0112-KDIL2-1.4011.363.2026.2.KP

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

9 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 9 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 13 maja 2026 r. (wpływ 13 maja 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowany będący stroną postępowania:

AA;

2.  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

BA.

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawcy zawarli z Bankiem w dniu (…) lipca 2011 r. umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do euro (dalej jako „Umowa”), a zatem powiązaną z walutą obcą. W ocenie Wnioskodawców Umowa miała charakter adhezyjny, bowiem została zawarta na wzorcu umownym wykreowanym przez Bank i używanym wielokrotnie w stosunkach z konsumentami. Warunki Umowy zostały ustalone przez stronę ekonomicznie silniejszą, tj. przez Bank, natomiast Wnioskodawcy mogli albo te warunki zaakceptować, albo całkowicie zrezygnować z zaciągnięcia kredytu. Nie było jednak możliwości zmiany spornych klauzul poprzez indywidualne negocjacje z Bankiem. Celem, dla którego Wnioskodawcy wstąpili w sporny stosunek umowny, było uzyskanie środków na finansowanie kosztów zakupu domu.

W ocenie Wnioskodawców Umowa zawiera postanowienia niedozwolone, co czyni ją w całości nieważną i uzasadnia żądanie zwrotu wpłaconych na jej podstawie świadczeń. Pismem z dnia (…) maja 2024 r. Wnioskodawcy wezwali Bank do zapłaty kwoty (…) zł oraz (…) euro w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma. Przedmiotowe pismo zostało doręczone w dniu (…) czerwca 2024 r., oznacza to, że Bank od dnia (…) czerwca 2024 r. był w zwłoce.

Wobec braku realizacji wezwania do zapłaty, Wnioskodawcy skierowali sprawę na drogę postępowania sądowego celem ustalenia, że Umowa jest nieważna i zasądzenia zwrotu wszelkich należności wpłaconych na poczet jej wykonania. Sprawa toczyła się przed Sądem Okręgowym. W ramach roszczenia głównego o zapłatę, Wnioskodawcy domagają się zasądzenia od Banku kwoty (…) zł oraz (…) euro, tytułem wszelkich należności wpłaconych tytułem kwestionowanej Umowy wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia (…) czerwca 2024 r.

W toku postępowania sądowego, strony doszły do porozumienia i zawarły ugodę. Zamiarem Banku i Kredytobiorców było polubowne zakończenie sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z umowy kredytowej, poprzez przyjęte w ugodzie rozwiązania. Na mocy ugody zapłacił Kredytobiorcom kwotę (…) zł tytułem „kwoty zwrotu”. W projekcie ugody nie została wskazana podstawa otrzymania przez kredytobiorców ww. kwoty, a jedynie stwierdzenie, że Bank ją „zwróci”. Bank nie zastrzegł, że zapłata nastąpi pod warunkiem spełnienia przez Wnioskodawców jakiegokolwiek świadczenia względem kredytodawcy. Zawarcie ugody nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 Kodeksu cywilnego. Jednocześnie, w ugodzie wskazano, że Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w wyniku zapłaty przez Bank Kwoty Zwrotu powstaje po jego stronie przychód, który może podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym, a przepisy prawa mogą nakładać na Bank obowiązek wypełnienia określonych obowiązków o charakterze finansowym (np. sporządzenia informacji PIT-11). Bank stoi bowiem na stanowisku, że środki wypłacone pod tytułem „kwoty zwrotu” stanowią przychód kredytobiorców i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Tymczasem, kwota wypłacona w ramach ugody, stanowi w istocie zwrot należności wpłaconych przez Wnioskodawców na poczet Umowy kredytu oraz należnych im odsetek ustawowych za opóźnienie i jako takie nie podlegają opodatkowaniu ww. podatkiem. Na dzień złożenia niniejszego wniosku, Wnioskodawcy wpłacili łącznie na rzecz Banku kwotę (…) zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych kosztów. Kapitał wypłacony przez Bank w ramach Umowy wynosił (…) zł. Łącznie, po stronie Wnioskodawców powstała nadpłata kredytu w kwocie (…) zł. Ustawowe odsetki za opóźnienie liczone od kwoty (…) zł oraz (…) euro od dnia (…) czerwca 2024 roku do dnia (…) sierpnia 2025 roku (tj. do dnia zawarcia ugody) wynosiły odpowiednio (…) zł oraz (…) euro (po kursie NBP z dnia (…) sierpnia 2025 roku kwota ta wynosi (…) zł). Łącznie: (…) zł. Zatem, kwota wskazana jako „kwota zwrotu” stanowi w rzeczywistości nadpłatę kredytu ponad wypłacony w ramach kwestionowanej Umowy kapitał oraz należne kredytobiorcom ustawowe odsetki za opóźnienie.

W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawcy wskazali co następuje.

Wnioskodawcy wpłacili łącznie na rzecz Banku kwotę (…) zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych kosztów. Kapitał wypłacony przez Bank w ramach Umowy wynosił (…) zł. Łącznie, po stronie Wnioskodawców powstała nadpłata kredytu w kwocie (…) zł. Ustawowe odsetki za opóźnienie liczone od kwoty (…) zł oraz (…) euro od dnia (…) czerwca 2024 r. do dnia (…) sierpnia 2025 r. (tj. do dnia zawarcia ugody) wynosiły odpowiednio (…) zł oraz (…) euro (po kursie NBP z dnia (…) sierpnia 2025 r. kwota ta wynosi (…) zł). Łącznie: (…) zł.

W konsekwencji, odpowiadając na zawarte w wezwaniu do uzupełnienia wniosku pytanie czy w wyniku zawarcia ugody bank zwrócił Państwu środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej przez kredytobiorcę (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu), Wnioskodawcy wskazują, że w wyniku zawarcia ugody Bank zwrócił na rzecz Wnioskodawców środki pieniężne odpowiadające kwotom uprzednio spłaconym przez kredytobiorców ponad wartość udostępnionego kapitału kredytu. Na dzień złożenia wniosku Wnioskodawcy uiścili na rzecz Banku łącznie kwotę (…) zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych kosztów związanych z Umową kredytu, podczas gdy kapitał wypłacony przez Bank wynosił (…) zł. W konsekwencji po stronie Wnioskodawców powstała nadpłata w kwocie (…) zł. Dodatkowo ugoda obejmowała zapłatę ustawowych odsetek za opóźnienie w łącznej wysokości (…) zł.

Odpowiadając natomiast na pytanie czy jest to zwrot środków, które zostały wpłacone przez Państwa do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem i które w wyniku ugody stały się nienależne bankowi, Wnioskodawcy wyjaśniają, że środki objęte ugodą stanowią zwrot kwot uprzednio wypłaconych przez Wnioskodawców na rzecz Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) oraz innych opłat związanych z kredytem, które w wyniku zawarcia ugody zostały uznane za nienależne Bankowi. Zwrot obejmuje nadpłatę powstałą ponad kwotę udostępnionego kapitału kredytu, tj. (…) zł, a także ustawowe odsetki za opóźnienie naliczone do dnia zawarcia ugody w łącznej kwocie (…) zł.

Reasumując, świadczenie otrzymane przez Wnioskodawców na podstawie ugody obejmuje zarówno zwrot świadczeń nienależnie spełnionych na rzecz Banku, jak i odsetki ustawowe za opóźnienie związane z nieterminowym zwrotem tych kwot. Zwrot nadpłaty ponad wartość udostępnionego kapitału ma charakter wyłącznie restytucyjny i nie prowadzi do powstania definitywnego przysporzenia majątkowego, wobec czego nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Analogicznie należy ocenić ustawowe odsetki za opóźnienie, które mają charakter akcesoryjny względem świadczenia głównego i pełnią wyłącznie funkcję kompensacyjną. Zgodnie żart 21 ust. 1 piet 95b u.p.d.o.f. odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu korzystają ze zwolnienia podatkowego.

W konsekwencji całość świadczenia otrzymanego przez Wnioskodawców na podstawie ugody, zarówno w części odpowiadającej nadpłacie, jak i odsetkom ustawowym za opóźnienie, pozostaje neutralna podatkowo.

Pytanie

Czy wypłacone przez Bank w ramach ugody środki pod tytułem „kwota zwrotu”, stanowiące w istocie zwrot należności wpłaconych przez podatników w ramach umowy kredytu hipotecznego oraz należne kredytobiorcom ustawowe odsetki za opóźnienie, są przychodem i powstaje po stronie podatnika obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 836 ze zm.)?

Państwa stanowisko w sprawie

W Państwa ocenie, w analizowanym stanie faktycznym wypłata dokonana przez Bank obejmuje nie tylko zwrot świadczeń nienależnie spełnionych przez Wnioskodawców w wykonaniu umowy kredytu, lecz również kwotę odpowiadającą odsetkom ustawowym za opóźnienie. Jak już wykazano powyżej, zwrot kwoty głównej nie stanowi przysporzenia majątkowego o charakterze definitywnym, lecz ma charakter restytucyjny, prowadzi jedynie do przywrócenia stanu majątkowego sprzed spełnienia nienależnego świadczenia. Tym samym kwota ta nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.

W ocenie Wnioskodawców, analogiczny skutek podatkowy należy przypisać odsetkom za opóźnienie wypłaconym w ramach ugody. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Przepis ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą kwalifikacja podatkowa odsetek jest bezpośrednio powiązana z kwalifikacją świadczenia głównego. Innymi słowy, jeżeli należność podstawowa nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, to również odsetki za opóźnienie w jej spełnieniu korzystają ze zwolnienia podatkowego.

W analizowanym przypadku świadczenie główne (zwrot kwot uiszczonych przez Wnioskodawców na rzecz Banku) nie stanowi przychodu podatkowego, odsetki zostały naliczone wyłącznie w związku z opóźnieniem w zwrocie tej należności, odsetki mają charakter akcesoryjny względem świadczenia głównego i nie funkcjonują samodzielnie w obrocie prawnym. Nie ulega zatem wątpliwości, że odsetki te mieszczą się w hipotezie art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f., jako odsetki od należności niepodlegającej opodatkowaniu. Co istotne, odsetki za opóźnienie pełnią funkcję kompensacyjną, mają na celu naprawienie uszczerbku majątkowego wynikającego z braku możliwości dysponowania środkami pieniężnymi w odpowiednim czasie, a nie stanowią wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w sensie ekonomicznym.

W konsekwencji, również z ekonomicznego punktu widzenia nie prowadzą one do powstania nowego, realnego przysporzenia majątkowego, lecz stanowią element wyrównania szkody poniesionej przez Wnioskodawców. Podkreślenia wymaga również, że odmienna interpretacja prowadziłaby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji podatników, w przypadku bowiem opóźnienia w spełnieniu świadczeń opodatkowanych odsetki podlegałyby opodatkowaniu, natomiast w przypadku świadczeń neutralnych podatkowo, mimo ich ścisłego związku, byłyby opodatkowane, co pozostawałoby w sprzeczności z zasadą spójności systemu podatkowego.

Dodatkowo, dla oceny charakteru prawnego świadczeń spełnianych pomiędzy stronami, istotne znaczenie ma ugruntowana w orzecznictwie koncepcja tzw. teorii dwóch kondykcji, wypracowana na gruncie rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu. Zgodnie z tą teorią, każdej ze stron przysługuje odrębne roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia nienależnego, niezależnie od roszczenia drugiej strony. Oznacza to, że Wnioskodawcy są uprawnieni do dochodzenia zwrotu wszystkich świadczeń spełnionych na rzecz Banku, bez konieczności ich kompensowania z roszczeniem Banku o zwrot kapitału. Konsekwencją przyjęcia teorii dwóch kondykcji jest uznanie, że zwrot świadczeń na rzecz Wnioskodawców stanowi realizację ich własnego roszczenia restytucyjnego, a nie jakiekolwiek nowe przysporzenie majątkowe. Tym samym środki otrzymane od Banku nie mają charakteru dochodu, lecz stanowią zwrot wcześniej spełnionych świadczeń nienależnych.

W tym kontekście również odsetki za opóźnienie należy postrzegać jako element realizacji roszczenia przysługującego Wnioskodawcom, ściśle związanego z obowiązkiem zwrotu świadczenia nienależnego. Odsetki te nie mają charakteru autonomicznego przysporzenia, lecz pełnią funkcję kompensacyjną i pozostają akcesoryjne względem należności głównej. W konsekwencji ich kwalifikacja podatkowa powinna podążać za kwalifikacją świadczenia głównego, co – przy uwzględnieniu art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f. – prowadzi do wniosku o ich zwolnieniu z opodatkowania.

Reasumując, skoro zwrot świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców nie stanowi przychodu podatkowego, odsetki za opóźnienie są ściśle związane z tą należnością, a art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f. wprost przewiduje zwolnienie dla takich odsetek, należy uznać, że całość świadczenia otrzymanego przez Wnioskodawców na podstawie ugody, zarówno w części odpowiadającej kwocie nadpłaty, jak i odsetkom za opóźnienie, pozostaje neutralna podatkowo na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.

Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy:

Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) – mają definitywny, a nie zwrotny charakter.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też w wyniku określonego zdarzenia, które powoduje zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Odrębnym źródłem przychodów są m.in. określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że katalog przychodów z innych źródeł ma otwarty charakter – nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe, które można przypisać do tego źródła.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytu są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Z kolei instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071), zgodnie z którym:

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Jednocześnie stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wprowadzając ww. przepis ustawodawca uregulował jednoznacznie m.in. kwestię opodatkowania odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

W opisie stanu faktycznego wskazaliście Państwo, że środki objęte ugodą stanowią zwrot kwot uprzednio wpłaconych przez Państwa na rzecz Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) oraz innych opłat związanych z kredytem, które w wyniku zawarcia ugody zostały uznane za nienależne Bankowi. Zwrot obejmuje nadpłatę powstałą ponad kwotę udostępnionego kapitału kredytu a także ustawowe odsetki za opóźnienie naliczone do dnia zawarcia ugody.

Wobec powyższego, skoro Bank w wyniku zawartej ugody zwrócił Państwu środki pieniężne w kwocie uprzednio przez Państwa spłaconej, która w świetle postanowień ugody została uznana za nienależną Bankowi, to jej otrzymanie nie spowodowało po Państwa stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego.

W konsekwencji, należy zgodzić się z Państwa stanowiskiem, że pieniądze te nie stanowią Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zatem ich uzyskanie nie skutkuje po Państwa stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego.

Jednocześnie wskazuję, że skoro kwota zwrotu, którą otrzymaliście Państwo na podstawie ugody nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone odsetki ustawowe za opóźnienie będą korzystały ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wobec powyższego, nie będziecie Państwo mieli obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanych odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie ugody zawartej z Bankiem.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.