0112-KDSL1-1.4011.295.2026.2.MW
Możliwość skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 131.
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
- prawidłowe w zakresie pytania nr 1 dotyczącego możliwości łącznego wydatkowania przychodów ze sprzedaży dwóch odrębnych nieruchomości na zakup jednej nieruchomości gruntowej przeznaczonej pod budowę domu mieszkalnego;
- nieprawidłowe w zakresie pytania nr 2 w części dotyczącej prawa do skorzystania ze zwolnienia wskazanego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w odniesieniu do całości gruntu rolnego o powierzchni (…);
- nieprawidłowe w zakresie pytania nr 3 w części dotyczącej prawa do skorzystania ze zwolnienia wskazanego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w odniesieniu do całości gruntu rolnego z wydaną decyzją o warunkach zabudowy pod zabudowę zagrodową;
- prawidłowe w zakresie pytania nr 4 dotyczącego prawa do skorzystania ze zwolnienia wskazanego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w odniesieniu do działki o statusie „rekreacyjnym”.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
19 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 19 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 29 kwietnia 2026 r. (wpływ 29 kwietnia 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Jest Pani osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej. W dniu (…) września 2022 r. nabyła Pani do majątku osobistego dwie sąsiadujące działki budowlane w miejscowości A (jednym aktem notarialnym). Z uwagi na zmianę planów życiowych, podjęła Pani decyzję o ich sprzedaży w celu sfinansowania zakupu innej, większej nieruchomości gruntowej pod budowę domu mieszkalnego na wsi poza miastem w innym rejonie Polski jako Pani docelowego miejsca zamieszkania.
Sprzedaż została rozłożona w czasie i dokonana w dwóch odrębnych transakcjach (z uwagi na brak chętnego kupca na całość terenu) – obie przed upływem 5 lat od nabycia:
1. Pierwsza działka: (…) maja 2024 r. (rozliczona w PIT-39 za 2024 r. z deklaracją skorzystania z ulgi mieszkaniowej).
2. Druga działka: (…) września 2025 r. (z zamiarem skorzystania z ulgi mieszkaniowej).
Środki uzyskane z obu transakcji zamierza Pani wydatkować łącznie na zakup jednej większej nieruchomości gruntowej w celu budowy na niej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w którym będzie realizować Pani własne cele mieszkaniowe. Rozważa Pani nabycie gruntu o różnym statusie prawnym (działka budowlana, grunt rolny z warunkami zabudowy pod dom mieszkalny lub z możliwością zabudowy zagrodowej). Jednocześnie jest Pani w trakcie uzyskiwania kwalifikacji rolniczych i rozważa w przyszłości prowadzenie na części gruntu działalności rolniczej na własne potrzeby przy jednoczesnym zamieszkiwaniu na tej nieruchomości.
Przed podjęciem decyzji o zakupie nowej nieruchomości potrzebuje Pani uzyskać kilka istotnych informacji, tak aby prawidłowo zaplanować sposób wykorzystania środków uzyskanych ze sprzedaży działek i prawidłowo rozliczyć zobowiązania podatkowe.
Ponadto pismem z 29 kwietnia 2026 r. odpowiedziała Pani na następujące pytania, zawarte w wezwaniu organu do uzupełnienia wniosku:
I. doprecyzowanie opisu sprawy:
1. W jaki sposób wykorzystywała Pani działki budowlane w miejscowości A od momentu ich nabycia do chwili sprzedaży?
Odpowiedź: Nieruchomości były wykorzystywane do celów rekreacji osobistej oraz wypoczynku (tzw. rekreacja indywidualna). Z uwagi na brak infrastruktury technicznej, w tym czasie na działkach nie były prowadzone prace budowlane. Działania ograniczały się do niezbędnych prac porządkowych (regularne koszenie trawy), mających na celu utrzymanie nieruchomości w należytym stanie i zapobieżenie ich degradacji (zarastanie samosiejkami).
2. Czy przed sprzedażą ww. działek poniosła Pani jakiekolwiek nakłady w celu ich uatrakcyjnienia (np.: uzbrojenie działki w przyłącza do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej, elektroenergetycznej lub wystąpienie z wnioskiem o dokonanie przyłączy; ogrodzenie; inne działania zmierzające do zwiększenia wartości bądź atrakcyjności działki)? Jeśli tak, to proszę wskazać jakie to były nakłady?
Odpowiedź: Działki nabyła Pani z zamiarem budowy domu na własne potrzeby mieszkaniowe. W celu umożliwienia przyszłej budowy, podjęła Pani standardowe działania przygotowawcze:
· Z uwagi na to, że działki nie miały doprowadzonych mediów – wspólnie z grupą sąsiadów (współwłaścicieli wspólnej drogi dojazdowej) współuczestniczyła Pani w kosztach opracowania projektu sieci wodno-kanalizacyjnej. Działanie to było podyktowane chęcią obniżenia kosztów projektu i przygotowania mediów niezbędnych do zaspokojenia Pani przyszłych potrzeb bytowych.
· Wystąpiła Pani z wnioskiem o warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej, co jest standardową procedurą poprzedzającą rozpoczęcie budowy domu jednorodzinnego.
Podkreśla Pani, że powyższe działania wynikały wyłącznie z Pani osobistych planów inwestycyjnych (budowa własnego domu). Sprzedaż nieruchomości w trakcie trwania procesów projektowych była wymuszona zmianą planów życiowych i decyzją o przeprowadzce w inny rejon Polski. Nakłady te nie były czynione w celu „uatrakcyjnienia” gruntu dla potencjalnego nabywcy, lecz stanowiły etap realizacji Pani własnego celu mieszkaniowego, który ostatecznie nie doszedł do skutku.
3. Czy podjęła Pani jakiekolwiek działania marketingowe w celu sprzedaży działek (np. korzystała z biura nieruchomości, przygotowywała oferty sprzedaży)? Jeśli tak proszę wskazać jakie konkretnie.
Odpowiedź: Sprzedaż nieruchomości wynikała z konieczności pozyskania środków na zakup innej, większej działki pod budowę domu w nowym miejscu zamieszkania. Początkowo starała się Pani zbyć obie działki łącznie (jako jedną całość) we własnym zakresie. Z uwagi na brak zainteresowania nabyciem całego terenu, podjęła Pani decyzję o odrębnej sprzedaży.
· Pierwszą działkę sprzedała Pani samodzielnie poprzez standardowe ogłoszenie na ogólnodostępnym portalu ogłoszeniowym.
· Przy sprzedaży drugiej działki, z uwagi na przedłużający się brak zainteresowania, skorzystała Pani ze wsparcia biura pośrednictwa nieruchomości. Współpraca ta miała charakter jednorazowy i ograniczała się jedynie do skojarzenia stron transakcji.
4. Czy przed sprzedażą działek udzieliła Pani jakiekolwiek pełnomocnictwa dotyczącego ich sprzedaży? Jeżeli tak to komu oraz do czego takie ewentualne pełnomocnictwo/pełnomocnictwa uprawniały (jakie konkretnie czynności przed sprzedażą zostały na podstawie tych pełnomocnictw dokonane)?
Odpowiedź: Nie udzielała Pani żadnych pełnomocnictw uprawniających do sprzedaży działek w Pani imieniu (umowy sprzedaży podpisywała Pani osobiście przed notariuszem). Jedynymi udzielonymi pełnomocnictwami były te o charakterze techniczno-administracyjnym, opisane szczegółowo w punkcie I. 6 (dotyczące drogi i mediów, realizowane nieodpłatnie przez sąsiada).
5. Czy z nabywcami działek zostały przez Panią zawarte przedwstępne umowy kupna/sprzedaży? Jeśli tak, to proszę wskazać jakie ustalenia zawierały?
Odpowiedź: Tak, zawarła Pani umowy przedwstępne. Ich celem było zabezpieczenie transakcji na czas niezbędny nabywcom do uzyskania kredytowania/zgromadzenia środków. Ustalenia zawierały standardowe zapisy: określenie ceny, termin zawarcia umowy przyrzeczonej oraz wysokość zadatku. Kupujący zostali poinformowani o toczącym się wspólnym procesie sąsiedzkim dotyczącym drogi i mediów, co zostało odnotowane w umowie, jednak Pani nie zobowiązała się do zakończenia tych prac jako warunku sprzedaży – kupujący przejął nieruchomość w stanie istniejącym.
6. Czy przed dokonaniem sprzedaży działek udzieliła Pani innej osobie/innemu podmiotowi pełnomocnictwa (zgody, upoważnienia) w celu występowania w Pani imieniu w sprawach dotyczących ww. działek? Jeżeli tak, to proszę wskazać:
a) do uzyskania jakich konkretnie decyzji i pozwoleń udzieliła Pan pełnomocnictwa do występowania w Pani imieniu?
b) jakich czynności dokonał pełnomocnik do momentu sprzedaży przez Panią działek w związku z udzielonym pełnomocnictwem?
Odpowiedź: Dnia (…) listopada 2023 r. oraz (…) listopada 2024 r. udzieliła Pani dwóch pełnomocnictw Panu AA, będącemu osobą prywatną oraz właścicielem jednej z działek sąsiadujących z Pani nieruchomościami.
a) Pełnomocnictwa zostały udzielone w celu reprezentowania grupy sąsiadów (współwłaścicieli drogi i właścicieli działek przyległych) w tym i Pani osoby, przed organami administracji architektoniczno-budowlanej, urzędami oraz zakładami gestorów sieci w sprawach dotyczących:
· formalnego uregulowania statusu wspólnej drogi dojazdowej do działek, w tym wyłączenia gruntów pod tą drogą z produkcji rolnej.
· zlecenia dokumentacji i realizacji projektu budowy sieci wodociągowej oraz kanalizacji sanitarnej w tejże wspólnej drodze dojazdowej.
b) Pełnomocnik, działając w imieniu grupy sąsiadów (współwłaścicieli drogi i właścicieli działek przyległych), składał wnioski o wydanie warunków technicznych, zapewnienie dostaw mediów oraz zlecał w imieniu grupy przygotowanie projektów sieci. Podkreśla Pani istotne okoliczności tych czynności:
· Inicjatywa sąsiedzka: Działania te były podejmowane wspólnie przez grupę osób fizycznych – właścicieli sąsiednich działek. Była to konieczność wynikająca z braku jakiejkolwiek infrastruktury technicznej w drodze, co uniemożliwiało w przyszłości wykorzystanie tych nieruchomości na cele mieszkaniowe (zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych).
· Charakter nieodpłatny: Pełnomocnik wykonywał te czynności nieodpłatnie, w ramach sąsiedzkiej pomocy. Nie korzystała Pani z usług profesjonalnych podmiotów zajmujących się komercyjnym uzbrajaniem gruntów czy zarządzaniem nieruchomościami.
· Brak charakteru komercyjnego: Pani celem jako właściciela było dążenie do doprowadzenia podstawowych mediów (woda, kanalizacja) niezbędnych do planowanej przez Panią budowy domu. Sprzedaż działek nastąpiła później wyłącznie ze względu na niespodziewaną zmianę planów życiowych. Uzbrojenie terenu w tamtym czasie było naturalnym etapem przygotowania do własnej inwestycji mieszkaniowej.
7. Czy sprzedawała Pani uprzednio inne nieruchomości (zabudowane lub niezabudowane)? Jeśli tak, to proszę podać ile nieruchomości Pani sprzedała i wskazać odrębnie dla każdej z tych nieruchomości:
a) kiedy i w jaki sposób Pani ją nabyła? W jakim celu Pani ją nabyła?
b) w jaki sposób wykorzystywała ją Pani od momentu nabycia do chwili sprzedaży?
c) kiedy ją Pani sprzedała? Z jakiego powodu Pani ją sprzedała?
d) czy nieruchomość była niezabudowana czy zabudowana? Jeśli była zabudowana – czy była nieruchomością mieszkalną czy użytkową?
Odpowiedź: Tak, w przeszłości dokonywała Pani sprzedaży nieruchomości. Poniżej przedstawia Pani szczegółowy wykaz:
1. Nieruchomość przy ul. b w B (mieszkanie)
a) Nabycie: (…) stycznia 2012 r., zakup na rynku wtórnym (współwłasność z bratem).
Cel: Zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych (bliskość miejsca pracy).
b) Wykorzystywanie: Nieruchomość była remontowana ze względu na zły stan techniczny w celu doprowadzenia jej do standardu umożliwiającego zamieszkanie.
c) Sprzedaż: (…) lipca 2012 r. Powód: Po zakończeniu prac adaptacyjnych i bliższym poznaniu okolicy, lokalizacja okazała się niedostosowana do Pani potrzeb życiowych.
d) Rodzaj: Nieruchomość zabudowana (mieszkalna).
2. Nieruchomość przy ul. c w B (mieszkanie)
a) Nabycie: (…) sierpnia 2013 r., zakup na rynku wtórnym (współwłasność z bratem).
Cel: Lokata kapitału majątku osobistego.
b) Wykorzystywanie: Wynajem prywatny.
c) Sprzedaż: (…) października 2014 r. Powód: Chęć wyjścia ze współwłasności i zgromadzenie środków na zakup większego, samodzielnego mieszkania na własność.
d) Rodzaj: Nieruchomość zabudowana (mieszkalna).
3. Nieruchomość przy ul. d w B (mieszkanie)
a) Nabycie: (…) września 2015 r., zakup na rynku pierwotnym od dewelopera.
Cel: Zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych.
b) Wykorzystywanie: Pani stałe miejsce zamieszkania (centrum życiowe).
c) Sprzedaż: (…) sierpnia 2018 r. Powód: Czynniki zewnętrzne uniemożliwiające spokojne zamieszkiwanie (uciążliwy hałas wynikający z korytarza powietrznego i nisko przelatujących samolotów nad osiedlem).
d) Rodzaj: Nieruchomość zabudowana (mieszkalna).
8. Czy posiada Pani inne nieruchomości, które zamierza Pani sprzedać? Jeśli tak, proszę podać ile nieruchomości, jakiego rodzaju Pani posiada i wskazać odrębnie dla każdej z tych nieruchomości:
a) kiedy (data), w jaki sposób i w jakim celu nabyła Pani nieruchomość?
b) w jaki sposób wykorzystywała i wykorzystuje Pani tę nieruchomość?
c) czy nieruchomość jest niezabudowana czy zabudowana? Jeśli jest zabudowana – czy zabudowa ma charakter mieszkalny czy użytkowy?
Odpowiedź: Obecnie posiada Pani dwie nieruchomości lokalowe w B: przy ul. e (Pani obecne miejsce zamieszkania) oraz przy ul. f (najem prywatny).
W odniesieniu do planów sprzedażowych: Rozważa Pani sprzedaż jednej z tych nieruchomości lub obu, w zależności od ostatecznych kosztów budowy domu na wsi oraz Pani przyszłej sytuacji zawodowej. Środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości B, wraz ze środkami ze sprzedaży działek w A, mają posłużyć sfinansowaniu Pani docelowego centrum życiowego (nowego domu). Dopuszcza Pani również możliwość zachowania jednej z nieruchomości jako bazy lokalowej w B. Decyzja o tym, która z nieruchomości zostanie zbyta, zapadnie na późniejszym etapie inwestycji i będzie uzależniona od kosztów budowy oraz Pani potrzeb zawodowo-rodzinnych (rozważa Pani zachowanie jednej bazy lokalowej w B ze względów zawodowych oraz na bliskość rodziny – brata z rodziną oraz rodziców mieszkających pod B w C).
Wykaz posiadanych nieruchomości:
1. Nieruchomość przy ul. f w B (mieszkanie)
a) Nabycie: Zakup na rynku pierwotnym w dniu (…) października 2020 r., sfinansowany w całości ze środków pieniężnych otrzymanych w drodze darowizny od rodziców (darowizna została zgłoszona do właściwego urzędu skarbowego zgodnie z przepisami).
b) Wykorzystywanie: Po pracach wykończeniowych, nieruchomość jest wykorzystywana w ramach najmu prywatnego jako lokata kapitału.
c) Nieruchomość zabudowana – lokal mieszkalny.
Plany sprzedażowe: nieruchomość ta jest brana pod uwagę jako potencjalne źródło finansowania budowy domu mieszkalnego, będącego przedmiotem wniosku.
2. Nieruchomość przy ul. e w B (mieszkanie)
a) Nabycie: (…) stycznia 2019 r., zakup na rynku pierwotnym od dewelopera. Cel: Zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych.
b) Wykorzystywanie: Nieruchomość, w której mieszka Pani do dnia dzisiejszego. Stanowi ona Pani obecne centrum życiowe.
c) Nieruchomość zabudowana – lokal mieszkalny.
Plany sprzedażowe: nieruchomość ta jest brana pod uwagę jako potencjalne źródło finansowania budowy domu mieszkalnego, będącego przedmiotem wniosku.
9. Czy zamierza Pani nabywać inne nieruchomości w celu ich sprzedaży?
Odpowiedź: Nie zamierza Pani nabywać innych nieruchomości w celu ich sprzedaży.
II. Uzupełnienie opisu sprawy o informacje w odniesieniu do wskazanego w pytaniu nr 2 gruntu o powierzchni (…) sklasyfikowanego jako rolny, ale z wydaną decyzją o warunkach zabudowy pod budownictwo mieszkalne jednorodzinne:
1. W jaki sposób (poza budową domu) będzie wykorzystywana przez Panią cała ww. nieruchomość? Należy szczegółowo opisać.
Odpowiedź: Cały obszar planowanej do nabycia nieruchomości (o powierzchni (…)) będzie wykorzystywany wyłącznie do zaspokajania Pani własnych, osobistych potrzeb mieszkaniowych oraz bytowych związanych z byciem samowystarczalną żywnościowo. Planuje Pani zagospodarowanie terenu jako jednej, nierozerwalnej całości funkcjonalnej w następujący sposób:
· Część mieszkalno-gospodarcza: Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, taką jak garaż lub wiata na samochód osobowy oraz budynek gospodarczy (miejsce przechowywania narzędzi ogrodowych i opału).
· Strefa ogrodu przydomowego: Część terenu wokół domu zostanie przeznaczona na ogród rekreacyjny (trawnik, nasadzenia ozdobne), stanowiący strefę wypoczynku dla domowników.
· Strefa samowystarczalności żywnościowej: Znaczna część nieruchomości zostanie zagospodarowana pod przydomowy ogród warzywny, zielnik oraz sad (drzewa i krzewy owocowe). Produkcja ta będzie prowadzona wyłącznie na potrzeby własne (konsumpcja bieżąca oraz przetwory dla domowników).
· Część inwentarska na potrzeby własne: Planuje Pani budowę niewielkiego kurnika oraz wydzielenie fragmentu gruntu jako pastwiska oraz zagrody dla niewielkiej liczby zwierząt (np. kóz). Hodowla ta będzie miała charakter hobbystyczny i służyć będzie wyłącznie zaspokajaniu potrzeb żywieniowych Pani gospodarstwa domowego (np. świeże jajka, mleko).
· Część izolacyjna i krajobrazowa: Pozostała część terenu będzie stanowić naturalną otulinę posiadłości, zapewniając prywatność i odpowiednie warunki bytowe, co przy wyborze nieruchomości na wsi poza miastem jest integralnym elementem realizacji potrzeb mieszkaniowych w takim otoczeniu.
Podkreśla Pani, że całość nieruchomości będzie stanowiła Pani centrum życiowe. Żadna część gruntu nie będzie oddana w dzierżawę osobom trzecim ani nie będzie wykorzystywana do prowadzenia towarowej (zarobkowej) działalności rolniczej. Wybór tak dużego areału wynika z chęci prowadzenia samowystarczalnego gospodarstwa domowego, co w Pani ocenie w pełni mieści się w definicji realizacji własnych celów mieszkaniowych.
2. Czy decyzja o warunkach zabudowy pod budownictwo mieszkalne jednorodzinne będzie obowiązywała dla całego obszaru nieruchomości?
Odpowiedź: Z uwagi na fakt, że nieruchomość nie została jeszcze nabyta i rozważa Pani zakup w różnych lokalizacjach, zakłada Pani, że decyzja o warunkach zabudowy będzie dotyczyła wyznaczonego obszaru pod budowę budynku mieszkalnego, natomiast pozostała część gruntu będzie pełniła funkcję uzupełniającą (ogród, zaplecze gospodarcze), stanowiąc z budynkiem mieszkalnym jedną nierozerwalną całość funkcjonalną i gospodarczą (jedna księga wieczysta).
3. Czy ww. nieruchomość będzie stanowiła jedną dużą działkę, czy też będzie składała się z większej ilości działek wchodzących w skład jednej księgi wieczystej? Jeżeli w skład ww. nieruchomości będzie wchodziła większa liczba działek proszę określić dla każdej z nich:
a) jak sklasyfikowane będą w ewidencji gruntów ww. działki i jaką powierzchnię będą zajmować?
b) na której z ww. działek (działkach) planuje Pani budowę budynku mieszkalnego?
Odpowiedź: Z uwagi na to, że wniosek dotyczy zdarzenia przyszłego, a Pani jest obecnie na etapie aktywnego poszukiwania nieruchomości spełniającej Pani wymagania, zakłada Pani następujący model nabycia, który jest przedmiotem zapytania: Nieruchomość będzie stanowiła jedną całość gospodarczą i prawną (objętą jedną księgą wieczystą). Dopuszcza Pani sytuację, w której w skład tej nieruchomości będzie wchodziło kilka działek ewidencyjnych, ale będą one nabyte jednocześnie jako jeden kompleks gruntowy mający służyć realizacji Pani potrzeb mieszkaniowych.
a) Klasyfikacja i powierzchnia: Zakłada Pani, że działki będą miały łączną powierzchnię (…). Przewiduje Pani, że w ewidencji gruntów będą one sklasyfikowane jako: grunty rolne zabudowane (Br), grunty orne (R), ewentualnie łąki lub pastwiska trwałe (Ł, Ps). Dokładny podział powierzchniowy nie jest jeszcze znany, jednak przewiduje Pani, że przeważającą część stanowić będą grunty o klasyfikacji rolnej, które zamierza Pani wykorzystywać na potrzeby własnego ogrodu, sadu oraz pastwiska (zgodnie z opisem w pkt II. 1).
b) Lokalizacja budynku mieszkalnego: Budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego planuje Pani na tej części nieruchomości (działce), która w decyzji o warunkach zabudowy zostanie wskazana jako teren pod zabudowę mieszkaniową. Pozostałe działki wchodzące w skład tej samej księgi wieczystej będą stanowiły niezbędne zaplecze rekreacyjno-gospodarcze dla tego budynku, służąc zaspokojeniu Pani własnych celów mieszkaniowych jako integralna część gospodarstwa domowego.
4. W jaki sposób przedmiotowa nieruchomość będzie służyła zaspokojeniu Pani własnych celów mieszkaniowych? Należy szczegółowo wyjaśnić w odniesieniu do całego obszaru nabywanej nieruchomości.
Odpowiedź: Nieruchomość będzie służyła zaspokojeniu Pani celów mieszkaniowych poprzez zapewnienie miejsca stałego zamieszkania oraz przestrzeni do prowadzenia samowystarczalnego gospodarstwa domowego. Duża powierzchnia gruntu jest niezbędna do:
· zachowania intymności i izolacji od uciążliwości (charakterystyczne dla zabudowy wiejskiej),
· realizacji pasji ogrodniczych i hobbystycznej hodowli zwierząt na własne potrzeby (samowystarczalność żywnościowa),
· zapewnienia odpowiedniego dobrostanu zwierząt (pastwisko). Każdy metr kwadratowy nabytego gruntu będzie ściśle związany z Pani aktywnością życiową w tym miejscu.
5. W związku z informacją, że „(…) jestem w trakcie uzyskiwania kwalifikacji rolniczych i rozważam w przyszłości prowadzenie na części gruntu działalności rolniczej na własne potrzeby (…)” proszę wskazać:
a) jakiego rodzaju działalność rolniczą zamierza Pani prowadzić?
b) jaka część nieruchomości zostanie przeznaczona pod ww. działalność? Proszę podać udział procentowy lub powierzchniowy.
c) czy będzie uzyskiwała Pani przychód ze sprzedaży rezultatów tej działalności?
Odpowiedź:
a) Będzie to działalność rolnicza hobbystyczna: uprawa warzyw, owoców i ziół oraz chów małego inwentarza (kozy, kury) wyłącznie na potrzeby własne.
b) Pod zabudowę i rekreacyjny ogród przydomowy planuje Pani przeznaczyć ok. 20% terenu, pozostałe 80% stanowić będzie sad, warzywnik i pastwisko oraz miejsce na kozy i kury.
c) Nie, nie będzie uzyskiwała Pani żadnego przychodu ze sprzedaży produktów. Całość produkcji zostanie skonsumowana przez Panią i Pani domowników.
III. uzupełnienie opisu sprawy o informacje w odniesieniu do wskazanego w pytaniu nr 3 gruntu rolnego z wydaną decyzją o warunkach zabudowy pod zabudowę zagrodową:
1. W jaki sposób (poza budową domu) będzie wykorzystywana przez Panią cała ww. nieruchomość? Należy szczegółowo opisać.
Odpowiedź: (Odpowiedź jak w punkcie II. 1): Cały obszar planowanej do nabycia nieruchomości (o powierzchni (…)) będzie wykorzystywany wyłącznie do zaspokajania Pani własnych, osobistych potrzeb mieszkaniowych oraz bytowych związanych z byciem samowystarczalną żywnościowo. Planuje Pani zagospodarowanie terenu jako jednej, nierozerwalnej całości funkcjonalnej w następujący sposób: budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z infrastrukturą, strefa ogrodu przydomowego, strefa samowystarczalności żywnościowej (ogród, sad), część inwentarska na potrzeby własne oraz część izolacyjno-krajobrazowa. Szczegółowy opis wykorzystania zawarto w odpowiedzi na pytanie Ad. II. 1.
2. Czy decyzja o warunkach zabudowy pod zabudowę zagrodową będzie obowiązywała dla całego obszaru nieruchomości?
Odpowiedź: (Odpowiedź jak w punkcie II. 2): Zakłada Pani, że decyzja o warunkach zabudowy będzie dotyczyła wyznaczonego obszaru pod budowę budynku mieszkalnego, natomiast pozostała część gruntu będzie pełniła funkcję uzupełniającą (ogród, zaplecze gospodarcze), stanowiąc z budynkiem mieszkalnym jedną nierozerwalną całość funkcjonalną i gospodarczą (jedna księga wieczysta).
3. Czy ww. nieruchomość będzie stanowiła jedną dużą działkę, czy też będzie składała się z większej ilości działek wchodzących w skład jednej księgi wieczystej? Jeżeli w skład ww. nieruchomości będzie wchodziła większa liczba działek proszę określić dla każdej z nich:
a) jak sklasyfikowane będą w ewidencji gruntów ww. działki i jaką powierzchnię będą zajmować?
b) na której z ww. działek (działkach) planuje Pani budowę budynku mieszkalnego?
Odpowiedź: (Odpowiedź jak w punkcie II. 3): Nieruchomość będzie stanowiła jedną całość gospodarczą i prawną (jedna księga wieczysta). Dopuszcza Pani sytuację nabycia kilku działek ewidencyjnych jednocześnie jako jeden kompleks. Szczegółowe założenia dotyczące klasyfikacji gruntów (Br, R, Ł, Ps) oraz lokalizacji budynku mieszkalnego na działce wskazanej w WZ przyjęto zgodnie z opisem zawartym w punkcie Ad. II. 3.
4. Jaką powierzchnię będzie posiadała ww. działka?
Odpowiedź: Planuje Pani zakup działki o powierzchni od ok. 1 ha do 2 ha, zgodnie z opisem i modelem nabycia przedstawionym w punkcie Ad. II. 3.
5. W jaki sposób przedmiotowa nieruchomość będzie służyła zaspokojeniu Pani własnych celów mieszkaniowych? Należy szczegółowo wyjaśnić w odniesieniu do całego obszaru nabywanej nieruchomości.
Odpowiedź: (Odpowiedź jak w punkcie II. 1): Nieruchomość będzie służyła zaspokojeniu Pani celów mieszkaniowych poprzez zapewnienie miejsca stałego zamieszkania oraz przestrzeni do prowadzenia samowystarczalnego gospodarstwa domowego (szczegóły w Ad. II. 1).
6. W związku z informacją, że „(…) jestem w trakcie uzyskiwania kwalifikacji rolniczych i rozważam w przyszłości prowadzenie na części gruntu działalności rolniczej na własne potrzeby (…)” proszę wskazać:
a) jakiego rodzaju działalność rolniczą zamierza Pani prowadzić?
b) jaka część nieruchomości zostanie przeznaczona pod ww. działalność? Proszę podać udział procentowy lub powierzchniowy.
c) czy będzie uzyskiwała Pani przychód ze sprzedaży rezultatów tej działalności?
Odpowiedź: (Odpowiedź jak w punkcie II. 5):
a) Działalność rolnicza hobbystyczna (warzywa, owoce, kozy, kury) na potrzeby własne.
b) Ok. 20% zabudowa i ogród, ok. 80% sad, warzywnik i pastwisko.
c) Brak przychodu ze sprzedaży.
IV. uzupełnienie opisu sprawy o informacje w odniesieniu do wskazanej w pytaniu nr 4 działki o statusie „rekreacyjnym”, na której dopuszczalna jest zabudowa mieszkaniowo-rekreacyjna budynku całorocznego:
1. W jaki sposób (poza budową domu) będzie wykorzystywana przez Panią cała ww. działka? Należy szczegółowo opisać.
Ponadto proszę wskazać:
a) czy będzie wynajmowana turystom?
b) czy na ww. nieruchomości będzie prowadzona jakakolwiek działalność gospodarcza w zakresie turystyki lub rekreacji?
c) czy będzie wykorzystywana w celach rekreacyjnych?
Odpowiedź: Cała nieruchomość będzie wykorzystywana jako Pani stałe miejsce zamieszkania (centrum życiowe). Podobnie jak w przypadku nieruchomości opisanych w sekcjach wcześniejszych, planuje Pani zagospodarowanie terenu w sposób zapewniający Pani samowystarczalność żywnościową oraz miejsce do codziennego bytowania. Na terenie działki, poza budynkiem mieszkalnym całorocznym, znajdzie się przydomowy ogród warzywny, zielnik oraz nasadzenia owocowe.
a) Wynajem turystom: NIE, nieruchomość nie będzie wynajmowana turystom.
b) Działalność gospodarcza: NIE, na nieruchomości nie będzie prowadzona żadna działalność gospodarcza.
c) Cele rekreacyjne: Działka będzie służyła celom mieszkaniowym (stałemu pobytowi), a funkcje wypoczynkowe będą jedynie naturalnym elementem posiadania własnego domu z ogrodem (odpoczynek po pracy).
2. Jaką powierzchnię będzie posiadała ww. działka?
Odpowiedź: Z uwagi na to, że jest Pani na etapie poszukiwania nieruchomości, zakłada Pani, że działka o statusie rekreacyjnym będzie miała powierzchnię od ok. (…) do ok. (…), co pozwoli na posadowienie budynku całorocznego oraz realizację przydomowych upraw na potrzeby własne.
3. W jaki sposób przedmiotowa działka będzie służyła zaspokojeniu Pani własnych celów mieszkaniowych? Należy szczegółowo wyjaśnić w odniesieniu do całego obszaru nabywanej nieruchomości.
Odpowiedź: Działka ta stanie się Pani stałym miejscem zamieszkania. Budynek, który na niej powstanie lub już się na niej znajduje, zostanie przystosowany do przebywania w nim przez cały rok (ogrzewanie, izolacja termiczna, media). Powierzchnia działki zostanie w całości zagospodarowana na potrzeby Pani gospodarstwa domowego (miejsce zamieszkania, ogród warzywno-owocowy).
4. W związku z informacją, że „(…) jestem w trakcie uzyskiwania kwalifikacji rolniczych i rozważam w przyszłości prowadzenie na części gruntu działalności rolniczej na własne potrzeby (…)” proszę wskazać:
a) jakiego rodzaju działalność rolniczą zamierza Pani prowadzić?
b) jaka część nieruchomości zostanie przeznaczona pod ww. działalność? Proszę podać udział procentowy lub powierzchniowy.
c) czy będzie uzyskiwała Pani przychód ze sprzedaży rezultatów tej działalności?
Odpowiedź:
a) Będzie to wyłącznie hobbystyczna uprawa roślin (warzywnik, ogród zielny, sad) oraz ewentualny chów małego inwentarza (np. kury) na potrzeby własne domowników.
b) Szacuje Pani, że ok. 50-70% powierzchni działki (poza obrysem budynku i podjazdu) zajmie ogród użytkowy i sad.
c) NIE. Całość produkcji roślinnej i zwierzęcej będzie przeznaczona wyłącznie na własne potrzeby konsumpcyjne.
Pytania
1. Czy przychody uzyskane ze sprzedaży dwóch odrębnych nieruchomości (w 2024 r. i 2025 r.) mogą zostać wydatkowane łącznie na zakup jednej nieruchomości gruntowej przeznaczonej pod budowę domu mieszkalnego, w którym będzie realizować Pani własne cele mieszkaniowe, z zachowaniem prawa do zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT?
2. Czy wydatkowanie środków na zakup gruntu o powierzchni ok. 1 ha-2 ha, sklasyfikowanego jako rolny, ale z wydaną decyzją o warunkach zabudowy pod budownictwo mieszkalne jednorodzinne, uprawnia do skorzystania z ulgi mieszkaniowej w odniesieniu do całej ceny zakupu tego gruntu? (przy założeniu, że nabycie gruntu o wskazanej powierzchni nastąpi jako zakup jednej, niepodzielnej gospodarczo i prawnie nieruchomości – jedna księga wieczysta).
3. Czy wydatkowanie środków na zakup gruntu rolnego z wydaną decyzją o warunkach zabudowy pod zabudowę zagrodową uprawnia do ulgi mieszkaniowej, jeśli budynek mieszkalny w tej zabudowie będzie służył własnym celom mieszkaniowym?
4. Czy zakup działki o statusie „rekreacyjnym”, na której dopuszczalna jest zabudowa mieszkaniowo-rekreacyjna budynku całorocznego, w którym podatnik faktycznie zamieszka, mieści się w definicji „własnych celów mieszkaniowych”?
Pani stanowisko
W zakresie pytania 1:
Pani zdaniem, ustawa o PIT nie zabrania łączenia środków z kilku transakcji sprzedaży na zakup jednej nieruchomości, o ile zostaną zachowane terminy ustawowe (3 lata od końca roku podatkowego, w którym nastąpiła sprzedaż) z możliwością skorzystania z prawa do zwolnienia.
W zakresie pytania 2:
Uważa Pani, że skoro ustawa pozwala na zakup „gruntu pod budowę budynku mieszkalnego”, a prawo nie limituje jego powierzchni, to zakup działki o powierzchni 1-2 ha, która zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy pozwala na budowę domu mieszkalnego, w całości stanowi wydatek na cel mieszkaniowy. Tym bardziej jeśli grunt stanowi jedną całość prawną (KW), to wydatek ten w całości mieści się w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o PIT. Realizacja dodatkowej funkcji rolniczej na pozostałej części nie wyklucza faktu, że zakup był niezbędny do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w wybranej lokalizacji.
W zakresie pytania 3:
Uważa Pani, że jeśli warunki zabudowy zezwalają na zabudowę zagrodową (która w definicji obejmuje budynek mieszkalny i budynki gospodarcze) i jest możliwość wybudowania na niej domu mieszkalnego, który służy zaspokajaniu stałych potrzeb bytowych to zakup takiej nieruchomości uprawnia do skorzystania z ulgi mieszkaniowej. Realizacja dodatkowej funkcji rolniczej na pozostałej części gruntu nie wyklucza faktu, że nieruchomość ta będzie służyć głównie zaspokojeniu Pani potrzeb mieszkaniowych.
W zakresie pytania 4:
Stoi Pani na stanowisku, że o uldze decyduje faktyczny cel (stałe zamieszkanie), a nie tylko formalna nazwa gruntu czy budynku, o ile prawo budowlane pozwala na postawienie tam budynku służącego stałemu bytowaniu, a więc może być wykorzystywany do zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych, zatem wydatki na nabycie takiej działki podlegają zwolnieniu z opodatkowania w ramach ulgi mieszkaniowej.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy:
Źródłami przychodów są odpłatne zbycie z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.
Przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy formułuje generalną zasadę, zgodnie z którą sprzedaż nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw określonych w tym przepisie przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, jeżeli nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej, skutkuje powstaniem przychodu.
Zatem, jeżeli następuje odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ww. ustawy, co do zasady decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma moment i sposób ich nabycia.
Zatem sprzedaż przez Panią dwóch działek budowlanych dokonana odpowiednio w 2024 r. i w 2025 r. stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ sprzedaż miała miejsce przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano nabycia ww. nieruchomości.
Przechodząc do skutków podatkowych w zakresie sprzedaży nieruchomości należy wskazać, co następuje:
W myśl art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.
Stosownie do art. 30e ust. 2 ww. ustawy:
Podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw.
W świetle art. 19 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
W odniesieniu do art. 19 ust. 3 ustawy:
Wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.
Stosownie natomiast do art. 30e ust. 4 ww. ustawy:
Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać:
1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub
2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131.
Z kolei, jak stanowi art. 30e ust. 5 ww. ustawy:
Dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł.
Następnie, art. 30e ust. 7 cytowanej ustawy, stanowi:
W przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 podatnik jest obowiązany do złożenia korekty zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę; odsetki nalicza się od następnego dnia po upływie terminu płatności, o którym mowa w art. 45 ust. 4 pkt 4, do dnia zapłaty podatku włącznie.
Dochód ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy – może jednak zostać objęty zwolnieniem z opodatkowania przy spełnieniu warunków określonych w tym przepisie.
W myśl przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. ustawy:
Wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.
Powyższe zwolnienie obejmuje taką część dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia.
Dochód zwolniony należy obliczyć według następującego wzoru:
D × W/P
gdzie:
D – dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa,
W – wydatki poniesione na cele mieszkaniowe,
P – przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa.
Cytowany powyżej przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym wiąże skutki prawne w postaci zwolnienia od opodatkowania z faktem przeznaczenia – w warunkach określonych w ustawie – uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych przychodu wyłącznie na własne cele mieszkaniowe wymienione w przepisie art. 21 ust. 25 ww. ustawy.
Powyższe zwolnienie obejmuje taką część dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia.
Tym samym, aby dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości był w całości zwolniony z podatku dochodowego, cały przychód ze zbytej nieruchomości musi być wydatkowany na własne cele mieszkaniowe, wymienione w przepisie art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło jej odpłatne zbycie.
Z opisu sprawy wynika, że (…) września 2022 r. nabyła Pani do majątku osobistego dwie sąsiadujące działki budowlane w miejscowości A. Nieruchomości były wykorzystywane do celów rekreacji osobistej oraz wypoczynku. Działki nabyła Pani z zamiarem budowy domu na własne potrzeby mieszkaniowe. W celu umożliwienia przyszłej budowy, podjęła Pani standardowe działania przygotowawcze: wspólnie z grupą sąsiadów współuczestniczyła Pani w kosztach opracowania projektu sieci wodno-kanalizacyjnej i wystąpiła Pani z wnioskiem o warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Z uwagi na zmianę planów życiowych, podjęła Pani decyzję o ich sprzedaży w celu sfinansowania zakupu innej, większej nieruchomości gruntowej pod budowę domu mieszkalnego na wsi poza miastem w innym rejonie Polski jako Pani docelowego miejsca zamieszkania. Pierwszą działkę sprzedała Pani (…) maja 2024 r., samodzielnie, poprzez standardowe ogłoszenie na ogólnodostępnym portalu ogłoszeniowym. Przy sprzedaży drugiej działki, z uwagi na przedłużający się brak zainteresowania, skorzystała Pani ze wsparcia biura pośrednictwa nieruchomości. Współpraca ta miała charakter jednorazowy i ograniczała się jedynie do skojarzenia stron transakcji. Sprzedaży dokonała Pani (…) września 2025 r. Nie udzielała Pani żadnych pełnomocnictw uprawniających do sprzedaży działek w Pani imieniu. Zawarła Pani umowy przedwstępne. Ich celem było zabezpieczenie transakcji na czas niezbędny nabywcom do uzyskania kredytowania/zgromadzenia środków. Dnia (…) listopada 2023 r. oraz (…) listopada 2024 r. udzieliła Pani dwóch pełnomocnictw w celu reprezentowania grupy sąsiadów (współwłaścicieli drogi i właścicieli działek przyległych) w tym i Pani osoby, przed organami administracji architektoniczno-budowlanej, urzędami oraz zakładami gestorów sieci. Pełnomocnik wykonywał te czynności nieodpłatnie, w ramach sąsiedzkiej pomocy. Nie korzystała Pani z usług profesjonalnych podmiotów zajmujących się komercyjnym uzbrajaniem gruntów czy zarządzaniem nieruchomościami. W przeszłości dokonała Pani sprzedaży trzech nieruchomości mieszkalnych. Obecnie posiada Pani dwie nieruchomości lokalowe. Rozważa Pani sprzedaż jednej z tych nieruchomości lub obu, w zależności od ostatecznych kosztów budowy domu na wsi oraz Pani przyszłej sytuacji zawodowej. Nie zamierza Pani nabywać innych nieruchomości w celu ich sprzedaży.
Mając na uwadze opis sprawy i powyższe przepisy wskazuję, że dochód uzyskany ze zbycia dwóch odrębnych nieruchomości (działek) może skorzystać ze zwolnienia zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku przeznaczenia przychodu z ich sprzedaży na zakup jednej nieruchomości, w której będzie realizowała Pani własne cele mieszkaniowe - jednak by cały dochód korzystał z ww. zwolnienia – jego wydatkowanie musi nastąpić w terminie 3 lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie każdej z nieruchomości.
Zatem w odniesieniu do pytania nr 1 Pani stanowisko uznałem za prawidłowe.
Katalog wydatków stanowiących własne cele mieszkaniowe podatnika wskazany w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma charakter zamknięty – jest to wyliczenie enumeratywne. Ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazał cele mieszkaniowe, których realizacja pozwala na zwolnienie z opodatkowania dochodu uzyskanego ze zbycia nieruchomości.
Stosownie do art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się:
1) wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej;
W świetle natomiast art. 21 ust. 25a cytowanej ustawy:
Wydatki, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, uznaje się za wydatki poniesione na cele mieszkaniowe, jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, nastąpiło nabycie własności rzeczy lub praw wymienionych w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, w związku z którymi podatnik ponosił wydatki na nabycie.
Z art. 21 ust. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika natomiast, że:
Przez własny budynek, lokal lub pomieszczenie, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. d i e, rozumie się budynek, lokal lub pomieszczenie stanowiące własność lub współwłasność podatnika lub do którego podatnikowi przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udział w takich prawach. Przez własny budynek, lokal lub pomieszczenie, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. d i e, rozumie się również niestanowiące własności lub współwłasności podatnika budynek, lokal lub pomieszczenie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, podatnik nabędzie ich własność lub współwłasność albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udział w takich prawach, jeżeli uprzednio prawo takie mu nie przysługiwało.
Zgodnie z art. 21 ust. 28 ww. ustawy:
Za wydatki, o których mowa w ust. 25, nie uważa się wydatków poniesionych na:
1) nabycie gruntu lub udziału w gruncie, prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie, budynku, jego części lub udziału w budynku, lub
2) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, adaptację lub remont budynku albo jego części
- przeznaczonych na cele rekreacyjne.
Przywołany powyżej przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym wiąże skutki prawne w postaci zwolnienia od opodatkowania z faktem przeznaczenia – w warunkach określonych w ustawie – środków uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych wyłącznie na cele wymienione w przepisie art. 21 ust. 25 ww. ustawy.
Ustawodawca uzależnia prawo do skorzystania ze zwolnienia od wydatkowania przez podatnika w ściśle określonym czasie, środków uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na realizację własnego celu mieszkaniowego.
Ponadto należy zauważyć, że wszelkiego rodzaju ulgi czy zwolnienia są odstępstwem od konstytucyjnej zasady równości i powszechności opodatkowania, w sposób szczegółowy uregulowanymi w przepisach materialnego prawa podatkowego. Są one przywilejami, z których podatnik ma prawo, a nie obowiązek skorzystania. Zatem oceniając ciążące na nim obowiązki wynikające z zastosowania danej ulgi czy zwolnienia podatkowego należy dokonać ścisłej, literalnej wykładni przepisu regulującego daną ulgę czy zwolnienie. W związku z tym, tylko wydatkowanie środków uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych – w terminie i na cele wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 131, a szczegółowo określone w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na zastosowanie przedmiotowego zwolnienia.
W tym miejscu wskazać należy, że z istoty rozwiązania zawartego w zacytowanym art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że podstawową okolicznością decydującą o możliwości skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest przeznaczenie w wyznaczonym terminie środków uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, na wskazane w art. 21 ust. 25 ww. ustawy własne cele mieszkaniowe.
Z opisu sprawy wynika, że środki uzyskane ze sprzedaży dwóch nieruchomości gruntowych zamierza Pani wydatkować łącznie na zakup jednej większej nieruchomości gruntowej w celu budowy na niej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w którym będzie realizować Pani własne cele mieszkaniowe. Rozważa Pani nabycie gruntu o różnym statusie prawnym (działka budowlana, grunt rolny z warunkami zabudowy pod dom mieszkalny lub z możliwością zabudowy zagrodowej).
W odniesieniu do gruntu o powierzchni (…) sklasyfikowanego jako rolny, ale z wydaną decyzją o Warunkach Zabudowy pod budownictwo mieszkalne jednorodzinne wskazała Pani, że cały obszar planowanej do nabycia nieruchomości (o powierzchni (…)) będzie wykorzystywany wyłącznie do zaspokajania Pani własnych, osobistych potrzeb mieszkaniowych oraz bytowych związanych z byciem samowystarczalną żywnościowo. Planuje Pani zagospodarowanie terenu jako jednej, nierozerwalnej całości funkcjonalnej w następujący sposób:
· Część mieszkalno-gospodarcza: Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, taką jak garaż lub wiata na samochód osobowy oraz budynek gospodarczy (miejsce przechowywania narzędzi ogrodowych i opału).
· Strefa ogrodu przydomowego: Część terenu wokół domu zostanie przeznaczona na ogród rekreacyjny (trawnik, nasadzenia ozdobne), stanowiący strefę wypoczynku dla domowników.
· Strefa samowystarczalności żywnościowej: Znaczna część nieruchomości zostanie zagospodarowana pod przydomowy ogród warzywny, zielnik oraz sad (drzewa i krzewy owocowe). Produkcja ta będzie prowadzona wyłącznie na potrzeby własne (konsumpcja bieżąca oraz przetwory dla domowników).
· Część inwentarska na potrzeby własne: Planuje Pani budowę niewielkiego kurnika oraz wydzielenie fragmentu gruntu jako pastwiska oraz zagrody dla niewielkiej liczby zwierząt (np. kóz). Hodowla ta będzie miała charakter hobbystyczny i służyć będzie wyłącznie zaspokajaniu potrzeb żywieniowych Pani gospodarstwa domowego (np. świeże jajka, mleko).
· Część izolacyjna i krajobrazowa: Pozostała część terenu będzie stanowić naturalną otulinę posiadłości, zapewniając prywatność i odpowiednie warunki bytowe, co przy wyborze nieruchomości na wsi poza miastem jest integralnym elementem realizacji potrzeb mieszkaniowych w takim otoczeniu.
Całość nieruchomości będzie stanowiła Pani centrum życiowe. Żadna część gruntu nie będzie oddana w dzierżawę osobom trzecim ani nie będzie wykorzystywana do prowadzenia towarowej (zarobkowej) działalności rolniczej. Wybór tak dużego areału wynika z chęci prowadzenia samowystarczalnego gospodarstwa domowego.
Nieruchomość nie została jeszcze nabyta i rozważa Pani zakup w różnych lokalizacjach, ale zakłada Pani, że decyzja o warunkach zabudowy będzie dotyczyła wyznaczonego obszaru pod budowę budynku mieszkalnego, natomiast pozostała część gruntu będzie pełniła funkcję uzupełniającą (ogród, zaplecze gospodarcze), stanowiąc z budynkiem mieszkalnym jedną nierozerwalną całość funkcjonalną i gospodarczą (jedna księga wieczysta).
Dopuszcza Pani sytuację, w której w skład tej nieruchomości będzie wchodziło kilka działek ewidencyjnych, ale będą one nabyte jednocześnie jako jeden kompleks gruntowy mający służyć realizacji Pani potrzeb mieszkaniowych.
Zakłada Pani, że działki będą miały łączną powierzchnię (…). Przewiduje Pani, że w ewidencji gruntów będą one sklasyfikowane jako: grunty rolne zabudowane (Br), grunty orne (R), ewentualnie łąki lub pastwiska trwałe (Ł, Ps). Dokładny podział powierzchniowy nie jest jeszcze znany, jednak przewiduje Pani, że przeważającą część stanowić będą grunty o klasyfikacji rolnej, które zamierza Pani wykorzystywać na potrzeby własnego ogrodu, sadu oraz pastwiska.
Budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego planuje Pani na tej części nieruchomości (działce), która w decyzji o warunkach zabudowy zostanie wskazana jako teren pod zabudowę mieszkaniową. Pozostałe działki wchodzące w skład tej samej księgi wieczystej będą stanowiły niezbędne zaplecze rekreacyjno-gospodarcze dla tego budynku, służąc zaspokojeniu Pani własnych celów mieszkaniowych jako integralna część gospodarstwa domowego.
Nieruchomość będzie służyła zaspokojeniu Pani celów mieszkaniowych poprzez zapewnienie miejsca stałego zamieszkania oraz przestrzeni do prowadzenia samowystarczalnego gospodarstwa domowego. Duża powierzchnia gruntu jest niezbędna do:
· zachowania intymności i izolacji od uciążliwości (charakterystyczne dla zabudowy wiejskiej),
· realizacji pasji ogrodniczych i hobbystycznej hodowli zwierząt na własne potrzeby (samowystarczalność żywnościowa),
· zapewnienia odpowiedniego dobrostanu zwierząt (pastwisko). Każdy metr kwadratowy nabytego gruntu będzie ściśle związany z Pani aktywnością życiową w tym miejscu.
Na nieruchomości będzie Pani prowadziła działalność rolniczą hobbystyczną: uprawa warzyw, owoców i ziół oraz chów małego inwentarza (kozy, kury) wyłącznie na potrzeby własne.
Pod zabudowę i rekreacyjny ogród przydomowy planuje Pani przeznaczyć ok. 20% terenu, pozostałe 80% stanowić będzie sad, warzywnik i pastwisko oraz miejsce na kozy i kury.
Nie będzie uzyskiwała Pani żadnego przychodu ze sprzedaży produktów. Całość produkcji zostanie skonsumowana przez Panią i Pani domowników.
Odnosząc się do planowanych przez Panią wydatków na zakup opisanej nieruchomości wskazać należy, że w przypadku nabywania gruntu, w ramach realizacji własnych celów mieszkaniowych, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje, że musi to być określony grunt nabyty w określonym celu. O charakterze nabytego gruntu nie rozstrzyga jednak jedynie zamiar podatnika wybudowania na nim budynku mieszkalnego, ale charakter gruntu musi być oceniony w kontekście rzeczywistej i realnej możliwości jego zabudowy. Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem nabywany grunt ma zostać przeznaczony na realizację budowy budynku mieszkalnego oraz w dacie nabycia lub najpóźniej w terminie o jakim mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma nadawać się do zabudowy budynkiem mieszkalnym, stosownie do art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zwolnienie dotyczy bowiem nabycia gruntu pod budowę budynku mieszkalnego, a nie jakiegokolwiek gruntu, w tym np. rekreacyjnego czy rolnego.
Zatem, samo poniesienie wydatku na nabycie gruntu nie świadczy jeszcze o tym, że została spełniona przesłanka skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania.
Wskazać przy tym należy, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera wyjaśnienia, co stanowi podstawę do określenia przeznaczenia gruntu, w związku z tym konieczne jest odniesienie się, w tym zakresie, do przepisów zawartych w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 538).
Zgodnie z art. 2 pkt 12 ww. ustawy:
Ilekroć w ustawie jest mowa o „działce budowlanej” – należy przez to rozumieć nieruchomość gruntową lub działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego.
W myśl art. 4 ust. 1 ww. ustawy:
Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Z kolei, zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. ustawy:
W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym:
1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego;
2) sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
Stosownie do art. 6 ust. 2 ww. ustawy:
Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do:
1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich;
2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.
Charakter gruntu może zatem wynikać z przeznaczenia jakie zostało mu nadane w planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która w sytuacji, gdy dla danego terenu nie został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego określa sposób zagospodarowania i zabudowy terenu.
Z kolei stosownie do § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.):
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o zabudowie zagrodowej - należy przez to rozumieć w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych
Definiując pojęcie „gospodarstwo rolne” należy – stosownie do treści art. 2 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – odnieść się do przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1344 ze zm.).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym za gospodarstwo rolne uważa się:
Obszar gruntów, o których mowa w art. 1 (tj. sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza) o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.
Należy także uznać, że ustawodawca nie uzależnił przedmiotowego zwolnienia od konieczności – w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego – posiadania na moment nabycia gruntu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z której będzie wynikał sposób zmiany zagospodarowania terenu poprzez budowę budynku mieszkalnego – wystarczy, aby nie później niż w okresie trzech lat od sprzedaży nieruchomości stanowiącej źródło przychodu, taki warunek został spełniony. W takim przypadku zakup gruntu spełnia wymogi uprawniające do skorzystania z przedmiotowego zwolnienia, określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zauważyć należy także, że w przypadku wydatkowania środków ze sprzedaży nieruchomości na nabycie gruntu (pod budowę budynku mieszkalnego) ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera warunku rozpoczęcia na tej działce w określonym czasie budowy budynku mieszkalnego, tzn. ustawodawca nie zastrzegł, że zakup działki budowlanej będzie wydatkowaniem na własne cele mieszkaniowe podatnika tylko wtedy, gdy podatnik w określonym czasie rozpocznie budowę budynku mieszkalnego. Ustawodawca wymaga wyłącznie by zakup był podyktowany potrzebą realizacji własnego celu mieszkaniowego.
W przypadku, gdy przychód ze sprzedaży nieruchomości zostanie przeznaczony w okresie trzech lat od końca roku, w którym nastąpiło jej zbycie, na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. na nabycie gruntu, który – w tym ustawowym terminie – będzie posiadał przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego, co potwierdzać będą plan zagospodarowania przestrzennego albo aktualne warunki zabudowy i zagospodarowania terenu – uzyskany z tego tytułu dochód będzie zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Odnosząc się do wydatku na zakup nieruchomości stanowiącej przedmiot pytania nr 2 – nabycie gruntu rolnego o powierzchni (…) z wydaną decyzją o warunkach zabudowy pod budownictwo mieszkalne jednorodzinne – nie może stanowić w całości wydatku na „własne cele mieszkaniowe”, o którym mowa w ww. ustawie.
Nie można bowiem uznać, że część nieruchomości rolnej, która nie będzie przeznaczona pod budowę budynku mieszkalnego, ale na realizację pasji ogrodniczych i hobbystyczną hodowlę zwierząt na własne potrzeby, zachowanie intymności i izolacji od uciążliwości i zapewnienie odpowiedniego dobrostanu zwierząt (pastwisko), będzie służyła realizacji Pani własnych celów mieszkaniowych. Do celów mieszkaniowych – wymienionych w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ww. ustawy – ustawodawca nie zakwalifikował nabycia gruntów rolnych o innym przeznaczeniu niż budownictwo mieszkaniowe. Bez znaczenia pozostaje tu fakt, że cała nieruchomość będzie znajdowała się w jednej księdze wieczystej.
Do wydatków na własne cele mieszkaniowe, uprawniających do zastosowania zwolnienia przedmiotowego wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, będzie mogła Pani zaliczyć tylko wydatek poniesiony na nabycie gruntu w części przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego.
Natomiast nie stanowią wydatku na cele mieszkaniowe i do przedmiotowego zwolnienia nie uprawniają wydatki, które poniesie Pani na nabycie pozostałej części gruntu rolnego nieprzeznaczonego pod budowę budynku mieszkalnego.
Mając powyższe na uwadze, wydatkowanie przychodu uzyskanego ze sprzedaży dwóch działek w 2024 r. oraz w 2025 r. na zakup gruntu o powierzchni (…), sklasyfikowanego jako rolny, ale z wydaną decyzją o warunkach zabudowy pod budownictwo mieszkalne jednorodzinne, korzysta ze zwolnienia od podatku, uregulowanego w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy, ale jedynie w odniesieniu do tej części nieruchomości, która przeznaczona będzie pod budowę budynku mieszkalnego wykorzystywanego na cele mieszkaniowe. Nie sposób bowiem uznać, że cała działka, stanowiąca nieruchomość rolną będzie przeznaczona na cele mieszkaniowe.
We wniosku zajęła Pani stanowisko, że całość wydatków na nabycie ww. nieruchomości uprawnia do zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy. W związku z tym, że ze zwolnienia podatkowego nie będzie korzystała całość nieruchomości, którą planuje Pani nabyć - to Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 uznałem za nieprawidłowe.
W odniesieniu do wydatków na zakup gruntu rolnego z wydaną decyzją o warunkach zabudowy pod zabudowę zagrodową, wskazała Pani, że cały obszar planowanej do nabycia nieruchomości (o powierzchni (…)) będzie wykorzystywany wyłącznie do zaspokajania Pani własnych, osobistych potrzeb mieszkaniowych oraz bytowych związanych z byciem samowystarczalną żywnościowo. Planuje Pani zagospodarowanie terenu jako jednej, nierozerwalnej całości funkcjonalnej w następujący sposób: budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z infrastrukturą, strefa ogrodu przydomowego, strefa samowystarczalności żywnościowej (ogród, sad), część inwentarska na potrzeby własne oraz część izolacyjno-krajobrazowa. Decyzja o warunkach zabudowy będzie dotyczyła wyznaczonego obszaru pod budowę budynku mieszkalnego, natomiast pozostała część gruntu będzie pełniła funkcję uzupełniającą (ogród, zaplecze gospodarcze), stanowiąc z budynkiem mieszkalnym jedną nierozerwalną całość funkcjonalną i gospodarczą (jedna księga wieczysta). Nieruchomość będzie stanowiła jedną całość gospodarczą i prawną (jedna księga wieczysta). Dopuszcza Pani sytuację nabycia kilku działek ewidencyjnych jednocześnie jako jeden kompleks. Nieruchomość będzie służyła zaspokojeniu Pani celów mieszkaniowych poprzez zapewnienie miejsca stałego zamieszkania oraz przestrzeni do prowadzenia samowystarczalnego gospodarstwa domowego. Na nieruchomości będzie prowadziła Pani działalność rolniczą hobbystyczną (warzywa, owoce, kozy, kury) na potrzeby własne. Ok. 20% stanowić będzie zabudowa i ogród, ok. 80% sad, warzywnik i pastwisko. Nie będzie uzyskiwała Pani przychód ze sprzedaży rezultatów tej działalności.
Mając na uwadze przytoczone przepisy zauważyć należy, że aby skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, działka, na zakup której zostały wydatkowane środki ze sprzedaży nieruchomości, musi być działką pod budowę budynku mieszkalnego.
W związku z powyższym – nabycie ww. gruntu – nie może stanowić w całości wydatku na „własne cele mieszkaniowe”, o którym mowa w ww. ustawie. Nie można bowiem uznać, że część nieruchomości, która nie będzie przeznaczona pod budowę budynku mieszkalnego, ale na działalność rolniczą hobbystyczną (sad, warzywnik i pastwisko), będzie służyła realizacji Pani własnych celów mieszkaniowych. Do celów mieszkaniowych – wymienionych w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ww. ustawy – ustawodawca nie zakwalifikował nabycia gruntów o innym przeznaczeniu niż budownictwo mieszkaniowe. Bez znaczenia pozostaje tu fakt, że cała nieruchomość będzie stanowiła jedną całość gospodarczą i prawną (jedna księga wieczysta).
Do wydatków na własne cele mieszkaniowe, uprawniających do zastosowania zwolnienia przedmiotowego wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, będzie mogła Pani zaliczyć tylko wydatek poniesiony na nabycie gruntu w części przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego.
Natomiast nie stanowią wydatku na cele mieszkaniowe i do przedmiotowego zwolnienia nie uprawniają wydatki, które poniesie Pani na nabycie pozostałej części gruntu nieprzeznaczonego pod budowę budynku mieszkalnego.
Reasumując, mając na uwadze przedstawiony opis zdarzenia przyszłego oraz powołane powyżej przepisy prawa stwierdzić należy, że wydatkowanie przychodu uzyskanego ze sprzedaży dwóch działek w 2024 r. oraz w 2025 r. na zakup gruntu rolnego o powierzchni (…) z wydaną decyzją o warunkach zabudowy pod zabudowę zagrodową, korzysta ze zwolnienia od podatku, uregulowanego w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy, ale jedynie w odniesieniu do tej części nieruchomości, która przeznaczona będzie pod budowę budynku mieszkalnego wykorzystywanego na cele mieszkaniowe. Nie sposób bowiem uznać, że cała ww. nieruchomość będzie przeznaczona na cele mieszkaniowe.
We wniosku zajęła Pani stanowisko, że całość wydatków na nabycie ww. nieruchomości uprawnia do zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy. W związku z tym, że ze zwolnienia podatkowego nie będzie korzystała całość nieruchomości, którą planuje Pani nabyć – to Pani stanowisko w zakresie pytania nr 3 uznałem za nieprawidłowe.
Przechodząc do wydatków, które planuje Pani ponieść na zakup działki o statusie „rekreacyjnym”, na której dopuszczalna jest zabudowa mieszkaniowo-rekreacyjna budynku całorocznego, wskazała Pani, że cała nieruchomość będzie wykorzystywana jako Pani stałe miejsce zamieszkania (centrum życiowe). Podobnie jak w przypadku nieruchomości opisanych w sekcjach wcześniejszych, planuje Pani zagospodarowanie terenu w sposób zapewniający Pani samowystarczalność żywnościową oraz miejsce do codziennego bytowania. Na terenie działki, poza budynkiem mieszkalnym całorocznym, znajdzie się przydomowy ogród warzywny, zielnik oraz nasadzenia owocowe. Nieruchomość nie będzie wynajmowana turystom. Na nieruchomości nie będzie prowadzona żadna działalność gospodarcza. Działka będzie służyła celom mieszkaniowym (stałemu pobytowi), a funkcje wypoczynkowe będą jedynie naturalnym elementem posiadania własnego domu z ogrodem (odpoczynek po pracy). Zakłada Pani, że działka o statusie rekreacyjnym będzie miała powierzchnię od ok. (…) do ok. (…), co pozwoli na posadowienie budynku całorocznego oraz realizację przydomowych upraw na potrzeby własne. Działka ta stanie się Pani stałym miejscem zamieszkania. Budynek, który na niej powstanie lub już się na niej znajduje, zostanie przystosowany do przebywania w nim przez cały rok (ogrzewanie, izolacja termiczna, media). Powierzchnia działki zostanie w całości zagospodarowana na potrzeby Pani gospodarstwa domowego (miejsce zamieszkania, ogród warzywno-owocowy). Pani działalność będzie to wyłącznie hobbystyczna uprawa roślin (warzywnik, ogród zielny, sad) oraz ewentualny chów małego inwentarza (np. kury) na potrzeby własne domowników. Szacuje Pani, że ok. 50-70% powierzchni działki (poza obrysem budynku i podjazdu) zajmie ogród użytkowy i sad. Całość produkcji roślinnej i zwierzęcej będzie przeznaczona wyłącznie na własne potrzeby konsumpcyjne.
W tym miejscu należy przypomnieć, że za wydatki na cele mieszkaniowe uważa się m.in. budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego. Podkreślenia wymaga fakt, że o charakterze budynku decyduje funkcja, jakiej ma on służyć – czyli funkcja mieszkalna i tylko wydatki związane z budową takiego budynku uprawniają do ulgi.
Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.):
Ilekroć w ustawie jest mowa o budynku – należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 2a ww. ustawy:
Ilekroć w ustawie jest mowa o budynku mieszkalnym jednorodzinnym – należy przez to rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.
Ustawa dotycząca prawa budowlanego ani ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji „domu letniskowego”. Z wykładni systemowej można wywieść, że w pojęciu budynku mieszkalnego mieści się także pojęcie budynku mieszkalnego letniskowego.
Co do zasady, o tym czy dom można uznać za letniskowy czy za budynek mieszkalny, decyduje jego przeznaczenie, a więc funkcja, której ma służyć.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz. U. z 1999 r. Nr 112 poz. 1316 ze zm.) dom letniskowy należy do klasy budynków mieszkalnych.
Jednakże dla oceny możliwości skorzystania z ulgi istotne jest ustalenie, czy w danym budynku podatnik będzie realizował swoje cele mieszkaniowe, czy jedynie potrzeby związane z rekreacją i wypoczynkiem.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego utrwaliło się stanowisko, że dom letniskowy może być zaliczony do kategorii budynków mieszkalnych tylko wtedy, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela i jego bliskich, służąc tym samym zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Jeżeli podatnik korzysta z domu jedynie w celach wypoczynkowych, sezonowo, wówczas dom taki uznać należy za letniskowy. Zatem budynek mieszkalny ma stanowić ośrodek zaspokajania codziennych potrzeb związanych z zamieszkiwaniem i typowymi funkcjami mieszkania. Nie chodzi bowiem o wykorzystywanie budynku tylko okresowo, podczas wypoczynku, urlopów, dni wolnych itp.
Z orzecznictwa wynika, że dom letniskowy może służyć zaspokajaniu własnych celów mieszkaniowych. Przyjąć należy zatem, że działka faktycznie przeznaczona na własne cele mieszkaniowe, dla której wydano ostateczną decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku rekreacji indywidualnej, spełnia cele art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jednakże podkreślenia wymaga, że ustawodawca w przepisie art. 21 ust. 25 ustawy posługuje się sformułowaniem grunt pod budowę budynku mieszkalnego. Wydatki, od których ustawodawca uzależnia zastosowanie omawianego zwolnienia, powinny być dokonane na cele mieszkaniowe. Znajduje to potwierdzenie w brzmieniu omawianego przepisu, w którym w każdym z wymienionych w nim wydatków określa się jego przeznaczenie w postaci zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych.
Przeznaczenie gruntu na cele mieszkaniowe nie może wynikać wyłącznie z zamiarów nabywającego ten grunt podatnika. Charakter ten musi być oceniany nie tylko w kontekście rzeczywistej i realnej jego zabudowy, ale również w oparciu o formalne przeznaczenie tego gruntu. Nabyty grunt musi spełniać formalne warunki do wykorzystania go na cele mieszkaniowe.
Mając powyższe na uwadze, wydatkowanie przychodu uzyskanego ze sprzedaży dwóch działek w 2024 r. oraz w 2025 r. na zakup działki o statusie „rekreacyjnym”, na której dopuszczalna jest zabudowa mieszkaniowo-rekreacyjna budynku całorocznego, korzysta ze zwolnienia od podatku, uregulowanego w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 1 ww. ustawy.
Zatem w odniesieniu do pytania nr 4 Pani stanowisko uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów