0113-KDIPT1-1.4012.781.2026.2.WL
Zwolnienie na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy dostawy w drodze zamiany działek zabudowanych.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
19 sierpnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 6 sierpnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy dostawy w drodze zamiany działek zabudowanych nr 1 i nr 2.
Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 25 września 2026 r. (data wpływu 29 września 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe (dalej jako: PGL LP) działa na podstawie ustaw z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2026 r. poz. 663) (dalej jako: UL) oraz nadanego z delegacji art. 44 tej ustawy Statutu. PGL LP zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa i w ramach sprawowanego zarządu prowadzi gospodarkę leśną, gospodaruje gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzi ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustala jego wartość (art. 4 ust.1 i 3 UL).
W myśl art. 32 ust. 1 UL, PGL LP jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentuje Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Zgodnie z art. 50 ust. 1 UL, PGL LP prowadzi działalność na zasadzie samodzielności finansowej i pokrywa koszty działalności z własnych przychodów.
W ramach struktury PGL LP, Nadleśnictwo ... (zwane dalej „Nadleśnictwem” lub „Wnioskodawcą”), prowadzi samodzielną gospodarkę leśną, opartą na planie urządzenia lasu (art. 35 UL). Gospodarka leśna została zdefiniowana w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach, zgodnie z którym jest to działalność leśna w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania – z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizacja pozaprodukcyjnych funkcji lasu.
Z definicji gospodarki leśnej wynika, że obejmuje ona sferę działalności gospodarczej - przynoszącej przychody oraz sferę działalności nieprodukcyjnej (realizacja pozaprodukcyjnych funkcji lasu).
W ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2025r. poz. 775 ze zm.) (zwanej dalej: ustawa o VAT), Nadleśnictwo wykonuje m.in. następujące czynności:
- sprzedaż drewna i innych produktów gospodarki leśnej, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 UL;
- sprzedaż nieruchomości innych niż grunty na podstawie art. 38 UL;
- dzierżawa i wynajem nieruchomości (art. 39 UL);
- ustanowienie służebności drogowej i służebności przesyłu (art. 39a DL);
- przekazanie w użytkowanie lasów, gruntów oraz innych nieruchomości (art. 40 UL);
- sprzedaż nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi i samodzielnych lokali mieszkalnych oraz ze sprzedaży gruntów z budynkami mieszkalnymi w budowie, nieprzydatne Lasom Państwowym (art. 40a UL).
Nadleśnictwo ... jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, rozliczającym się za miesięczne okresy rozliczeniowe i prowadzi działalność gospodarczą zdefiniowaną w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
Nadleśnictwo, działając na podstawie art. 38e ustawy o lasach, zamierza dokonać transakcji zamiany nieruchomości gruntowych z osobą fizyczną.
Przedmiotem zamiany ze strony Nadleśnictwa ... są nieruchomości położone w miejscowości ..., w skład których wchodzą dwie działki ewidencyjne o łącznej powierzchni ... m2 (... ha). Obie działki stanowią nieruchomości w pełni zabudowane budynkami, budowlami oraz rozbudowaną infrastrukturą techniczną i sieciową:
1. Działka nr 1 o powierzchni ... m2 (… ha).
Na działce znajdują się następujące obiekty i budowle trwale z gruntem związane:
- Budynek dawnej kancelarii leśnictwa ... - obiekt wybudowany w latach ... XX wieku, całkowicie zużyty technicznie.
- Budynek garażu samochodowego (murowany) - obiekt wybudowany w latach ... XX wieku, wykorzystywany obecnie jako skład drewna opałowego oraz pomieszczenie gospodarcze.
- Schron na materiały o budowie betonowej (budynek murowany ...) - obiekt wybudowany w latach ... XX wieku, historycznie użytkowany jako skład paliw.
- Elementy uzbrojenia sieci infrastruktury technicznej (stanowiące budowle podziemne i naziemne), w tym: sieci elektroenergetyczne, sieć wodociągowa oraz sieci teletechniczne stanowiące własność dzierżawcy.
W Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) działka oznaczona jest symbolami „U" (tereny zabudowy usługowej) oraz „P” (tereny zakładów produkcyjnych, składów i magazynów).
2. Działka nr 2 o powierzchni … m2 (… ha).
Działka ta również stanowi nieruchomość zabudowaną budowlami oraz elementami infrastruktury technicznej:
- Obudowa studni betonowej stanowiąca element ujęcia wody.
- Droga wewnętrzna (place/płyty betonowe) o długości ok. … m i szerokości ok. … m, wykonana z płyt żelbetowych zbrojonych o znacznym stopniu zużycia technicznego.
- Ujęcie wody w postaci studni głębinowej o głębokości około … m wraz z kompletną infrastrukturą do poboru wody (w tym wymienną pompą wznoszącą, wymienianą ok. … lat temu). Ujęcie jest ogrodzone siatką stalową na słupkach stalowych (całkowicie zużyte technicznie, nie przedstawia odrębnej wartości rynkowej).
- Przyłącze wodociągowe wykonane z rur PCV doprowadzające wodę do budynku kancelarii na sąsiedniej działce, o długości około … m.
- Elementy uzbrojenia infrastruktury technicznej i sieci przesyłowych zlokalizowane na działce, w tym: sieć elektroenergetyczna stanowiąca własność dzierżawcy, natomiast sieć lokalna wodociągowa (obsługująca ujęcie wody) doprowadza wodę do budynku kancelarii leśnictwa i stanowi własność SP. W obowiązującym MPZP działka oznaczona jest symbolem „P” (tereny zakładów produkcyjnych, składów i magazynów).
Sieci przebiegające przez działki, które nie stanowią własności PGL LP:
- na działce nr 1: sieci wodociągowej, elektrycznej oraz telekomunikacyjnej,
- na działce nr 2: sieć elektryczna.
W odniesieniu do wszystkich ww. budynków, budowli oraz sieci i przyłączy technicznych na obu działkach, Nadleśnictwo wskazuje, że obiekty te powstały w latach ... XX wieku. Żaden z istniejących na tych działkach budynków ani żadna z budowli nie były modernizowane ani ulepszane od co najmniej kilkudziesięciu lat. Nadleśnictwo nie ponosiło w tym okresie żadnych nakładów, które mogłyby stanowić ulepszenie w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym (w szczególności przekraczające 30% wartości początkowej obiektów).
Obie przedmiotowe działki ewidencyjne (nr 1 oraz nr 2) od dnia ... r. są nieprzerwanie wydzierżawiane przez Nadleśnictwo ... na rzecz ... Sp. z o.o. na podstawie zawartej umowy dzierżawy.
Ponadto, w uzupełnieniu wniosku na pytania Organu wskazali Państwo odpowiednio:
1. Czy znajdujące się na działkach ww. obiekty stanowią budynki i budowle w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r., poz. 524 ze zm.)? (proszę dokładnie wskazać które obiekty są budynkami/budowlami i przyporządkować je do numeru działki)
„Znajdujące się na działkach obiekty stanowią budynki oraz budowle w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r., poz. 524 ze zm.), a w szczególności:
1) Budynki położone na działce ew. 1:
- budynek dawnej kancelarii leśnictwa ... - budynek,
- budynek garażu samochodowego (murowany) - budynek.
2) Budowle położone na działce ew. 1:
- schron na materiały o budowie betonowej - budowla,
- elementy uzbrojenia sieci infrastruktury technicznej (stanowiące budowle podziemne i naziemne), w tym: sieci elektroenergetyczne, sieć wodociągowa oraz sieci teletechniczne stanowiące własność dzierżawcy - budowle,+ sieci przebiegające przez działkę nr 1, które nie stanowią własności PGL LP:
- sieci wodociągowej, elektrycznej oraz telekomunikacyjnej - budowle.
3) Budowle położone na działce ew. 2:
- obudowa studni betonowej stanowiąca element ujęcia wody - budowla,
- droga wewnętrzna (place/płyty betonowe) o długości ok. … m i szerokości ok. … m, wykonana z płyt żelbetowych zbrojonych - budowla,
- ujęcie wody w postaci studni głębinowej o głębokości około … m wraz z kompletną infrastrukturą do poboru wody wraz z ogrodzeniem siatką stalową na słupkach stalowych - budowle,
- przyłącze wodociągowe wykonane z rur PCV doprowadzające wodę do budynku kancelarii na sąsiedniej działce, o długości około … m - budowla,
- elementy uzbrojenia infrastruktury technicznej i sieci przesyłowych zlokalizowane na działce, w tym: sieć elektroenergetyczna stanowiąca własność dzierżawcy oraz sieć lokalna wodociągowa (obsługująca ujęcie wody) doprowadzająca wodę do budynku kancelarii leśnictwa i stanowiąca własność SP - budowle, + sieci przebiegające przez działkę, które nie stanowią własności PGL LP:
- sieć elektryczna - budowla.”
2. Proszę jednoznacznie wskazać czyją własnością jest sieć lokalna wodociągowa położona na działce nr 2, (obsługująca ujęcie wody) doprowadzająca wodę do budynku kancelarii leśnictwa? Czy ww. sieć będzie przedmiotem sprzedaży?
„Sieć lokalna wodociągowa położona na działce nr 2, (obsługująca ujęcie wody) doprowadzająca wodę do budynku kancelarii leśnictwa jest własnością Nadleśnictwa ... i będzie przedmiotem sprzedaży.”
3. Czy wszystkie budynki/budowle położone na działce/działkach są trwale związane z gruntem? Jeżeli nie, to które to są budynki/budowle?
1) „Budynki położone na działce ew. 1:
- budynek dawnej kancelarii leśnictwa ... - trwale związany z gruntem,
- budynek garażu samochodowego (murowany) - trwale związany z gruntem.
2) Budowle położone na działce ew. 1:
- schron na materiały o budowie betonowej - trwale związany z gruntem,
- elementy uzbrojenia sieci infrastruktury technicznej (stanowiące budowle podziemne i naziemne), w tym: sieci elektroenergetyczne, sieć wodociągowa oraz sieci teletechniczne stanowiące własność dzierżawcy - trwale związane z gruntem, + sieci przebiegające przez działkę nr 1, które nie stanowią własności PGL LP:
- sieci wodociągowej, elektrycznej oraz telekomunikacyjnej - trwale związane z gruntem.
3) Budowle położone na działce ew. 2.:
- obudowa studni betonowej stanowiąca element ujęcia wody - trwale związana z gruntem,
- droga wewnętrzna (place/płyty betonowe) o długości ok. ... m i szerokości ok. ... m, wykonana z płyt żelbetowych zbrojonych - trwale związana z gruntem,
- ujęcie wody w postaci studni głębinowej o głębokości około ... m wraz z kompletną infrastrukturą do poboru wody oraz ogrodzenie siatką stalową na słupkach stalowych - trwale związane z gruntem,
- przyłącze wodociągowe wykonane z rur PCV doprowadzające wodę do budynku kancelarii na sąsiedniej działce, o długości około ... m - trwale związane z gruntem,
- elementy uzbrojenia infrastruktury technicznej i sieci przesyłowych zlokalizowane na działce, w tym: sieć elektroenergetyczna stanowiąca własność dzierżawcy oraz sieć lokalna wodociągowa (obsługująca ujęcie wody) doprowadzająca wodę do budynku kancelarii leśnictwa i stanowiąca własność SP - trwale związane z gruntem, + sieci przebiegające przez działkę, które nie stanowią własności PGL LP:
- sieć elektryczna - trwale związane z gruntem.”
4. Kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie znajdujących się na poszczególnych działkach budynków/budowli lub ich części w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o podatku od towarów i usług? Należy wskazać dokładną datę.
