0112-KDIL1-2.4012.519.2026.1.MR

Interpretacja indywidualna2026-11-10Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu abonamentu kanalizacyjnego, który w okresach historycznych nie został zafakturowany.

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 września 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 29 września 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu abonamentu kanalizacyjnego, który w okresach historycznych nie został zafakturowany.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Sp. z o.o. (…) (dalej: „Spółka” lub „Wnioskodawca”) prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz zbiorowego odprowadzania ścieków. W ramach tej działalności Spółka świadczy na rzecz odbiorców, w tym mieszkańców gminy oraz przedsiębiorców, usługi wodociągowo-kanalizacyjne, a także wykonuje czynności pomocnicze i rozliczeniowe związane z tymi usługami.

Spółka jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Przedmiotem niniejszego wniosku jest wyłącznie określenie momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT dla części wynagrodzenia należnego z tytułu usług związanych z odprowadzaniem ścieków – opłaty abonamentowej za gotowość do świadczenia tych usług – która w odniesieniu do części odbiorców nie została w przeszłości naliczona i zafakturowana.

Rozliczenia Spółki z odbiorcami usług są prowadzone na podstawie umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków oraz zatwierdzonych taryf. W zakresie odprowadzania ścieków taryfa przewiduje dwa odrębne, choć funkcjonalnie powiązane elementy rozliczenia: po pierwsze, należność zależną od ilości odprowadzonych ścieków, ustalaną co do zasady według liczby m³; po drugie, opłatę abonamentową należną za pozostawanie urządzeń kanalizacyjnych w gotowości do świadczenia usługi oraz za czynności pomiarowe i rozliczeniowe. Oba świadczenia mieszczą się w działalności polegającej na zbiorowym odprowadzaniu ścieków, jednak ich przedmiot, sposób kalkulacji oraz przesłanki powstania należności są odmienne.

Zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, stawka opłaty abonamentowej jest kwotą przypadającą na odbiorcę usług za okres rozliczeniowy, należną m.in. za utrzymanie w gotowości do świadczenia usług urządzeń kanalizacyjnych oraz za usługę odczytu urządzenia pomiarowego i rozliczenia należności za ilość odprowadzonych ścieków. Rozporządzenie odróżnia zatem cenę za 1 m³ odprowadzonych ścieków od stawki opłaty abonamentowej i przypisuje im odmienne podstawy kalkulacyjne.

Jednocześnie § 16 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że jeżeli taryfa zawiera stawkę opłaty abonamentowej, należności wynikające z tej stawki są regulowane niezależnie od tego, czy odbiorca usług odprowadzał ścieki w danym okresie rozliczeniowym. Jest to szczególnie istotne: należność ilościowa za odprowadzanie ścieków zakłada wystąpienie określonego wolumenu ścieków, natomiast należność abonamentowa powstaje również wtedy, gdy wolumen ten wynosi zero. W sensie gospodarczym odbiorca uzyskuje więc dwa rozróżnialne świadczenia: faktyczny odbiór ścieków oraz stałą gotowość infrastruktury kanalizacyjnej do ich odbioru, wraz z obsługą rozliczeniową.

Powyższa konstrukcja uzasadnia traktowanie abonamentu kanalizacyjnego dla celów VAT jako odrębnego świadczenia w ramach tej samej kategorii usług związanych z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków. Odrębność nie oznacza braku związku funkcjonalnego: przeciwnie, oba świadczenia służą realizacji tego samego celu gospodarczego, lecz każde ma własny przedmiot i własną podstawę wynagrodzenia. Świadczenie ilościowe polega na przyjęciu określonej ilości ścieków, natomiast świadczenie abonamentowe polega na zapewnieniu możliwości ich odbioru przez utrzymywanie urządzeń kanalizacyjnych w stałej gotowości. Fakt, że oba świadczenia są powiązane i objęte tą samą działalnością kanalizacyjną, nie eliminuje ich rozróżnialności dla potrzeb ustalenia, czy dana usługa została zafakturowana i czy powstał odnoszący się do niej termin płatności.

W toku prac nad nowym wnioskiem taryfowym Spółka przeprowadziła szczegółową analizę sposobu grupowania i alokacji kosztów dla poszczególnych grup taryfowych. Analiza ta doprowadziła do ujawnienia nieprawidłowości w historycznym procesie fakturowania. Wykorzystywane przez Spółkę oprogramowanie do masowych rozliczeń usług wodociągowo-kanalizacyjnych nie pozwalało w prawidłowy sposób zastosować dwóch odrębnych abonamentów wobec jednego odbiorcy korzystającego równocześnie z usługi dostarczania wody i usługi odprowadzania ścieków.

W konsekwencji, wobec części odbiorców od 2018 r. naliczany był tylko abonament za usługę wodociągową, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi taryfami należało odrębnie naliczać również opłatę abonamentową dotyczącą gotowości do świadczenia usług odprowadzania ścieków.

Nieprawidłowość miała charakter systemowy i powtarzalny. Nie polegała na wpisaniu błędnej wartości na pojedynczej fakturze ani na prostym błędzie arytmetycznym. Wynikała z konfiguracji i sposobu działania systemu rozliczeniowego oraz praktyki stosowania taryf.

Na dzień pierwotnego fakturowania Spółka nie identyfikowała tej nieprawidłowości. Jej wykrycie wymagało wieloetapowej analizy obejmującej porównanie taryf, konfiguracji systemu, danych historycznych i praktyki fakturowania. Ustalenie należności wymaga obecnie identyfikacji odbiorców objętych błędem, okresów jego występowania, odtworzenia stawek obowiązujących w poszczególnych okresach oraz indywidualnego wyliczenia kwot dla poszczególnych odbiorców.

W okresach objętych nieprawidłowością Spółka wystawiała odbiorcom faktury dokumentujące m.in. usługę odprowadzania ścieków rozliczaną według ilości ścieków. Faktury te nie obejmowały jednak odrębnego świadczenia polegającego na utrzymaniu w gotowości urządzeń kanalizacyjnych i pozostałych czynnościach składających się na abonament kanalizacyjny. Nie chodzi zatem o zaniżenie ceny jednostkowej tej samej usługi ilościowej ani o błędne obliczenie wartości pozycji ujętej już na fakturze. Chodzi o całkowite pominięcie drugiego, odrębnego – choć powiązanego z usługą ilościową – świadczenia z zakresu odprowadzania ścieków.

W rezultacie w odniesieniu do tej konkretnej, pominiętej należności nie została wystawiona faktura i nie został na niej wskazany termin płatności. Terminy płatności wskazywane na historycznych fakturach dotyczyły należności faktycznie objętych tymi fakturami; nie obejmowały niezafakturowanej opłaty abonamentowej za ścieki.

Jest to istotne również z perspektywy zasad rozliczeń obowiązujących Spółkę. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawiera postanowienia dotyczące sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń. Z kolei § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego stanowi, że odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób.

W umowach stosowanych przez Spółkę - w szczególności według wzorca obowiązującego od 2020 r. – przyjęto, że podstawą obciążenia odbiorcy jest faktura dostarczona odbiorcy, zaś zapłata za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki następuje w terminie 21 dni od daty wystawienia faktury.

Faktura powinna zostać dostarczona odbiorcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed określoną na niej datą płatności.

Wobec braku zafakturowania abonamentu ściekowego nie doszło zatem do wskazania – ani na fakturze, ani w innym dokumencie odnoszącym się do tej należności - konkretnego terminu zapłaty tej opłaty. W odniesieniu do niezafakturowanego abonamentu za ścieki historycznie nie powstał termin płatności. Spółka nie traktuje terminów płatności dotyczących innych pozycji z historycznych faktur jako terminów płatności pominiętego abonamentu.

Po zakończeniu weryfikacji rozliczeń poszczególnych odbiorców Spółka zamierza wystawić dokumenty sprzedażowe obejmujące należny, lecz dotychczas niezafakturowany abonament za gotowość do świadczenia usług odprowadzania ścieków za właściwe okresy historyczne. Na wystawionych dokumentach zostanie określona kwota należności i termin jej zapłaty zgodnie z zasadami wynikającymi z obowiązujących Spółkę umów i przepisów branżowych.

Przedmiotem pytania nie jest ocena cywilnoprawnej zasadności dochodzenia tych należności, ich przedawnienia, sposobu technicznego wystawienia dokumentu w systemie fakturowym ani kwalifikacji ewentualnego dokumentu jako faktury pierwotnej lub faktury korygującej. Wniosek dotyczy wyłącznie tego, kiedy – przy założeniu, że dana opłata abonamentowa jest należna i zostanie obecnie zafakturowana – powstaje obowiązek podatkowy w VAT w odniesieniu do kwoty, która wcześniej nie była objęta fakturą i dla której wcześniej nie został wyznaczony termin płatności.

W odniesieniu do świadczeń, których dotyczy niniejszy wniosek Spółka nie wystawiła faktur, a także nie podjęła żadnych innych czynności, które skutkowałyby identyfikacją terminu płatności, w szczególności nie skierowała do świadczeniobiorców wezwań do zapłaty.

Pytanie

Czy w opisanym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym, w którym Spółka w okresach historycznych fakturowała usługę odprowadzania ścieków rozliczaną według ilości, lecz nie fakturowała odrębnego, choć funkcjonalnie powiązanego świadczenia abonamentowego polegającego na utrzymaniu urządzeń kanalizacyjnych w gotowości do świadczenia usług i obsłudze rozliczeniowej, a dla tego abonamentu nie został w przeszłości ustalony termin płatności, obowiązek podatkowy w VAT z tytułu abonamentu kanalizacyjnego powstanie dopiero z chwilą wystawienia obecnie faktury dokumentującej to świadczenie, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b tiret druga w związku z art. 19a ust. 7 i art. 106i ust. 3 pkt 4 ustawy o VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, skoro w odniesieniu do abonamentu nie została wystawiona faktura i nie powstał termin płatności tej konkretnej należności, obowiązek podatkowy nie powstał w okresach historycznych. Powstanie on dopiero z chwilą wystawienia obecnie faktury dokumentującej abonament, na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b tiret druga ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy o VAT zasadą ogólną jest powstanie obowiązku podatkowego z chwilą dokonania dostawy towarów albo wykonania usługi. Ustawodawca przewidział jednak szereg wyjątków, w których o momencie powstania obowiązku podatkowego decyduje inne zdarzenie niż samo wykonanie świadczenia. Jednym z takich wyjątków jest art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT.

Na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury z tytułu świadczenia m.in. usług wymienionych w poz. 24-37, 50 i 51 załącznika nr 3 do ustawy. W poz. 26 załącznika nr 3 wymieniono usługi sklasyfikowane w PKWiU ex 37 – „Usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków”. Usługi świadczone przez Spółkę w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków należą do tej kategorii.

Oznacza to, że dla usług kanalizacyjnych ustawodawca świadomie odszedł od zasady wiążącej obowiązek podatkowy z chwilą wykonania usługi. Zdarzeniem wywołującym skutek podatkowy jest w pierwszej kolejności wystawienie faktury. Zasada ta ma charakter przepisu szczególnego (lex specialis) wobec reguły ogólnej z art. 19a ust. 1, a także wobec zasad dotyczących usług rozliczanych w następujących po sobie okresach, o których mowa w art. 19a ust. 3 ustawy o VAT (gdzie regulacja taka identyfikuje moment wykonania usługi, a nie w bezwzględny sposób moment powstania obowiązku podatkowego).

Znaczenie tej odrębności potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 14 czerwca 2018 r., sygn. I FSK 1239/16. Choć sprawa rozpoznawana przez NSA nie dotyczyła usług kanalizacyjnych, wniosek dotyczący relacji przepisów jest bezpośrednio użyteczny także w niniejszej sprawie: jeżeli dane świadczenie mieści się w katalogu art. 19a ust. 5 pkt 4, to moment obowiązku podatkowego należy ustalać według tej szczególnej regulacji.

Punktem wyjścia jest to, że abonament kanalizacyjny nie jest świadczeniem o innym charakterze niż usługa odprowadzania ścieków. Przeciwnie, jego przedmiotem jest zapewnienie gotowości urządzeń kanalizacyjnych do świadczenia tej usługi oraz wykonywanie czynności pomiarowych i rozliczeniowych dotyczących ścieków. Z tego względu abonament należy do tej samej kategorii przedmiotowej co usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków (PKWiU ex 37) i podlega szczególnemu reżimowi art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy o VAT.

Jednocześnie nie można utożsamiać abonamentu z usługą rozliczaną według ilości odprowadzonych ścieków. Rozporządzenie taryfowe konsekwentnie posługuje się dwoma odmiennymi kategoriami: ceną za 1 m³ odprowadzonych ścieków oraz stawką opłaty abonamentowej. Co więcej, § 16 ust. 2 nakazuje regulować należność abonamentową niezależnie od tego, czy odbiorca w ogóle odprowadzał ścieki w danym okresie. Oznacza to, że świadczenie abonamentowe zachowuje własny sens gospodarczy i własną odpłatność nawet przy zerowym wolumenie ścieków. Taka cecha przemawia za uznaniem go za świadczenie odrębne od świadczenia ilościowego, chociaż pozostające z nim w ścisłym związku funkcjonalnym.

W konsekwencji uzasadnione jest rozróżnienie dla celów VAT dwóch świadczeń kanalizacyjnych:

1)  usługi faktycznego odprowadzania ścieków rozliczanej według ilości oraz

2)  usługi abonamentowej polegającej na utrzymaniu gotowości urządzeń kanalizacyjnych i obsłudze rozliczeniowej.

Obie należą do usług związanych z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków, lecz faktura dokumentująca pierwsze świadczenie nie może być automatycznie uznana za fakturę dokumentującą również drugie świadczenie, jeżeli abonament w ogóle nie został na niej naliczony ani wykazany.

Takie ujęcie znajduje potwierdzenie w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 28 czerwca 2016 r., nr ILPP3/4512-1-82/16-4/DC. Organ wyraźnie rozróżnił na fakturze: wodę według zużycia, ścieki według zużycia, abonament za wodę i abonament za ścieki, a jednocześnie przypisał abonament ściekowy do PKWiU właściwego dla usług odprowadzania ścieków. Interpretacja potwierdza więc dwie cechy istotne dla niniejszej sprawy: abonament jest związany z usługą kanalizacyjną, ale stanowi rozróżnialną pozycję rozliczeniową od należności zależnej od ilości ścieków.

Pomocniczo należy odwołać się również do interpretacji Dyrektora KIS z 17 grudnia 2020 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.483.2020.2.MK. Organ uznał w niej, że czynności wynagradzane opłatą abonamentową są ściśle związane z usługą odprowadzania ścieków i mieszczą się w świadczeniu kanalizacyjnym. Wnioskodawca nie wywodzi z tej interpretacji tezy o pełnej autonomii abonamentu względem całego stosunku kanalizacyjnego; istotne jest natomiast potwierdzenie, że abonament nie jest usługą innego rodzaju, lecz wynagrodzeniem za czynności należące do usługi odprowadzania ścieków. To przesądza o zastosowaniu art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b także do tego abonamentu.

Z punktu widzenia rozdzielania świadczeń znaczenie ma także ogólna zasada wynikająca z wyroku TSUE z 16 kwietnia 2015 r. w sprawie C-42/14, Minister Finansów przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Trybunał wskazał, że co do zasady każde świadczenie powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, chyba że elementy transakcji są ze sobą tak ściśle związane, iż tworzą obiektywnie jedno niepodzielne świadczenie ekonomiczne. W niniejszej sprawie ustawowy i taryfowy model rozliczeń samodzielnie wyodrębnia należność ilościową i należność abonamentową, a tę drugą nakazuje pobierać niezależnie od faktycznego odprowadzania ścieków. Jest to silna przesłanka przemawiająca przeciwko uznaniu, że historyczna faktura za usługę ilościową automatycznie dokumentowała również niewykazany abonament.

Ustawa o VAT reguluje również sytuację, w której podatnik nie wystawi faktury lub wystawi ją z opóźnieniem. Zgodnie z art. 19a ust. 7, w przypadkach, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 i 4, jeżeli podatnik nie wystawił faktury albo wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu – z chwilą upływu terminu płatności.

Przepis ten pełni funkcję zabezpieczającą i w ramach takiej ma zapobiegać sytuacji, w której podatnik, mimo że upłynął już obiektywnie określony termin wystawienia faktury, mógłby bezterminowo odraczać powstanie obowiązku podatkowego przez niewystawianie dokumentu, przy jednoczesnym otrzymaniu zapłaty lub prawie do żądania zapłaty. Art. 19a ust. 7 nie tworzy jednak samodzielnej, oderwanej od pozostałych przepisów daty obowiązku podatkowego. Aby zadziałał, musi dać się wskazać dzień, w którym upłynął termin wystawienia faktury albo – w sytuacji przewidzianej w końcowej części przepisu – termin płatności.

W odniesieniu do usług objętych art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawodawca w art. 106i ust. 3 pkt 4 ustawy o VAT powiązał ostateczny termin wystawienia faktury z upływem terminu płatności. Oznacza to, że w przypadku usług kanalizacyjnych mechanizm jest następujący: jeżeli faktura zostanie wystawiona przed upływem terminu płatności, obowiązek podatkowy powstaje w dniu jej wystawienia; jeżeli natomiast faktura nie zostanie wystawiona do tego dnia, obowiązek podatkowy powstaje najpóźniej w chwili upływu terminu płatności.

W niniejszej sprawie nie wystąpiło zdarzenie podstawowe: opłata abonamentowa za gotowość do świadczenia usług odprowadzania ścieków nie została ujęta na wystawionych w przeszłości fakturach. Nie wystąpiło również zdarzenie zastępcze, ponieważ dla tej konkretnej należności nie został wyznaczony termin płatności.

Wniosek ten wynika nie tylko z faktycznego sposobu prowadzenia rozliczeń przez Spółkę, ale również z regulacji branżowych. Art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wymaga, aby umowa określała sposób i terminy wzajemnych rozliczeń. W rozporządzeniu wykonawczym ustawodawca doprecyzował tę konstrukcję: zgodnie z § 17 ust. 1 odbiorca usług dokonuje zapłaty w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób.

W stosowanym przez Spółkę modelu umownym termin płatności również jest funkcją wystawienia faktury – wynosi 21 dni od daty jej wystawienia. Dopóki więc faktura obejmująca konkretną należność nie zostanie wystawiona, nie jest możliwe wyznaczenie daty kalendarzowej będącej terminem zapłaty tej należności. Nie ma podstaw, aby termin płatności odnoszący się do innych, prawidłowo zafakturowanych pozycji automatycznie rozciągać na pozycję, której na fakturze w ogóle nie było.

Samo istnienie taryfy i wynikającej z niej materialnoprawnej podstawy do pobrania abonamentu nie jest równoznaczne z powstaniem konkretnego terminu płatności w rozumieniu art. 106i ust. 3 pkt 4 oraz art. 19a ust. 7 ustawy o VAT. Taryfa określa rodzaj i wysokość należności. Moment jej wymagalności wobec konkretnego odbiorcy jest natomiast ukształtowany przez zasady rozliczeń, które w analizowanym modelu odwołują się do faktury i wskazanego na niej terminu.

Tym samym nie można przyjąć, że w każdym historycznym okresie rozliczeniowym – tylko dlatego, że zgodnie z taryfą istniał obowiązek poniesienia opłaty abonamentowej – automatycznie upływał także termin płatności tej opłaty. Taka wykładnia pomijałaby zarówno treść § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego, jak i faktyczną konstrukcję umów z odbiorcami.

W ocenie Spółki nie byłoby prawidłowe przyjęcie, że termin płatności pominiętej opłaty abonamentowej należy utożsamić z terminem płatności wskazanym na fakturze wystawionej za ten sam okres rozliczeniowy, ale obejmującej inne należności, a dokładniej należności za inne usługi.

Termin płatności jest elementem odnoszącym się do konkretnego zobowiązania pieniężnego, a nie abstrakcyjną datą przypisaną do całego okresu rozliczeniowego niezależnie od tego, jakie świadczenia zostały objęte rozliczeniem.

Jeżeli dokument obejmował określoną kwotę należności z tytułu dostawy wody, ilości odprowadzonych ścieków lub innego abonamentu (dla dostawy wody), to wskazana na nim data płatności wyznaczała termin zapłaty właśnie tej wykazanej kwoty. Odbiorca nie został wówczas obciążony pominiętym abonamentem ściekowym, nie znał jego wysokości i nie otrzymał wezwania do zapłaty tej kwoty. Nie sposób zatem uznać, że był zobowiązany uiścić nieujęty na fakturze abonament w terminie wskazanym dla innych należności.

Znaczenie powiązania terminu płatności z konkretnym świadczeniem potwierdza praktyka interpretacyjna dotycząca art. 19a ust. 5 pkt 4 i ust. 7 ustawy o VAT. W interpretacji z 23 czerwca 2025 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.327.2025.3.ICZ, Dyrektor KIS przyjął, że w przypadku niewystawienia faktury obowiązek podatkowy powstaje z upływem terminu płatności wynikającego z umowy. Z kolei w interpretacji z 2 lutego 2026 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.910.2025.3.ICZ, dotyczącej bezpośrednio usług odbioru i oczyszczania ścieków, organ potwierdził stosowanie art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b. Z obu rozstrzygnięć wynika, że konieczne jest ustalenie terminu płatności odnoszącego się do konkretnej usługi; nie ma podstaw, aby zastępować go datą płatności innego, choć powiązanego świadczenia.

W ocenie Wnioskodawcy odmiennego wniosku nie uzasadnia również art. 455 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Po pierwsze, w analizowanej relacji istnieją szczególne zasady rozliczeń właściwe dla usług wodociągowo-kanalizacyjnych, w tym § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego, który wiąże termin zapłaty z fakturą. Po drugie, nawet gdyby pomocniczo odwołać się do art. 455 Kodeksu cywilnego, przepis ten nie kreuje automatycznie terminu płatności przypadającego w przeszłym okresie rozliczeniowym. Jeżeli termin nie został oznaczony, wymagalność następuje dopiero po wezwaniu dłużnika do wykonania świadczenia. W stanie faktycznym będącym przedmiotem wniosku takie wezwanie do zapłaty pominiętego abonamentu – w postaci faktury lub innego dokumentu wyznaczającego termin zapłaty tej należności – w okresach historycznych nie nastąpiło.

Art. 455 Kodeksu cywilnego wzmacnia zatem, a nie osłabia, wniosek, że nie istnieje podstawa do wykreowania ex post dawnej daty płatności pominiętego abonamentu. Nie można uznać, że termin ten upłynął w chwili, w której odbiorca nie znał jeszcze wysokości należności i nie został wezwany do jej uregulowania.

