich nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie osobom uprawnionym na zasadach wymienionych w tej ustawie,

·         obowiązki pracodawcy wynikające z ustawy o związkach zawodowych, np. udostępnienie pomieszczeń i urządzeń technicznych niezbędnych do wykonywania działalności związkowej w zakładzie pracy,

·         otrzymanie przez komorników sądowych zwrotu wydatków gotówkowych poniesionych w toku egzekucji (zwrotu wydatków takich jak np. należności biegłych, koszty ogłoszeń w pismach, koszty transportu specjalistycznego, przejazdu poza miejscowość, która jest siedzibą komornika, przechowywania i ubezpieczania zajętych ruchomości, koszty doręczenia środków pieniężnych przez pocztę lub przelewem bankowym, koszty uzyskiwania informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego lub wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia),

·         zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa”.

W sytuacji Wnioskodawcy, jest aktywnym podatnikiem VAT, oraz podmiotem profesjonalnym, którego podstawowa działalność gospodarcza polega na zarządzaniu wierzytelnościami. Tym samym, zdaniem Wnioskodawcy, nie powinno ulegać wątpliwości, że czynności polegające na nabywaniu wierzytelności na własny rachunek i ryzyko, po cenie odzwierciedlającej spadek ich wartości rynkowej, które z tej przyczyny nie generują opodatkowania podatkiem VAT, same w sobie nie powinny powodować po stronie Wnioskodawcy obowiązku stosowania tzw. „pre-współczynnika VAT” w odniesieniu do nabyć towarów i usług związanych z działalnością Wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawca wnosi o potwierdzenie prawidłowości stanowiska przedstawionego na wstępie.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o VAT”:

Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy o VAT:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o VAT:

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie).

Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do katalogu usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy o VAT. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności, musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

·         w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;

·         świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne.

W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

·         istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

·         wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,

·         istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,

·         odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

·         istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze – dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie – czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem działa jako podatnik VAT.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o VAT:

Według ust. 2 powołanego artykułu:

W myśl art. 86 ust. 1 ustawy o VAT:

Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT:

Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego, jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Podkreślić należy, że ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy o VAT. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Wyrażoną w cytowanym powyżej art. 86 ust. 1 ustawy o VAT generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego, uzupełniają regulacje zawarte w art. 86 ust. 2a i następne ustawy o VAT.

Stosownie do art. 86 ust. 2a ustawy o VAT:

Według art. 86 ust. 2b ustawy o VAT:

Zgodnie z art. 86 ust. 2c ustawy o VAT:

Stosownie do art. 86 ust. 2d ustawy o VAT:

Na podstawie art. 86 ust. 2g ustawy o VAT:

Zgodnie z art. 86 ust. 2h ustawy o VAT:

Według art. 86 ust. 22 ustawy o VAT:

Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy o VAT. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Za czynności zrównane z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej uznaje się także nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste, w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy o VAT.

Uzasadnia to fakt, że chociaż czynności te z definicji nie mają związku z działalnością gospodarczą, w przypadkach określonych w tych przepisach następuje obowiązek naliczenia VAT. Natomiast przez cele inne rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy o VAT (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową).

Należy ponownie podkreślić, że podstawową przesłanką warunkującą stosowanie przepisu art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, jest wykonywanie przez podatnika czynności „innych niż działalność gospodarcza” (z wyjątkiem wykorzystania na cele osobiste, do których może mieć zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy o VAT).

Dla stwierdzenia czy działalność lub czynności stanowią „cele inne niż związane z działalnością gospodarczą” znaczenie ma, czy mieszczą się one w przedmiocie działalności danego podmiotu. W przypadku więc wykonywania obok czynności, które podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT, również czynności niegenerujących opodatkowania tym podatkiem – w pierwszej kolejności należy dokonać oceny, czy czynności te należy uznać za odrębny, obok działalności gospodarczej, przedmiot działalności podatnika, czy też czynności te towarzyszą działalności gospodarczej.

W przypadku stwierdzenia, że czynności niegenerujące podatku należnego stanowią odrębny obok działalności gospodarczej przedmiot działalności, wówczas, w celu odliczenia podatku naliczonego (jeżeli nie będzie możliwe przypisanie go w całości do działalności gospodarczej), należy stosować zasady, o których mowa w art. 86 ust. 2a i następne ustawy o VAT.

W tym miejscu należy podkreślić, że pojęcie „czynności niepodlegających opodatkowaniu” nie jest tożsame z pojęciem „czynności wykonywanych poza działalnością gospodarczą”. Nie każda aktywność pozostająca poza zakresem opodatkowania VAT jest bowiem działalnością niegospodarczą. Dla zastosowania art. 86 ust. 2a ustawy o VAT decydujące znaczenie ma ustalenie, czy dane wydatki służą działalności gospodarczej podatnika, czy też celom od niej odrębnym.