„Daty pierwszego zasiedlenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o podatku od towarów i usług poszczególnych budynków i budowli:
1) Budynki położone na działce ew. 1:
- budynek dawnej kancelarii leśnictwa ...: ... r.,
- budynek garażu samochodowego (murowany): ... r.
2) Budowle położone na działce ew. 1:
- schron na materiały o budowie betonowej: ... r.,
- elementy uzbrojenia sieci infrastruktury technicznej (stanowiące budowle podziemne i naziemne), w tym: sieci elektroenergetyczne, sieć wodociągowa: ... r.
3) Budowle położone na działce ew. 2.:
- obudowa studni betonowej stanowiąca element ujęcia wody: ... r.,
- droga wewnętrzna (place/płyty betonowe) o długości ok. ... m i szerokości ok. ... m, wykonana z płyt żelbetowych zbrojonych: ... r.,
- ujęcie wody w postaci studni głębinowej o głębokości około ... m wraz z kompletną infrastrukturą do poboru wody oraz ogrodzenie siatką stalową na słupkach stalowych: ... r.,
- przyłącze wodociągowe wykonane z rur PCV doprowadzające wodę do budynku kancelarii na sąsiedniej działce: ... r.,
- sieć lokalna wodociągowa (obsługująca ujęcie wody) doprowadzająca wodę do budynku kancelarii leśnictwa i stanowiąca własność SP: ... r.”
5. Czy pomiędzy pierwszym zasiedleniem budynków/budowli lub ich części a ich dostawą upłynie okres dłuższy niż 2 lata?
„Pomiędzy pierwszym zasiedleniem budynków i budowli oraz ich części a ich dostawą upłynie okres dłuższy niż 2 lata.”
6. Czy działki przed oddaniem ich w dzierżawę na rzecz ... Sp. z o.o. były wykorzystywane przez Państwa Nadleśnictwo lub były wykorzystywane przez poprzednich właścicieli działek?
„Działki przed oddaniem ich w dzierżawę na rzecz ... Sp. z o.o. były wykorzystywane przez Nadleśnictwo oraz przez poprzednich właścicieli działek.”
7. Czy budynki/budowle są wykorzystywane przez Państwa wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku od towarów i usług? Jeżeli tak, to jaką działalność zwolnioną z opodatkowania podatkiem VAT, do której wykorzystywany były budynki/budowle, wykonują Państwo – należy podać podstawę prawną zwolnienia?
„Wszystkie budynki i budowle wskazane we wniosku nie są wykorzystywane przez Nadleśnictwo wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku od towarów i usług.”
8. Czy dzierżawca ponosił nakłady na ulepszenie ww. budynków/budowli?
„Dzierżawca nie ponosił nakładów na ulepszenie żadnego z budynków oraz budowli wskazanych we wniosku.”
9. Jeżeli dzierżawca ponosił nakłady na ulepszenie ww. budynków/budowli w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, w wysokości wyższej niż 30% wartości początkowej tego budynku/tej budowli, to należy wskazać:
a) które obiekty były przedmiotem ulepszeń?
b) w jakim okresie dzierżawca ponosił wydatki na ulepszenie ww. budynków/budowli?
c) czy w stosunku do wydatków na ulepszenie ww. budynków/budowli, dzierżawcy przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego?
d) kiedy ww. budynki/budowle po dokonaniu ulepszeń, zostały oddane do użytkowania? Należy wskazać dokładną datę.
e) czy po oddaniu do użytkowania ulepszonych budynków/ulepszonych budowli miało miejsce ich pierwsze zasiedlenie? Jeżeli tak, to należy wskazać dzień, miesiąc i rok, kiedy nastąpiło „pierwsze zasiedlenie”.
f) czy między pierwszym zasiedleniem ulepszonych budynków/ulepszonych budowli a ich dostawą, upłynie okres dłuższy niż 2 lata?
„Dzierżawca nie ponosił nakładów na ulepszenie żadnego z budynków oraz budowli wskazanych we wniosku.”
10. Jeżeli dzierżawca ponosił nakłady na ulepszenie ww. budynków/budowli, proszę wskazać czy przed dostawą nastąpi rozliczenie ww. nakładów?
„Dzierżawca nie ponosił nakładów na ulepszenie żadnego z budynków oraz budowli wskazanych we wniosku.”
11. Czy z tytułu rozliczenia nakładów przysługiwało/będzie przysługiwało Państwu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego?
„Dzierżawca nie ponosił nakładów na ulepszenie żadnego z budynków oraz budowli wskazanych we wniosku.”
Pytanie
Czy w opisanym zdarzeniu przyszłym dostawa nieruchomości składających się z działki nr 1 oraz działki nr 2 (położonych w miejscowości ...), realizowana w drodze umowy zamiany ustanowionej notarialnie, będzie w całości korzystać ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, planowana transakcja zamiany nieruchomości w części dotyczącej zarówno działki nr 1, jak i działki nr 2, będzie w całości korzystała ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych, z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Grunt dzieli los podatkowy posadowionych na nim obiektów.
Na obu działkach (nr 1 i nr 2) znajdują się obiekty spełniające definicje budynków (kancelaria, garaż) oraz budowli (schron, droga z płyt żelbetowych, studnia głębinowa, przyłącze wodociągowe, własna sieć kanalizacyjna, sieci elektroenergetyczne, wodociągowe i teletechniczne). Infrastruktura sieciowa i uzbrojenie terenu trwale związane z gruntem stanowią budowle w rozumieniu przepisów ustawy o VAT oraz ustawy Prawo budowlane.
W konsekwencji do oceny skutków podatkowych tej dostawy nie stosuje się art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT (dotyczącego gruntów niezabudowanych), a zapisy w MPZP o przeznaczeniu terenu pod symbole U oraz P pozostają bez wpływu na sprawę, ponieważ przedmiotem transakcji są grunty w pełni zabudowane.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, dostawa budynków i budowli jest zwolniona z podatku, o ile nie jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, albo pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o VAT, przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich wybudowaniu lub ulepszeniu (jeśli nakłady na ulepszenie wyniosły co najmniej 30% wartości początkowej).
Wszystkie budynki, budowle oraz infrastruktura sieciowa stanowiąca własność Wnioskodawcy, zlokalizowane na działkach nr 1 oraz nr 2, zostały wzniesione w latach ... XX wieku. Następnie, od dnia ...r. obie działki wraz ze wszystkimi posadowionymi na nich naniesieniami są nieprzerwanie wydzierżawiane przez Nadleśnictwo ... na rzecz ... Sp. z o.o. Oddanie nieruchomości w dzierżawę na cele komercyjne stanowiło jej pierwsze zasiedlenie w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Ponieważ od momentu zawarcia umowy dzierżawy minęło blisko … lat, warunek dwuletniego okresu od pierwszego zasiedlenia został spełniony z bardzo dużym zapasem.
Żadne z istniejących na tych działkach budynków i budowli należących do Wnioskodawcy nie były modernizowane od co najmniej kilkudziesięciu lat.
Wnioskodawca nie ponosił jakichkolwiek nakładów na ich ulepszenie, które przekraczałyby 30% ich wartości początkowej, co oznacza, że nie doszło do ponownego pierwszego zasiedlenia.
W odniesieniu do sieci przebiegających przez działki, które nie stanowią własności PGL LP wskazać należy, że urządzenia te stanowią urządzenia przesyłowe w rozumieniu art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Jako tzw. „obce budowle”, nie stanowią mienia Wnioskodawcy, w związku z czym Nadleśnictwo nie dokonuje ich dostawy w rozumieniu ustawy o VAT (nie przenosi prawa do rozporządzania nimi jak właściciel).
Obecność tych obcych sieci na gruncie nie pozbawia jednak działek statusu gruntów zabudowanych (ze względu na obecność licznych obiektów własnych Wnioskodawcy). Cały grunt, przez który przebiegają te sieci, był i jest stale przedmiotem opisanej wyżej, wieloletniej umowy dzierżawy zawartej ze spółką ... sp. z o.o., co oznacza, że również ta część gruntu została zasiedlona i była użytkowana komercyjnie przez okres znacznie przekraczający 2 lata.
