0112-KDIL2-1.4011.741.2026.1.JK

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 sierpnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 5 sierpnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest osobą fizyczną prowadzącą od dnia 10 stycznia 1997 r. jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą „(…). Zgodnie z wpisem do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej przeważającym przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej jest sprzedaż hurtowa pozostałych półproduktów (PKD 46.86.Z). W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawca zajmuje się dystrybucją tłuszczów zwierzęcych wykorzystywanych między innymi w przemyśle paszowym oraz chemicznym, a także świadczy usługi transportu drogowego towarów przy wykorzystaniu cystern. Usługi transportowe wykonywane są zarówno na rzecz kontrahentów krajowych, jak i zagranicznych. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Wnioskodawca dokonuje również transakcji importowych oraz eksportowych, osiągając przychody oraz ponosząc koszty wyrażone w walutach obcych. Dla celów prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawca prowadzi księgi rachunkowe.

W latach 2021-2023 Wnioskodawca zawierał z bankiem walutowe kontrakty terminowe typu FX Forward. Umowa ramowa regulująca zasady zawierania przedmiotowych transakcji została zawarta przez Wnioskodawcę jako przedsiębiorcę, natomiast wszelkie rozliczenia wynikające z zawieranych kontraktów następowały za pośrednictwem rachunku bankowego wykorzystywanego przez Wnioskodawcę w prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na obrocie instrumentami finansowymi, instrumentami pochodnymi ani świadczeniu usług finansowych. Zawieranie walutowych kontraktów terminowych nie stanowiło przedmiotu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, lecz miało charakter uboczny względem zasadniczej działalności operacyjnej polegającej na dystrybucji tłuszczów zwierzęcych oraz świadczeniu usług transportowych.

Początkowo część zawieranych przez Wnioskodawcę kontraktów FX Forward miała na celu ograniczenie ryzyka zmian kursów walut związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Kontrakty te nie były jednak przypisywane do konkretnych faktur sprzedażowych lub zakupowych, konkretnych należności, zobowiązań, umów handlowych ani poszczególnych transakcji importowych lub eksportowych. Nie istniał również system ewidencyjny pozwalający na powiązanie poszczególnych kontraktów terminowych z określonymi zdarzeniami gospodarczymi. Kontrakty zawierane były w celu ograniczenia ogólnego ryzyka zmian kursów walut wynikającego z prowadzonej działalności gospodarczej, bez ich przypisywania do konkretnych rozliczeń handlowych.

W toku współpracy z bankiem Wnioskodawca zaobserwował, że zawieranie walutowych kontraktów terminowych może prowadzić do osiągania dodatnich wyników finansowych niezależnie od ich funkcji związanej z ograniczaniem ryzyka kursowego. W konsekwencji, obok kontraktów zawieranych pierwotnie w związku z ograniczaniem ryzyka kursowego, Wnioskodawca zaczął zawierać również kontrakty, których celem było osiąganie korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut. Tym samym w okresie objętym niniejszym wnioskiem część zawieranych kontraktów pełniła funkcję ograniczenia ryzyka kursowego, natomiast część zawierana była również z zamiarem osiągnięcia zysku wynikającego ze zmian kursów walut. Wnioskodawca nie informował banku przy zawieraniu poszczególnych kontraktów o celu ich zawarcia, a wszystkie kontrakty były zawierane na podstawie tej samej umowy ramowej, na jednakowych zasadach oraz rozliczane w identyczny sposób. Ze względu na znaczną liczbę zawartych transakcji oraz upływ czasu Wnioskodawca nie jest obecnie w stanie przyporządkować poszczególnych kontraktów do celu, w jakim zostały zawarte, tj. ustalić, które z nich zostały zawarte przede wszystkim w celu ograniczenia ryzyka kursowego, a które miały charakter inwestycyjny, ukierunkowany na osiągnięcie zysku wynikającego ze zmian kursów walut. W szczególności Wnioskodawca nie dysponuje dokumentacją pozwalającą na dokonanie takiego przyporządkowania.

Jednocześnie wszystkie zawarte przez Wnioskodawcę kontrakty były rozliczane w jednakowy sposób. Ich realizacja nie prowadziła do faktycznej wymiany pełnych kwot walut wynikających z zawartych kontraktów. W ramach realizacji poszczególnych kontraktów nie dochodziło do faktycznego nabycia ani sprzedaży waluty obcej przez Wnioskodawcę. Rozliczenie każdego z kontraktów następowało wyłącznie poprzez rozliczenie pieniężne pomiędzy stronami, polegające na zapłacie różnicy wynikającej z porównania kursu waluty ustalonego w dniu zawarcia kontraktu z kursem obowiązującym w dniu jego rozliczenia.

W przypadku, gdy rozliczenie kontraktu skutkowało osiągnięciem dodatniego wyniku po stronie Wnioskodawcy, bank dokonywał na jego rzecz wypłaty środków pieniężnych odpowiadających wartości osiągniętego wyniku. Natomiast w przypadku, gdy rozliczenie kontraktu skutkowało osiągnięciem ujemnego wyniku po stronie Wnioskodawcy. Wnioskodawca zobowiązany był do dokonania zapłaty na rzecz banku kwoty odpowiadającej wartości tego ujemnego wyniku.

W okresie objętym niniejszym wnioskiem część zawartych kontraktów zakończyła się osiągnięciem dodatniego wyniku finansowego, natomiast część zakończyła się osiągnięciem ujemnego wyniku finansowego. W konsekwencji Wnioskodawca zarówno otrzymywał od banku środki pieniężne z tytułu korzystnego rozliczenia poszczególnych kontraktów, jak również dokonywał wpłat na rzecz banku w związku z niekorzystnym rozliczeniem pozostałych kontraktów.

Pomimo że część kontraktów była pierwotnie zawierana w celu ograniczenia ryzyka kursowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, a część miała charakter ukierunkowany na osiągnięcie korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut, wszystkie kontrakty były realizowane w jednakowy sposób, na podstawie tej samej umowy ramowej, przy zastosowaniu identycznego mechanizmu rozliczeń oraz z wykorzystaniem tego samego rachunku bankowego. Wnioskodawca nie prowadził odrębnej ewidencji pozwalającej na rozróżnienie poszczególnych kategorii kontraktów ani nie ujmował ich w odmienny sposób dla celów podatkowych.

Wnioskodawca wykazał osiągnięte dodatnie wyniki z realizacji kontraktów FX Forward w składanych zeznaniach podatkowych PIT-38. Jednocześnie ujemne wyniki osiągnięte na realizacji pozostałych kontraktów nie zostały uwzględnione przy ustalaniu podstawy opodatkowania.

W związku z powyższym Wnioskodawca powziął wątpliwość, czy opisany sposób rozliczenia jest prawidłowy na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W szczególności wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą prawidłowej kwalifikacji podatkowej wyników osiąganych z realizacji opisanych walutowych kontraktów terminowych FX Forward, ustalenia właściwego źródła przychodów, możliwości uwzględnienia ujemnych wyników osiągniętych na realizacji poszczególnych kontraktów przy ustalaniu dochodu podlegającego opodatkowaniu oraz sposobu ustalenia dochodu podlegającego opodatkowaniu zgodnie z art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pytania

1.  Czy przychody osiągane przez Wnioskodawcę z tytułu realizacji praw wynikających z walutowych kontraktów terminowych FX Forward, zawieranych częściowo w celu ograniczenia ryzyka zmian kursów walut związanych z prowadzona, działalnością gospodarczą, a częściowo również w celu osiągania korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut, rozliczanych wyłączne poprzez pieniężne rozliczenie różnicy pomiędzy kursem kontraktowym a kursem obowiązującym w dniu rozliczenia kontraktu, stanowią przychody z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b tej ustawy?

2.  W przypadku uznania, że przychody osiągane przez Wnioskodawcę z tytułu realizacji praw wynikających z walutowych kontraktów terminowych FX Forward stanowią przychody z kapitałów pieniężnych podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, czy ujemny wynik osiągnięty przez Wnioskodawcę na realizacji praw wynikających z tych kontraktów podlega uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu albo straty zgodne z art. 30b ust. 2 pkt 3 tej ustawy?

3.  W przypadku uznania, że ujemny wynik osiągnięty przez Wnioskodawcę na realizacji praw wynikających z walutowych kontraktów terminowych FX Forward podlega uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu albo straty zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, czy na gruncie art. 30b ust. 2 pkt 3 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 38a tej ustawy ujemny wynik osiągnięty na realizacji praw wynikających z poszczególnych kontraktów powinien zostać zakwalifikowany jako koszt uzyskania przychodów, czy też z uwagi na sposób rozliczenia tych kontraktów dochód albo stratę należy ustalić jako wynik netto (per saldo) osiągnięty w danym roku podatkowym, stanowiący różnicę pomiędzy łączną wartością dodatnich oraz ujemnych rozliczeń wynikających z realizacji wszystkich kontraktów w tym roku?

Pana stanowisko w sprawie

W Pana ocenie, przed przystąpieniem do analizy przedstawionego zagadnienia konieczne jest wyjaśnienie charakteru prawnego oraz ekonomicznego walutowych kontraktów terminowych typu FX Forward rozliczanych bez fizycznej dostawy waluty, gdyż sposób ich funkcjonowania ma zasadnicze znaczenie dla określenia skutków podatkowych ich realizacji.

Walutowy kontrakt terminowy typu Forward stanowi pochodny instrument finansowy, którego wartość uzależniona jest od kursu waluty będącej instrumentem bazowym. Strony kontraktu uzgadniają w dniu jego zawarcia kurs wymiany waluty oraz termin przyszłego rozliczenia transakcji. Ekonomiczny rezultat kontraktu zależy od relacji pomiędzy kursem ustalonym przy zawarciu kontraktu a kursem obowiązującym w dniu jego realizacji.

Definicja pochodnych instrumentów finansowych została zawarta w art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który odsyła w tym zakresie do przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Do tej kategorii instrumentów zaliczane są między innymi kontrakty terminowe typu forward, opcje oraz pozostałe instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest waluta.

W praktyce obrotu gospodarczego funkcjonują dwa zasadnicze rodzaje kontraktów walutowych typu Forward. Pierwszą kategorię stanowią kontrakty rzeczywiste, których wykonanie prowadzi do faktycznej dostawy waluty pomiędzy stronami transakcji. W wyniku realizacji takiego kontraktu dochodzi do rzeczywistego nabycia jednej waluty i zbycia drugiej waluty według kursu ustalonego przy zawarciu kontraktu.

Drugą kategorię stanowią kontrakty rozliczane bez fizycznej dostawy waluty, określane jako kontrakty nierzeczywiste albo Non-Deliverable Forward. W tym przypadku strony nie dokonują faktycznej wymiany pełnych kwot walut wynikających z kontraktu. W dniu rozliczenia ustalana jest wyłącznie różnica pomiędzy kursem kontraktowym a kursem referencyjnym obowiązującym w dniu realizacji instrumentu. Następnie jedna ze stron zobowiązana jest do zapłaty na rzecz drugiej strony kwoty pieniężnej odpowiadającej ustalonej różnicy.

Oznacza to, że w przypadku kontraktów Forward rozliczanych bez fizycznej dostawy waluty przedmiotem rozliczenia nie jest waluta jako taka, lecz wynik finansowy osiągnięty w następstwie realizacji praw i obowiązków wynikających z instrumentu pochodnego.

W konsekwencji podatnik nie nabywa waluty obcej ani nie zbywa waluty obcej w nominalnych kwotach określonych w kontrakcie. Jedynym bezpośrednim skutkiem gospodarczym realizacji kontraktu jest powstanie po jednej ze stron roszczenia o otrzymanie określonej kwoty pieniężnej, a po drugiej stronie odpowiadającego mu obowiązku zapłaty. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1838/09, wskazano, że nierzeczywiste kontrakty Forward nie prowadzą do dostawy instrumentu bazowego, lecz polegają na pieniężnym rozliczeniu różnicy pomiędzy kursem terminowym a kursem obowiązującym w dniu realizacji kontraktu. W konsekwencji przy tego rodzaju instrumentach nie dochodzi do faktycznej dostawy waluty, lecz do rozliczenia pieniężnego pomiędzy stronami kontraktu.

Również w późniejszym orzecznictwie rozróżniano kontrakty rzeczywiste od kontraktów rozliczanych bez fizycznej dostawy instrumentu bazowego, wskazując, że w pierwszym przypadku realizacja kontraktu prowadzi do wymiany aktywów, natomiast w drugim przypadku przedmiotem rozliczenia pozostaje wynik finansowy osiągnięty na instrumencie pochodnym. Na rozróżnienie to zwrócono uwagę między innymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 310/17.

Powyższa kwalifikacja ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skoro w przypadku opisanych kontraktów nie dochodzi do obrotu walutą, lecz do realizacji praw wynikających z pochodnego instrumentu finansowego, skutki podatkowe ich realizacji powinny być oceniane przede wszystkim przez pryzmat przepisów regulujących opodatkowanie pochodnych instrumentów finansowych, a nie przepisów odnoszących się do sprzedaży waluty lub rozliczania podatkowych różnic kursowych.

Jednocześnie należy podkreślić, że dodatni oraz ujemny wynik osiągany na kontraktach Forward rozliczanych bez fizycznej dostawy waluty stanowią dwa przeciwstawne skutki realizacji tego samego rodzaju instrumentu finansowego. W obu przypadkach źródłem przysporzenia albo uszczuplenia majątkowego jest identyczne zdarzenie prawne i gospodarcze, tj. realizacja praw i obowiązków wynikających z pochodnego instrumentu finansowego.

Zarówno wypłata środków przez bank na rzecz podatnika, jak i obowiązek zapłaty środków przez podatnika na rzecz banku stanowią ekonomicznie dwa możliwe rezultaty tego samego mechanizmu rozliczenia kontraktu.

Kontrakt może zostać rozliczony korzystnie albo niekorzystnie dla podatnika w zależności od relacji pomiędzy kursem kontraktowym a kursem przyjętym do rozliczenia instrumentu.

Powyższa konstatacja ma zasadnicze znaczenie dla dalszej analizy sposobu ustalenia dochodu podlegającego opodatkowaniu, gdyż pozwala stwierdzić, że skutków podatkowych realizacji kontraktów nie można oceniać wyłącznie przez pryzmat dodatnich przepływów pieniężnych. Uwzględnienia wymagają również definitywne uszczuplenia majątku Wnioskodawcy powstałe w wyniku realizacji kontraktów zakończonych wynikiem ujemnym.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1.

W ocenie Wnioskodawcy, przychody osiągane z tytułu realizacji praw wynikających z walutowych kontraktów terminowych FX Forward, zawieranych częściowo w celu ograniczenia ryzyka zmian kursów walut związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, a częściowo również w celu osiągania korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut, stanowią przychody z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b tej ustawy.

Punktem wyjścia dla prawidłowej kwalifikacji podatkowej opisanych przysporzeń jest określenie właściwego źródła przychodów. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych opiera się na zasadzie rozdzielności źródeł przychodów, a zaliczenie przysporzenia do określonego źródła wpływa zarówno na sposób ustalenia dochodu, jak również na zasady jego opodatkowania oraz właściwe zeznanie podatkowe.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jednym ze źródeł przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Natomiast stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 7 tej ustawy odrębne źródło przychodów stanowią kapitały pieniężne i prawa majątkowe.

Sam fakt prowadzenia przez podatnika działalności gospodarczej nie oznacza jednak, że wszystkie uzyskiwane przez niego przysporzenia powinny być kwalifikowane do tego źródła. Konieczne jest każdorazowe ustalenie charakteru zdarzenia powodującego powstanie przychodu oraz uwzględnienie szczególnych regulacji dotyczących określonego rodzaju przysporzeń.

W odniesieniu do pochodnych instrumentów finansowych ustawodawca wprowadził regulację szczególną. Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających.

Jednocześnie, zgodnie z art. 5a pkt 13 tej ustawy, przez pochodne instrumenty finansowe należy rozumieć instrumenty finansowe, o których mowa w przepisach ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Jak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, walutowe kontrakty terminowe typu FX Forward stanowią pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu powołanych przepisów. Bezpośrednim źródłem przysporzeń uzyskiwanych przez Wnioskodawcę nie była sprzedaż waluty obcej ani realizacja należności handlowych, lecz realizacja praw wynikających z zawartych z bankiem instrumentów pochodnych. Co do zasady przychody z realizacji takich praw odpowiadają zatem dyspozycji art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Potwierdzeniem powyższego jest art. 30b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym od dochodów uzyskanych między innymi z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. Jednocześnie, stosownie do art. 30b ust. 5 ustawy, dochodów tych nie łączy się z dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej ani podatkiem liniowym.

Ustawodawca ustanowił więc dla dochodów z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych odrębny reżim opodatkowania. Odstępstwo od tej zasady wynika z art. 30b ust. 4 ustawy, zgodnie z którym przepisów art. 30b ust. 1 nie stosuje się, jeżeli odpłatne zbycie pochodnych instrumentów finansowych albo realizacja praw z nich wynikających następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej.

Przepis art. 30b ust. 4 ustanawia wyjątek od zasady kwalifikowania przychodów z realizacji pochodnych instrumentów finansowych do kapitałów pieniężnych. Jako regulacja wyjątkowa nie powinien być interpretowany rozszerzająco.

Ustawodawca nie posłużył się w tym przepisie sformułowaniem „w związku z działalnością gospodarczą” ani „w celu zabezpieczenia działalności gospodarczej”. Wskazał natomiast na realizację praw następującą „w wykonywaniu działalności gospodarczej”. Oznacza to, że sam ekonomiczny związek instrumentu z działalnością podatnika nie jest wystarczający do zastosowania art. 30b ust. 4 ustawy.

Należy bowiem odróżnić motywację gospodarczą towarzyszącą zawarciu instrumentu od realizacji praw z tego instrumentu w ramach przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej. Instrument może służyć ograniczeniu ryzyka związanego z działalnością, nie stając się jednocześnie elementem działalności polegającej na profesjonalnym obrocie instrumentami finansowymi.

W przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca nie prowadził i nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na obrocie instrumentami finansowymi, pośrednictwie finansowym, zarządzaniu instrumentami pochodnymi ani świadczeniu usług związanych z takimi instrumentami. Zasadniczym przedmiotem jego działalności jest dystrybucja tłuszczów zwierzęcych oraz świadczenie usług transportu drogowego towarów. Zawieranie kontraktów FX Forward miało charakter uboczny względem tej działalności.

Okoliczność, że umowa ramowa została zawarta przez Wnioskodawcę jako przedsiębiorcę, a rozliczenia kontraktów następowały za pośrednictwem rachunku wykorzystywanego w działalności gospodarczej, nie przesądza o zastosowaniu art. 30b ust. 4 ustawy. Sposób dokonywania rozliczeń oraz status, w jakim Wnioskodawca występował wobec banku, nie mogą zastępować analizy rzeczywistego przedmiotu wykonywanej działalności. W ramach przedstawionego stanu faktycznego część kontraktów była początkowo zawierana w celu ograniczenia ogólnego ryzyka zmian kursów walut związanego z działalnością gospodarczą Wnioskodawcy. Kontrakty nie były jednak przypisywane do konkretnych faktur, należności, zobowiązań, umów handlowych ani transakcji importowych lub eksportowych. Nie stanowiły zatem korekty wartości konkretnej należności, zobowiązania, przychodu albo kosztu działalności operacyjnej.

W dalszym okresie Wnioskodawca zawierał również kontrakty ukierunkowane na osiąganie korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut. Oba rodzaje kontraktów współistniały, były zawierane na podstawie tej samej umowy ramowej, rozliczane według jednakowego mechanizmu oraz nie były odrębnie oznaczane wobec banku.

Ze względu na liczbę transakcji oraz upływ czasu Wnioskodawca nie jest obecnie w stanie przyporządkować poszczególnych kontraktów do celu zabezpieczającego albo celu ukierunkowanego na osiągnięcie zysku. Okoliczność ta nie zmienia jednak bezpośredniego źródła uzyskiwanych przysporzeń. W każdym przypadku przychód powstawał wskutek realizacji praw wynikających z pochodnego instrumentu finansowego.

Brak możliwości przypisania konkretnych kontraktów do poszczególnych celów przemawia również przeciwko dzieleniu identycznych pod względem prawnym oraz sposobu rozliczenia transakcji pomiędzy dwa źródła przychodów wyłącznie na podstawie wewnętrznego zamiaru Wnioskodawcy. Wszystkie kontrakty były realizowane w jednakowy sposób i prowadziły do pieniężnego rozliczenia różnicy wynikającej z relacji pomiędzy kursem kontraktowym a kursem przyjętym na dzień rozliczenia.

W niniejszej sprawie Wnioskodawca nie prowadzi działalności w zakresie instrumentów finansowych, kontrakty nie były przypisywane do konkretnych pozycji zabezpieczanych, a część z nich była zawierana w celu osiągania korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut. Nawet zatem przy przyjęciu, że część kontraktów pozostawała w ekonomicznym związku z działalnością operacyjną Wnioskodawcy, nie jest to wystarczające do stwierdzenia, że realizacja praw z tych kontraktów następowała w wykonywaniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 30b ust. 4 ustawy.

Stanowisko Wnioskodawcy znajduje szczególnie istotne potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 maja 2025 r.. nr 0112-KDIL2-2.4011.289.2025.1.KP.

W stanie faktycznym rozpatrywanym w tej interpretacji kontrakty forward były zawierane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i miały służyć zabezpieczeniu ryzyka kursowego wynikającego z tej działalności. Pomimo ich zabezpieczającego charakteru Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że przychody z realizacji praw wynikających z tych kontraktów stanowią przychody z kapitałów pieniężnych podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b ustawy.

Organ przyjął, że wyjątek określony w art. 30b ust. 4 ustawy znajduje zastosowanie, gdy obrót instrumentami finansowymi albo realizowanie praw z takich instrumentów następuje w ramach działalności gospodarczej podatnika obejmującej tego rodzaju aktywność. Sam zabezpieczający cel kontraktów oraz ich ekonomiczny związek z działalnością operacyjną nie zostały uznane za wystarczające do zaliczenia przychodów do działalności gospodarczej.

Sytuacja Wnioskodawcy jest pod tym względem analogiczna. Wnioskodawca jest przedsiębiorcą, a część kontraktów była zawierana w związku z ograniczaniem ryzyka kursowego dotyczącego działalności, jednak prowadzona przez niego działalność nie obejmuje profesjonalnego obrotu pochodnymi instrumentami finansowymi. Dodatkowo część kontraktów była ukierunkowana na osiąganie korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut, a poszczególne instrumenty nie były przypisywane do konkretnych pozycji zabezpieczanych.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Wnioskodawcy realizacja praw wynikających z opisanych kontraktów FX Forward nie następowała w wykonywaniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 30b ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przychody osiągane z realizacji tych praw stanowią zatem przychody z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy, niezależnie od tego, czy dany kontrakt został zawarty w celu ograniczenia ogólnego ryzyka kursowego, czy również w celu osiągania korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut. Zdaniem Wnioskodawcy, dochody uzyskane z realizacji praw wynikających z tych kontraktów podlegają opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz wykazaniu w zeznaniu PIT-38.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2.

W przypadku uznania stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 za prawidłowe, w ocenie Wnioskodawcy ujemny wynik osiągnięty na realizacji praw wynikających z walutowych kontraktów terminowych PX Forward podlega uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu albo straty na podstawie art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Punktem wyjścia dla dokonania prawidłowej wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powinno być ustalenie przedmiotu opodatkowania.

Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym nie jest bowiem, co do zasady, przychód rozumiany jako suma wszystkich dodatnich wpływów, lecz dochód stanowiący nadwyżkę przychodów nad kosztami ich uzyskania.

Zasada ta została wyrażona w art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli natomiast koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica stanowi stratę ze źródła przychodów.

Regulacja ta wyraża jedną z podstawowych zasad konstrukcyjnych podatku dochodowego. Opodatkowaniu podlega rzeczywisty dochód osiągnięty przez podatnika, ustalany z uwzględnieniem zarówno przysporzeń. jak i wydatków lub definitywnych uszczupleń majątkowych spełniających ustawowe przesłanki kosztu uzyskania przychodów.

Analogiczną konstrukcję ustawodawca przyjął w odniesieniu do dochodów osiąganych z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych.

Stosownie do art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodem z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych jest różnica pomiędzy sumą przychodów uzyskanych z realizacji tych praw a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 23 ust 1 pkt 38a ustawy. Z literalnego brzmienia powyższego przepisu wynika, że ustawodawca nie przewidział opodatkowania wyłącznie dodatnich rezultatów osiąganych na poszczególnych instrumentach finansowych bez uwzględnienia kosztów pozostających w związku z osiągnięciem tych rezultatów.

Przedmiotem opodatkowania pozostaje dochód ustalony dla danego źródła przychodów w roku podatkowym. Jeżeli natomiast prawidłowo ustalone koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, po stronie podatnika powstaje strata ze źródła przychodów.

Powyższa konstatacja ma szczególne znaczenie w przypadku kontraktów walutowych typu FX Forward rozliczanych bez fizycznej dostawy waluty.

Jak wskazano w opisie stanu faktycznego oraz w poprzedniej części uzasadnienia, realizacja takich kontraktów może prowadzić do dwóch przeciwstawnych skutków ekonomicznych.

W przypadku korzystnej dla Wnioskodawcy zmiany relacji kursowej Wnioskodawca uzyskuje świadczenie pieniężne od banku.

Natomiast w przypadku niekorzystnej zmiany relacji kursowej Wnioskodawca zobowiązany jest do zapłaty odpowiedniej kwoty na rzecz banku.

Oba wskazane zdarzenia stanowią konsekwencję realizacji praw i obowiązków wynikających z tego samego rodzaju pochodnego instrumentu finansowego. Różnią się jedynie kierunkiem przepływu pieniężnego, zależnym od wyniku rozliczenia kontraktu.

Nie sposób zatem przyjąć, że ustawodawca zamierzał uwzględniać przy ustalaniu podstawy opodatkowania wyłącznie korzystne dla podatnika rozliczenia, całkowicie pomijając definitywne uszczuplenia majątku powstałe na skutek kontraktów zakończonych wynikiem ujemnym.

Prowadziłoby to do opodatkowania kwoty, która nie odpowiada dochodowi rzeczywiście osiągniętemu przez podatnika.

W praktyce podatnik, który w danym roku podatkowym osiągnął dodatni wynik na części kontraktów i ujemny wynik na pozostałych kontraktach, byłby zobowiązany do zapłaty podatku od sumy dodatnich rozliczeń niezależnie od wartości poniesionych obciążeń wynikających z realizacji pozostałych instrumentów.

Przykładowo, gdyby podatnik uzyskał łącznie dodatnie rozliczenia w wysokości 1.000.000 zł, a jednocześnie został obciążony przez bank kwotą 900.000 zł w związku z kontraktami zakończonymi wynikiem ujemnym, jego rzeczywisty rezultat ekonomiczny wynosiłby 100.000 zł. Opodatkowanie pełnej kwoty dodatnich rozliczeń z pominięciem kwot zapłaconych bankowi prowadziłoby do oderwania podstawy opodatkowania od dochodu osiągniętego przez podatnika.

Taki sposób wykładni pozostawałby w sprzeczności zarówno z art. 9 ust. 2, jak i z art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nie oznacza to, że każda strata ekonomiczna poniesiona przez podatnika automatycznie podlega podatkowemu rozliczeniu. Możliwość uwzględnienia danego uszczuplenia majątkowego zależy od spełnienia przesłanek określonych w przepisach o kosztach uzyskania przychodów. Niemniej jednak nie można przyjąć, że sam ujemny charakter rozliczenia kontraktu wyłącza możliwość jego uwzględnienia.

Ujemny wynik kontraktu nie wynika z odrębnego, niezwiązanego zdarzenia. Jest bezpośrednim następstwem realizacji praw i obowiązków wynikających z pochodnego instrumentu finansowego, który został zawarty w ramach tego samego rodzaju aktywności, z której Wnioskodawca osiągał dodatnie wyniki kwalifikowane do przychodów z kapitałów pieniężnych.

Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt II FSK 1922/13, podkreślono znaczenie ekonomicznego rezultatu realizacji instrumentu finansowego oraz wskazano, że wykładnia przepisów podatkowych nie powinna prowadzić do opodatkowania wartości niemających charakteru rzeczywistego dochodu.

Podobnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt II FSK 1906/13, zaakcentowano, że konstrukcja podatku dochodowego opiera się na opodatkowaniu wyniku ustalonego z uwzględnieniem właściwych elementów przychodowych i kosztowych, a nie wyłącznie dodatnich przepływów pieniężnych.

Również w praktyce interpretacyjnej wskazuje się, że skutki podatkowe realizacji kontraktów terminowych powinny być analizowane z perspektywy całokształtu rozliczenia instrumentu pochodnego.

W interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 8 marca 2010 r. nr IPPB5/423-808/09-2/IŚ, wskazano, że w przypadku nierzeczywistych kontraktów Forward skutki podatkowe powstają w związku z realizacją praw wynikających z instrumentu, a ekonomiczne konsekwencje dodatniego i ujemnego rozliczenia wynikają z wykonania tego samego rodzaju kontraktów.

W ocenie Wnioskodawcy z przedstawionych regulacji wynika, że ujemny wynik osiągnięty na realizacji praw wynikających z kontraktów FX Forward nie może zostać całkowicie pominięty przy ustalaniu dochodu albo straty ze źródła kapitały pieniężne.

Przeciwne stanowisko prowadziłoby do opodatkowania przysporzenia, którego Wnioskodawca w ujęciu dochodowym nie osiągnął, a także do naruszenia konstrukcji przewidzianej w art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy, który nakazuje ustalać dochód jako różnicę pomiędzy sumą przychodów a kosztami uzyskania przychodów.

W konsekwencji, w przypadku uznania, że dodatnie wyniki osiągane z realizacji kontraktów stanowią przychody z kapitałów pieniężnych, ujemne wyniki powstałe w związku z realizacją pozostałych kontraktów powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu dochodu albo straty podlegających rozliczeniu na zasadach określonych w art. 30b ustawy.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 3.

W przypadku uznania stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2 za prawidłowe, w ocenie Wnioskodawcy ujemny wynik osiągnięty na realizacji praw wynikających z walutowych kontraktów terminowych FX Forward powinien zostać zakwalifikowany jako koszt uzyskania przychodów uwzględniany przy ustalaniu dochodu zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie wyłącznie jako element kalkulacji przychodu metodą per saldo.

Zgodnie z art. 30b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podlega dochód uzyskany między innymi z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Przedmiotem opodatkowania nie jest zatem sam przychód osiągnięty na poszczególnych transakcjach, lecz dochód ustalony zgodnie z zasadami określonymi w kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 30b ustawy.

Sposób ustalenia dochodu został określony w art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym dochodem jest różnica pomiędzy sumą przychodów uzyskanych z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a ustawy.

Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika, że ustawodawca przyjął klasyczną konstrukcję dochodu podatkowego, zgodnie z którą dochód ustala się jako różnicę pomiędzy przychodami a kosztami uzyskania przychodów.

Ustawodawca nie posłużył się natomiast pojęciem wyniku netto osiągniętego na wszystkich transakcjach ani nie przewidział szczególnej metody ustalania dochodu polegającej na kompensowaniu dodatnich i ujemnych wyników poszczególnych kontraktów przed ustaleniem wartości przychodów podatkowych.

W konsekwencji, w ocenie Wnioskodawcy, dodatni wynik osiągnięty na realizacji konkretnego kontraktu FX Forward stanowi przychód z realizacji praw wynikających z pochodnego instrumentu finansowego, natomiast kwota zapłacona bankowi w związku z ujemnym rozliczeniem innego kontraktu powinna zostać rozpoznana jako koszt uzyskania przychodów.

Powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie w ogólnej definicji kosztów uzyskania przychodów zawartej w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z tym przepisem kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy. Dla zakwalifikowania określonego wydatku jako kosztu uzyskania przychodów konieczne jest w szczególności, aby wydatek miał definitywny charakter, został poniesiony przez podatnika, pozostawał w związku z właściwym źródłem przychodów oraz został poniesiony w celu osiągnięcia przychodu albo zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów.

W przedstawionym stanie faktycznym kwoty zapłacone bankowi w związku z niekorzystnym rozliczeniem kontraktów stanowiły definitywne uszczuplenie majątku Wnioskodawcy. Nie podlegały zwrotowi i wynikały bezpośrednio z realizacji praw oraz obowiązków powstałych na podstawie zawartych instrumentów finansowych.

Kontrakty były zawierane częściowo w celu ograniczenia ryzyka kursowego związanego z działalnością gospodarczą, a częściowo również w celu osiągania dodatnich rezultatów ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut.

Po przyjęciu, zgodnie ze stanowiskiem dotyczącym pytania nr 1, że wyniki wszystkich opisanych kontraktów należy kwalifikować do źródła kapitały pieniężne, kwoty zapłacone bankowi pozostają w bezpośrednim związku z aktywnością generującą przychody z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Okoliczność, że część transakcji zakończyła się wynikiem ujemnym, nie pozbawia poniesionych wydatków związku z przychodami ze źródła kapitały pieniężne.

Ocena celowości poniesienia kosztu nie może być dokonywana wyłącznie z perspektywy ostatecznego rezultatu gospodarczego. Sam fakt, że określone przedsięwzięcie nie przyniosło oczekiwanego przychodu albo zakończyło się stratą, nie oznacza, że wydatki poniesione w związku z tym przedsięwzięciem nie pozostawały w momencie ich ponoszenia w racjonalnym związku z możliwością uzyskania przychodów.

W odniesieniu do kontraktów terminowych ryzyko osiągnięcia wyniku ujemnego jest immanentnie związane z możliwością osiągnięcia wyniku dodatniego. Wynik kontraktu zależy od przyszłej relacji kursowej, której ostateczna wartość nie jest znana w chwili zawierania instrumentu.

Nie można zatem rozdzielić działalności generującej dodatnie wyniki od ryzyka ponoszenia wyników ujemnych. Oba rezultaty stanowią następstwa zawierania tego samego rodzaju instrumentów finansowych i wynikają z tego samego mechanizmu ekonomicznego.

Jednocześnie należy zauważyć, że art. 23 ust. 1 pkt 38a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wyłącza co do zasady możliwości zaliczenia wydatków związanych z realizacją instrumentów pochodnych do kosztów uzyskania przychodów.

Przepis ten odnosi się do wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych i określa moment ich podatkowego rozpoznania. Wydatki takie nie są kosztem uzyskania przychodów do czasu realizacji praw wynikających z instrumentu, rezygnacji z realizacji tych praw albo odpłatnego zbycia instrumentu.

Art. 23 ust. 1 pkt 38a ustawy nie ustanawia samodzielnej, pełnej definicji kosztu uzyskania przychodów. Określa szczególny moment, w którym wydatek związany z pochodnym instrumentem finansowym może zostać podatkowo rozpoznany. Ocena, czy określone uszczuplenie majątkowe spełnia przesłanki kosztu, powinna być dokonywana z uwzględnieniem art. 22 ust. 1 ustawy.

W przypadku ujemnego rozliczenia kontraktu kwota zapłacona bankowi staje się należna w związku z realizacją instrumentu. Moment powstania definitywnego obciążenia majątkowego jest zatem bezpośrednio związany z realizacją praw i obowiązków wynikających z kontraktu.

Przemawia to za uznaniem, że ujemny wynik powinien zostać rozpoznany kosztowo w momencie realizacji danego kontraktu, tj. w okresie, w którym dochodzi do ostatecznego pieniężnego rozliczenia instrumentu.

Przedstawiona wykładnia znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz interpretacjach indywidualnych wydawanych na tle art. 16 ust. 1 pkt 8b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, będącego odpowiednikiem art. 23 ust 1 pkt 38a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W orzecznictwie oraz praktyce interpretacyjnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych przyjmowano, że ujemny wynik osiągnięty na realizacji nierzeczywistych kontraktów walutowych może stanowić koszt uzyskania przychodów rozpoznawany w momencie realizacji kontraktu.

Stanowisko takie przedstawiono między innymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 310/17, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 914/20, jak również w interpretacjach indywidualnych Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 8 marca 2010 r., nr IPPB5/423-808/09-2/IŚ.

Pomimo że wskazane rozstrzygnięcia zostały wydane na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, dotyczą przepisów regulujących moment rozpoznania kosztów związanych z pochodnymi instrumentami finansowymi w sposób zbliżony do regulacji zawartej w art. 23 ust. 1 pkt 38a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Argumentacja przedstawiona w tych rozstrzygnięciach może być zatem pomocniczo wykorzystana przy wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwzględnieniem różnic wynikających z konstrukcji obu podatków.

Należy jednocześnie zauważyć, że teoretycznie możliwe byłoby rozważenie odmiennej koncepcji, polegającej na ustalaniu wyniku metodą per saldo, tj. poprzez bezpośrednie kompensowanie dodatnich oraz ujemnych wyników osiągniętych na realizacji poszczególnych kontraktów przed ustaleniem wysokości przychodów podatkowych. Koncepcja taka mogłaby znajdować uzasadnienie w ekonomicznym charakterze kontraktów rozliczanych bez fizycznej dostawy waluty. W każdym przypadku rozliczeniu podlega wyłącznie różnica wynikająca z porównania kursu kontraktowego z kursem przyjętym na dzień rozliczenia. Z ekonomicznego punktu widzenia zarówno wynik dodatni, jak i wynik ujemny stanowią rezultat realizacji instrumentu.

Niemniej jednak ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje szczególnego sposobu ustalania dochodu z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych poprzez ustalenie jednej wartości przychodowej odpowiadającej wynikowi netto wszystkich kontraktów.

Przeciwnie, art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy wprost odwołuje się do konstrukcji dochodu jako różnicy pomiędzy sumą przychodów a kosztami uzyskania przychodów.

Ustawodawca rozdzielił zatem kategorię przychodów od kategorii kosztów uzyskania przychodów. Brak jest podstaw, aby na drodze wykładni zastępować tę konstrukcję metodą polegającą na pomniejszaniu przychodów o ujemne wyniki jeszcze przed ustaleniem sumy przychodów.

Metoda per saldo prowadziłaby w istocie do uznania, że ujemne rozliczenie kontraktu stanowi przychód o wartości ujemnej. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie posługuje się jednak w analizowanym zakresie konstrukcją przychodu ujemnego. Przewiduje natomiast odrębne kategorie przychodów i kosztów ich uzyskania. W ocenie Wnioskodawcy bardziej zgodne z literalnym brzmieniem art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy jest zatem przyjęcie, że dodatnie wyniki osiągnięte na realizacji kontraktów stanowią przychody, natomiast definitywne kwoty zapłacone bankowi wskutek ujemnego rozliczenia pozostałych kontraktów stanowią koszty uzyskania tych przychodów. Efekt ekonomiczny obu metod może być w określonych sytuacjach zbliżony, jednak prawidłowa kwalifikacja poszczególnych wartości ma znaczenie dla sposobu wykazania przychodów i kosztów w zeznaniu podatkowym, ustalenia straty ze źródła oraz ewentualnej kontroli prawidłowości rozliczenia.

Skoro ustawodawca nakazuje ustalenie dochodu poprzez zestawienie sumy przychodów z kosztami uzyskania przychodów, ujemny wynik osiągnięty na realizacji kontraktu FX Forward powinien zostać zakwalifikowany jako koszt uzyskania przychodów, a nie wyłącznie jako element obniżający wartość przychodów podatkowych w ramach kalkulacji per saldo.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Wnioskodawcy dodatnie wyniki osiągnięte na realizacji opisanych kontraktów walutowych FX Forward stanowią przychody z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, natomiast ujemne wyniki osiągnięte na realizacji pozostałych kontraktów stanowią koszty uzyskania przychodów.

W konsekwencji dochód podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powinien zostać ustalony jako różnica pomiędzy sumą przychodów osiągniętych z realizacji praw wynikających z kontraktów a kosztami uzyskania przychodów odpowiadającymi ujemnym wynikom osiągniętym na realizacji pozostałych kontraktów.

Jeżeli suma prawidłowo ustalonych kosztów uzyskania przychodów przekroczy sumę przychodów osiągniętych z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, powstała różnica powinna stanowić stratę ze źródła kapitały pieniężne, podlegającą rozliczeniu na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podsumowanie stanowiska Wnioskodawcy.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz powołane przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawca stoi na stanowisku, że:

1.  Przychody osiągnięte z tytułu realizacji praw wynikających z walutowych kontraktów terminowych FX Forward, zawieranych częściowo w celu ograniczenia ryzyka zmian kursów walut związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, a częściowo również w celu osiągania korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut, stanowią przychody z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, i podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 30b tej ustawy oraz wykazaniu w zeznaniu PIT-38. Okoliczność, że część kontraktów była zawierana w celu ograniczenia ryzyka kursowego związanego z działalnością gospodarczą, nie oznacza, że realizacja praw wynikających z tych kontraktów następowała w wykonywaniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 30b ust. 4 ustawy, ponieważ Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na obrocie instrumentami finansowymi lub realizowaniu praw z takich instrumentów.

2.  Ujemny wynik osiągnięty na realizacji praw wynikających z walutowych kontraktów terminowych FX Forward powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu dochodu albo straty zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie może zostać całkowicie pominięty przy obliczaniu wyniku podatkowego ze źródła kapitały pieniężne.

3.  Dodatnie wyniki osiągnięte na realizacji praw wynikających z walutowych kontraktów terminowych FX Forward stanowią przychody z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, natomiast ujemne wyniki osiągnięte na realizacji pozostałych kontraktów stanowią koszty uzyskania przychodów. W konsekwencji dochód podlegający opodatkowaniu powinien zostać ustalony jako różnica pomiędzy sumą przychodów a kosztami uzyskania przychodów, zgodnie z konstrukcją wynikającą z art. 30b ust. 2 pkt 3 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 38a ustawy, a nie poprzez ustalenie przychodu metodą per saldo.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odrębnymi źródłami przychodów są m.in.:

-     pozarolnicza działalność gospodarcza (pkt 3);

-     kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c (pkt 7).

Stosownie do art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Z tego wynika, że jeżeli ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zalicza określony przychód do innego źródła niż pozarolnicza działalność gospodarcza, przychód ten stanowi przychód z tego źródła, a nie przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, niezależnie od tego czy zdarzenie, które powoduje powstanie tego przychodu, ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Stosownie natomiast do art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W myśl art. 17 ust. 1b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przy czym, w myśl art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.):

Dodatkowo, zgodnie z art. 3 pkt 28a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Z powyższych uregulowań można wywieść, że instrument pochodny to instrument finansowy, którego wartość zależy od wartości określonego instrumentu bazowego (podstawowego), np. wartości akcji, obligacji, wartości indeksu finansowego, wskaźnika finansowego itp. Nabywca pochodnego instrumentu finansowego jest uprawniony do uzyskania świadczenia, zaś jego „wystawca” jest zobowiązany do realizacji zobowiązania w określonym terminie i na określonych warunkach, wyznaczanych w odniesieniu do wartości aktywów, na którym oparty został pochodny instrument finansowy.

Ponadto wskazuję na rozporządzenie Ministra Finansów z 17 listopada 2024 r. w sprawie uznawania i metod wyceny oraz ujawniania i prezentacji instrumentów finansowych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1750), które w § 2 pkt 4-8 wskazuje cechy jakie powinien posiadać pochodny instrument finansowy.

Warto w tym miejscu wskazać, że w przypadku transakcji terminowych wyróżnić można transakcje:

§    nierzeczywiste, w których nie następuje fizyczna dostawa instrumentu bazowego, natomiast realizacja transakcji jest dokonywana poprzez rozliczenie między stronami różnicy cen, oraz

§    rzeczywiste, w których następuje faktyczne przeniesienie prawa własności ze sprzedającego na kupującego w drodze fizycznego dostarczenia instrumentu bazowego kupującemu przez sprzedającego, w określonym terminie i miejscu w zamian za ekwiwalent pieniężny.

Stosownie do art. 30b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W myśl art. 30b ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

To oznacza, że podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, którzy uzyskują przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających mogą uzyskiwać przychody z dwóch różnych źródeł przychodów:

§    z pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli zbycie to bądź realizacja tych praw następuje w ramach wykonywanej w zakresie obrotu tymi instrumentami bądź realizacji praw z nich wynikających pozarolniczej działalności gospodarczej oraz

§    z kapitałów pieniężnych, jeżeli zbycie to bądź realizacja tych praw ma charakter incydentalny, tj. nie jest przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika w ww. zakresie.

Kluczową kwestią dla prawidłowej kwalifikacji przychodów uzyskiwanych przez podatnika z tytułu zbycia pochodnych instrumentów finansowych bądź realizacji praw z nich wynikających jest zatem rozstrzygnięcie, czy podatnik ten wykonuje działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, której przedmiotem jest obrót pochodnymi instrumentami finansowymi bądź realizacja praw z nich wynikających. Jak wynika z cyt. ustawowej definicji pozarolniczej działalności gospodarczej, aby dany rodzaj aktywności podatnika mógł być uznany za działalność gospodarczą, musi być działalnością zarobkową o charakterze wytwórczym, budowlanym, handlowym bądź usługowym. Przy czym, wyliczenie to ma charakter zamknięty. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera legalnych definicji ww. rodzajów działalności.

Odnosząc się do słownikowych znaczeń pojęć działalności handlowej oraz usługowej, wskazuję, że zgodnie ze Współczesnym Słownikiem Języka Polskiego, pod redakcją Bogusława Dunaja, Warszawa 2007, str. 489 – pod pojęciem handel należy rozumieć rodzaj działalności polegającej na nabywaniu jakichś dóbr, usług, walorów w celu sprzedaży, wynajmowania, odstępowania ich za jakąś cenę, pośredniczenie między wytwórcami i nabywcami. Natomiast przez usługi należy rozumieć działalność mającą na celu zaspokojenie wielorakich ludzkich potrzeb, prowadzoną przez ludzi mających odpowiednie kwalifikacje i dysponujących potrzebnym sprzętem, lokalem itp. Za działalność o charakterze handlowym bądź usługowym należy zatem uznać taką działalność, która ma na celu zaspokojenie wielorakich ludzkich potrzeb, a więc potrzeb innych osób, czy podmiotów, przez dostarczenie im bądź udostępnienie nabytych dóbr, czy też usług bądź wykonywanie na ich rzecz określonych czynności (świadczenie usług).

Na podstawie powyższego stwierdzam, że za pozarolniczą działalność gospodarczą handlową i usługową, w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy uznać taką działalność zarobkową, która jest prowadzona we własnym imieniu w sposób zorganizowany i ciągły, która ma na celu zaspokojenie różnorakich potrzeb innych osób i podmiotów.

W opisie sprawy wskazał Pan, że osiąga Pan przeważającą część przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, której głównym przedmiotem jest sprzedaż hurtowa pozostałych półproduktów (PKD 46.86.Z). W ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmuje się Pan dystrybucją tłuszczów zwierzęcych wykorzystywanych między innymi w przemyśle paszowym oraz chemicznym, a także świadczy usługi transportu drogowego towarów przy wykorzystaniu cystern. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą dokonuje Pan również transakcji importowych oraz eksportowych, osiągając przychody oraz ponosząc koszty wyrażone w walutach obcych. W latach 2021-2023 zawierał Pan z bankiem walutowe kontrakty terminowe typu FX Forward. Nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na obrocie instrumentami finansowymi, instrumentami pochodnymi ani świadczeniu usług finansowych. Zawieranie walutowych kontraktów terminowych nie stanowiło przedmiotu prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, lecz miało charakter uboczny względem zasadniczej działalności operacyjnej polegającej na dystrybucji tłuszczów zwierzęcych oraz świadczeniu usług transportowych.Początkowo część zawieranych przez Pana kontraktów FX Forward miała na celu ograniczenie ryzyka zmian kursów walut związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W toku współpracy z bankiem zaobserwował Pan, że zawieranie walutowych kontraktów terminowych może prowadzić do osiągania dodatnich wyników finansowych niezależnie od ich funkcji związanej z ograniczaniem ryzyka kursowego. W konsekwencji, obok kontraktów zawieranych pierwotnie w związku z ograniczaniem ryzyka kursowego, zaczął Pan zawierać również kontrakty, których celem było osiąganie korzyści ekonomicznych wynikających ze zmian kursów walut. Tym samym część zawieranych kontraktów pełniła funkcję ograniczenia ryzyka kursowego, natomiast część zawierana była również z zamiarem osiągnięcia zysku wynikającego ze zmian kursów walut.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzam, że uzyskane przez Pana przychody oraz poniesione koszty wynikające z realizacji wskazanych we wniosku kontraktów walutowych typu forward nie stanowią przychodów ani kosztów prowadzonej przez Pana pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie są one bowiem wynikiem działalności gospodarczej wykonywanej w zakresie obrotu pochodnymi instrumentami finansowymi oraz realizacją praw z nich wynikających, rozumianej jako działalność handlowa bądź usługowa polegająca na zaspokajaniu potrzeb podmiotów trzecich.

Przychody uzyskane przez Pana z tytułu realizacji transakcji typu forward stanowią zatem przychody z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a dochód z tego tytułu będzie podlegał opodatkowaniu zryczałtowanym 19% podatkiem dochodowym zgodnie z art. 30b ust. 1 tej ustawy.

Konsekwencją uznania powyższego stwierdzić należy, że dochód w przedmiotowej sprawie należy ustalić zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako różnicę między sumą przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak wynika z przepisu art. 23 ust. 1 pkt 38a ww. ustawy:

Za koszty uzyskania przychodów można uznać na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a ustawy wyłącznie poniesione, celowe, bezpośrednie i właściwie udokumentowane wydatki związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych. Za związany z nabyciem pochodnego instrumentu finansowego należy uznać ujemny wynik transakcji. Tym samym ustalając koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających ma Pan prawo zaliczyć do nich ujemne wyniki transakcji.

Jak wynika z wykładni celowościowej przepisów art. 22 ust. 1 w związku z art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez przychody należy uznać sumę dodatnich wyników netto pojedynczych transakcji a przez koszty sumę ujemnych wyników netto pojedynczych transakcji. W sytuacji, w której wyniki ujemne netto na transakcjach będą w swej wartości przewyższać wartość wyników dodatnich netto na transakcjach powstanie strata, którą będzie można rozliczyć na ogólnych zasadach.

W konsekwencji Pana stanowisko zajęte we wniosku należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.