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 27 października 2011 r. w sprawie C-93/10 Finanzamt Essen-NordOst przeciwko GFKL Financial Services AG wskazał, że:

W pkt 25 ww. orzeczenia, Trybunał wskazał, że:

Ponadto TSUE w wyroku w sprawie C-437/06 Securenta Göttinger Immobilienanlagen und Vermögensmanagement AG przeciwko Finanzamt Göttingen przedstawił następujące stanowisko:

Z kolei w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Portugal Telecom SGPS SA. (C-496/11 z 26 września 2012 r.), Trybunał wyjaśnił, że jeżeli towary i usługi są wykorzystywane przez podmiot w celu dokonywania jednocześnie transakcji gospodarczych dających prawo do odliczenia i transakcji gospodarczych nie dających prawa do odliczenia, odliczenie jest dopuszczalne jedynie w części VAT, który jest proporcjonalny do kwoty przypadającej na pierwsze transakcje i krajowy organ podatkowy może przewidzieć jedną z metod ustalania prawa do odliczenia wymienionych w rzeczonym art. 17 ust. 5 VI Dyrektywy.

Jeżeli towary i usługi są jednocześnie wykorzystywane do działalności gospodarczej i działalności niegospodarczej, art. 17 ust. 5 VI Dyrektywy nie znajduje zastosowania, a metody odliczenia i podziału są określane przez państwa członkowskie, które przy wykonywaniu tego prawa powinny uwzględniać cel i systematykę VI Dyrektywy i w tym celu przewidzieć metodę obliczania rzeczywiście odzwierciedlającą część wydatków faktycznie przypadających odpowiednio na każdy z tych dwóch rodzajów działalności.

W tym miejscu należy wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z 24 października 2011 r., sygn. I FPS 9/10, w której rozszerzony skład sędziowski stwierdził w istocie, że czynności niepodlegające VAT nie wpływają na zakres prawa do odliczenia na zasadach przewidzianych dla proporcji sprzedaży.

W rozpatrywanej sprawie prowadzą Państwo działalność gospodarczą w zakresie zarządzania wierzytelnościami. W ramach tej działalności świadczą/będą świadczyć Państwo usługi windykacyjne na rzecz klientów oraz inwestują/będą inwestować w portfele wierzytelności trudnych poprzez ich nabywanie na własny rachunek i ryzyko.

Jak wynika z wniosku, nabywanie wierzytelności następują/będzie następowało za cenę uwzględniającą rzeczywistą utratę ich wartości ekonomicznej. W konsekwencji różnica pomiędzy wartością nominalną wierzytelności a ceną ich nabycia nie stanowi/nie będzie stanowić wynagrodzenia za usługę świadczoną na rzecz zbywcy wierzytelności.

Mając na uwadze powołane wyżej orzecznictwo, należy uznać, że działalność polegająca na nabywaniu wierzytelności trudnych pozostaje/będzie pozostawać poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT.

Powyższa okoliczność nie oznacza jednak automatycznie, że działalność ta jest wykonywana do celów innych niż działalność gospodarcza. Z opisu sprawy wynika bowiem, że nabywanie wierzytelności stanowi/będzie stanowić jeden z podstawowych obszarów Państwa aktywności gospodarczej, wykonywany w sposób profesjonalny, zorganizowany oraz w celu osiągania przychodów.

W analizowanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że towary i usługi nabywane przez Państwa są/będą wykorzystywane do celów innych niż działalność gospodarcza. Zarówno działalność windykacyjna, jak i działalność polegająca na inwestowaniu w portfele wierzytelności służą/będą służyć realizacji prowadzonego przedsiębiorstwa i osiąganiu przychodów z tej działalności. Tym samym czynności polegające na nabywaniu wierzytelności na własny rachunek i ryzyko, po cenie odzwierciedlającej spadek ich wartości rynkowej mieszczą/będą mieściły się w zakresie działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. W konsekwencji, skoro ww. czynności polegające na nabywaniu wierzytelności są/będą uznane za związane z prowadzoną przez Państwa działalnością gospodarczą, to nie zostaną/nie będą spełnione przesłanki określone w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT warunkujące obowiązek stosowania sposobu określenia proporcji (prewspółczynnika).

Wobec powyższego Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy

·         stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

·         zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Informuję, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie poruszone we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem – nie mogą być zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie sprawy. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 ustawy Ordynacja podatkowa:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 ustawy Ordynacja podatkowa:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA),

albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP:/KIS/wnioski albo/KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.