Ponadto, Wnioskodawca nie ponosił żadnych nakładów na tę obcą infrastrukturę sieciową oraz nie przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu jej wybudowania. Gdyby nawet organ uznał pasy gruntu pod obcymi sieciami za niezabudowane, dostawa ta podlegałaby zwolnieniu na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT.
W konsekwencji obecność obcych sieci pozostaje neutralna dla prawa do zwolnienia transakcji z podatku VAT. Wobec powyższego, spełnione zostały wszystkie przesłanki do zastosowania zwolnienia przedmiotowego. Transakcja przeniesienia własności budynków, budowli oraz sieci technicznych wraz z gruntem, na którym są posadowione (działki nr 1 oraz nr 2), realizowana w drodze umowy zamiany, będzie w całości zwolniona z podatku od towarów i usług na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W określeniu „jak właściciel” zawiera się możliwość uznania za dostawę faktycznego przeniesienia władztwa nad rzeczą. W rozumieniu ustawy „dostawa” oznacza zatem wszelkiego rodzaju rozporządzanie towarem (sprzedaż, zamianę, darowiznę, oraz każdą inną transakcję, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu).
Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Zatem, w świetle przytoczonych powyżej przepisów grunt oraz budynki i budowle spełniają definicję towaru określoną w art. 2 pkt 6 ustawy, a ich sprzedaż traktowana jest jako odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju.
Wskazać należy, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
W świetle art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Planują Państwo dostawę nieruchomości składającej się z działki nr 1 oraz działki nr 2, realizowaną w drodze umowy zamiany ustanowionej notarialnie.
Państwa wątpliwości dotyczą możliwości skorzystania ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy, dla ww. dostawy działek.
Zauważyć należy, że z przywołanej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy regulacji nie wynika, że odpłatność za czynność dostawy towarów lub świadczenia usług powinna mieć postać pieniężną. Odpłatność jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (towar lub usługa otrzymana jako zapłata), albo mieszaną – zapłata w części pieniężna a w części rzeczowa. Zatem dla uznania czynności za odpłatną, musi zaistnieć możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego, stanowiącego wynagrodzenie za tę czynność.
W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do art. 603 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), zwanej dalej Kodeksem cywilnym:
Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy.
W myśl zaś art. 604 Kodeksu cywilnego,
Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.
Na gruncie regulacji ustawy Kodeks cywilny, w wyniku umowy zamiany następuje zatem przeniesienie własności rzeczy o charakterze odpłatnym, bowiem w wyniku rozporządzenia prawem własności na rzecz drugiej strony następuje wzajemne rozporządzenie prawem własności innej rzeczy stanowiące o odpłatnym charakterze zawartej umowy. Zatem w przypadku zamiany obie strony przenoszą na siebie wzajemnie własność rzeczy, występując zarówno w charakterze dostawcy, jak i w charakterze nabywcy. Umowa zamiany jest umową wzajemną, bardzo zbliżoną do umowy sprzedaży. Różnica w stosunku do umowy sprzedaży polega na tym, że w miejsce świadczenia ceny pojawia się obowiązek drugiej strony przeniesienia własności rzeczy. Ze względu na wzajemny charakter umowy, wartość świadczonych rzeczy powinna być ekwiwalentna. Zamiana nieruchomości skutkuje przeniesieniem prawa do rozporządzania zamienianymi nieruchomościami jak właściciel.
Natomiast na mocy art. 158 Kodeksu cywilnego:
Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione.
Z uwagi na powyższe przepisy należy stwierdzić, że umowa zamiany towarów na gruncie podatku od towarów i usług jest niczym innym jak dwiema odpłatnymi dostawami towarów. W konsekwencji, przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy zamiany stanowi odpłatną dostawę towaru i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W analizowanej sprawie, dostawa (w ramach zamiany) działek nr 1 i nr 2 będzie stanowiła zbycie składników majątku Państwa przedsiębiorstwa, zatem przy tej dostawie wystąpią Państwo w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, a powyższa czynność będzie stanowiła odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy i będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może być albo opodatkowana właściwą stawką podatku VAT, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
W art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy ustawodawca przewidział zwolnienie od podatku VAT dla dostawy budynków, budowli lub ich części spełniających określone w tym przepisie warunki.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu - rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Pierwszym zasiedleniem jest więc szeroko rozumiane pierwsze zajęcie budynku/budowli do używania. Pierwsze zasiedlenie budynku, budowli lub ich części ma miejsce zarówno w sytuacji, gdy po wybudowaniu budynku, budowli lub ich części zostanie on oddany w najem, jak też w przypadku, gdy będzie on wykorzystywany na potrzeby własnej działalności gospodarczej - w obu przypadkach dojdzie do korzystania z budynku, budowli lub ich części.
Ponadto wskazania wymaga, że kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle, rozstrzyga przepis art. 29a ust. 8 ustawy.
Zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
W świetle tego przepisu, przy sprzedaży budynków lub budowli, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków i budowli w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym obiekt jest posadowiony.
Jednocześnie należy wskazać, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęć „budynku” i „budowli”. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524).
W myśl art. 3 pkt 1 ww. ustawy Prawo budowlane:
Ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Stosownie do treści art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane:
Przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
W myśl do treści art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane:
Przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, biogazowni, biogazowni rolniczej, biometanowni i innych urządzeń), oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, w tym pod morskie turbiny wiatrowe oraz stacje elektroenergetyczne zlokalizowane na morzu, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Stosownie do art. 47 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.
Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.
Zgodnie z art. 48 Kodeksu cywilnego:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Tak więc rzecz, która stała się częścią składową innej rzeczy (rzeczy nadrzędnej), traci samodzielny byt prawny i dzieli losy prawne rzeczy nadrzędnej. Zgodnie zatem z zasadą „superficies solo cedit”, gdy władający gruntem poniósł nakłady na tę nieruchomość, stają się one własnością właściciela gruntu.
Stosownie do art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego:
Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.
Z punktu widzenia prawa cywilnego właściciel gruntu jest również właścicielem wzniesionych na nim budynków i budowli. Przedmiotem sprzedaży zawsze jest grunt wraz ze wszystkimi budynkami i budowlami trwale z tym gruntem związanymi - ale jeśli przebiegające przez działkę np. sieci infrastruktury technicznej są przyłączone do przedsiębiorstw przesyłowych to stanowią własność tych przedsiębiorstw.
Pojęcie „dostawa towarów” w ustawie o VAT nie odwołuje się do cywilistycznych pojęć sprzedaży, czy też przeniesienia prawa własności. Zatem nie można utożsamiać dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT z przeniesieniem prawa własności na gruncie prawa cywilnego. Właściwa interpretacja pojęcia „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” uwzględnia, że dotyczy ono czynności, które dają nabywcy prawo do postępowania z nim jak właściciel. Chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest przeniesienie prawa własności, zatem wyrażenia „prawo do rozporządzania jak właściciel” nie można interpretować jako „prawo własności”.
Powyższe tezy znajdują potwierdzenie zarówno w orzecznictwie krajowym (wyrok NSA z 10 października 2013 r., sygn. akt I FSK 310/12), jak również w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenie z 8 lutego 1990 r. w sprawie C-320/88 Staatssecretaris van Financiën przeciwko Shipping and Forwarding Enterprise Safe). W orzeczeniu tym TSUE stwierdził, że:
„Wyrażenie «dostawa towarów» w rozumieniu artykułu 5(1) VI Dyrektywy oznacza także przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, nawet jeżeli nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy w sensie prawnym” (pkt 1).
Jednak jednocześnie Trybunał zastrzegł, że:
„Zadaniem sądu krajowego jest określenie w każdym przypadku, na podstawie stanu rzeczy, czy przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, w rozumieniu artykułu 5(1) VI Dyrektywy, miało miejsce” (pkt 2).
Gdy przedmiotem sprzedaży jest grunt, na którym posadowiona jest budowla, która nie stanowi własności zbywcy, to w świetle prawa cywilnego ten obiekt budowlany stanowi część składową nieruchomości. Natomiast w świetle ustawy o VAT nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tym obiektem jak właściciel (zarówno w sensie ekonomicznym, jak i w sensie prawnym).
Jak wynika z opisu sprawy, przedmiotem dostawy (zamiany) będą działki nr 1 i nr 2. Na działkach znajdują się trwale związane z gruntem budynki i budowle. Odpowiednio:
1) Budynki położone na działce ew. 1:
- budynek dawnej kancelarii leśnictwa ... - trwale związany z gruntem,
- budynek garażu samochodowego (murowany) - trwale związany z gruntem.
2) Budowle położone na działce ew. 1:
- schron na materiały o budowie betonowej - trwale związany z gruntem,
- elementy uzbrojenia sieci infrastruktury technicznej (stanowiące budowle podziemne i naziemne), w tym: sieci elektroenergetyczne, sieć wodociągowa oraz sieci teletechniczne stanowiące własność dzierżawcy - trwale związane z gruntem, + sieci przebiegające przez działkę nr 1, które nie stanowią własności PGL LP:
- sieci wodociągowej, elektrycznej oraz telekomunikacyjnej - trwale związane z gruntem.
3) Budowle położone na działce ew. 2:
- obudowa studni betonowej stanowiąca element ujęcia wody - trwale związana z gruntem,
- droga wewnętrzna (place/płyty betonowe) o długości ok. ... m i szerokości ok. ... m, wykonana z płyt żelbetowych zbrojonych - trwale związana z gruntem,
- ujęcie wody w postaci studni głębinowej o głębokości około ... m wraz z kompletną infrastrukturą do poboru wody oraz ogrodzenie siatką stalową na słupkach stalowych - trwale związane z gruntem,
- przyłącze wodociągowe wykonane z rur PCV doprowadzające wodę do budynku kancelarii na sąsiedniej działce, o długości około ... m - trwale związane z gruntem,
- elementy uzbrojenia infrastruktury technicznej i sieci przesyłowych zlokalizowane na działce, w tym: sieć elektroenergetyczna stanowiąca własność dzierżawcy oraz sieć lokalna wodociągowa (obsługująca ujęcie wody) doprowadzająca wodę do budynku kancelarii leśnictwa i stanowiąca własność SP - trwale związane z gruntem, + sieci przebiegające przez działkę, które nie stanowią własności PGL LP:
- sieć elektryczna - trwale związane z gruntem.”
Wskazane budynki i budowle, należące do Państwa, nie były ulepszane przez Państwa ani przez dzierżawcę, tj. nie były ponoszone nakłady w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, w wysokości wyższej niż 30% wartości początkowej tego budynku/tej budowli. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem budynków i budowli oraz ich części a ich dostawą upłynie okres dłuższy niż 2 lata.
Ponadto, na ww. działkach znajdują się sieci nienależące do Państwa, tj. sieć wodociągowa, elektryczna, telekomunikacyjna oraz elektryczna, które nie stanowią części składowej nieruchomości i nie będą przedmiotem dostawy.
W konsekwencji, sprzedaż w drodze zamiany Państwa budynków i budowli znajdujących się na działkach nr 1 i nr 2 będzie korzystała ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Jak wskazałem wyżej, na mocy art. 29a ust. 8 ustawy, w sytuacji, gdy budynki i budowle korzystają ze zwolnienia od podatku, również dostawa gruntu, na którym są one posadowione, korzysta ze zwolnienia od podatku. Tym samym dostawa działek nr 1 i nr 2 – stosownie do art. 29a ust. 8 ustawy – również będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Podsumowując, dostawa w drodze zamiany zabudowanych działek nr 1 i nr 2 będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy.
Tym samym, Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów