0112-KDIL3.4012.312.2026.2.AK

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

24 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 24 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie:

·      braku opodatkowania podatkiem VAT świadczenia usług polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej;

·      dokumentowania świadczeń w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej.

Uzupełniła go Pani pismami z 21 maja 2026 r. (wpływ 22 maja 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Jest Pani adwokatem, prowadzi Pani działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG, kod działalności: 69.10.Z Działalność prawnicza.

Z ramienia Okręgowej Rady Adwokackiej została Pani wylosowana w latach 2022 r., 2024 r. oraz 2026 r. do świadczenia w wymiarze czterech godzin w tygodniu w każdym miesiącu w wylosowanych latach kalendarzowych w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej. Umowa była i jest podpisana z Gminą.

W umowie zostało wskazane, że zobowiązuje się Pani do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zorganizowanego przez Gminę Punktu Świadczenia Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, zgodnie z przepisami ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, o nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. W umowie oświadczyła Pani, że jest Pani uprawniona zgodnie z przepisami do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej.

Przedmiot umowy jest wykonywany w tzw. dyżurach w lokalu wskazanym przez Gminę oraz w dniu ustalonym przez stronę umowy. Kalkulacja i kwota wynagrodzenia jest stałą kwotą wpisaną w umowie. Lokal Gminy jest wyposażony w komputer, urządzenie wielofunkcyjne, biurko z fotelem, szafy na klucz, dwa krzesła. Lokal może być wykorzystywany wyłącznie dla celów świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a Pani jako zleceniobiorca ma obowiązek przestrzegać przepisów przeciwpożarowych, BHP oraz ochrony danych osobowych.

Zgodnie z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatna pomoc obejmuje czynności wskazane w art. 3 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie z ustawą, ma Pani obowiązek odmówić udzielenia pomocy w przypadku konfliktu interesów bądź gdyby udzielenie pomocy wiązało się z naruszeniem zasad etyki adwokackiej, wówczas powinna Pani wskazać inne punkty na terenie Gminy do obsługi uprawnionego korzystającego z punktu nieodpłatnej pomocy prawnej.

Jako adwokat jest Pani czynnym podatnikiem podatku VAT, wynagrodzenie otrzymane od Gminy będzie stanowiło Pani przychód. W związku z zawartą umową z Gminą nie ma Pani wpływu na wysokość przyznanego Pani wynagrodzenia, gdyż stanowi ono stałą ryczałtowaną kwotę.

Za czynności wykonywane w ramach umowy nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego, gdyż ponosi je Gmina – zarówno w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych. Wykonując umowę nie może Pani przyjmować od osób uprawnionych żadnych korzyści materialnych za udzielenie świadczeń ani udzielać informacji odpłatnie, czy też dostarczać wizytówek dotyczących jakichkolwiek odpłatnych swoich świadczeń w ramach działalności gospodarczej ani przyjmować innych osób nie zapisanych przez Gminę na pełniony przez Panią dyżur w ramach umowy. W punkcie świadczonym przez Panią na podstawie umowy z Gminą nie używa Pani swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje sporządzanych projektów pism, nie reprezentuje klientów Punktu przed sądami, organami, urzędami. Nie wykonuje Pani w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej typowych czynności, które wykonuje w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej.

Świadcząc usługi w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej z Gminą, nie wyraża Pani oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Gminy. Nieodpłatna pomoc prawna nie polega na wyrażaniu oświadczeń w imieniu i na rzecz Gminy, ani w imieniu osoby udzielającej porad. Za czynności wykonywane w ramach umowy nie ponosi Pani żadnego ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego. Udzielając porady nie jest Pani za nią odpowiedzialna, ponieważ nie udziela jej Pani na podstawie prawa o adwokaturze. Tym bardziej OC zawodowe nie obejmuje porad w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej. Umowa nie nakłada na Panią odpowiedzialności za udzielone porady.

Umowa o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przewiduje stałe, określone z góry wynagrodzenie za świadczone usługi nieodpłatnej pomocy prawnej. Nie występuje wynagrodzenie zmienne. Wynagrodzenie, które otrzymywała Pani i będzie otrzymywać od Gminy za wykonywanie usług nieodpłatnej pomocy prawnej, będzie stanowiło przychód, o którym mowa w przepisach artykułu 13 punkt 8 litera a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nieodpłatna pomoc prawna udzielana przez Panią jako zleceniobiorcę obejmuje:

1)  poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osobą uprawnioną” o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym lub

2)  wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego lub sporządzenie projektu pisma w sprawie, o których mowa w pkt 1) i 2), z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym, lub

3)  sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową. Nieodpłatna pomoc prawna polega na informowaniu i edukowaniu petentów (po zapoznaniu się z ich stanem faktycznych) o ich prawach, obowiązkach, i pomocy przy (tu trzeba podkreślić) projektach pism.

W uzupełnieniach do wniosku wskazała Pani następujące informacje:

Usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, o których mowa we wniosku, świadczy Pani na podstawie umowy o współpracy zawartej z Gminą.

W związku z wykonywanymi czynnościami w ramach zawartych powyższych umów, nie dysponuje Pani niezależnością i samodzielnością. W zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych ryzyko ekonomiczne ponosi Gmina, bowiem ona ma obowiązek to wszystko zapewnić, zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministerstwa Sprawiedliwości z 21 grudnia 2018 r. Nie ma Pani żadnego wpływu na wysokość przyznanego Pani wynagrodzenia wynikającego z zawartej umowy. Wynagrodzenie jest określone w stałej kwocie za jeden dyżur, niezmiennej przez cały rok trwania umowy. Jego ostateczna wartość waha się jedynie w poszczególnych miesiącach w zależności od tego, ile dni pełni Pani dyżur w punkcie NPP. Wszystkie porady prawne umawiane są przez Urząd Miasta. Nie ma Pani żadnego wpływu na umawiane porady prawne. Również zakres udzielanych porad prawnych jest określony przez ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, tj. art. 3 tej ustawy wskazujący, że nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

1)  poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osobą uprawnioną”, o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym lub

2)  wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub

3)  sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym, lub

3a) nieodpłatną mediację, lub

4)  sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.

W związku z realizacją opisanych we wniosku usług nie ponosi Pani jakichkolwiek kosztów. Wszystkie koszty, takie jak zakup materiałów biurowych, programu LEX, kosztów związanych z utrzymaniem lokalu spoczywa po stronie zleceniodawcy, tj. Gminy.

Pytania

1.  Czy zawierając umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z Gminą, której przedmiotem jest świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w oparciu o ustawę z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, jest Pani zobowiązana do odprowadzania podatku VAT od otrzymywanego wynagrodzenia?

2.  Czy z tytułu świadczonych usług nieodpłatnej pomocy prawnej może Pani wystawiać jako Kancelaria Adwokacka notę księgową, a nie fakturę?

Pani stanowisko w sprawie

Ad I.

W Pani ocenie, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartej z Gminą umową w roku 2022, 2024 oraz obecnie w 2026 na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT).

Kluczowym w tym zakresie jest art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku VAT, który stanowi, jakich czynności nie uznaje się za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą. Przepis stanowi, że aby odpłatne świadczenie usług było opodatkowane VAT-em, muszą one być świadczone w ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnika, który w związku z ich wykonaniem, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług. Działalnością gospodarczą podatnika jest działalność prawnicza, klasyfikowana wg kodu PKD 69.10.Z. Działalność ta obejmuje m.in. doradztwo prawne, przygotowywanie dokumentów prawnych: umów, ugód, porozumień, regulaminów, testamentów oraz reprezentowanie jednej strony przeciwko drugiej przed sądami, organami, urzędami RP.

Mając na uwadze powyższe, aby świadczone na rzecz Gminy usługi nieodpłatnej pomocy prawnej były opodatkowane VAT-em, musiałyby być one świadczone w ramach prowadzonej działalności, a tak nie jest, bowiem w kontaktach z klientami nieodpłatnej pomocy prawnej nie działa Pani jako kancelaria, lecz jako osoba fizyczna – prywatna – adwokat pozostający w dyspozycji Gminy, który nie ma żadnego wpływu na dobór klientów, bowiem zapisów dokonuje Gmina, a klient składa jedynie oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Nie używa Pani w punkcie logo kancelarii, pieczątki i nie podpisuje się na sporządzonych projektach pism. Nie reprezentuje Pani tych osób przed sądem i nie pobiera od nich wynagrodzenia. Lokal, w którym świadczy Pani porady, zgodnie z zapisami umowy, może być wykorzystywany wyłącznie do celów świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. W przypadku, gdy klient przychodzi z problemem dotyczącym sprawy, która jest w toku, np. zawisła przed sądem, w takiej sytuacji w ogóle nie sporządza Pani pism, a jedynie poucza Pani o prawach i uprawnieniach tej osoby wynikających z toczącego się postępowania. Wyjątkiem są wnioski o ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub zwolnienie od ponoszenia kosztów sadowych, wówczas takie projekty może Pani sporządzić, ale to są projekty i się pod nimi Pani także nie podpisuje. W punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej nie wykonuje Pani typowych czynności, charakterystycznych dla prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej. W zakresie warunków wykonywania umowy i wynagrodzenia, jest Pani całkowicie podporządkowana Gminie, tak jak w stosunku pracy i w żadnym zakresie nie występuje Pani świadcząc usługi jako Kancelaria, a jako osoba prywatna – fizyczna. Pani wynagrodzenie jest ryczałtowe i nie zależy od ilości udzielonych porad. Miejsce świadczenia jest z góry wyznaczone w określonej miejscowości, pod wskazanym adresem, nr lokalu i według ściśle określonych godzin. Nie ponosi Pani zatem ryzyka ekonomicznego ani gospodarczego. Jedynym kosztem są ewentualnie koszty dojazdu do punktu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy: przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy: przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1)  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2)  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3)  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność powinna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.

W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy: Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy: Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Według art. 15 ust. 3 ustawy: Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:

1)  z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;

2)  (uchylony)

3)  z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Wobec powyższego uważa Pani, że spełnia Pani łącznie wszystkie przesłanki art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT i nie powinna Pani płacić podatku od świadczenia na rzecz Gminy usług nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartych umów.

Ad II. (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniach do wniosku)

W uzupełnieniu stanowiska w zakresie postawionego we wniosku pytania nr 2 wskazuje Pani, że dochód uzyskany w ramach wykonywania umowy o NPP nie jest dochodem, o jakim mowa w art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie, które otrzymuje Pani od Gminy za wykonywane czynności na podstawie umów o NPP, stanowi przychody, o których mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia, uzyskiwane od osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Nie będą to natomiast przychody, o których mowa w art. 12 ust. 1-6 ustawy. Za czynności wykonywane w ramach umów NPP nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego. Ponosi je Gmina. W zakresie wypłaty wynagrodzenia ryzyko gospodarcze ponosi Gmina.

Udzielanie nieodpłatnych porad prawnych w ramach umowy z Gminą nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług – VAT. Z tytułu realizacji tych umów nie ma Pani obowiązku wystawienia faktury, a może wystawić jako Kancelaria Adwokacka notę księgową.

Kluczowym artykułem w tym zakresie jest art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług, który stanowi, jakich czynności nie uznaje się za wykonywaną samodzielne działalność gospodarczą. Nieodpłatne porady prawne nie mieszczą się w zakresie działalności prawnej, bowiem są klasyfikowane według innego kodu. Cytowany artykuł stanowi o trzech warunkach, które muszą być spełnione, aby wykonywane czynności nie były samodzielnie wykonywaną działalnością gospodarczą. Warunek pierwszy – przychody z tytułu wykonywanych czynności muszą mieścić się w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Pani, są to przychody wymienione w art. 13 pkt 8a ustawy – przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia z osobą prawną, którą jest Gmina. Nie ma tu znaczenia nazwa umowy, bowiem o jej istocie przesądza jej treść oraz zamiar stron i cel umowy. Celem umowy współpracy jest świadczenie przez Wykonawcę określonego rodzaju usług świadczenia nieodpłatnych porad prawnych, do których stosuje się, zgodnie z artykułem 750 Kodeksu cywilnego przepisy o zleceniu. Warunek drugi – związanie stron węzłami tworzącymi stosunek prawny, co do warunków wykonywania czynności wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wobec osób trzecich, stosunek prawny łączący strony zbliżony jest do stosunku pracy i Wykonawca nie ma samodzielności i niezależności w zakresie świadczonych usług i jest podporządkowany Zlecającemu w zakresie warunków wykonywania umowy i wynagradzania. Wykonawca nie ma wpływu na umiejscowienie punktu, godziny dyżuru, dobór klientów, wynagrodzenie. Wykonawca nie może brać pieniędzy od klientów za świadczoną pomoc ani polecać im swoich prywatnych usług i innych osób. Wykonawca nie używa w punkcie swojej pieczątki ani szyldu Kancelarii, nie podpisuje sporządzonych projektów pism. To powoduje, że pomimo, iż zawiera Pani umowy z Gminą, jako Kancelaria Adwokacka, to w punktach porad prawnych nie reprezentuje Pani swojej kancelarii, lecz świadczy pomoc prawną i obywatelską z ramienia Zleceniodawcy i w ograniczonym ustawą ONPP zakresie. Zapewnienie przez Gminę infrastruktury, lokalu i pełnego wyposażenia punktu powoduje, iż Wykonawca nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani gospodarczego, bowiem ma zapewnione stałe, zryczałtowane wynagrodzenie. Jeżeli chodzi o odpowiedzialność wobec osób trzecich, to zgodnie z wytycznymi Ministra Finansów warunek uważa się za spełniony, gdy odpowiedzialność jest po stronie Zlecającego albo gdy umowa nie przewiduje takiej odpowiedzialności. Bez znaczenia pozostaje w tym kontekście odpowiedzialność Zleceniobiorcy, wynikająca z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Powyższe by oznaczało, że na gruncie art. 15 ust. 3 punkt 3 ustawy o VAT, milczenie umowy w zakresie odpowiedzialności wobec osób trzecich uważa się za spełnienie warunku braku tej odpowiedzialności po stronie Wykonawcy, nawet jeżeli jego odpowiedzialność jest przewidziana w innych przepisach prawa. Wykonawca uważa, że świadcząc usługi w ramach nieodpłatnych porad prawnych, nie działa, jako samodzielny podmiot gospodarczy, jako profesjonalista, jak w przypadku swojej prywatnej działalności gospodarczej pomimo, że umowę z Zleceniodawcą zawiera jako Kancelaria Adwokacka.

Wobec powyższego, zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.

Odnośnie więc sposobu rozliczania się z Gminą – pytanie nr 2 – to najbardziej właściwym wydaje się wystawianie jako Kancelaria Adwokacka noty księgowej. Skoro bowiem opisane w stanie faktycznym usługi nie będą opodatkowane VATem, to nie będzie podstaw do wystawiania faktury z tego tytułu. Jeżeli ww. Usługi nie będą uznane za samodzielnie wykonywaną działalność gospodarczą, to nie będzie także podstaw do wystawienia rachunku.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi, należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.

W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Według art. 15 ust. 3 ustawy:

Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Z przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

·      wykonywania tych czynności,

·      wynagrodzenia, oraz

·      odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym, kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności, istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT), od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.

Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności wynikającej z charakteru stosunku prawnego łączącego Panią oraz Gminę.

Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE Rady”. Na podstawie tego przepisu:

Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”, które zostało użyte w art. 9. Jak stanowi ten przepis:

W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.

Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:

Przy czym zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i usług.

To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością wykonywaną okazjonalnie nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.

Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.

Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże, poddanie się niektórym dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać (pkt 6).

Pani wątpliwości w pierwszej kolejności sprowadzają się do ustalenia, czy zawierając umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z Gminą jest Pani zobowiązana do odprowadzania podatku VAT od otrzymywanego wynagrodzenia.

Jak wynika z opisu sprawy otrzymywane przez Panią wynagrodzenie stanowi i będzie stanowiło przychód z działalności wykonywanej osobiście, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W tej sytuacji należy przeanalizować, czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione pozostałe warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy.

Zauważam, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy o współpracy (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą – Panią a zleceniodawcą – Gminą wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca (Pani) występuje w charakterze podatnika VAT.

Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady, w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w rozpatrywanej sprawie Gminy.

W tym kontekście zauważenia wymaga, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.

Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową, odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Jak wynika z opisu sprawy:

·      Jest Pani adwokatem, prowadzi Pani działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG. Jako adwokat jest Pani czynnym podatnikiem podatku VAT.

·      Z ramienia Okręgowej Rady Adwokackiej została Pani wylosowana w latach 2022 r., 2024 r. oraz 2026 r. do świadczenia w wymiarze czterech godzin w tygodniu w każdym miesiącu w wylosowanych latach kalendarzowych w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej. Umowa była i jest podpisana z Gminą.

·      W punkcie, w którym świadczy Pani na podstawie umowy z Gminą usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nie używa Pani swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje sporządzanych projektów pism, nie reprezentuje klientów Punktu przed sądami, organami, urzędami. Nie wykonuje Pani w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej typowych czynności, które wykonuje w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej. Świadcząc usługi w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej z Gminą, nie wyraża Pani oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Gminy.

·      Przedmiot umowy jest wykonywany w tzw. dyżurach w lokalu wskazanym przez Gminę oraz w dniu ustalonym przez stronę umowy.

·      Za czynności wykonywane w ramach umowy nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego, gdyż ponosi je Gmina– zarówno w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych.

·      Za czynności wykonywane w ramach umowy nie ponosi Pani żadnego ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego. Udzielając porady nie jest Pani za nią odpowiedzialna, ponieważ nie udziela jej Pani na podstawie prawa o adwokaturze. Umowa nie nakłada na Panią odpowiedzialności za udzielone porady.

·      W związku z zawartą umową z Gminą nie ma Pani wpływu na wysokość przyznanego Pani wynagrodzenia, gdyż stanowi ono stałą ryczałtowaną kwotę.

·      Umowa o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przewiduje stałe, określone z góry wynagrodzenie za świadczone usługi nieodpłatnej pomocy prawnej. Nie występuje wynagrodzenie zmienne.

·      Lokal Gminy jest wyposażony w komputer, urządzenie wielofunkcyjne, biurko z fotelem, szafy na klucz, dwa krzesła. Lokal może być wykorzystywany wyłącznie dla celów świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a Pani jako zleceniobiorca ma obowiązek przestrzegać przepisów przeciwpożarowych, BHP oraz ochrony danych osobowych.

·      W związku z wykonywanymi czynnościami w ramach zawartych powyższych umów nie dysponuje Pani niezależnością i samodzielnością.

·      W związku z realizacją opisanych we wniosku usług nie ponosi Pani jakichkolwiek kosztów. Wszystkie koszty takie jak zakup materiałów biurowych, programu LEX, kosztów związanych z utrzymaniem lokalu spoczywa po stronie zleceniodawcy, tj. Gminy.

Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, na podstawie umowy zawartej przez Panią z Gminą, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.

Realizując czynności na podstawie umowy zawartej z Gminą nie ponosi Pani bowiem odpowiedzialności wobec osób trzecich za wykonywane czynności, a także ryzyka gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi czynnościami.

Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanej we wniosku umowy powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pani jako Zleceniobiorca związana jest ze Zleceniodawcą więzami prawnymi, co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności zlecającego wobec osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej warunek ten będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Wobec powyższego, w odniesieniu do świadczonych przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, o których mowa we wniosku, zaistniały przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, co oznacza, że zostały spełnione kryteria wyłączające świadczenie usług objętych zawartą przez Panią umową z Gminą z czynności podlegających ustawie.

Zatem, świadczenie przez Panią, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, opisanych usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, nie stanowi/nie będzie stanowiło wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie jest/nie będzie Pani z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług, a wykonywane czynności nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu tym podatkiem.

Podsumowując, stwierdzam, że udzielanie przez Panią nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy z Gminą nie stanowi/nie będzie stanowiło świadczenia usług w ramach samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT. W związku z tym, nie jest/nie będzie Pani zobowiązana do odprowadzania podatku VAT od otrzymywanego wynagrodzenia na podstawie ww. umowy.

Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 oceniłem jako prawidłowe.

Pani wątpliwości dotyczą także ustalenia, czy z tytułu świadczonych usług nieodpłatnej pomocy prawnej może Pani wystawiać notę księgową a nie fakturę.

W odniesieniu do Pani wątpliwości wskazuję, że zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:

Przepis art. 106e ust. 1 ustawy zawiera katalog obligatoryjnych danych, które powinna zawierać faktura.

Stosownie do art. 106i ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:

W świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku VAT, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.

Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego (potwierdzeniem nabycia określonych towarów i usług lub też otrzymania zaliczki). Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.

Faktura jest dokumentem sformalizowanym (potwierdzającym zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego), który powinien spełniać szereg wymogów przewidzianych przepisami prawa.

Ponadto wskazać należy, że z powyższych przepisów wynika, że faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi.

Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem, podatnik nie może z tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wystawić faktury.

Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622):

Zatem, obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie w ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek wystawienia faktury.

Jak wskazano powyżej, wykonywane przez Panią czynności na rzecz Gminy, tj. nieodpłatnej pomocy prawnej, nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji, brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Należy zatem stwierdzić, że dopuszczalne jest/będzie dokumentowanie takich transakcji dokumentem rozliczeniowym, np. notą księgową. Nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy o podatku VAT i jako taka nie jest objęta regulacją tych przepisów, brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług dla takiego sposobu dokumentowania.

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie jej upoważnienia w żadnym zakresie nie regulują kwestii wystawiania not księgowych. Brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie ww. przepisów dla takiego sposobu udokumentowania.

W konsekwencji, ponieważ wykonywane przez Panią czynności na rzecz Gminy, tj. udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, to otrzymane przez Panią wynagrodzenie może być udokumentowane na podstawie innych dokumentów księgowych niebędących fakturą, w tym not księgowych.

Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 oceniłem jako prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy:

·      stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia;

·      zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wskazuję, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.