0112-KDIL2-1.4011.362.2026.1.KF

Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

9 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 9 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy możliwości skorzystania z preferencyjnego rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Uzupełniła go Pani pismem z 26 maja 2026 r. (wpływ 26 maja 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W sierpniu 2023 r. została Pani porzucona przez męża i od tego czasu faktycznie samotnie wychowuje Pani dwoje małoletnich dzieci oraz samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Pani dzieci stale zamieszkują z Panią, co było również przedmiotem wniosku ojca dzieci w toku postępowania sądowego.

Postępowanie rozwodowe toczy się już trzeci rok przed Sądem (…) i ulega znacznemu wydłużeniu z uwagi na działania Pani męża. Równolegle prowadzone jest postępowanie o podział majątku wspólnego, które również ma charakter konfliktowy i przedłużający się.

Ojciec dzieci nie utrzymuje z nimi żadnych kontaktów od prawie 3 lat i nie bierze udziału w ich wychowaniu. Nie uczestniczy w podejmowaniu decyzji dotyczących ich życia, edukacji ani zdrowia. Wszelkie decyzje wychowawcze podejmuje Pani samodzielnie. Pani mąż nie wywiązuje się również w sposób prawidłowy z obowiązku alimentacyjnego, w związku z czym została Pani zmuszona skierować sprawę do egzekucji komorniczej. Dodatkowo odciął Panią oraz dzieci od mediów w miejscu zamieszkania oraz pozbawił Panią możliwości korzystania z samochodu, który był niezbędny do wykonywania pracy zawodowej. W celu zapewnienia dzieciom odpowiednich warunków życia została Pani zmuszona do podjęcia dodatkowej pracy.

Pomimo faktycznego samotnego wychowywania dzieci nie może Pani skorzystać z preferencyjnego rozliczenia podatkowego, ponieważ formalnie pozostaje Pani w związku małżeńskim, co nie wynika z Pani winy, lecz z przewlekłości postępowania sądowego.

Nie prowadzi Pani wspólnego gospodarstwa domowego z ojcem dzieci i zamieszkuje Pani oddzielnie. Ojciec dzieci zamieszkuje w mieszkaniu swoich rodziców w (…), gdzie zajmuje jeden pokój i ponosi częściowe koszty utrzymania. Z jego oświadczenia wynika: „Ja zamieszkuję w mieszkaniu swoich rodziców w (...) zamieszkuję wraz z rodzicami”. Powyższe potwierdza brak wspólnoty rodzinnej i gospodarczej między Państwem.

Dowody z akt sprawy: (protokół rozprawy z (…) lutego 2025 r., sygn. akt (…)) z oświadczeń ojca dzieci wynika, że: „Nie mam żadnego kontaktu z dziećmi (...) nie rozmawiamy ze sobą”. „Ja nie mam żadnego kontaktu (...) w sprawach dzieci”. Jednocześnie jego pełnomocnik oświadczył: „Pełnomocnik powoda oświadcza, że cofa definitywnie wniosek o regulowanie kontaktów z synem”. Ojciec dzieci wskazał również: „Cały czas na potrzeby dzieci przekazuję (...) po (…) zł miesięcznie (...)” oraz: „Po mojej wyprowadzce (...) pozwana z dziećmi pozostała we wspólnym domu”.

Znaczenie dowodów: powyższe jednoznacznie potwierdza, że: ojciec dzieci nie uczestniczy w wychowaniu, nie utrzymuje kontaktu z dziećmi, świadomie zrzekł się relacji z dzieckiem, nie współdecyduje w sprawach dzieci, ciężar wychowania spoczywa wyłącznie na Pani.

Dodatkowo z jego oświadczeń wynika, że zamieszkuje on obecnie w mieszkaniu swoich rodziców w (…), gdzie zajmuje jeden pokój i ponosi częściowe koszty utrzymania: „Ja zamieszkuję w mieszkaniu swoich rodziców w (…), zamieszkuję wraz z rodzicami”. Powyższe jednoznacznie potwierdza, że: nie pozostaje Pani we wspólnym pożyciu z mężem, nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, nie istnieje między Państwem faktyczna wspólnota rodzinna ani ekonomiczna. W konsekwencji ciężar wychowania dzieci oraz prowadzenia gospodarstwa domowego spoczywa wyłącznie na Pani.

W uzupełnieniu wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego wyjaśniła Pani, że:

-     sąd nie orzekł separacji, ponieważ nie było takiej konieczności – przeciwnik procesowy wyprowadził się z domu i od sierpnia 2023 r. nie mieszka ani z Panią, ani z dziećmi;

-     pomiędzy Panią a przeciwnikiem procesowym istnieje rozdzielność majątkowa, a gospodarstwo domowe prowadzi Pani samodzielnie;

-     prawa rodzicielskie nie zostały mu odebrane, jednak wnosiła Pani o to w postępowaniu sądowym;

-     sprawa rozwodowa jest w toku od 2023 r.;

-     przeciwnik procesowy nie odbywa kary pozbawienia wolności;

-     alimenty otrzymuje Pani za pośrednictwem komornika, ponieważ przeciwnik procesowy nie respektował postanowienia sądu dotyczącego podwyższenia alimentów oraz spłaty zaległości alimentacyjnych.

Pytanie

Czy w przedstawionym stanie faktycznym przysługuje Pani prawo do rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca dzieci, pomimo formalnego pozostawania w związku małżeńskim?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie, spełnia Pani przesłanki do uznania za osobę samotnie wychowującą dzieci, ponieważ faktycznie samodzielnie sprawuje Pani nad nimi opiekę, ponosi ciężar ich utrzymania i podejmuje wszystkie decyzje wychowawcze.

Uważa Pani, że kluczowe znaczenie ma rzeczywisty stan faktyczny, a nie formalny status cywilny. Celem przepisu jest wsparcie osób faktycznie samotnie wychowujących dzieci. Odmowa zastosowania ulgi narusza zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Wątpliwości interpretacyjne powinny być rozstrzygane na korzyść podatnika zgodnie z art. 2a Ordynacji podatkowej. Brak rozwodu wynika z przyczyn od Pani niezależnych.

Pani stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, które podkreślają znaczenie rzeczywistego wykonywania obowiązków rodzicielskich. W szczególności wskazuje Pani na: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2025 r., sygn. II FSK 633/24, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 11 marca 2025 r., sygn. I SA/Gd 1030/24, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 października 2025 r., sygn. I SA/Gd 604/25, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 29 września 2025 r., sygn. I SA/Kr 473/25. Z orzecznictwa tego wynika, że decydujące znaczenie ma: faktyczne sprawowanie opieki nad dziećmi, brak udziału drugiego rodzica w wychowaniu, brak wspólnego gospodarstwa domowego.

W Pani sytuacji wszystkie powyższe przesłanki są spełnione. W konsekwencji uważa Pani, że odmowa uznania Panią za osobę samotnie wychowującą dzieci byłaby sprzeczna z celem przepisów oraz utrwaloną linią orzeczniczą.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 4c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Stosownie do art. 6 ust. 4d ww. ustawy:

Według art. 6 ust. 4f ww. ustawy:

W świetle art. 6 ust. 8 ww. ustawy:

Z powyższego wynika, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących małoletnie dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków:

-     posiadania statusu osoby samotnie wychowującej dzieci (dziecko);

-     wychowywania samotnie w roku podatkowym dzieci (dziecka);

-     nieuzyskiwania przez rodzica i dzieci (dziecko) przychodów/dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Przystępując do oceny możliwości skorzystania przez Panią z preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, należy wyjaśnić, że każda preferencja podatkowa stanowi wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania. Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.

Z przywołanego wyżej przepisu art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jednoznacznie wynika, że stanowi on odstępstwo od generalnej zasady indywidualnego opodatkowania. Możliwość ich zastosowania obwarowana jest szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w tej ustawie, które należy interpretować ściśle, co oznacza, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej ani też zawężającej. W konsekwencji, podatnikowi przysługuje prawo do jej zastosowania, jeśli spełni warunki dla niej określone, a w szczególności, jeśli spełnia wymogi definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, a także jeśli w trakcie roku podatkowego faktycznie samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców, wychowywał dziecko/dzieci.

Zauważyć jednak należy, że do skorzystania z tej preferencji, niewystarczające jest samotne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby, tj. w szczególności ojca lub matki dziecka – równie istotne jest legitymowanie się określonym stanem cywilnym. Przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osoba, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców.

Prawo do omawianej preferencji podatkowej będzie zatem przysługiwało jedynie temu z rodziców, który będąc osobą stanu wolnego (za wyjątkiem ściśle w ustawie określonym) faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim samodzielnie ciągłą opiekę, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym. W konsekwencji, aby skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów na zasadach przewidzianych w art. 6 ust. 4c, należy mieć ściśle określony stan cywilny oraz wychowywać samotnie dziecko (dzieci).

Jednocześnie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku.

W przedmiotowej sprawie nie można uznać Pani za „osobę samotnie wychowującą dzieci” w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc nie przysługuje Pani prawo do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Preferencja ta uzależniona jest bowiem – jak już wcześniej wyjaśniono – również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci). W tym miejscu należy wskazać, że jest Pani mężatką (rozwód jest w toku), nie została orzeczona przez sąd między Panią i Pani mężem separacja, a Pani mąż nie został pozbawiony przez sąd praw rodzicielskich w stosunku do dzieci i nie odbywa kary pozbawienia wolności.

Podkreślić należy, że samo złożenie pozwu o rozwód nie pozwala na uznanie danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa. Również separacja faktyczna (zerwanie więzi między stronami bez ingerencji sądu), która nie pociąga za sobą skutków prawnych, nie pozwala na uznanie danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ to wyłącznie do separacji orzekanej przez sąd odnosi się przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymieniając w kategorii osób uprawnionych do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko osobę, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów.

W związku z powyższym, nie można Pani przypisać statusu „osoby samotnie wychowującej dzieci”, ponieważ nie należy Pani do jednej z kategorii osób wymienionych w zamkniętym katalogu ustanowionym przez ustawodawcę w przywołanym wyżej przepisie art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nie kwestionując zatem Pani zaangażowania w proces wychowawczy dzieci – okoliczność, że formalnie jest Pani mężatką wyklucza możliwość uznania, że przysługuje Pani prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci.

Odnosząc się do zasady in dubio pro tributario – zawartej w art. 2a Ordynacji podatkowej – na którą powołuje się Pani we własnym stanowisku, stwierdzić należy, że nie może być ona rozumiana w ten sposób, że w przypadku wątpliwości interpretacyjnych organy podatkowe są zobowiązane zawsze przyjąć punkt widzenia podatnika. Zasada ta bowiem ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy wykładnia przepisu prawa nie daje zadowalających rezultatów. W analizowanym przypadku znaczenie przepisów znajdujących w nim zastosowanie jest jasne, niebudzące wątpliwości i wynikające z ich literalnego brzmienia. Dlatego też wskazana zasada w rozpatrywanej sprawie nie może znaleźć zastosowania. Podkreślić przy tym należy również, że w przepisie art. 2a Ordynacji podatkowej chodzi o wątpliwości organu podatkowego, a nie wątpliwości podatnika oraz, że podatnik nie może oczekiwać, aby ww. artykuł był stosowany w każdej sytuacji, gdy wynik wykładni przedstawiony przez organ podatkowy oznacza dla niego konsekwencje mniej korzystne niż zakładał.

Ponadto wskazać należy, że wszelkie preferencje, ulgi i zwolnienia są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Tym samym podkreślenia wymaga fakt, że tylko określone zdarzenia prawne, bądź spełnienie określonych przesłanek, od których ustawodawca uzależnia prawo do ulgi, skutkuje preferencyjnym sposobem opodatkowania. Oznacza to, że w prawie podatkowym w stosunku do wszelkich ulg i zwolnień zabronione jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Odnosząc się do powołanych przez Panią orzeczeń sądów administracyjnych wyjaśniam, że nie mogą one wpłynąć na ocenę prawidłowości przedmiotowej kwestii. Nie negując tych orzeczeń, jako cennego źródła w zakresie wskazywania kierunków wykładni norm prawa podatkowego, stwierdzam, że tezy badanych rozstrzygnięć nie mają zastosowania w przedmiotowym postępowaniu. Wskazane rozstrzygnięcia zapadły bowiem w innych sprawach i nie mają mocy wiążącej w omawianym przypadku.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.