W ocenie Wnioskodawcy, w przypadku opłaty abonamentowej za usługi z zakresu odbioru i oczyszczania Ścieków odnoszącej się do konkretnego okresu rozliczeniowego obowiązek podatkowy nie powinien powstawać z końcem tego okresu. Odmienny wniosek prowadziłby do pominięcia szczególnego reżimu ustanowionego w art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy o VAT.

Ustawodawca wprost objął usługi z poz. 24-37 załącznika nr 3 – w tym usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków - szczególną regułą fakturową. Skoro tak, sam koniec okresu, za który naliczana jest opłata, nie stanowi odrębnego zdarzenia kreującego obowiązek podatkowy. Okres rozliczeniowy służy ustaleniu zakresu i wysokości należnego abonamentu, ale nie zastępuje zdarzeń wskazanych w art. 19a ust. 5 pkt 4 i ust. 7 ustawy o VAT.

Wskazany wyżej wyrok NSA z 14 czerwca 2018 r., I FSK 1239/16, potwierdza, że świadczenia wymienione w art. 19a ust. 5 pkt 4 zostały uregulowane odrębnie. Nie ma więc podstaw do stosowania w ich miejsce reguły właściwej dla usług rozliczanych okresowo z art. 19a ust. 3. W szczególności obowiązek podatkowy nie może zostać „odtworzony” wstecz wyłącznie przez wskazanie, że opłata ekonomicznie dotyczy okresu, który już upłynął.

Skoro w okresach historycznych nie została wystawiona faktura obejmująca przedmiotowy abonament i nie upłynął termin płatności tej należności, nie wystąpiło zdarzenie, z którym ustawa o VAT wiąże powstanie obowiązku podatkowego. Sytuacja ulegnie zmianie dopiero obecnie, gdy po ustaleniu prawidłowej kwoty Spółka wystawi fakturę dokumentującą należność i określi jej termin zapłaty.

W dniu wystawienia tej faktury zrealizuje się przesłanka z art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy o VAT. Obowiązek podatkowy powstanie więc w tym dniu, mimo że ekonomicznie wynagrodzenie będzie odnosiło się do gotowości do świadczenia usług w okresach wcześniejszych. Szczególny przepis dotyczący momentu obowiązku podatkowego nie uzależnia bowiem tej daty od okresu, którego dotyczy faktura, lecz od samego faktu jej wystawienia, z zastrzeżeniem mechanizmu z art. 19a ust. 7 ustawy o VAT. Nie jest to również sytuacja, w której obecna faktura „przesuwa” wcześniej powstały obowiązek podatkowy. Stanowisko Spółki opiera się na tezie przeciwnej: wcześniej obowiązek podatkowy nie powstał, ponieważ nie wystąpiła żadna z dat wskazanych w przepisach szczególnych. Obecna faktura nie zmienia więc daty dawnego obowiązku, lecz po raz pierwszy powoduje jego powstanie.

Bezpośrednie znaczenie dla niniejszej sprawy ma interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2 lutego 2026 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.910.2025.3.ICZ. Dotyczyła ona usług odbioru i oczyszczania ścieków sklasyfikowanych w PKWiU ex 37. Organ potwierdził, że dla takich usług obowiązek podatkowy powstaje na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b w związku z art. 19a ust. 7 ustawy o VAT, tj. zasadniczo z chwilą wystawienia faktury. W przypadku braku faktury albo jej opóźnionego wystawienia organ odwołał się do upływu terminu jej wystawienia, a następnie do terminu płatności.

Interpretacja ta jest istotna z dwóch powodów. Po pierwsze, potwierdza bezpośrednio kwalifikację usług odbioru i oczyszczania ścieków do szczególnego reżimu art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b. Po drugie, pokazuje kolejność zdarzeń istotnych dla obowiązku podatkowego: pierwszeństwo ma faktura, a dopiero przy jej braku zastosowanie znajduje mechanizm zastępczy oparty na upływie właściwego terminu.

Podobny mechanizm – choć dotyczący innej kategorii usług wymienionych w katalogu art. 19a ust. 5 pkt 4 – został opisany w interpretacji Dyrektora KIS z 20 lipca 2026 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.258.2026.3.AM. Organ podkreślił tam znaczenie terminu płatności dla określenia najpóźniejszego terminu wystawienia faktury w odniesieniu do świadczeń objętych art. 19a ust. 5 pkt 4. Wspiera to wykładnię, zgodnie z którą art. 19a ust. 7 nie może zostać zastosowany do dowolnej historycznej daty, lecz wymaga identyfikacji konkretnego terminu płatności dotyczącego danego świadczenia.

Oczywiście powołane powyżej interpretacje indywidualne zostały wydane w sprawach innych podatników, a tym samym nie wywołują skutków ochronnych wobec Wnioskodawcy. Nie pozbawia ich to jednak znaczenia dla oceny przedstawionego zagadnienia. Skoro bowiem dotyczą one stanów faktycznych istotnie zbliżonych do opisanego w niniejszym wniosku i zostały wydane na gruncie tych samych przepisów prawa podatkowego, brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, aby ten sam organ interpretacyjny dokonał obecnie odmiennej wykładni tych przepisów bez wystąpienia relewantnych różnic faktycznych lub prawnych. Wnioskodawca ma przy tym prawo oczekiwać, że organy podatkowe będą stosowały prawo w sposób jednolity, przewidywalny i niedyskryminujący, a podatnicy znajdujący się w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej będą traktowani według tych samych kryteriów. Odmienne rozstrzygnięcie w porównywalnym stanie faktycznym wymagałoby zatem wskazania konkretnych okoliczności uzasadniających odejście od dotychczas prezentowanej wykładni.

Przeciwna niż zaprezentowana powyżej wykładnia prowadziłaby do konstrukcji nieprzewidzianej przez prawodawcę, nie mającej swojego źródła w prawie podatkowym. Organ musiałby bowiem samodzielnie wskazać historyczny dzień powstania obowiązku podatkowego, mimo że:

(1)      faktura nie została wystawiona,

(2)      opłata nie została na żadnej fakturze wykazana,

(3)      odbiorca nieotrzymał żądania zapłaty tej opłaty,

(4)      termin płatności zgodnie z zasadami branżowymi i umownymi jest ustalany w fakturze,

(5)      a brak jest innego dokumentu wyznaczającego termin zapłaty.

Zatem, nie została wystawiona faktura i nie wystąpił termin płatności.

Art. 19a ust. 7 ustawy o VAT nie daje możliwości przyjęcia fikcyjnego terminu płatności, jak również nie wprowadza dodatkowego „awaryjnego” rozwiązania, na wypadek gdyby termin płatności nie wystąpił. Przepis ten posługuje się terminem, który musi wynikać z rzeczywistego stosunku prawnego łączącego strony. Jeżeli termin taki nie został ustalony, nie można go zastąpić datą końca miesiąca, końca okresu rozliczeniowego, datą innej faktury albo datą, w której – przy prawidłowym działaniu systemu – Spółka mogłaby była wystawić fakturę. Każde z tych rozwiązań oznaczałoby dopisanie do art. 19a ust. 7 ustawy o VAT przesłanki, której ustawodawca nie przewidział.

Należy przy tym podkreślić, że ustawowy mechanizm nie pozostaje bez zabezpieczenia. Z chwilą wystawienia obecnie faktury obowiązek podatkowy powstanie od razu na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy o VAT. Jeżeli po wystawieniu dokumentu Spółka wskazuje termin płatności, nie jest możliwe dalsze odraczanie rozliczenia VAT poprzez samo przesuwanie zapłaty. Kluczowe jest jedynie to, że przed wystawieniem faktury i przed wyznaczeniem terminu płatności brak było zdarzenia ustawowego powodującego powstanie obowiązku podatkowego w odniesieniu do pominiętej kwoty.

Konkludując należy wskazać, że Spółka wskazuje, iż nieprawidłowość miała charakter systemowy, wieloletni i trudny do wykrycia. Okoliczność ta wyjaśnia, dlaczego abonament nie został wcześniej prawidłowo naliczony, jednak sama w sobie nie stanowi podstawy prawnej do określenia momentu obowiązku podatkowego. Dla VAT decydujące są przesłanki wskazane w art. 19a ust. 5 pkt 4 i ust. 7 oraz art. 106i ust. 3 pkt 4 ustawy o VAT.

Oznacza to, że stanowisko Wnioskodawcy nie jest oparte na twierdzeniu, iż każdy błąd systemowy pozwala rozliczyć VAT dopiero w chwili jego wykrycia. Taka teza byłaby zbyt szeroka. W niniejszej sprawie znaczenie ma szczególna konstrukcja obowiązku podatkowego dla usług kanalizacyjnych oraz szczególny sposób wyznaczania terminu płatności: faktura nie została wystawiona, a bez faktury nie został wyznaczony termin płatności przedmiotowej należności. Dopiero łączne wystąpienie tych okoliczności prowadzi do wniosku, że obowiązek podatkowy nie powstał wcześniej.

Analiza przepisów prowadzi do wniosku, że dla potrzeb VAT należy najpierw prawidłowo zidentyfikować przedmiot świadczenia. W zakresie odprowadzania ścieków Spółka realizuje dwa odrębne, choć funkcjonalnie powiązane świadczenia: usługę rozliczaną według ilości ścieków oraz usługę abonamentową polegającą na zapewnieniu gotowości urządzeń kanalizacyjnych i obsługi rozliczeniowej. Odrębność ta wynika wprost z konstrukcji taryfy: inne są podstawy kalkulacji, a abonament jest należny także wtedy, gdy w danym okresie nie odprowadzono żadnych ścieków.

W stanie faktycznym Spółki faktury historyczne dokumentowały świadczenie ilościowe, lecz nie dokumentowały świadczenia abonamentowego. Nie doszło więc do wystawienia faktury dla abonamentu kanalizacyjnego ani do określenia terminu płatności tej konkretnej należności. Nie można zatem przypisywać abonamentowi terminu płatności wskazanego na fakturze dotyczącej innego świadczenia tylko dlatego, że oba świadczenia są funkcjonalnie związane i mieszczą się w tej samej kategorii usług kanalizacyjnych.

Dopiero wystawienie obecnie faktury dokumentującej odrębne świadczenie abonamentowe spowoduje – w ocenie Wnioskodawcy – powstanie obowiązku podatkowego na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy o VAT. Wcześniej nie zrealizowała się ani przesłanka podstawowa (wystawienie faktury), ani przesłanka zastępcza z art. 19a ust. 7, ponieważ nie upłynął termin płatności odnoszący się do tego abonamentu.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Według art. 2 pkt 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy:

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.

Wskazana regulacja zgodna jest z art. 63 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11.12.2006 s. 1, ze zm.), zgodnie z którym:

Zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a VAT staje się wymagalny w momencie dostarczenia towarów lub wykonania usług.

Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.

Generalna zasada wynikająca z brzmienia powołanego powyżej art. 19a ust. 1 ustawy wskazuje, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Zgodnie z tą regulacją, podatek stanie się wymagalny w miesiącu dokonania dostawy towaru lub wykonania usługi i co do zasady zostanie rozliczony za ten okres rozliczeniowy.

W świetle art. 19a ust. 2 ustawy:

W odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę.

W myśl art. 19a ust. 3 ustawy:

Usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi..

Według art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy:

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury z tytułu:

a) dostaw energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego,

b) świadczenia usług:

‒ telekomunikacyjnych,

‒ wymienionych w poz. 24-37, 50 i 51 załącznika nr 3 do ustawy,

‒ najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze,

‒ ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia,

‒ stałej obsługi prawnej i biurowej,

‒ dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego

- z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b, stanowiących import usług.

Stosownie do art. 19a ust. 7 ustawy:

W przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 3 i 4, gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu - z chwilą upływu terminu płatności.

Zgodnie z art. 19a ust. 8 ustawy:

Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z wyjątkiem:

1)   dostaw towarów, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 1b;

2)  dostaw towarów i świadczenia usług, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 5 pkt 4.

Stosownie do przepisu art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Na podstawie art. 106e ust. 1 ustawy:

Faktura powinna zawierać:

1)  datę wystawienia;

2) kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę;

3) imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy;

4) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. a oraz pkt 25;

5) numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. b, pkt 26 i 27;

6) datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4 , o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury;

7) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;

8) miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług;

9) cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);

10)  kwoty wszelkich opustów lub obniżek cen, w tym w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty, o ile nie zostały one uwzględnione w cenie jednostkowej netto;

11) wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług, objętych transakcją, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto);

12) stawkę podatku albo stawkę podatku od wartości dodanej w przypadku korzystania z procedur szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a, 7 i 9;

13) sumę wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku;

14) kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku;

15) kwotę należności ogółem (…).

Z powyższych uregulowań wynika, że faktura VAT jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie określonej transakcji sprzedaży, a ustawodawca określił, w jakich okolicznościach należy ją wystawić. Przede wszystkim, wystawiane przez podatników podatku od towarów i usług faktury VAT muszą dokumentować wykonanie przez nich czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, tj. dostawy towarów lub świadczenia usług.

Faktura jest dokumentem sformalizowanym (potwierdzającym zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego), który powinien spełniać szereg wymogów przewidzianych przepisami prawa. Prawidłowość materialno-prawna faktury zachodzi wówczas, jeżeli odzwierciedla ona prawdziwe zdarzenie gospodarcze, czyli w istocie stwierdza fakt dostawy określonych towarów lub świadczenia usług. Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi. Faktura jest więc dokumentem stwierdzającym wystąpienie u podatnika okoliczności powodujących powstanie obowiązku podatkowego.

Zatem, w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku od towarów i usług, dlatego też istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.

Zgodnie z art. 106i ust. 1 ustawy:

Fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, z zastrzeżeniem ust. 2-9.

Jak stanowi art. 106i ust. 3 ustawy:

Fakturę wystawia się nie później niż:

1)   30. dnia od dnia wykonania usług - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a;

2)  60. dnia od dnia wydania towarów - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. b, z zastrzeżeniem ust. 4;

3)  90. dnia od dnia wykonania czynności - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. c;

4)  z upływem terminu płatności - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 .

Na mocy art. 106i ust. 7 ustawy:

Faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż 60. dnia przed:

1)   dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi;

2)  otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub części zapłaty.

Zgodnie z art. 106i ust. 8 ustawy:

Przepis ust. 7 pkt 1 nie dotyczy wystawiania faktur w zakresie dostawy i świadczenia usług, o których mowa w art. 19a ust. 3, 4 i ust. 5 pkt 4, jeżeli faktura zawiera informację, jakiego okresu rozliczeniowego dotyczy.

W załączniku nr 3 do ustawy o podatku od towarów i usług pod poz. 26 zostały wymienione następujące usługi:

„Usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków (PKWiU ex 37) – przy czym ex dotyczy tylko danej usługi z danego grupowania, w omawianym przypadku będą to jedynie usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków jak i usługi związane z opróżnianiem szamb i dołów gnilnych”.

Należy zatem wskazać, że moment powstania obowiązku podatkowego dla tych usług określa się na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy.

Z przedstawionych okoliczności wynika, że są Państwo czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług oraz prowadzą Państwo działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz zbiorowego odprowadzania ścieków. W ramach tej działalności świadczą Państwo na rzecz odbiorców, w tym mieszkańców gminy oraz przedsiębiorców, usługi wodociągowo-kanalizacyjne, a także wykonuje czynności pomocnicze i rozliczeniowe związane z tymi usługami. Rozliczenia z odbiorcami usług są prowadzone na podstawie umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków oraz zatwierdzonych taryf. W zakresie odprowadzania ścieków taryfa przewiduje dwa odrębne, choć funkcjonalnie powiązane elementy rozliczenia: po pierwsze, należność zależną od ilości odprowadzonych ścieków, ustalaną co do zasady według liczby m³; po drugie, opłatę abonamentową należną za pozostawanie urządzeń kanalizacyjnych w gotowości do świadczenia usługi oraz za czynności pomiarowe i rozliczeniowe. Oba świadczenia mieszczą się w działalności polegającej na zbiorowym odprowadzaniu ścieków, jednak ich przedmiot, sposób kalkulacji oraz przesłanki powstania należności są odmienne. Zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, stawka opłaty abonamentowej jest kwotą przypadającą na odbiorcę usług za okres rozliczeniowy, należną m.in. za utrzymanie w gotowości do świadczenia usług urządzeń kanalizacyjnych oraz za usługę odczytu urządzenia pomiarowego i rozliczenia należności za ilość odprowadzonych ścieków. Rozporządzenie odróżnia zatem cenę za 1 m³ odprowadzonych ścieków od stawki opłaty abonamentowej i przypisuje im odmienne podstawy kalkulacyjne. Jednocześnie § 16 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że jeżeli taryfa zawiera stawkę opłaty abonamentowej, należności wynikające z tej stawki są regulowane niezależnie od tego, czy odbiorca usług odprowadzał ścieki w danym okresie rozliczeniowym. Należność ilościowa za odprowadzanie ścieków zakłada wystąpienie określonego wolumenu ścieków, natomiast należność abonamentowa powstaje również wtedy, gdy wolumen ten wynosi zero. W sensie gospodarczym odbiorca uzyskuje więc dwa rozróżnialne świadczenia: faktyczny odbiór ścieków oraz stałą gotowość infrastruktury kanalizacyjnej do ich odbioru, wraz z obsługą rozliczeniową. Oba świadczenia służą realizacji tego samego celu gospodarczego, lecz każde ma własny przedmiot i własną podstawę wynagrodzenia. Świadczenie ilościowe polega na przyjęciu określonej ilości ścieków, natomiast świadczenie abonamentowe polega na zapewnieniu możliwości ich odbioru przez utrzymywanie urządzeń kanalizacyjnych w stałej gotowości. W toku prac nad nowym wnioskiem taryfowym przeprowadzili Państwo szczegółową analizę sposobu grupowania i alokacji kosztów dla poszczególnych grup taryfowych. Analiza ta doprowadziła do ujawnienia nieprawidłowości w historycznym procesie fakturowania. Wykorzystywane przez Państwa oprogramowanie do masowych rozliczeń usług wodociągowo-kanalizacyjnych nie pozwalało w prawidłowy sposób zastosować dwóch odrębnych abonamentów wobec jednego odbiorcy korzystającego równocześnie z usługi dostarczania wody i usługi odprowadzania ścieków. W konsekwencji, wobec części odbiorców od 2018 r. naliczany był tylko abonament za usługę wodociągową, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi taryfami należało odrębnie naliczać również opłatę abonamentową dotyczącą gotowości do świadczenia usług odprowadzania ścieków. Nieprawidłowość miała charakter systemowy i powtarzalny. Nie polegała na wpisaniu błędnej wartości na pojedynczej fakturze ani na prostym błędzie arytmetycznym. Wynikała z konfiguracji i sposobu działania systemu rozliczeniowego oraz praktyki stosowania taryf. Na dzień pierwotnego fakturowania nie identyfikowali Państwo tej nieprawidłowości. Jak Państwo wskazują jej wykrycie wymagało wieloetapowej analizy obejmującej porównanie taryf, konfiguracji systemu, danych historycznych i praktyki fakturowania. Ustalenie należności wymaga obecnie identyfikacji odbiorców objętych błędem, okresów jego występowania, odtworzenia stawek obowiązujących w poszczególnych okresach oraz indywidualnego wyliczenia kwot dla poszczególnych odbiorców. W okresach objętych nieprawidłowością wystawiali Państwo odbiorcom faktury dokumentujące m.in. usługę odprowadzania ścieków rozliczaną według ilości ścieków. Faktury te nie obejmowały jednak odrębnego świadczenia polegającego na utrzymaniu w gotowości urządzeń kanalizacyjnych i pozostałych czynnościach składających się na abonament kanalizacyjny. W rezultacie w odniesieniu do tej konkretnej, pominiętej należności nie została wystawiona faktura i nie został na niej wskazany termin płatności. Terminy płatności wskazywane na historycznych fakturach dotyczyły należności faktycznie objętych tymi fakturami; nie obejmowały niezafakturowanej opłaty abonamentowej za ścieki. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawiera postanowienia dotyczące sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń. Z kolei § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego stanowi, że odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. W stosowanych przez Państwa umowach (w szczególności według wzorca obowiązującego od 2020 r.) przyjęto, że podstawą obciążenia odbiorcy jest faktura dostarczona odbiorcy, zaś zapłata za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki następuje w terminie 21 dni od daty wystawienia faktury. Faktura powinna zostać dostarczona odbiorcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed określoną na niej datą płatności. W odniesieniu do świadczeń, których dotyczy niniejszy wniosek nie wystawili Państwo faktur, a także nie podjęli żadnych innych czynności, które skutkowałyby identyfikacją terminu płatności, w szczególności nie skierowali Państwo do świadczeniobiorców wezwań do zapłaty. Po zakończeniu weryfikacji rozliczeń poszczególnych odbiorców zamierzają Państwo wystawić dokumenty sprzedażowe obejmujące należny, lecz dotychczas niezafakturowany abonament za gotowość do świadczenia usług odprowadzania ścieków za właściwe okresy historyczne. Na wystawionych dokumentach zostanie określona kwota należności i termin jej zapłaty zgodnie z zasadami wynikającymi z obowiązujących Spółkę umów i przepisów branżowych.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu abonamentu kanalizacyjnego, który w okresach historycznych nie został zafakturowany.

Odnosząc się do Państwa wątpliwości wskazać należy, że w obrocie gospodarczym występują świadczenia natury kompleksowej, czyli takie, które nie dają się w prosty sposób zaklasyfikować do danej kategorii, gdyż składają się z kilku pojedynczych świadczeń. Aby móc określić, że dana czynność jest czynnością kompleksową (jednolitą/złożoną), powinna składać się ona z różnych świadczeń, których realizacja prowadzi jednak do jednego celu. Na czynność złożoną składa się więc kombinacja różnych czynności, prowadzących do realizacji określonego celu – do wykonania świadczenia głównego, na które składają się różne świadczenia pomocnicze. Natomiast, usługę należy uznać za pomocniczą, jeśli nie stanowi ona celu samego w sobie, lecz jest środkiem do pełnego zrealizowania lub wykorzystania czynności zasadniczej. Pojedyncza usługa traktowana jest zatem jak element czynności kompleksowej wówczas, jeżeli cel świadczenia usługi pomocniczej jest zdeterminowany przez czynność główną oraz nie można wykonać lub wykorzystać czynności głównej bez usługi pomocniczej.

Co do zasady, każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, jednak w sytuacji, gdy jedna czynność obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka świadczeń, czynność ta nie powinna być sztucznie dzielona dla celów podatkowych. Zatem, z ekonomicznego punktu widzenia czynności nie powinny być dzielone dla celów podatkowych wówczas, gdy tworzyć będą jedną czynność kompleksową, obejmującą kilka świadczeń pomocniczych.

Nie ma znaczenia subiektywny punkt widzenia dostawcy lub odbiorcy świadczenia. Istnienie jednego świadczenia złożonego nie wyklucza zastosowania do poszczególnych jego elementów odrębnych cen. Jeżeli dwa lub więcej niż dwa świadczenia (czynności) dokonane przez podatnika na rzecz konsumenta są tak ściśle związane, że obiektywnie tworzą w aspekcie gospodarczym jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie do celów stosowania przepisów ustawy. Jeżeli jednak w skład świadczonej usługi wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu czynności kompleksowej.

Koncepcję opodatkowania świadczeń kompleksowych wypracował Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w wydanych orzeczeniach na podstawie pierwotnie obowiązującej Szóstej Dyrektywy Rady (77/388/EWG) oraz obecnie obowiązującej Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r., w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L nr 347, str. 1, z późn. zm.).

W szczególności w wyroku w sprawie C-349/96 Card Protection Plan Ltd., Trybunał uznał, że każde świadczenie usług powinno być, co do zasady, traktowane jako świadczenie odrębne i niezależne. Jeżeli jednak dwa lub więcej niż dwa świadczenia (czynności) dokonane przez podatnika na rzecz konsumenta są tak ściśle powiązane, że obiektywnie tworzą w aspekcie gospodarczym jedną całość, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie dla celów podatku od wartości dodanej.

Na uwagę zasługuje również wyrok z 11 czerwca 2009 r. w sprawie C-572/07, w którym stwierdzono, że: „każde świadczenie powinno być zwykle uznawane za odrębne i niezależne” (również wyrok z 21 lutego 2008 r. w sprawie C-425/06). Wyrok ten sformułował kryteria przesądzające o tym, kiedy występuje świadczenie złożone. Ma ono zatem miejsce w sytuacji, gdy:

·      świadczenie pomocnicze nie stanowi celu samego w sobie, lecz stanowi środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z usługi podstawowej,

·      poszczególne czynności są ze sobą tak ściśle związane, że ich rozdzielenie miałoby charakter sztuczny,

·      kiedy nie istnieje możliwość nabywania danego świadczenia od podmiotów zewnętrznych,

·      kiedy nie istnieje możliwość odrębnego fakturowania za daną czynność.

Zatem, co do zasady jedno świadczenie usług podlega jednej stawce VAT, jednakże możliwe jest oddzielne opodatkowanie określonych towarów/usług, jeżeli z przepisów wyraźnie wynika taka ewentualność i taka konieczność.

Również w orzecznictwie NSA przyjmuje się, że świadczenie złożone (kompleksowe) ma miejsce wówczas, gdy relacja poszczególnych świadczeń wykonywanych na rzecz jednego nabywcy dzieli je na świadczenie podstawowe i świadczenia pomocnicze – tzn. takie, które umożliwiają skorzystanie ze świadczenia podstawowego lub są niezbędne dla możliwości skorzystania ze świadczenia podstawowego. Jeżeli jednak świadczenia te można rozdzielić, tak że nie zmieni to ich charakteru ani wartości z punktu widzenia nabywcy, wówczas świadczenia takie powinny być traktowane jako dwa niezależnie opodatkowane świadczenia. Zatem należy uwzględniać ochronę podstawowych zasad opodatkowania podatkiem od wartości dodanej wymagających, by każda działalność gospodarcza była traktowana w ten sam sposób. Sprzeciwia się to temu, by podmioty gospodarcze dokonujące takich samych czynności, były traktowane odmiennie w zakresie poboru tego podatku (wyrok NSA z 6 maja 2015 r. sygn. akt I FSK 2105/13).

W kontekście przytoczonych regulacji stwierdzić należy, że z wykonaniem czynności złożonej (kompleksowej) mamy do czynienia wówczas, gdy świadczenie to jest rozbudowane i obejmuje dwie lub więcej pojedynczych czynności (świadczeń), będących elementami częściowego zobowiązania strony transakcji. Jednocześnie czynność taka, jeśli może zostać uznana za czynność o charakterze złożonym, podlega opodatkowaniu jednolitą stawką podatku od towarów i usług, właściwą dla świadczenia podstawowego, głównego.

W konsekwencji, w przypadku czynności o charakterze kompleksowym, o sposobie opodatkowania decydować będzie to, czy w danych okolicznościach mamy do czynienia z jedną czynnością kompleksową, czy też z szeregiem jednostkowych czynności. Ocena tej okoliczności powinna odbywać się więc na podstawie tego, czy dokonywane czynności (świadczenia) wykazują ze sobą tak ścisłe powiązanie, że w sensie gospodarczym tworzą jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter.

Należy też zauważyć, że ze świadczeniem kompleksowym mamy do czynienia jeżeli dwa lub więcej świadczeń są dokonane przez tego samego podatnika – po spełnieniu zasad wynikających z orzecznictwa TSUE.

Co ważne, czynność złożona jest świadczona przez jej wykonawcę (jeden podmiot) nawet, gdy ten aby zrealizować tą usługę nabywa od innych podmiotów usługi, które ostatecznie składać się będą na czynność złożoną. Co do zasady bowiem nie może jednej czynności złożonej wykonywać kilka podmiotów.

Należy również zwrócić uwagę na wyrok TSUE z 3 kwietnia 2008 r. sygn. sprawy C-442/05 Zweckverband zur Trinkwasser-versorgung und Abwasserbeseitigung Torgau-Westeibien. Sprawa dotyczyła objęcia obniżoną stawką indywidualnego podłączenia do stałej sieci dostawy wody. Podatnik twierdził, że czynność podłączenia indywidualnego należy do zakresu dostawy wody, do której zastosowanie ma obniżona stawka podatku. Trybunał uznał indywidualne podłączenie wody, jako czynność poboczną do czynności głównej, czyli dostawy wody. W uzasadnieniu sędziowie Trybunału stwierdzili, że: „Bezsporne jest, że bez wykonania podłączenia dostarczanie wody na rzecz właściciela lub posiadacza danej nieruchomości jest niemożliwe. Toteż podłączenie to jest niezbędne w celu dostarczania wody. (...) Ponieważ podłączenie indywidualne jest niezbędne do dostarczania wody ludności, jak wynika to z pkt 34 niniejszego wyroku, należy uznać, że należy ono również do zakresu dostawy wody wymienionej w kategorii 2 załącznika H do szóstej dyrektywy”.

Jak wynika z powyższego, w orzecznictwie sądowym, także w sprawach dotyczących świadczeń złożonych, wielokrotnie akcentowane jest, że potraktowanie kilku usług za jedną złożoną stanowi odstępstwo od powszechności opodatkowania, zgodnie z którą każde świadczenie należy postrzegać odrębnie. Mając do czynienia ze świadczeniami złożonymi, należy każdorazowo spoglądać przez pryzmat powyższej zasady. Inne podejście w rzeczywistości prowadziłoby do pełnej dowolności i uznaniowości przy ocenie kompleksowości.

Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U z 2024 r., poz. 757 ze zm.):

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji odpowiednio dostaw wody, w tym wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, i odprowadzania ścieków.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków:

Jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie.

Jak stanowi natomiast art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków:

Dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług.

W myśl art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków:

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy.

W ramach tej działalności świadczą Państwo na rzecz odbiorców, w tym mieszkańców gminy oraz przedsiębiorców, usługi wodociągowo-kanalizacyjne, a także wykonują Państwo czynności pomocnicze i rozliczeniowe związane z tymi usługami (pozostawanie urządzeń kanalizacyjnych w gotowości do świadczenia usługi oraz czynności pomiarowe i rozliczeniowe za które pobierają Państwo opłatę abonamentową). Rozliczenia z odbiorcami usług są prowadzone na podstawie umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków oraz zatwierdzonych taryf. W zakresie odprowadzania ścieków taryfa przewiduje dwa odrębne, choć funkcjonalnie powiązane elementy rozliczenia: należność zależną od ilości odprowadzonych ścieków, ustalaną co do zasady według liczby m³ oraz opłatę abonamentową należną za pozostawanie urządzeń kanalizacyjnych w gotowości do świadczenia usługi oraz za czynności pomiarowe i rozliczeniowe. Jak Państwo wskazują oba świadczenia mieszczą się w działalności polegającej na zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz służą realizacji tego samego celu gospodarczego, lecz każde ma własny przedmiot i własną podstawę wynagrodzenia.

Zatem realizowanym przez Państwa świadczeniem głównym jest usługa odprowadzania ścieków, natomiast usługa polegająca na utrzymaniu w gotowości urządzeń kanalizacyjnych oraz czynnościach pomiarowych i rozliczeniowych jest usługą ściśle związaną z zasadniczą usługą odprowadzania ścieków i ma względem niej charakter poboczny.

Powyższe czynności służą zapewnieniu usług odprowadzania ścieków, do wykonania których są Państwo zobowiązani na podstawie przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz są do tego celu konieczne i niezbędne.

Jak Państwo wskazali w stosowanych przez Państwa umowach (w szczególności według wzorca obowiązującego od 2020 r.) przyjęto, że podstawą obciążenia odbiorcy jest faktura dostarczona odbiorcy, zaś zapłata za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki następuje w terminie 21 dni od daty wystawienia faktury. Faktura powinna zostać dostarczona odbiorcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed określoną na niej datą płatności. Ponadto jak Państwo wskazują wobec części odbiorców od 2018 r. naliczany był abonament za usługę wodociągową, natomiast zgodnie z obowiązującymi taryfami należało odrębnie naliczać również opłatę abonamentową dotyczącą gotowości do świadczenia usług odprowadzania ścieków.

Świadczenie usług dodatkowych, tj. usług polegających na pozostawaniu urządzeń kanalizacyjnych w gotowości do świadczenia usługi odbioru ścieków oraz czynności pomiarowe i rozliczeniowe, stanowi niezbędny warunek do świadczenia usług głównych odprowadzania ścieków. Gdyby nie usługi główne, usługi dodatkowe nie miałyby racjonalnego i ekonomicznego sensu. Zatem, czynności dodatkowe wykonywane przez Państwa, które służą zapewnieniu usług odprowadzania ścieków, są do tego celu konieczne i niezbędne oraz bez których wykonanie usług głównych utraciłyby swój sens można uznać za elementy usługi kompleksowej.

Zatem, stanowią one elementy pewnej całości i tworzą z ekonomicznego punktu widzenia jedno świadczenie o charakterze kompleksowym.

Zgodnie z umowami zawieranymi przez Państwa podstawą obciążenia odbiorcy jest faktura dostarczona odbiorcy, zaś zapłata za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki następuje w terminie 21 dni od daty wystawienia faktury, która powinna zostać dostarczona odbiorcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed określoną na niej datą płatności.

Odnosząc się natomiast do kwestii dokumentowania przedmiotowego świadczenia złożonego należy zauważyć, że treść art. 106e ust. 1 ustawy określa, jakie elementy powinna zawierać faktura. Są to elementy obligatoryjne, których podanie ma przede wszystkim cel fiskalny. Służą one bowiem do prawidłowego zidentyfikowania dla celów podatkowych strony podmiotowej danej transakcji, rodzaju transakcji, jak również wartości służących do określenia w kwotach bezwzględnych wysokości zobowiązania podatkowego. Podmiot zobowiązany do wystawienia faktury powinien precyzyjnie określić rodzaj „fakturowanej” czynności, tj. podać nazwę (rodzaj) towaru lub usługi. Źródłem tego obowiązku jest aktualnie art. 106e ust. 1 pkt 7 ustawy. Z treści ww. przepisu wynika jednoznacznie, że faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży powinna zawierać m.in. nazwę (rodzaj) towaru lub usługi.

Wobec powyższego, na fakturze dokumentującej sprzedaż, o której mowa we wniosku – a precyzyjniej rzecz ujmując, w tej jej części, która odzwierciedla elementy obligatoryjne w świetle przepisów prawa – powinna widnieć tylko jedna pozycja – świadczenie usługi. W pozycji tej – co należy wywodzić z treści art. 29a ust. 1 w zw. z art. 29a ust. 6 ustawy – powinna być zsumowana wartość świadczenia głównego (usługa odprowadzania ścieków) oraz świadczenia pomocniczego (opłata abonamentowa).

Trzeba jednakże zauważyć, że elementy faktury określone w przepisach prawa podatkowego nie są jedynymi, które mogą być zamieszczone na dokumencie faktury. Ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył prawa podatnika do zamieszczania na fakturach dodatkowych informacji. Zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby – po wypełnieniu obowiązków nałożonych przez obowiązujące przepisy prawa podatkowego – podatnik mógł, niezależnie od podania jednolitej pozycji, umieścić w części informacyjnej faktury lub na oddzielnym załączniku do niej dodatkowe informacje skierowane do kontrahenta, np. wyszczególnić elementy składowe danego świadczenia wraz z informacją o wartościach tych elementów.

Wobec powyższego oraz mając na uwadze regulacje dotyczące dokumentowania sprzedaży poprzez wystawienie faktur, które stanowią sformalizowanym dokument potwierdzającym zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego, powinni Państwo ww. świadczenie kompleksowe udokumentować poprzez wystawienie faktury w ww. sposób.

W odniesieniu natomiast do świadczonych przez Państwa usług odprowadzania ścieków, które wraz z usługami polegającymi na pozostawaniu urządzeń kanalizacyjnych w gotowości do świadczenia usługi odbioru ścieków oraz czynności pomiarowymi i rozliczeniowymi, moment obowiązku podatkowego określany jest w oparciu o art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b. Świadczone przez Państwa usługi mieszczą się bowiem w kategorii usług wymienionych w pozycji 26 Załącznika nr 3 do ustawy, tj. Usług związanych z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków.

Zatem w odniesieniu do usług pomocniczych (polegających na pozostawaniu urządzeń kanalizacyjnych w gotowości do świadczenia usługi odbioru ścieków oraz czynnościach pomiarowych i rozliczeniowych) stanowiących element świadczenia kompleksowego, moment obowiązku podatkowego powstał w momencie wystawienia przez Państwa, zgodnie z zapisami umowy, faktury z tytuły wykonania usługi głównej.

Podsumowując stwierdzam, że w opisanym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym, w którym w okresach historycznych fakturowali Państwo usługę odprowadzania ścieków rozliczaną według ilości, lecz nie fakturowali Państwo świadczenia abonamentowego polegającego na utrzymaniu urządzeń kanalizacyjnych w gotowości do świadczenia usług i obsłudze rozliczeniowej, obowiązek podatkowy w odniesieniu do abonamentu kanalizacyjnego powstał w momencie wystawienia przez Państwa, zgodnie z zapisami umowy, faktury z tytuły wykonania usługi głównej.

Tym samym Państwa stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy:

·      stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz

·      zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym i zdarzeniem przyszłym. Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.