0113-KDIPT1-1.4012.349.2026.3.MSU
Zastosowanie zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy do świadczonych usług.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
13 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 13 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit b ustawy, świadczonych usług, polegających na:
- udzielaniu licencji na korzystanie z utworu literackiego;
- udziale w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów.
Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 18 maja 2026 r.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawczyni jest osobą fizyczną, posiadającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i podlegającą nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce zgodnie z art. 3 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.).
Wnioskodawczyni jest podatnikiem VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 poz. 775 z późn. zm.).
Od dnia 13 czerwca 2025 r. Wnioskodawczyni prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą „X”, działalność ta jest zgłoszona do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Jako przeważający rodzaj działalności wskazano działalność literacką i działalność związaną z komponowaniem muzyki (kod PKD 90.11.Z).
Działalność Wnioskodawczyni, polegającą na stworzeniu utworu i udzieleniu licencji wydawnictwu sklasyfikować należy pod PKWiU 90.03.11.0 - Usługi świadczone przez autorów, kompozytorów, rzeźbiarzy i pozostałych artystów, z wyłączeniem artystów wykonawców. Wnioskodawczyni wybrała formę opodatkowania ryczałtem ewidencjonowanym na podstawie ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 843). Wnioskodawczyni prowadzi ewidencję przychodów w sposób umożliwiający określenie przychodów z każdego rodzaju działalności (zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne).
Poza prowadzoną działalnością gospodarczą, Wnioskodawczyni uzyskuje przychody z najmu prywatnego nieruchomości, który podlega opodatkowaniu poza działalnością gospodarczą Wnioskodawczyni.
Wnioskodawczyni nie posiada innych źródeł przychodu.
Wnioskodawczyni jest autorką utworów literackich (między innymi powieści obyczajowych i dramatów psychologicznych). Wnioskodawczyni na dzień złożenia niniejszego wniosku posiada w swoim dorobku 30 powieści. Jest cenioną i uznaną autorką o ugruntowanej pozycji, której twórczość stanowi istotny wkład w literaturę współczesną. Utwór tworzony przez autorkę spełnia definicję „utworu” w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 24 – dalej „u.p.a.”), tj. stanowi przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Wobec powyższego, utwór tworzony przez Wnioskodawczynię jest przedmiotem prawa autorskiego i jako taki podlega ochronie. Działalność gospodarcza Wnioskodawczyni polega na samodzielnym tworzeniu utworu literackiego, a następnie udzielaniu odpłatnej licencji na korzystanie z tego utworu Wydawcy, na podstawie zawieranej umowy.
Wnioskodawczyni w ramach swojej działalności gospodarczej zawiera umowę z Wydawcą, której przedmiotem jest udzielenie licencji na korzystanie z utworu. W ramach wskazanej umowy Wnioskodawczyni udziela wydawnictwu nieograniczonej terytorialnie licencji wyłącznej na czas oznaczony, obejmującej prawo do korzystania z utworu oraz z utworów zależnych wraz z wyłącznym prawem wykonywania zależnych praw autorskich do utworu w zakresie wskazanym w umowie.
Umowa obejmuje następujące pola eksploatacji: utrwalanie i zwielokrotnianie dowolną techniką, wprowadzanie do obrotu i rozpowszechnianie egzemplarzy we wszelkich kanałach dystrybucji, użyczenie, najem i dzierżawę egzemplarzy, wprowadzanie do pamięci komputera, publiczne udostępnianie za pośrednictwem sieci informatycznych oraz w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym, nadawanie i reemitowanie za pośrednictwem wizji przewodowej lub bezprzewodowej albo satelity, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie oraz odtworzenie, oraz adaptacje sceniczne i filmowe. Dodatkowo w ramach zawieranej umowy Wnioskodawczyni zobowiązuje się partycypować w działaniach promocyjnych. Licencja, której udziela Wnioskodawczyni jest licencją, o której mowa w art. 66 u.p.a.
Wydawca natomiast dokonuje rozpowszechnienia utworu zarówno w wersjach papierowych, jak i w wersjach elektronicznych, każdorazowo opatrując egzemplarz utworu imieniem i nazwiskiem Wnioskodawczyni – autorki. W ten sposób podaje autorstwo Wnioskodawczyni do publicznej wiadomości.
W ramach opisanej umowy o udzielenie licencji do utworu, która jednocześnie jest umową, o której mowa w art. 66 u.p.a., Wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie z tytułu udzielenia licencji oraz z tytułu działań promocyjnych. Wynagrodzenie za udzielenie licencji do utworu, ustalane jest jako procent od wartości sprzedaży egzemplarzy utworu (zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej lub dźwiękowej) i jest zróżnicowane w zależności od formy dystrybucji oraz progu sprzedażowego. Umowa przewiduje wypłatę zaliczki po dostarczeniu utworu do wydawnictwa, a pozostała część honorarium wypłacana jest w cyklach półrocznych, w wysokości uzależnionej od liczby sprzedanych egzemplarzy. Wynagrodzenie wypłacane jest jako tantiemy i stanowi umówiony procent od określonego egzemplarza. Wypłata wynagrodzenia następuje na podstawie raportów sprzedażowych dostarczanych przez wydawnictwo.
Dodatkowo, Wnioskodawczyni wykonuje działania promocyjne w związku z zawartą umową o udzielenie licencji dla Wydawcy i nie otrzymuje za to odrębnego wynagrodzenia. Zgodnie z umową licencyjną zawartą z Wydawcą, Wnioskodawczyni zobowiązała się na prośbę Wydawcy, w ramach swoich możliwości uczestniczyć w działaniach mających na celu promocję i reklamę Utworu lub utworu zależnego od Utworu, związanych z pierwszym oraz kolejnymi rozpowszechnieniami Utworu lub utworu zależnego, a w szczególności:
- udzielać wywiadów oraz brać udział w konferencjach, seminariach, targach książki, festiwalach literackich, spotkaniach autorskich, programach radiowych, telewizyjnych i internetowych zorganizowanych albo zaaranżowanych przez Wydawcę;
- podejmować działania promocyjne i reklamowe dotyczące Utworu lub utworu zależnego od Utworu za pośrednictwem prowadzonych przez siebie kanałów w mediach społecznościowych.
Za te działania Wnioskodawczyni nie otrzymuje odrębnego wynagrodzenia. Wnioskodawczyni z tytułu zawarcia umowy o udzielenie licencji otrzymuje wynagrodzenie za udzielenie licencji w postaci tantiem opisanych we wniosku.
Umowa zawarta przez Wnioskodawczynię z Wydawcą ma charakter cywilnoprawny i nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy. Jej przedmiotem jest udzielenie licencji na korzystanie z utworu na określonych polach eksploatacji. Utwór jest tworzony samodzielnie przez Wnioskodawczynię, zgodnie z jej własną koncepcją twórczą i bez ingerencji ze strony Wydawcy w treść czy formę dzieła.
