0112-KDSL1-2.4011.574.2026.3.PR

Interpretacja indywidualna2026-10-01Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Opodatkowanie przeniesienia własności nieruchomości w trybie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego.

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 14 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismami z 7 sierpnia 2026 r. (wpływ 12 sierpnia 2026 r.) oraz z 24 sierpnia 2026 r. (wpływ 25 sierpnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Jest Pan osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą rozliczaną zgodnie z art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest Pan czynnym podatnikiem VAT. Zawarł Pan umowę z A, zwanym dalej Korzystającym, także czynnym podatnikiem VAT, na korzystanie z działek gruntowych, których jest Pan właścicielem, a działki te są w Pana ewidencji środków trwałych. Ponadto strony zgodnie zobowiązały się, iż przeniosą własność tych działek gruntowych na Korzystającego.

Korzystający z działek gruntowych, mając zgodę od Pana na dysponowanie działkami na cele budowlane w rozumieniu art. 3 ust. 11 w zw. z art. 4 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, na swój rachunek i w swoim imieniu uzyskał wszelkie pozwolenia na budowę i poniósł wydatki związane z wznoszeniem budynku w zabudowie bliźniaczej. Wartość poniesionych nakładów przez Korzystającego znacznie przewyższa wartość działek gruntowych. W związku z wzniesionym w znacznym stopniu zaawansowania budynkiem przez Korzystającego, który poniósł znaczące koszty, strony planują dokonać przeniesienia własności dwóch działek gruntowych na podstawie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego, który przewiduje, że właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenia o wartości przewyższającej znacznie wartość zajętej na ten cel działki może żądać aby ten co wzniósł budynek lub inne urządzenia nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

Działki o numerach 1 oraz 2 zostały kupione przez Pana w wyniku wygranego przetargu publicznego od gminy (...): działka nr 1 30 września 2010 r., a działka 2 27 maja 2010 r.

W uzupełnieniu z 7 sierpnia 2026 r. wskazał Pan, co następuje.

Posiada Pan nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Umowa, na podstawie której udostępnił Pan działki nr 1 i 2 Spółce A, została zawarta pomiędzy dwiema firmami i w jej treści nie została określona jako umowa najmu, dzierżawy ani umowa użyczenia. Dokument ten reguluje kwestie związane z korzystaniem z gruntu, określa okres obowiązywania oraz zawiera stosowne klauzule, jednak strony umowy nie nadały jej konkretnego nazewnictwa charakterystycznego dla jednego z tych typów umów. W związku z tym cechy tej umowy powinny być analizowane na podstawie jej postanowień, a nie wyłącznie nazwy. W treści zostały zawarte głównie takie zapisy jak:

-        odpłatności za korzystanie z nieruchomości w czasie trwania budowy,

-        klauzulę o przeniesieniu własności gruntu w cenie rynkowej samego gruntu,

-        możliwość pozyskiwania pozwoleń przez stronę oraz wzniesienia budowli zgodnie z obowiązującym prawem,

-        Pana obowiązek pokrycia nakładów poniesionych przez A związanych z budową nieruchomości w przypadku nie przeniesienia własności gruntu na Spółkę.

Umowa została zawarta (…) 1 sierpnia 2022 r.

Przedmiotem przeniesienia własności będą wyłącznie działki nr 1 i 2.

Pomiędzy Panem, a Korzystającym nie doszło i nie dojdzie do rozliczeń nakładów poniesionych przez Korzystającego na wybudowanie budynku w zabudowie bliźniaczej na działkach nr 1 i 2.

Ustalona rynkowa cena sprzedaży będzie obejmowała wyłącznie wartość działek gruntowych nr 1 i 2.

W chwili sprzedaży działek gruntowych nr 1 i 2 zostaną one wycofane z prowadzonej działalności gospodarczej, z ewidencji środków trwałych i nie będą występowały jako wartości niematerialnych oraz prawnych w prowadzonej działalności.

Upłynie ponad 6 lat (działka nr 1 została nabyta 30 września 2010 r., a działka nr 2 została nabyta 27 maja 2010 r.).

Posiada Pan udziały w Spółce A i jest Pan Prezesem Zarządu w Spółce A.

Natomiast w uzupełnieniu z 24 sierpnia 2026 r. wskazał Pan, co następuje.

Odpłatnego zbycia działek dokona Pan do końca 2026 r.

W celu zbycia działek nie wycofa Pan ich z ewidencji środków trwałych przed transakcją odpłatnego przeniesienia własności na rzecz kupującego.

Po dokonaniu przeniesienia prawa własności na korzystającego działki przestaną być składnikiem majątku firmy, czyli przestaną figurować w ewidencji co nastąpi w ramach realizacji transakcji na podstawie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego. Pod względem techniczno-księgowym zostaną one wycofane z ewidencji środków trwałych, ale nie oddaje to w pełni prawnego charakteru tej operacji.

Dodatkowo wyjaśnia Pan, że Pana pytanie dotyczy sposobu opodatkowania transakcji przeniesienia własności na rzecz Korzystającego w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej.

Pytania

Czy w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w sytuacji gdy wartość budynku znacznie przewyższa wartość gruntu, a na podstawie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego właściciel gruntu żąda od tego co wzniósł budynek nabycia gruntu, przychodem podlegającym opodatkowaniu stanowi wyłącznie wartość uzyskana ze sprzedaży gruntu, natomiast dochód do opodatkowania należy ustalić jako różnicę między kwotą uzyskaną ze sprzedaży po cenie rynkowej, a kosztem nabycia tego gruntu?

Czy opodatkowaniem podatkiem dochodowym będzie podlegać wyłącznie wartość uzyskana z przeniesienia własności gruntu po cenie rynkowej, natomiast dochód do opodatkowania będzie stanowił różnicę między kwotą uzyskaną z przeniesienia własności działek gruntowych, a kosztem nabycia tych działek gruntowych, który jest tożsamy z wartością ewidencyjną w środkach trwałych firmy? (pytanie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Pana stanowisko w sprawie

Pana zdaniem, w opisanej sytuacji przychodem podlegającym opodatkowaniu będzie wyłącznie wartość sprzedanego gruntu, natomiast dochód do opodatkowania należy ustalić jako różnicę między wartością sprzedaży a kosztem nabycia tego gruntu, zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Uzasadnienie:

1.    Zakres opodatkowania PIT – zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodem z działalności gospodarczej są należne kwoty, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. W analizowanym przychód powstaje wyłącznie z tytułu sprzedaży gruntu, ponieważ budynek nie jest składnikiem majątku sprzedającego i nie stanowi przedmiotu transakcji między stronami.

2.    Koszt uzyskania przychodu i ustalenie dochodu – zgodnie z zasadami rozliczania podatku dochodowego, dochód do opodatkowania ustala się jako różnicę między uzyskanym przychodem a poniesionym kosztem nabycia sprzedanego składnika majątku. W przedmiotowej sytuacji koszt podatkowy stanowi cena zakupu gruntu, a dochód podlegający opodatkowaniu to kwota uzyskana ze sprzedaży gruntu pomniejszona o koszt jego nabycia.

3.    Charakter transakcji i przepisy prawa cywilnego – art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego przewiduje, że właściciel budynku może żądać sprzedaży gruntu, jeśli wartość budynku znacznie przewyższa wartość gruntu. W takim przypadku przedmiotem sprzedaży pozostaje wyłącznie grunt, a wartość budynku nie wpływa na wartość przychodu ani dochodu sprzedającego.

Zatem w przedstawionej sytuacji, zgodnie z przepisami ustawy o PIT, przychód ze sprzedaży stanowi wartość sprzedanego gruntu natomiast dochód do opodatkowania należy ustalić jako różnicę między ceną sprzedaży a kosztem nabycia gruntu. Takie podejście jest zgodne zarówno z przepisami prawa podatkowego, jak i z rzeczywistym charakterem transakcji, który nie obejmuje sprzedaży budynku.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Według art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłami przychodów są:

-          pozarolnicza działalność gospodarcza (pkt 3),

-          odpłatne zbycie (pkt 8), z zastrzeżeniem ust. 2:

a)       nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,

b)     spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,

c)     prawa wieczystego użytkowania gruntów,

d)     innych rzeczy

-          jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.

Podkreślam, że przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych formułuje generalną zasadę, zgodnie z którą sprzedaż nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw określonych w tym przepisie przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, jeżeli nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej, rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego.

Tym samym, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw nastąpi po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie i nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej – nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw w ogóle nie podlega opodatkowaniu.

Zatem przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lub jej części oraz udziału w nieruchomości nie powstanie, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki:

·        odpłatne zbycie nieruchomości nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej (nie stanowi przedmiotu działalności gospodarczej) oraz

·        zostało dokonane po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie.

Natomiast pojęcie pozarolniczej działalności gospodarczej jest zdefiniowane w art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej – oznacza to działalność zarobkową:

a)     wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,

b)     polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

c)      polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych

-          prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

Użyte w tym przepisie pojęcie pozarolniczej działalności gospodarczej opiera się na trzech przesłankach:

·        zarobkowym celu działalności,

·        wykonywaniu działalności w sposób zorganizowany i ciągły,

·        prowadzeniu działalności we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek.

Stosownie do art. 10 ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przepisów ust. 1 pkt 8 nie stosuje się do odpłatnego zbycia składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1, z zastrzeżeniem ust. 3, nawet jeżeli przed zbyciem zostały wycofane z działalności gospodarczej, a między pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składniki majątku zostały wycofane z działalności i dniem ich odpłatnego zbycia, nie upłynęło 6 lat.

W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia składników majątku będących:

a)     środkami trwałymi albo wartościami niematerialnymi i prawnymi, podlegającymi ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,

b)     składnikami majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa ustalona zgodnie z art. 22g nie przekracza 1500 zł,

c)      składnikami majątku, które ze względu na przewidywany okres używania równy lub krótszy niż rok nie zostały zaliczone do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych,

d)     składnikami majątku stanowiącymi spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego lub udział w takim prawie, które zgodnie z art. 22n ust. 3 nie podlegają ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

-          wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą lub przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej, z zastrzeżeniem ust. 2c; przy określaniu wysokości przychodów przepisy ust. 1 i art. 19 stosuje się odpowiednio.

W świetle powyższego, zaliczenie przychodu ze sprzedaży składnika majątku wykorzystywanego w prowadzonej działalności do przychodów z działalności gospodarczej jest możliwe, jeśli spełnione zostaną łącznie następujące warunki:

-       składnik majątku wykorzystywano dla celów prowadzonej działalności gospodarczej,

-       składnik ten stanowi/stanowił środek trwały w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

-       składnik majątku podlegał ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Stosownie do treści art. 22c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Amortyzacji nie podlegają:

1)    grunty i prawa wieczystego użytkowania gruntów,

2)    budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami, lokale mieszkalne stanowiące odrębną nieruchomość, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, służące prowadzonej działalności gospodarczej lub wydzierżawiane albo wynajmowane na podstawie umowy,

3)    dzieła sztuki i eksponaty muzealne,

4)    wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w inny sposób niż określony w art. 22b ust. 2 pkt 1 i 1a,

5)    składniki majątku, które nie są używane na skutek zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów dotyczących zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej albo zaprzestania działalności, w której te składniki były używane; w tym przypadku składniki te nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawieszono albo zaprzestano tej działalności

-      zwane odpowiednio środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi.

Zgodnie z art. 155 § 1 ustawy z 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

Stosownie do art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego:

Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.

Z tej definicji wynika, że na gruncie polskiego prawa możemy wyodrębnić trzy rodzaje nieruchomości w sensie prawnym:

-          grunty (stanowiące część powierzchni ziemskiej),

-          budynki trwale z gruntem związane (tzw. nieruchomości budynkowe),

-          części tych budynków (tzw. nieruchomości lokalowe).

Podkreślam, że istnieje zasadnicza różnica, gdy chodzi o regulację dotyczącą nieruchomości gruntowych z jednej strony i nieruchomości pozostałych z drugiej strony. O ile każdy grunt stanowiący przedmiot odrębnej własności jest nieruchomością już z mocy art. 46 Kodeksu cywilnego, o tyle budynek lub lokal tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi.

W myśl art. 48 Kodeksu cywilnego:

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

Przepis ten jest wyrazem zasady ujętej w art. 191 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.

Zatem zasadniczo budynki trwale z gruntem związane stanowią jego część składową i nie mogą być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Jak bowiem stanowi art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego:

Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.

Posiadacz, który włada cudzą rzeczą niebędącą jego własnością, może dokonywać rozmaitych nakładów na tę rzecz i wówczas przysługują mu przewidziane ustawą roszczenia wobec właściciela przedmiotowej rzeczy o zwrot poniesionych nakładów. Swoistą postacią nakładu na nieruchomość jest wzniesienie budynku lub innego urządzenia na cudzym gruncie przez samoistnego posiadacza gruntu.

W takiej sytuacji ustawodawca przyznał podmiotowi, który poniósł nakłady dotyczące wzniesionego budynku, roszczenie o przeniesienie własności gruntu w trybie art. 231 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z brzmieniem art. 231 § 1 Kodeksu cywilnego:

Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

Natomiast w myśl art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego:

Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

Z uwagi na brzmienie art. 48 Kodeksu cywilnego podkreślam, że właścicielem budynku wybudowanego w warunkach określonych w art. 231 Kodeksu cywilnego (tj. na cudzym gruncie) jest właściciel gruntu. Zatem budynki i budowle wzniesione przez samoistnych posiadaczy na gruncie stanowiącym własność innej osoby nie stanowią odrębnego od gruntu przedmiotu własności, lecz są częścią składową gruntu.

Przechodząc do analizy przytoczonego art. 231 Kodeksu cywilnego stwierdzam, że w sytuacjach, gdy ktoś wzniósł budynek na czyimś gruncie, przyjmuje się konstrukcję, że z mocy samego prawa właściciel gruntu staje się właścicielem tego budynku. Ten natomiast, kto budynek wzniósł, jest właścicielem jedynie nakładów poczynionych na tę budowę. Jako, że nie może istnieć (poza pewnymi wyjątkami – np. użytkowanie wieczyste) stan prawny, w którym właściciel gruntu i właściciel budynku to dwie różne osoby, to wyjściem z takiej sytuacji jest właśnie regulacja zawarta w art. 231 Kodeksu cywilnego, która po spełnieniu przesłanek określonych w tym przepisie powoduje powstanie stosunku zobowiązaniowego między właścicielem gruntu a posiadaczem, który dokonał zabudowy. Realizacja roszczeń może nastąpić w drodze zawarcia umowy o przeniesienie własności gruntu lub w drodze postępowania sądowego.

Ustawodawca wymaga, by realizowane w trybie art. 231 Kodeksu cywilnego przeniesienie własności następowało za „odpowiednim wynagrodzeniem”. Wymagane świadczenie nabywcy ma rekompensować właścicielowi utratę jego prawa, legitymizując pod względem ekonomicznym legalizację budowy na cudzym gruncie. Odpowiednie wynagrodzenie za przeniesienie własności działki gruntu zajętej pod budowę stanowi ekwiwalent jej wartości rynkowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 czerwca 1984 r., sygn. akt I CR 155/84). Ustalenie wynagrodzenia następuje według cen obowiązujących w dacie orzekania (w dacie realizacji roszczenia o przeniesienie własności). Niemniej należy zauważyć, że wynagrodzenie to może odbiegać od ceny, jaką posiadacz zapłaciłby w związku z zakupem w normalnym obrocie rynkowym z uwagi na specyfikę tego stosunku zobowiązaniowego.

Czynność realizowaną na podstawie art. 231 Kodeksu cywilnego należy zatem potraktować jako odpłatne zbycie w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności jako quasi umowę sprzedaży, ponieważ specyfiką sprzedaży w trybie art. 231 Kodeksu cywilnego jest to, że przedmiotem transakcji jest własność działki pod budynkiem, a nie zbycie działki wraz z budynkiem. Tym samym, ma ona wpływ na wartość przedmiotu umowy, co w konsekwencji przekłada się na wysokość m.in. zobowiązań podatkowych. Zasadność odpłatności powyższej czynności potwierdza m.in. treść pisma Rzecznika Praw Obywatelskich z 19 marca 1996 r., znak PRO-202034-95/VI/J, w kwestii umów zawieranych na podstawie art. 231 Kodeksu cywilnego. W piśmie tym zaprezentowano pogląd, że umowy zawierane w trybie art. 231 Kodeksu cywilnego są umowami sprzedaży.

Regulacja art. 231 Kodeksu cywilnego, w świetle którego własność budynku lub urządzenia wybudowanego na warunkach w nim określonych może być przeniesiona jedynie za odpowiednim wynagrodzeniem (ceną), wskazuje, że jest to, praktycznie rzecz biorąc, umowa sprzedaży, na mocy której właściciel (sprzedawca) przenosi na samoistnego posiadacza (kupującego) własność działki, a samoistny posiadacz, jako kupujący, jest zobowiązany zapłacić właścicielowi (sprzedawcy) cenę zakupu.

Z opisu sprawy wynika, że jest Pan osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą rozliczaną zgodnie z art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zawarł Pan umowę z Korzystającym na korzystanie z działek gruntowych nr 1 i 2 nabytych przez Pana w 2010 r., które są w Pana ewidencji środków trwałych. Ponadto strony zgodnie zobowiązały się, iż przeniosą własność tych działek gruntowych na Korzystającego. Korzystający z działek gruntowych, mając zgodę od Pana na dysponowanie działkami na cele budowlane w rozumieniu art. 3 ust. 11 w zw. z art. 4 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, na swój rachunek i w swoim imieniu uzyskał wszelkie pozwolenia na budowę i poniósł wydatki związane z wznoszeniem budynku w zabudowie bliźniaczej. Wartość poniesionych nakładów przez Korzystającego znacznie przewyższa wartość działek gruntowych. W związku z wzniesionym w znacznym stopniu zaawansowania budynkiem przez Korzystającego, który poniósł znaczące koszty, strony planują dokonać przeniesienia własności dwóch działek gruntowych na podstawie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego. Pomiędzy Panem, a Korzystającym nie doszło i nie dojdzie do rozliczeń nakładów poniesionych przez Korzystającego na wybudowanie budynku w zabudowie bliźniaczej na działkach nr 1 i 2. Ustalona cena rynkowa sprzedaży będzie obejmowała wyłącznie wartość działek gruntowych nr 1 i 2. Odpłatnego zbycia działek dokona Pan do końca 2026 r. W celu zbycia działek nie wycofa Pan ich z ewidencji środków trwałych przed transakcją odpłatnego przeniesienia własności na rzecz kupującego.

Zatem, w opisanej przez Pana sytuacji z planowanej w 2026 r. sprzedaży nieruchomości osiągnie Pan przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

U podatników osiągających dochody z działalności gospodarczej i prowadzących księgi przychodów i rozchodów dochodem z działalności jest różnica pomiędzy przychodem w rozumieniu art. 14 a kosztami uzyskania powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadków, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego, lub pomniejszona o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego, jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa. Dochodem z odpłatnego zbycia składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1, wykorzystywanych na potrzeby działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej, jest przychód z odpłatnego zbycia składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. b, a w pozostałych przypadkach dochodem lub stratą jest różnica między przychodem z odpłatnego zbycia a:

1)    wartością początkową wykazaną w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem pkt 2, powiększona o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od tych środków i wartości lub

2)    wartością wynikającą z dokumentu stwierdzającego nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego lub udziału w takim prawie, którego wartość początkową dla celów dokonywania odpisów amortyzacyjnych ustalono zgodnie z art. 22g ust. 10, powiększona o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od tego prawa lub udziału w takim prawie.

Z powyższego przepisu wynika, że dochód z odpłatnego zbycia środka trwałego ustala się przy uwzględnieniu trzech wielkości, tj. przychodu z odpłatnego zbycia tego środka trwałego, jego wartości początkowej wykazanej w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oraz dokonanych od tego środka trwałego odpisów amortyzacyjnych. Dochód ustalany jest zgodnie z zacytowanym przepisem szczególnym.

Grunt nie podlega amortyzacji, zatem przy ustalaniu dochodu ze sprzedaży gruntu nie uwzględnia się odpisów amortyzacyjnych.

Tak więc, w zakresie obliczenia podstawy opodatkowania w sytuacji sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, której przychód został zakwalifikowany do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, powinien Pan stosować regulacje zawarte w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając na uwadze opis sprawy oraz powołane powyżej przepisy stwierdzam, że w sytuacji gdy wartość budynku znacznie przewyższa wartość gruntu, a na podstawie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego Pan jako właściciel gruntu żąda od Korzystającego, który wzniósł budynek, nabycia gruntu, to przychodem podlegającym opodatkowaniu będzie wyłącznie wartość uzyskana ze sprzedaży gruntu.

Zatem dochodem ze sprzedaży gruntu będzie różnica między kwotą przychodu uzyskanego ze sprzedaży gruntu (cena rynkowa), a wartością początkową gruntu wykazaną w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej w ramach Pana jednoosobowej działalności gospodarczej.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Pana i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Zaznaczam także, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym. Wnioskodawca ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Równocześnie w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)    z zastosowaniem art. 119a;

2)    w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)    z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·    w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·    w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.