Dodatkowo, Wnioskodawczyni świadczy usługę polegającą na udziale w spotkaniach autorskich dla organizatorów innych niż Wydawca na podstawie odrębnej umowy. Udział w działaniach promocyjnych organizowanych przez Wydawcę odbywa się na podstawie umowy o udzielenie licencji bez odrębnego wynagrodzenia, natomiast poza zawartą umową o udzielenie licencji Wydawcy, Wnioskodawczyni bierze udział w spotkaniach autorskich związanych z publikacjami swoich utworów, polegających na prelekcjach autorskich i spotkaniach z czytelnikami, których Organizatorem jest zewnętrzny podmiot (np. wydawnictwo, biblioteka, instytucja kultury).
Wnioskodawczyni uczestniczy w wydarzeniu na podstawie odrębnej umowy i otrzymuje wynagrodzenie od Organizatora w zamian za udział w spotkaniu autorskim, stanowiące odrębne od udzielania licencji źródło przychodów. Poprzez udział w spotkaniu autorskim Wnioskodawczyni buduje relacje ze swoimi czytelnikami i wchodzi w interakcję z odbiorcami utworu. Na spotkaniu autorskim Wnioskodawczyni ujawnia kulisy powstania utworu, odpowiada na pytania uczestników, dzieli się refleksjami, opowiada o procesie twórczym, motywach i tematach poruszanych w swojej pracy. Spotkanie ma też na celu promocję kultury słowa oraz propagowanie czytelnictwa, poprzez rozmowy o literaturze, filozofii i języku. Wnioskodawczyni na spotkaniu autorskim zachęca uczestników do obcowania z literaturą. Spotkanie ma charakter inspiracyjny zarówno dla jego uczestników, jak i dla Wnioskodawczyni. W czasie spotkań autorskich Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności określonej w art. 43 ust. 19 ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej „u.p.t.u.”).
Na spotkaniu autorskim Wnioskodawczyni nie świadczy ani usługi reklamowej dla Wydawcy czy organizatora wydarzenia czy dla jakiegokolwiek innego podmiotu, ani usługi reklamowej, która dotyczyłaby jakiegokolwiek produktu. Podczas spotkań Wnioskodawczyni nie wykonuje żadnego utworu, nie odczytuje żadnego utworu w formie artystycznej, ani nie prowadzi działalności pisarskiej.
Wydarzenia te polegają na rozmowie z uczestnikami, udzielaniu odpowiedzi na pytania, udziale w panelach dyskusyjnych oraz omawianiu okoliczności powstania utworu lub utworów.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
1. Czy świadcząc usługi objęte przedmiotem wniosku działa Pani jako twórca, bądź artysta wykonawca w rozumieniu przepisów ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 87 ze zm.)? Jeśli tak, to czy w odniesieniu do wszystkich usług objętych wnioskiem działa Pani jako twórca, bądź artysta wykonawca zgodnie z ww. przepisami? Jeśli nie, to w zakresie których usług?
W odniesieniu do wszystkich usług objętych wnioskiem Wnioskodawczyni działa jako twórca w rozumieniu art. 8 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
2. Czy ww. usługi mają charakter kreacyjny, tj. wiążą się z pracą twórczą i wymagającą kreatywności, cechują się niepowtarzalnością, są wykonywane według Pani autorskiego pomysłu oraz skutkują powstaniem czegoś nowego, tzn. utworu w rozumieniu ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych? Informacji należy udzielić do wszystkich świadczonych przez Panią usług objętych zakresem wniosku oddzielnie.
Usługi wymienione powyżej mają charakter kreacyjny, tj. wiążą się z pracą twórczą i wymagającą kreatywności, cechują się niepowtarzalnością, są wykonywane według Pani autorskiego pomysłu oraz skutkują powstaniem czegoś nowego, tzn. utworu w rozumieniu ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych.
Usługa stworzenia utworu i udzielenia licencji do utworu ma charakter kreacyjny, ponieważ polega na uprzednim stworzeniu samodzielnie przez Wnioskodawczynię utworu literackiego, według jej pomysłu i samodzielnym napisaniu go od podstaw.
Usługa działań promocyjnych jest natomiast nierozerwalnie związana z udzieleniem licencji i Wnioskodawczyni nie otrzymuje za to odrębnego wynagrodzenia. Usługa ta samodzielnie nie ma bytu gospodarczego.
Usługa polegająca na udziale Wnioskodawczyni w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów wiąże się z pracą twórczą i wymagającą kreatywności, cechuje się niepowtarzalnością. Wnioskodawczyni jest autorką omawianych na tych spotkaniach książek, a w trakcie spotkań opowiada o procesie twórczym i dzieli się z uczestnikami przemyśleniami na temat przesłania utworu. Usługa wymaga zatem, aby uprzednio powstało dzieło literackie, a zatem utwór w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, lecz w trakcie samego spotkania autorskiego nie dochodzi do wytworzenia nowego utworu. W trakcie spotkania jest omawiany uprzednio napisany przez Wnioskodawczynię utwór literacki.
3. Czy świadczone przez Panią usługi będące przedmiotem pytania są ściśle związane z kulturą? Jeśli tak, to na czym ten związek polega? Informacji należy udzielić do wszystkich świadczonych przez Panią usług objętych zakresem wniosku oddzielnie.
Usługi będące przedmiotem pytania są ściśle związane z kulturą. Wnioskodawczyni świadczy usługi jako indywidualny twórca i artysta w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Świadczona przez Wnioskodawczynię usługa polegająca na stworzeniu utworu literackiego i udzieleniu do niego licencji Wydawcy jest ściśle związana z kulturą, ponieważ polega na tworzeniu utworu literackiego stanowiącego przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze w rozumieniu przepisów prawa autorskiego.
W ramach swojej działalności Wnioskodawczyni tworzy książki (utwory literackie), do których następnie udziela wydawnictwu licencji na wydanie i rozpowszechnianie utworu. Usługa ta służy tworzeniu i upowszechnianiu kultury oraz dorobku literackiego. Wnioskodawczyni w ramach udzielenia licencji do utworu uczestniczy także w działaniach promocyjnych, za które nie otrzymuje odrębnego wynagrodzenia. Działania te służą nie tylko zwiększeniu nakładu sprzedaży egzemplarzy utworu, ale także rozpowszechnianiu kultury słowa i promocji literatury w ogóle wśród czytelników.
Dodatkowo Wnioskodawczyni uczestniczy w spotkaniach autorskich organizowanych przez odrębnych Organizatorów, których celem jest promocja literatury, działalności twórczej oraz upowszechnianie kultury czytelniczej poprzez kontakt z odbiorcami i dyskusję o twórczości literackiej.
Związek świadczonych usług z kulturą polega więc zarówno na tworzeniu dzieł literackich, jak i ich rozpowszechnianiu oraz działalności popularyzującej kulturę i literaturę.
Spotkania autorskie, w których bierze udział Wnioskodawczyni są usługami ściśle związanymi z kulturą.
Wnioskodawczyni jest autorką omawianych na tych spotkaniach książek, a w trakcie spotkań opowiada o procesie twórczym i dzieli się z uczestnikami przemyśleniami na temat przesłania utworu. Na spotkaniach autorskich Wnioskodawczyni opowiada o procesie twórczym, motywach i tematach poruszanych w swojej pracy. Spotkania autorskie mają na celu promocję kultury słowa oraz propagowanie czytelnictwa, poprzez rozmowy o literaturze, filozofii i języku. Wnioskodawczyni na spotkaniach autorskich zachęca uczestników do obcowania z literaturą.
4. Czy wykonywane przez Panią usługi przyczyniają się do tworzenia i upowszechnienia dorobku kulturalnego? W czym to upowszechnienie się przejawia? Informacji należy udzielić do wszystkich świadczonych przez Panią usług objętych zakresem wniosku oddzielnie.
Działalność Wnioskodawczyni polegająca na samodzielnym tworzeniu utworu literackiego i udzielaniu licencji na korzystanie z tego utworu jest usługą przyczyniającą się do tworzenia i upowszechnienia dorobku kulturalnego. Wnioskodawczyni jest cenioną i uznaną autorką o ugruntowanej pozycji, której twórczość stanowi istotny wkład w literaturę współczesną. Utwór jest tworzony samodzielnie przez Wnioskodawczynię, zgodnie z jej własną koncepcją twórczą i bez ingerencji ze strony Wydawcy w treść czy formę dzieła. Tworzone przez Wnioskodawczynię książki wzbogacają współczesny dorobek literacki i uczestniczą w życiu kulturalnym. Dodatkowo działania promocyjne, które są ekonomicznie związane z usługą udzielenia licencji i za które Wnioskodawczyni nie otrzymuje odrębnego wynagrodzenia, służą rozpowszechnianiu kultury słowa i promocji literatury wśród czytelników.
Spotkania autorskie organizowane przez odrębnych Organizatorów, w których bierze udział Wnioskodawczyni i za które otrzymuje ona wynagrodzenie, przyczyniają się do upowszechniania dorobku kulturalnego. Wnioskodawczyni jest autorką omawianych na tych spotkaniach książek, a w trakcie spotkań opowiada o procesie twórczym i dzieli się z uczestnikami przemyśleniami na temat przesłania utworu. Na spotkaniach autorskich Wnioskodawczyni ujawnia kulisy powstania utworu, odpowiada na pytania uczestników, dzieli się refleksjami, opowiada o procesie twórczym, motywach i tematach poruszanych w swojej pracy. Spotkania mają na celu promocję kultury słowa oraz propagowanie czytelnictwa, poprzez rozmowy o literaturze, filozofii i języku. Wnioskodawczyni na spotkaniach zachęca uczestników do obcowania z literaturą. Spotkania mają charakter inspiracyjny zarówno dla jego uczestników, jak i dla Wnioskodawczyni. Wydarzenia te polegają na rozmowie z uczestnikami, udzielaniu odpowiedzi na pytania, udziale w panelach dyskusyjnych oraz omawianiu okoliczności powstania utworu lub utworów. Upowszechnianie kultury przejawia się w prezentowaniu własnej twórczości, prowadzeniu rozmów o literaturze, zachęcaniu do czytelnictwa oraz uczestnictwie w wydarzeniach o charakterze kulturalnym.
5. Czy wynagrodzenie wypłacane Pani z tytułu usług stanowi honorarium? Czy jego wysokość została określona w umowie w sposób jasny i precyzyjny? Odpowiedzi należy udzielić zarówno w odniesieniu do usługi polegającej na udzielaniu licencji na korzystanie z utworu literackiego, jak i usługi polegającej na udziale w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów.
Wynagrodzenie wypłacane za udzielanie licencji do korzystania z napisanego przez Wnioskodawczynię utworu literackiego przez Wydawcę stanowi honorarium. Umowa zawarta między Wnioskodawczynią a Wydawcą przewiduje wypłatę zaliczki po dostarczeniu utworu do wydawnictwa, a pozostała część honorarium wypłacana jest w cyklach półrocznych, w wysokości uzależnionej od liczby sprzedanych egzemplarzy. Wynagrodzenie wypłacane jest jako tantiemy i stanowi umówiony procent od określonego egzemplarza. Wynagrodzenie za udzielenie licencji do utworu, ustalane jest jako procent od wartości sprzedaży egzemplarzy utworu (zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej lub dźwiękowej) i jest zróżnicowane w zależności od formy dystrybucji oraz progu sprzedażowego. Wypłata wynagrodzenia następuje na podstawie raportów sprzedażowych dostarczanych przez wydawnictwo.
Wynagrodzenie to zostało jasno i precyzyjnie określone w umowie. Wnioskodawczyni nie otrzymuje odrębnego wynagrodzenia z tytułu usługi promocyjnej.
Wynagrodzenie wypłacane Wnioskodawczyni w ramach usługi udziału spotkaniach autorskich stanowi honorarium. Wnioskodawczyni świadczy usługi polegające na udziale w spotkaniach autorskich dla organizatorów innych niż Wydawca na podstawie odrębnej umowy. Wnioskodawczyni uczestniczy w wydarzeniu na podstawie odrębnej umowy i otrzymuje wynagrodzenie od Organizatora w zamian za udział w spotkaniu autorskim, stanowiące odrębne od udzielania licencji źródło przychodów. Wynagrodzenie jest jasno i precyzyjnie określone w umowie.
6. Czy udzielenie licencji na korzystanie z utworu literackiego, działania promocyjne oraz udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów są usługami powiązanymi z pisaniem książek i są niezbędne do prowadzenia działalności w tym zakresie?
Udzielenie licencji na korzystanie z utworu literackiego, działania promocyjne oraz udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów są usługami powiązanymi z pisaniem książek i są niezbędne do prowadzenia działalności w tym zakresie.
Udzielenie licencji do korzystania z utworu literackiego jest usługą powiązaną z pisaniem książek oraz jest niezbędna do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie pisania książek. Aby Wnioskodawczyni mogła uzyskiwać przychody z działalności polegającej na pisaniu książek wymagane jest zawarcie umowy z Wydawcą, który jest odpowiedzialny za wydanie, wydrukowanie oraz dystrybucję egzemplarzy utworu literackiego stworzonego przez Wnioskodawczynię w ramach działalności gospodarczej. Umowa zawarta między Wnioskodawczynią a Wydawcą obejmuje następujące pola eksploatacji: utrwalanie i zwielokrotnianie dowolną techniką, wprowadzanie do obrotu i rozpowszechnianie egzemplarzy we wszelkich kanałach dystrybucji, użyczenie, najem i dzierżawę egzemplarzy, wprowadzanie do pamięci komputera, publiczne udostępnianie za pośrednictwem sieci informatycznych oraz w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym, nadawanie i reemitowanie za pośrednictwem wizji przewodowej lub bezprzewodowej albo satelity, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie oraz odtworzenie, oraz adaptacje sceniczne i filmowe.
Działania promocyjne, obejmujące udzielanie wywiadów oraz udział w konferencjach, seminariach, targach książki, festiwalach literackich, spotkaniach autorskich, programach radiowych, telewizyjnych i internetowych zorganizowanych albo zaaranżowanych przez Wydawcę oraz działania promocyjne i reklamowe dotyczące utworu za pośrednictwem prowadzonych przez siebie kanałów w mediach społecznościowych jest usługą powiązaną z pisaniem książek oraz jest niezbędna do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie pisania książek. Przychody Wnioskodawczyni w zakresie honorariów za udzielenie licencji na wykorzystywanie utworu są uzależnione od liczby egzemplarzy utworów sprzedanych przez Wydawcę. Działania promocyjne są nakierowane na zwiększenie sprzedaży oraz promocję literatury. Działania te są ponadto częścią umowy o udzielenie licencji zawartej między Wnioskodawczynią a Wydawcą. Wnioskodawczyni nie otrzymuje za te działania odrębnego wynagrodzenia.
Udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów jest usługą powiązaną z pisaniem książek oraz jest usługą niezbędną do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie pisania książek. Działania te mają na celu popularyzację obcowania z literaturą, a także popularyzację wizerunku Wnioskodawczyni. Celem tych działań jest także nawiązanie więzi z odbiorcami i promocja kultury słowa. Wydarzenia te mają charakter refleksyjny i inspiracyjny zarówno dla Wnioskodawczyni, jak i dla odbiorców.
7. Czy usługi promocyjne, w tym udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów, dotyczą wyłącznie tworzonych przez Panią utworów?
Usługi promocyjne, w tym udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów dotyczą wyłącznie tworzonych przez Wnioskodawczynię utworów. Wnioskodawczyni jest autorką omawianych na tych spotkaniach książek, a w trakcie spotkań opowiada o procesie twórczym i dzieli się z uczestnikami przemyśleniami na temat przesłania utworu. Na spotkaniach Wnioskodawczyni ujawnia kulisy powstania utworu, odpowiada na pytania uczestników, dzieli się refleksjami, opowiada o procesie twórczym, motywach i tematach poruszanych w swojej pracy.
Wydarzenia te polegają na rozmowie z uczestnikami, udzielaniu odpowiedzi na pytania, udziale w panelach dyskusyjnych oraz omawianiu okoliczności powstania utworu lub utworów.
8. Proszę wskazać z odniesieniu do wskazanych przez Panią usług (udzielania licencji, działań promocyjnych w związku z zawartą umową o udzielenie licencji dla Wydawcy, spotkań autorskich):
a. Czy są to usługi powiązane z pisaniem książek i są niezbędne do prowadzenia działalności w tym zakresie?
Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 6, udzielenie licencji na korzystanie z utworu literackiego, działania promocyjne w związku z zawartą umową o udzielenie licencji dla Wydawcy oraz udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów są usługami powiązanymi z pisaniem książek i są niezbędne do prowadzenia działalności w tym zakresie. Działania promocyjne oraz spotkania autorskie również są usługami powiązanymi z pisaniem książek i są niezbędne do prowadzenia działalności w tym zakresie.
b. Czy działania promocyjne dotyczą wyłącznie tworzonych przez Panią utworów?
Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 7, działania promocyjne, w tym udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów dotyczą wyłącznie tworzonych przez Wnioskodawczynię utworów.
c. Czy pisanie książek i świadczenie pozostałych usług (udzielania licencji, działań promocyjnych w związku z zawartą umową o udzielenie licencji dla Wydawcy, spotkań autorskich) są ze sobą ściśle powiązane (nierozerwalnie związane), w taki sposób, że obiektywnie rzecz biorąc będą tworzyć z ekonomicznego punktu widzenia jedną całość, którą jedynie sztucznie można byłoby podzielić? Proszę wskazać z czego ta nierozerwalność wynika?
Udzielenie licencji na korzystanie z utworu literackiego, działania promocyjne oraz udział w spotkaniach autorskich organizowanych są usługami powiązanymi z pisaniem książek i są niezbędne do prowadzenia działalności w tym zakresie. Pisanie książek i świadczenie pozostałych usług (udzielania licencji, działań promocyjnych w związku z zawartą umową o udzielenie licencji dla Wydawcy, spotkań autorskich) są ze sobą ściśle powiązane (nierozerwalnie związane), w taki sposób, że obiektywnie rzecz biorąc będą tworzyć z ekonomicznego punktu widzenia jedną całość, którą jedynie sztucznie można byłoby podzielić.
Nierozerwalny związek pomiędzy poszczególnymi usługami wynika z tego, że wszystkie czynności dotyczą tych samych utworów literackich tworzonych przez Wnioskodawczynię jako autorkę i służą ich stworzeniu, wydaniu, promocji oraz rozpowszechnianiu.
Pisanie książek stanowi działanie podstawowe, natomiast udzielanie licencji wydawnictwu, działania promocyjne realizowane w związku z zawartą umową licencyjną oraz udział w spotkaniach autorskich mają charakter funkcjonalnie związany z twórczością literacką i służą umożliwieniu korzystania z utworów oraz ich upowszechnianiu wśród odbiorców.
Działania promocyjne i spotkania autorskie dotyczą konkretnych książek będących przedmiotem zawartych umów licencyjnych i są wykonywane w celu promocji tych utworów oraz zwiększenia ich odbioru przez czytelników. Bez stworzenia utworu literackiego i jego wydania czynności te nie miałyby samodzielnego znaczenia gospodarczego.
Z tego względu podział wskazanych czynności miałby charakter sztuczny, ponieważ wszystkie są elementami jednego procesu obejmującego stworzenie utworu literackiego, udostępnienie go odbiorcom oraz jego promocję i rozpowszechnianie.
Pytania
1. Czy świadczona przez Wnioskodawczynię za wynagrodzeniem usługa polegająca na udzielaniu licencji na korzystanie z utworu literackiego korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b u.p.t.u.?
2. Czy świadczona przez Wnioskodawczynię za wynagrodzeniem usługa polegająca na udziale w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów, którzy nie są Wydawcą korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b u.p.t.u.?
Pani stanowisko w sprawie
Ad 1
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 u.p.t.u,. przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...). W świetle art. 8 ust. 1 u.p.t.u., przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...). Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 u.p.t.u.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b u.p.t.u., zwalnia się od podatku usługi kulturalne świadczone przez indywidualnych twórców i artystów wykonawców, w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzane w formie honorariów, w tym za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania utworów.
Należy zauważyć, że u.p.t.u. uzależnia możliwość zastosowania opisanego powyżej zwolnienia zarówno od przesłanki przedmiotowej w postaci świadczenia usług kulturalnych wynagradzanych w formie honorariów, jak i przesłanki podmiotowej odnoszącej się do indywidualnego twórcy i artysty wykonawcy (usługodawcy usługi zwalnianej od podatku VAT).
Przepis jednocześnie wskazuje, że definicję „usług kulturalnych” i „indywidualnego twórcy” należy wywodzić z przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z art. 8 ust. 2 u.p.a., twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu. Z kolei zgodnie z art. 1 ust. 1, utwór to każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia, a zgodnie z ust. 2, w szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe).
W u.p.t.u. ani w u.p.a. nie zdefiniowano ani pojęcia „kultura”, ani „usługi kulturalne”. W interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 26 lutego 2016 r. nr IPPP2/4512-1253/15-2/DG organ wskazał, że „kultura”, to ogół wytworów i osiągnięć z dziedziny sztuki, funkcjonujących w postaci między innymi dzieł artystycznych, związanych z twórczością artystyczną, np. o charakterze literackim, naukowym, plastycznym, muzycznym. Za usługi kulturalne w rozumieniu u.p.t.u. należy uznać całość usług, które są powiązane z kulturą, a więc usługi polegające na upowszechnianiu i ochronie kultury, przez którą należy rozumieć naturalne i kulturalne dziedzictwo ludzkości o charakterze materialnym i niematerialnym, w szczególności w zakresie historii, nauki i sztuki.
Pomocniczo przy definiowaniu działalności kulturalnej można się odnieść także do ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 87 z późn. zm.), która w art. 1 ust. 1 stanowi, że działalność kulturalna w rozumieniu niniejszej ustawy polega na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury.
Na podstawie przywołanych definicji należy uznać, że Wnioskodawczyni jest w rozumieniu u.p.t.u. twórcą indywidualnym świadczącym usługi kulturalne w postaci udzielania licencji do korzystania z napisanego przez nią utworu literackiego przez Wydawcę. Wnioskodawczyni otrzymuje za to także honorarium autorskie w formie tantiem obliczanych jako procent od liczby sprzedanych egzemplarzy utworu.
W podobnym stanie faktycznym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał interpretację indywidualną z dnia 25 maja 2020 r., sygn. 0111-KDIB3-2.4012.60.2020.4.SR, zgodnie z którą działalność polegająca na udzielaniu licencji na korzystanie z autorskich praw majątkowych do stworzonych przez autora utworów literackich (między innymi powieści, opowiadań, esejów) lub przenoszeniu tych praw, korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT.
Potwierdzenie słuszności prezentowanego przez Wnioskodawczynię stanowiska można znaleźć także w interpretacji indywidualnej z dnia 3 października 2025 r., sygn. 0114-KDIP4-4012.590.2025.1.MŻA, gdzie stwierdzono, że skoro świadczone usługi polegające na stworzeniu utworów literackich na zlecenie zamawiających oraz udzielaniu licencji na korzystanie z autorskich praw majątkowych do stworzonego utworu literackiego stanowią usługi kulturalne, które wnioskodawca w tej sprawie świadczy jako indywidualny twórca i artysta w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a usługi te są wynagradzane w formie honorarium, to ww. usługi korzystają ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy.
W tej samej interpretacji DKIS wskazuje także, że twórcą w rozumieniu ustawy jest każda osoba prowadząca faktycznie działalność twórczą, czyli działalność, której efektem jest powstanie utworu w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Wobec powyższego uznać należy, że świadczona przez Wnioskodawczynię za wynagrodzeniem usługa polegająca na udzielaniu licencji na korzystanie z utworu literackiego korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b u.p.t.u.
Ad 2
Biorąc pod uwagę powyższy wywód teoretyczno-prawny za usługi kulturalne w rozumieniu u.p.t.u. należy także uznać uczestnictwo Wnioskodawczyni w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrzne podmioty. Wnioskodawczyni jest autorką omawianych na tych spotkaniach książek, a w trakcie spotkań opowiada o procesie twórczym i dzieli się z uczestnikami przemyśleniami na temat przesłania utworu. Tak zdefiniowana działalność powinna zostać zakwalifikowana jako upowszechnianie kultury, a więc usługa kulturalna w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 33 u.p.t.u.
Stanowisko Wnioskodawczyni w tym zakresie znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.955.2025.2.SM, w której odnaleźć można następujący fragment uzasadnienia stanowiska Organu „ (…) usługi, polegające na przeprowadzaniu spotkań autorskich na rzecz bibliotek, ośrodków kultury lub innych instytucji i firm niepublicznych, które nabywają usługi we własnym imieniu i na własną rzecz, stanowią sprzedaż usług kulturalnych, w ramach prowadzonej przez Pana działalności kulturalnej. (…) skoro świadczone przez Pana usługi polegające na przeprowadzaniu spotkań autorskich - jak wynika z opisu sprawy - stanowią usługi kulturalne, które świadczy Pan, jako indywidualny twórca w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, występując jako osoba posiadająca prawa autorskie do omawianych przez Pana książek, które sam Pan napisał, a na egzemplarzach książek widnieje Pana nazwisko według przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, i usługi te są wynagradzane w formie honorarium, to ww. usługi będą korzystały ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy.”
Wnioskodawczyni świadczy usługi polegające na uczestnictwie w spotkaniach autorskich jako indywidualny twórca w rozumieniu przepisów u.p.a., występując na nich jako osoba posiadająca prawa autorskie do utworu, a usługa ta wynagradzana jest przez zewnętrznego organizatora.
W związku z przytoczoną argumentacją, w tym z przedstawionymi interpretacjami indywidualnymi, należy uznać, że świadczona przez Wnioskodawczynię za wynagrodzeniem usługa polegająca na udziale w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów, którzy nie są Wydawcą, korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b u.p.t.u.
W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, iż Pani stanowisko w sprawie oceny prawnej opisu sprawy odnośnie sformułowanych we wniosku pytań nie uległo zmianie w związku z uzupełnieniem wniosku o powyższe okoliczności.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).
Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi kulturalne świadczone przez:
a) podmioty prawa publicznego lub inne podmioty uznane na podstawie odrębnych przepisów za instytucje o charakterze kulturalnym lub wpisane do rejestru instytucji kultury, prowadzonego przez organizatora będącego podmiotem tworzącym instytucje kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, oraz dostawę towarów ściśle z tymi usługami związaną,
b) indywidualnych twórców i artystów wykonawców, w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzane w formie honorariów, w tym za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania utworów.
Na mocy art. 43 ust. 19 ustawy:
Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 33, nie ma zastosowania do:
1) usług związanych z filmami i nagraniami na wszelkich nośnikach;
2) wstępu:
a) na spektakle, koncerty, przedstawienia i imprezy w zakresie twórczości i wykonawstwa artystycznego i literackiego,
b) do wesołych miasteczek, parków rozrywki, cyrków, dyskotek, sal balowych,
c) do parków rekreacyjnych, na plaże i do innych miejsc o charakterze kulturalnym;
3) wstępu oraz wypożyczania wydawnictw w zakresie usług świadczonych przez biblioteki, archiwa, muzea i innych usług związanych z kulturą;
4) usług związanych z produkcją filmów i nagrań na wszelkich nośnikach;
5) działalności agencji informacyjnych;
6) usług wydawniczych;
7) usług radia i telewizji, z zastrzeżeniem ust. 1 pkt 34;
8) usług ochrony praw.
Warunkiem zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy jest zatem spełnienie przesłanki o charakterze przedmiotowym, dotyczącej rodzaju świadczonych usług (kulturalnych), ale także przesłanki podmiotowej odnoszącej się do usługodawcy.
Powołany przepis art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy stanowi implementację do polskiego porządku prawnego art. 132 ust. 1 lit. n) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, zgodnie z którym:
Zwolnieniu od podatku przez państwa członkowskie podlega świadczenie niektórych usług kulturalnych, a także dostawa towarów ściśle z nimi związanych, przez podmioty prawa publicznego lub inne instytucje kulturalne uznane przez dane państwo członkowskie.
Ustawa o podatku od towarów i usług nie zawiera definicji usług kulturalnych, jednak należy uznać, że usługą taką będzie usługa związana z kulturą, a z uwagi na brak definicji kultury w prawie podatkowym odnieść się trzeba do znaczenia słownikowego, mając na uwadze charakter, jaki ma spełniać ta definicja w tym przypadku. Tym samym wskazania wymaga, że kultura oznacza „materialną i umysłową działalność społeczeństw oraz jej wytwory”, zaś usługa to „pomoc okazana komuś”, „działalność gospodarcza służąca do zaspokajania potrzeb ludzi”. Natomiast określenie „kulturalny” oznacza „odnoszący się do tworzenia i upowszechniania kultury lub stanowiący jej składnik”. Właściwym więc wydaje się przyjęcie, że kultura to ogół wytworów i osiągnięć z dziedziny sztuki, funkcjonujących w postaci np. dzieł artystycznych, związanych z twórczością artystyczną (np. o charakterze literackim, naukowym, plastycznym, muzycznym).
W skład grupy podmiotów uprawnionych do zwolnienia weszli indywidualni twórcy i artyści wykonawcy, w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzani w formie honorariów, w tym za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania utworów.
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze nie definiują pojęć „kultura” i „usługa kulturalna”. Zatem przy dokonywaniu interpretacji przepisu art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy, posłużyć się należy wykładnią literalną, odwołując się do językowego znaczenia tych pojęć.
Zgodnie z jej regułami, odnosząc się do znaczenia terminu „usługi kulturalne” w języku potocznym, możemy stwierdzić, że pod pojęciem tym kryją się usługi odnoszące się do kultury, w zakresie kultury, itp. Natomiast kultura to „całokształt materialnego i duchowego dorobku ludzkości, a także ogół wartości zasad i norm współżycia przyjętych przez dane zbiorowości; wszystko to, co powstaje dzięki pracy człowieka, co jest wytworem jego myśli i działalności. Kultura dzieli się na: materialną, której zakres pokrywa się z pojęciem cywilizacja i duchową – ogół wytworów i osiągnięć z dziedziny sztuki, nauki, moralności funkcjonujących w postaci dzieł artystycznych, wierzeń, obyczajów, a także uznanych wartości, takich jak: prawda, sprawiedliwość, wolność, równość itp. (Roman Smolski, Marek Smolski, Elżbieta Helena Stadtműller „Słownik Encyklopedyczny Edukacja Obywatelska” Wydawnictwo Europa, Warszawa 1999). Encyklopedia Popularna w haśle „kultura” podaje, że jest to „całokształt materialnego i duchowego dorobku ludzkości gromadzony, utrwalany i wzbogacany w ciągu jej dziejów, przekazywany z pokolenia na pokolenie; w skład tak pojętej kultury wchodzą nie tylko wytwory materialne i instytucje społeczne, ale także zasady współżycia społecznego, sposoby postępowania, wzory, kryteria ocen estetycznych i moralnych przyjęte w danej zbiorowości i wyznaczające obowiązujące zachowania” (Encyklopedia Popularna PWN, Wydanie XV, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982).
Przez potoczne rozumienie pojęcia „kultura” możemy zatem uznać całokształt wytworów materialnych i umysłowych społeczności.
W sytuacji, gdy wykładnia językowa nie przynosi oczekiwanych rezultatów, wskazanym jest sięgnięcie do wykładni systemowej oraz funkcjonalnej. W tym celu należy sięgnąć do ustaw wprost lub pośrednio odnoszących się do działalności prowadzonej w sferze kulturalnej, np. ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 457):
Działalność kulturalna w rozumieniu niniejszej ustawy polega na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury.
Ustawodawca określając katalog podmiotów, które mogą korzystać ze zwolnienia od podatku – w art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy – wymienia indywidualnych twórców i artystów wykonawców, odsyłając w celu zdefiniowania tych pojęć do ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 24 ze zm.), zwanej dalej ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
I tak, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).
W myśl art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe).
Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, chociażby miał postać nieukończoną.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
Prawo autorskie przysługuje twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Stosownie do art. 8 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
Domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu.
Ustawodawca posłużył się syntetyczną definicją utworu, określając w sposób generalny cechy konieczne wyróżniające utwór od innych rezultatów działalności człowieka.
Utwór musi zatem wykazywać łącznie trzy cechy:
1) stanowić przejaw działalności człowieka (twórcy);
2) stanowić przejaw działalności twórczej;
3) mieć indywidualny charakter.
Jak stanowi art. 85 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
Każde artystyczne wykonanie utworu lub dzieła sztuki ludowej pozostaje pod ochroną niezależnie od jego wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.
Na mocy art. 85 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
Artystycznymi wykonaniami, w rozumieniu ust. 1, są w szczególności: działania aktorów, recytatorów, dyrygentów, instrumentalistów, wokalistów, tancerzy i mimów oraz innych osób w sposób twórczy przyczyniających się do powstania wykonania.
Stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
Artyście wykonawcy przysługuje, w granicach określonych przepisami ustawy, wyłączne prawo do:
1) ochrony dóbr osobistych, w szczególności w zakresie:
a) wskazywania go jako wykonawcy, z wyłączeniem przypadków, gdy pominięcie jest zwyczajowo przyjęte,
b) decydowania o sposobie oznaczenia wykonawcy, w tym zachowania anonimowości albo posłużenia się pseudonimem,
c) sprzeciwiania się jakimkolwiek wypaczeniom, przeinaczeniom i innym zmianom wykonania, które mogłyby naruszać jego dobre imię;
2) korzystania z artystycznego wykonania i rozporządzania prawami do niego na następujących polach eksploatacji:
a) w zakresie utrwalania i zwielokrotniania - wytwarzania określoną techniką egzemplarzy artystycznego wykonania, w tym zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową,
b) w zakresie obrotu egzemplarzami, na których artystyczne wykonanie utrwalono - wprowadzania do obrotu, użyczania lub najmu egzemplarzy,
c) w zakresie rozpowszechniania artystycznego wykonania w sposób inny niż określony w lit. b - nadawania, reemitowania oraz odtwarzania, chyba że są one dokonywane za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza, a także publicznego udostępniania utrwalenia artystycznego wykonania w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Z treści ww. przepisów można zatem wywieść, że twórcą w rozumieniu ustawy jest każda osoba prowadząca faktycznie działalność twórczą, czyli działalność, której efektem jest powstanie utworu w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Użyte w tym przepisie określenie „przejaw działalności twórczej”, należy rozumieć jako uzewnętrzniony rezultat działalności człowieka o charakterze kreacyjnym.
W myśl art. 86 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
Artyście wykonawcy służy prawo do wynagrodzenia za korzystanie z artystycznego wykonania lub za rozporządzanie prawami do takiego wykonania określone w umowie albo przyznane w przepisach ustawy.
Wskazała Pani, że jest Pani podatnikiem podatku VAT. Prowadzona przez Panią działalność gospodarcza polega na samodzielnym tworzeniu utworu literackiego, a następnie udzielaniu odpłatnej licencji na korzystanie z tego utworu Wydawcy, na podstawie zawieranej umowy. W ramach swojej działalności gospodarczej zawiera Pani umowę z Wydawcą, której przedmiotem jest udzielenie licencji na korzystanie z utworu. Licencja, której Pani udziela, jest licencją, o której mowa w art. 66 u.p.a. Dodatkowo, wykonuje Pani działania promocyjne w związku z zawartą umową o udzielenie licencji dla Wydawcy i nie otrzymuje za to odrębnego wynagrodzenia. Otrzymuje Pani jedno wynagrodzenie z tytułu udzielenia licencji oraz z tytułu działań promocyjnych. Wynagrodzenie wypłacane jest jako tantiemy i stanowi umówiony procent od określonego egzemplarza. Wynagrodzenie wypłacane za udzielanie licencji do korzystania z napisanego przez Panią utworu literackiego przez Wydawcę stanowi honorarium. Wynagrodzenie to zostało jasno i precyzyjnie określone w umowie.
Ponadto, dodatkowo uczestniczy Pani w spotkaniach autorskich organizowanych przez odrębnych Organizatorów, których celem jest promocja literatury, działalności twórczej oraz upowszechnianie kultury czytelniczej, poprzez kontakt z odbiorcami i dyskusję o twórczości literackiej.
Udzielenie licencji na korzystanie z utworu literackiego, działania promocyjne oraz udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów są usługami powiązanymi z pisaniem książek i są niezbędne do prowadzenia działalności w tym zakresie. Usługi promocyjne, w tym udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów dotyczą wyłącznie tworzonych przez Panią utworów. Pani jest autorką omawianych na tych spotkaniach książek, a w trakcie spotkań opowiada o procesie twórczym i dzieli się z uczestnikami przemyśleniami na temat przesłania utworu. Na spotkaniach ujawnia Pani kulisy powstania utworu, odpowiada na pytania uczestników, dzieli się refleksjami, opowiada o procesie twórczym, motywach i tematach poruszanych w swojej pracy.
Działania promocyjne i spotkania autorskie dotyczą konkretnych książek będących przedmiotem zawartych umów licencyjnych i są wykonywane w celu promocji tych utworów oraz zwiększenia ich odbioru przez czytelników. Bez stworzenia utworu literackiego i jego wydania czynności te nie miałyby samodzielnego znaczenia gospodarczego.
Wskazała Pani, że działa jako twórca w rozumieniu art. 8 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Usługi wymienione powyżej mają charakter kreacyjny, tj. wiążą się z pracą twórczą i wymagającą kreatywności, cechują się niepowtarzalnością, są wykonywane według Pani autorskiego pomysłu oraz skutkują powstaniem czegoś nowego, tzn. utworu w rozumieniu ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Usługa działań promocyjnych jest nierozerwalnie związana z udzieleniem licencji. Wskazała Pani, że są to usługi ściśle związane z kulturą.
Opisane ww. usługi, tj. udzielenie licencji na korzystanie z utworu literackiego, udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów świadczy Pani jako indywidualny twórca w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ponadto, za zrealizowane usługi otrzyma Pani wynagrodzenie w formie honorarium. Zatem przedstawione okoliczności sprawy prowadzą do stwierdzenia, że spełniona jest zatem przesłanka podmiotowa wynikająca z art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy.
Analizując, czy w opisanej sprawie spełniona jest przesłanka przedmiotowa, należy mieć na uwadze, że świadczone przez Panią usługi mają charakter kreacyjny, tj. wiążą się z pracą twórczą i wymagającą kreatywności, cechują się niepowtarzalnością, są wykonywane według Pani autorskiego pomysłu oraz skutkują powstaniem czegoś nowego, tzn. utworu w rozumieniu ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wskazała Pani, że usługa stworzenia utworu i udzielenia licencji do utworu ma charakter kreacyjny, ponieważ polega na uprzednim stworzeniu samodzielnie przez Panią utworu literackiego, według Pani pomysłu i samodzielnym napisaniu go od podstaw. Pani działalność polegająca na samodzielnym tworzeniu utworu literackiego i udzielaniu licencji na korzystanie z tego utworu jest usługą przyczyniającą się do tworzenia i upowszechnienia dorobku kulturalnego. Utwór jest tworzony samodzielnie przez Panią, zgodnie z Pani własną koncepcją twórczą i bez ingerencji ze strony Wydawcy w treść czy formę dzieła. Tworzone przez Panią książki wzbogacają współczesny dorobek literacki i uczestniczą w życiu kulturalnym.
W konsekwencji należy uznać, że świadczona przez Panią za wynagrodzeniem usługa polegająca na udzielaniu licencji na korzystanie z Pani autorskiego utworu literackiego stanowi usługę kulturalną.
Z opisu sprawy wynika, że dodatkowo w ramach zawieranej umowy zobowiązuje się Pani partycypować w działaniach promocyjnych. Świadczy Pani działania promocyjne w związku z zawartą umową o udzielenie licencji dla Wydawcy i nie otrzymuje za to odrębnego wynagrodzenia. W ramach opisanej umowy o udzielenie licencji do utworu, która jednocześnie jest umową, o której mowa w art. 66 u.p.a., Wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie z tytułu udzielenia licencji oraz z tytułu działań promocyjnych.
Wskazania wymaga, że co do zasady, każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, jednak w sytuacji, gdy jedna usługa obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka świadczeń, usługa ta nie powinna być sztucznie dzielona dla celów podatkowych. Zatem, z ekonomicznego punktu widzenia usługi nie powinny być dzielone dla celów podatkowych wówczas, gdy tworzyć będą jedną usługę kompleksową, obejmującą kilka świadczeń pomocniczych. Jeżeli jednak w skład świadczonej czynności wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu czynności złożonej.
Co istotne, aby móc wskazać, że dana czynność jest czynnością złożoną powinna się ona składać z różnych świadczeń, których realizacja prowadzi jednak do jednego celu. Na usługę złożoną składa się więc kombinacja różnych czynności, prowadzących do realizacji określonego celu - do wykonania świadczenia głównego, na które składają się różne świadczenia pomocnicze. Natomiast czynność należy uznać za pomocniczą, jeśli nie stanowi ona celu sama w sobie, lecz jest środkiem do pełnego zrealizowania lub wykorzystania czynności zasadniczej. Pojedyncza czynność traktowana jest zatem jako element usługi kompleksowej wówczas, jeżeli cel świadczenia czynności pomocniczej jest zdeterminowany przez czynność główną oraz nie można wykonać lub wykorzystać czynności głównej bez czynności pomocniczej usługi.
Koncepcję opodatkowania świadczeń kompleksowych wypracował Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w wydanych orzeczeniach. W szczególności w wyroku w sprawie C-349/96 Card Protection Plan Ltd., TSUE uznał, że każde świadczenie usług powinno być, co do zasady, traktowane jako świadczenie odrębne i niezależne. Jeżeli jednak dwa lub więcej niż dwa świadczenia (czynności) dokonane przez podatnika na rzecz konsumenta są tak ściśle powiązane, że obiektywnie tworzą w aspekcie gospodarczym jedną całość, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie dla celów podatku od wartości dodanej, do których stosuje się te same zasady opodatkowania.
Również w orzecznictwie NSA przyjmuje się, że świadczenie złożone (kompleksowe) ma miejsce wówczas, gdy relacja poszczególnych świadczeń wykonywanych przez podatnika na rzecz jednego nabywcy dzieli je na świadczenie podstawowe i świadczenia pomocnicze - tzn. takie, które umożliwiają skorzystanie ze świadczenia podstawowego lub są niezbędne dla możliwości skorzystania ze świadczenia podstawowego. Jeżeli jednak świadczenia te można rozdzielić, tak że nie zmieni to ich charakteru ani wartości z punktu widzenia nabywcy, wówczas świadczenia takie powinny być traktowane jako dwa niezależnie opodatkowane świadczenia. Zatem należy uwzględniać ochronę podstawowych zasad opodatkowania podatkiem od wartości dodanej wymagających, by każda działalność gospodarcza była traktowana w ten sam sposób. Sprzeciwia się to temu, by podmioty gospodarcze dokonujące takich samych czynności, były traktowane odmiennie w zakresie poboru tego podatku (wyrok NSA z 6 maja 2015 r., I FSK 2105/13).
W przypadku, gdy wykonywana czynność stanowi dla klienta całość, nie należy jej rozbijać na poszczególne elementy składowe, lecz traktować jako jedno świadczenie, zgodnie z elementem, który nadaje całemu świadczeniu charakter dominujący. Jeśli więc wykonywanych jest więcej czynności, a są one ze sobą ściśle powiązane oraz stanowią całość pod względem ekonomicznym i gospodarczym, to wówczas dla potrzeb VAT należy potraktować je jako jedną czynność opodatkowaną. Skutkiem powyższego, świadczenie pomocnicze, co do zasady dzieli los prawny świadczenia głównego, w szczególności w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego, miejsca świadczenia oraz stawki podatku od towarów i usług.
W opisie sprawy wskazała Pani, że działania promocyjne, obejmujące udzielanie wywiadów oraz udział w konferencjach, seminariach, targach książki, festiwalach literackich, spotkaniach autorskich, programach radiowych, telewizyjnych i internetowych zorganizowanych albo zaaranżowanych przez Wydawcę oraz działania promocyjne i reklamowe dotyczące utworu za pośrednictwem prowadzonych przez siebie kanałów w mediach społecznościowych są usługami powiązanymi z pisaniem książek oraz są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie pisania książek. Działania promocyjne są nakierowane na zwiększenie sprzedaży oraz promocję literatury. Działania te są ponadto częścią umowy o udzielenie licencji zawartej między Panią a Wydawcą.
Zatem powyższe działania stanowią czynności uzupełniające dla usług w zakresie pisania książek i udzielania licencji. Służą one celom promocyjnym tworzonych przez Panią utworów (książek). Działania promocyjne dotyczą wyłącznie tworzonych przez Panią utworów/książek, zatem zawsze będą mieć związek z usługami świadczonymi przez Panią jako twórcę - artystę.
Związek o charakterze przyczynowo-skutkowym działań promocyjnych z usługami tworzenia utworów i udzielania licencji powoduje, że działania te wykazują ścisłe powiązanie ze świadczeniem przez Panią usług kulturalnych w taki sposób, że w sensie gospodarczym tworzą jedną całość, których rozdzielenie miałoby sztuczny charakter. Należy zatem uznać, że działania promocyjne są zdeterminowane przez usługę główną oraz mają na nią istotny wpływ. Działania promocyjne stanowią świadczenie wtórne do usługi głównej, którą w tym przypadku stanowi usługa kulturalna, a więc są w stosunku do niej usługami pomocniczymi.
Mając zatem na uwadze powołane regulacje prawne oraz opis sprawy stwierdzenia wymaga, że świadczone przez Panią usługi udzielania licencji na korzystanie z Pani autorskiego utworu literackiego wraz z działaniami promocyjnymi stanowią usługi kulturalne, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy.
Jeżeli usługi kulturalne stanowią jednocześnie usługi wymienione w art. 43 ust. 19 ustawy, wówczas nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku do towarów i usług. W opisie sprawy wskazała Pani, że nie prowadzi działalności określonej w art. 43 ust. 19 ustawy.
Tym samym, analiza przedstawionych okoliczności sprawy w kontekście powołanych przepisów prawa pozwala na uznanie, że świadczona przez Panią usługa polegająca na udzielaniu licencji na korzystanie z utworu literackiego wraz z działaniami promocyjnymi, spełnia przesłanki do objęcia jej zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy.
W konsekwencji Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do opisanych przez Panią usług udziału w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów, wskazania wymaga, że - jak rozstrzygnąłem wyżej – w odniesieniu do tych usług spełniona jest przesłanka podmiotowa wynikająca z art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy. Analizując, czy w odniesieniu do spotkań autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów spełniona jest przesłanka przedmiotowa, należy mieć na uwadze, że – jak Pani wskazała - udział w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów jest usługą powiązaną z pisaniem książek oraz jest usługą niezbędną do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie pisania książek. Działania te mają na celu popularyzację obcowania z literaturą, a także popularyzację Pani wizerunku. Celem tych działań jest także nawiązanie więzi z odbiorcami i promocja kultury słowa. Wydarzenia te mają charakter refleksyjny i inspiracyjny zarówno dla Pani, jak i dla odbiorców. Wydarzenia te polegają na rozmowie z uczestnikami, udzielaniu odpowiedzi na pytania, udziale w panelach dyskusyjnych oraz omawianiu okoliczności powstania utworu lub utworów. Spotkania autorskie organizowane przez odrębnych Organizatorów, w których bierze Pani udział, są usługami ściśle związanymi z kulturą, przyczyniają się do upowszechniania dorobku kulturalnego. Upowszechnianie kultury przejawia się w prezentowaniu własnej twórczości, prowadzeniu rozmów o literaturze, zachęcaniu do czytelnictwa oraz uczestnictwie w wydarzeniach o charakterze kulturalnym.
Analiza okoliczności sprawy i obowiązujących przepisów prowadzi do stwierdzenia, że świadczona przez Panią za wynagrodzeniem usługa polegająca na spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów stanowi usługę kulturalną, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy. Jednocześnie, z uwagi na fakt, że nie prowadzi działalności określonej w art. 43 ust. 19 ustawy, świadczona przez Panią za wynagrodzeniem usługa polegająca na udziale w spotkaniach autorskich organizowanych przez zewnętrznych Organizatorów, którzy nie są Wydawcą, spełnia przesłanki do objęcia jej zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy.
W konsekwencji Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytań). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniami nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów