0112-KDIL1-2.4012.338.2026.2.MŁ
Braku prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z realizacją projektu.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
13 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 13 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy braku prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z realizacją projektu pn. „Budowa infrastruktury (…)”.
Uzupełnili go Państwo pismem z 14 sierpnia 2026 r. (wpływ 17 sierpnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Przedmiotowy wniosek dotyczy wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dla projektu pn.: „Budowa infrastruktury (…) – (…)” planowanego do realizacji z udziałem środków UE w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla (…), Priorytetu 6 Fundusze Europejskie dla wspólnot lokalnych, Działania 6.3 Wzmacnianie lokalnych potencjałów na obszarach innych niż obszary miejskie.
Jest to projekt realizowany przez Gminę (…) należącą do Partnerstwa Obszaru Strategicznej Interwencji (…), w ramach którego projekt został zaplanowany. Jest to projekt zintegrowany, ponieważ:
· wpisuje się w cele rozwoju obszaru funkcjonalnego, tj. Obszaru Strategicznej Interwencji (…), objętego Innym Instrumentem Terytorialnym,
· jest ukierunkowany na rozwiązanie wspólnych problemów rozwojowych, które zostały zidentyfikowane w ponadlokalnej Strategii Rozwoju Obszaru Strategicznej Interwencji (…) na lata (…).
Gmina (…) zamierza aplikować o środki zewnętrzne na realizację inwestycji objętej ww. projektem w ramach trwającego naboru prowadzonego w trybie niekonkurencyjnym. Planowany do złożenia i realizacji projekt pn. „Budowa infrastruktury (…)” obejmuje budowę Centrum (…) w (…). Obecnie trwają prace związane z opracowywaniem wniosku o dofinansowanie oraz przygotowywaniem i pozyskiwaniem wymaganych załączników.
Celem projektu jest wprowadzenie na rynek nowego produktu turystycznego, który będzie stanowił element infrastruktury turystycznej i okołoturystycznej (…), bazujący na zasobach endogenicznych, walorach kulturowych, przyrodniczych oraz potencjale uzdrowiskowym obszaru, który będzie ogólnodostępny zarówno dla mieszkańców, turystów jak i kuracjuszy. Budowa Centrum (…) wpłynie na wzbogacenie oraz rozwój oferty turystycznej regionu, a także budowanie pozytywnego wizerunku obszaru (…), jako regionu atrakcyjnego turystycznie w kraju i za granicą, mające na celu zaangażowanie mieszkańców oraz zwiększenie liczby osób odwiedzających województwo. Zakres projektu obejmuje działania uwzględnione w strategii ponadlokalnej wypracowanej przez Gminy partnerstwa OSI (…) i przyjęte stosownymi Uchwałami, tj.: budowę Centrum (…) w (…).
Roboty budowlane nie zostały rozpoczęte. Gmina (…) posiada opracowaną dokumentację techniczną oraz prawomocne pozwolenie na budowę – Decyzja nr (…) oraz ostateczną decyzję (…) Wojewódzkiego konserwatora Zabytków (…).
Przedmiotem planowanego przedsięwzięcia będą działania infrastrukturalne, które dotyczą: przebudowy dwóch istniejących budynków – pawilonów (...) zlokalizowanych na działkach gminnych przy ul. (…) w (…) oraz rozbudowy pawilonów o pawilon (…) – łącznik pomiędzy nimi. Obiekty znajdują się na obszarze Układu Urbanistycznego miasta (…) wpisanego do rejestru zabytków pod numerem (…) z (…), obecnie figurującego w rejestrze zabytków woj. (…) pod nr. (…) nadanym (…). Wcześniej pełniły funkcję mieszkalną wielorodzinną. Obecnie planowana jest zmiana funkcji budynków.
Roboty budowlane związane z przebudową dwóch istniejących budynków prowadzą do przywrócenia pierwotnego wyglądu pawilonów z zachowaniem substancji zabytkowej. Rozbudowa będzie polegała na wybudowaniu pomiędzy istniejącymi pawilonami nowego budynku – pawilon (…). Na pawilonie (…) wykonana zostanie instalacja fotowoltaiczna o mocy ok. (…) kWp. Ogniwa fotowoltaiczne stanowić będą alternatywne źródło energii elektrycznej potrzebnej do funkcjonowania budynku, które obniżą ilość zużywanej energii powstającej ze źródeł emitujących gazy cieplarniane, w tym CO2.
Należy zaznaczyć, iż koszy kwalifikowalne instalacji fotowoltaicznej ujęte we wniosku aplikacyjnym, do których naliczono dofinansowanie ze środków UE – dotyczą kosztu netto instalacji, ponieważ zgodnie z Regulaminem konkursu podatek VAT w części objętej pomocą de minimis – dotyczący instalacji fotowoltaicznej jest niekwalifikowalny. Dofinansowanie stanowiące pomoc de minimis będzie udzielane m.in. w zakresie instalacji OZE, która będzie funkcjonowała w trybie on-grid (możliwy jest fizyczny przepływ energii z instalacji do sieci dystrybucyjnej). W zakresie tym podatek VAT w tym przypadku będzie kosztem Gminy. W przypadku tablicy informacyjnej – koszty kwalifikowalne dotyczą kosztu brutto tablicy, objętego pomocą de minimis.
Zmianie ulegnie sposób użytkowania obiektów z funkcji mieszkalnej wielorodzinnej na funkcję turystyczną, kultury i nauki wraz z funkcją biurowo-administracyjną. Powstały obiekt zostanie odpowiednio wyposażony, również w zakresie aranżacji wnętrz wystawienniczych planowanej ekspozycji i będzie pełnił funkcję Centrum (…). W obiekcie będą znajdowały się takie pomieszczenia jak sale wystawowe, sala konferencyjna, kawiarnia, pomieszczenia administracyjne, pomieszczenia laboratoryjno-warsztatowe, mini sala kinowa oraz pomieszczenia obsługi: szatnia, toalety, pomieszczenia techniczne. Zagospodarowany zostanie również teren wokół Centrum wraz z budową obiektów małej infrastruktury.
W ramach realizacji projektu zaplanowano nadzór inwestorski. Z kolei zaplanowane działania nieinfrastrukturalne dotyczą działań promocyjno-informacyjnych do prowadzenia których Gmina (…) będzie zobowiązana zarówno na etapie realizacji projektu jak i w okresie jego trwałości.
Obiekt Centrum będzie ogólnodostępny w tym dla osób z niepełnosprawnościami, wielofunkcyjny i całoroczny. Korzystanie z pawilonów (…) i (…) będzie odpłatne i możliwe poprzez zakup biletów indywidualnych normalnych i ulgowych/ dla grup zorganizowanych/ rodzinnych/ szkolnych na część wystawienniczą, pokazy kinowe, warsztaty – laboratoria tematyczne, czy też wydarzenia organizowane w Centrum. Będzie możliwy również komercyjny wynajem pomieszczeń na konferencje, spotkania, szkolenia, eventy itp. Komercyjna usługa dotyczy strefy cateringowej, która znajdzie się w pawilonie (…) i obejmie możliwość zakupu kawy, herbaty a także deserów, ciastek, przekąsek i drobnych posiłków, a także zakupu pamiątek, itp.
Grupy docelowe:
1. Mieszkańcy Obszaru Strategicznej Interwencji (…).
2. Mieszkańcy sąsiednich gmin,
3. Kuracjusze i turyści przebywający w (…) oraz okolicy,
4. Dzieci, młodzież w wieku szkolnym.
Szacowany koszt projektu to ok. (…) mln zł brutto. W ramach Kontraktu Programowego Województwa (…), w programie regionalnym UE Gmina (…) ma zabezpieczone środki w wysokości (…) zł na realizację niniejszego projektu z możliwością zwiększenia tej kwoty. Termin realizacji rzeczowej przedsięwzięcia zaplanowano do roku (…).
Gmina (…) składając wniosek o dofinansowanie, ujęła koszty kwalifikowalne w kwotach brutto, uznając podatek VAT za kwalifikowalny (poza instalacją fotowoltaiczną, gdzie dofinansowanie do kwoty netto stanowi pomoc de minimis a VAT jest kosztem niekwalifikowalnym). Koszt samorządu obejmie wykonanie robót budowlanych, nadzór inwestorski i promocję projektu.
Obiekt Centrum (…) po zakończeniu realizacji projektu, zostanie przekazany do nieodpłatnego używania oraz pobierania pożytków i będzie zarządzane przez jednostkę gminną Gminy (…). Relacja bezpośrednia pomiędzy Gminą (…) – inwestorem, a instytucją kultury – (…) (które inwestorem nie jest) jest nieodpłatna i nie będzie służyła sprzedaży opodatkowanej.
(…) jako samorządowa instytucja kultury jest wpisane do rejestru instytucji kultury, posiada osobowość prawną i zdolność do czynności cywilnoprawnych. Działa na podstawie ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej i Statutu (…) w (…), przyjętego Uchwałą nr (…) Rady Miejskiej w (…) w sprawie zmiany uchwały Nr (…) Rady Miejskiej w (…) z (…) w sprawie utworzenia (…) Centrum Kultury i wykonuje zadania własne gminy w zakresie kultury.
Nie wyklucza się również możliwości powołania przez Gminę nowej, odrębnej jednostki turystycznej, posiadającej osobowość prawną (analogicznej do (…)).
W pawilonie (…) Centrum (…) będą się odbywały konferencje, spotkania, szkolenia, eventy, ale również możliwa będzie realizacja wydarzeń kulturalnych, mini koncertów, prelekcji i wykładów edukacyjnych dla mieszkańców i gości – częściowo odpłatnych. Rozbudowa obiektu o pawilon (…) pozwoli na poprawę funkcji użytkowych budynku, udostępnienie strefy cateringowej. Pozwoli to na powstanie wielofunkcyjnego obiektu na potrzeby działalności Centrum.
Wyjaśniamy, iż biorąc pod uwagę zakres rzeczowy projektu w Państwa ocenie nie nastąpią przesłanki umożliwiające Gminie (…) odzyskiwanie podatku VAT, ponieważ nastąpi nieodpłatne udostępnienie wytworzonej w ramach projektu infrastruktury, tj. Centrum (…) na rzecz instytucji kultury ((…)) pod działalność statutową w tym odpłatną i nieodpłatną. Funkcjonowanie Centrum będzie generowało niewielkie przychody (przychody uzyskiwane przez administratora obiektu powstałego w ramach niniejszego projektu m.in. z biletów za zwiedzanie Centrum, wpływów za organizowane konferencje, spotkania, szkolenia, prelekcje, eventy, wydarzenia kulturalne, koncerty, ze sprzedaży pamiątek, najmu sali konferencyjnej, najmu sali warsztatowo – laboratoryjnej, najmu/dzierżawy powierzchni pod strefę cateringową, (dzierżawa w trybie ustawy PZP), czy ewentualny przychód z tytułu sprzedaży energii do sieci z instalacji fotowoltaicznej.
Łączna powierzchnia Centrum (…) to ok. (…) m2. Wynajmowana/ dzierżawiona powierzchnia:
· przestrzeń strefy cateringowej z ciągami komunikacyjnymi w pawilonie (…): ok. (…) m2,
· przestrzeń konferencyjna w pawilonie (…) (parter): (…) m2,
· przestrzeń warsztatowo-laboratoryjna w pawilonie (…) (poddasze): (…) m2.
Szacowany koszt projektu to ponad (…) mln. zł brutto (nakłady inwestycyjne), szacowane przychody roczne z całego budynku to ok (…) mln zł. (oszacowano na zasadzie porównawczej z podobnym obiektem – (…) w (…)). Relacja przychodów do kosztów inwestycji wynosi (…)*100% / (…) = 3,33 % kosztów. Należy również zaznaczyć, iż koszty robót po przetargu mogą być znacznie wyższe niż obecnie szacowane. Szacowane przychody nie umożliwią zwrotu nakładów inwestycyjnych, które zamierza ponieść Gmina (…). Przychód stanowi 3,33% kosztów zadania, a do kosztów obiektu dochodzą jeszcze opłaty eksploatacyjne związane z utrzymaniem obiekty, tj. media, itp.
Wyjaśniamy również, że wykonana instalacja fotowoltaiczna wraz z całym obiektem Centrum zostanie przekazana do nieodpłatnego używania oraz pobierania pożytków gminnej instytucji kultury – (…). Umowa ze spółką energetyczną zostanie przepisana na odbiorcę, tj. (…) Centrum Kultury ((…)). To na (…) będą wystawiane faktury za energię elektryczną i ewentualny przychód ze sprzedaży energii elektrycznej będzie występował po stronie (…).
Reasumując w wybudowanym Centrum (…) w (…), oprócz działalności statutowej (…), takiej jak m.in. działalności turystycznej w tym biletowanej, organizacja imprez, prowadzenie zajęć edukacyjnych, kulturalnych, warsztatów wynajem powierzchni pod wydarzenia, z których to zyski przeznaczane będą na finansowanie statutowej działalności kulturalnej, sprzedaży pamiątek, będzie realizowana komercyjna działalność gospodarcza podlegająca opodatkowaniu VAT, prowadzona przez odrębne podmioty (komercyjny wynajem powierzchni pod organizację konferencji, spotkań, szkoleń, eventów, koncertów, itd., dzierżawa powierzchni na rzecz działalności cateringowej/ kawiarni). Działający operator strefy cateringowej, będzie obsługiwał klientów odpłatnie. Na dzierżawę strefy będzie ogłaszany przetarg nieograniczony. Wysokość przychodów nie kompensuje poniesionych kosztów, utrzymania obiektu, w tym kosztów zatrudnienia, obsługi. Pobierane opłaty i występujące w obiekcie przychody będą przeznaczone na jego utrzymanie. Przedsięwzięcie nie jest komercyjnie opłacalne.
Faktury dokumentujące wydatki poniesione w związku z inwestycyjną realizacją przedmiotowego zadania będą wystawiane na Gminę (…), która jest czynnym podatnikiem VAT. Gmina (…) jest/będzie właścicielem majątku wytworzonego w ramach inwestycji i podmiotem odpowiedzialnym za realizację projektu. Po zakończeniu realizacji zadania wytworzony majątek zostanie przekazany (umową nieodpłatnego używania nieruchomości i pobierania pożytków) swojej jednostce organizacyjnej – instytucji kultury (wykonującej zadania własne gminy (…) Centrum Kultury) wraz z wykonaną instalacją fotowoltaiczną (umowa z (…) zostanie przepisana na (…) jako administratora). Środki na utrzymanie obiektu Centrum pochodzić będą z budżetu Gminy (dotacja dla jednostki gminnej – instytucji kultury) oraz z opłat pozyskiwanych z biletów, najmu/dzierżawy powierzchni, czy ew. przychód z tytułu sprzedaży energii. Realizowany projekt nie należy do projektów generujących przychody. Roboty budowlane realizowane będą w oparciu o PZP. Koszty utrzymania mienia, koszty remontowe będą ponoszone z budżetu Gminy (…).
Założeniem Gminy (…) jest realizacja inwestycji, której kluczową rolą jest świadczenie usług interesu publicznego z uzupełniającym udziałem sektora prywatnego, przez które należy rozumieć działania o charakterze zarówno niekomercyjnym, nienastawione na osiągnięcie zysku, promujące zachowanie i ochronę dziedzictwa kulturowego i poprawiające dostęp do usług społecznych w obszarze turystyki i kultury, ale również o charakterze komercyjnym, które wzbogacają ofertę Centrum (…), odpowiadając na różnorodne potrzeby użytkowników, oferując dodatkowe udogodnienia i usługi (przy czym założono, iż przychody generowane z tych usług będą przeznaczone na koszty utrzymania obiektu). Różnorodna oferta usługowa w obrębie Centrum (…) sprawi, że pobyt użytkowników stanie się bardziej kompleksowy, komfortowy i atrakcyjny. Przychody związane z udostępnieniem funkcji cateringowej, dystrybucją biletów w tym na wydarzenia kulturalne, itp. zostaną przeznaczone na koszty utrzymania Centrum (…), jednak nie pokryją w pełni tych kosztów, przerzucając je na budżet Gminy (…).
Realizacja całego projektu nie jest nastawiona na osiąganie zysku, a na zwiększenie atrakcyjności obszaru uzdrowiskowego. Realizacja zadania ukierunkowana jest na działania zrównoważonej turystyki, promujące zachowanie i ochronę dziedzictwa kulturowego i poprawiające dostęp do usług społecznych w obszarze kultury oraz działania wspierające turystykę.
Wobec powyższych zapisów, Gmina (…) jako inwestor wybuduje obiekt (poniesie koszty, przekaże w nieodpłatne administrowanie/ do nieodpłatnego używania oraz pobierania pożytków swojej jednostce – instytucji kultury) – w związku z czym nie może odzyskać podatku VAT od zrealizowanej inwestycji.
Wydatki ponoszone przez Gminę (…) na Inwestycję będą dokumentowane fakturami VAT wystawianymi na Gminę z wykazanymi na nich kwotami podatku VAT naliczonego. Natomiast ewentualne przychody z działalności obiektu będą wpływać na rachunek bankowy (…) i zostaną przeznaczone na pokrycie kosztów bieżącej działalności obiektu. Podmiotem odpowiedzialnym za realizację działań (robót budowlanych) i zarządzanie w ramach projektu będzie Gmina (…).
Uzupełnienie zdarzenia przyszłego
Będą Państwo prosumentem energii odnawialnej w rozumieniu art. 2 pkt 27a ustawy o OZE.
Instalacja będzie stanowiła mikroinstalację w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy o OZE.
Zostanie zawarta przez Państwa z przedsiębiorstwem energetycznym (…) umowa kompleksowa (lub aneks). Rozliczenie będzie realizowane w systemie net-billingu. Wartość energii wprowadzonej do sieci (według godzinowych cen rynkowych RCE) będzie ewidencjonowana na „koncie prosumenta” jako „depozyt prosumencki” i przez 12 miesięcy będzie pomniejszać rachunki za prąd pobrany z sieci w tym punkcie. Umowa nie przewiduje bezpośredniego wynagrodzenia gotówkowego na rachunek bankowy za bieżącą produkcję. Jednocześnie wyjaśnili Państwo, iż na obecnym etapie realizacji zadania nie zawarli Państwo jeszcze umowy z przedsiębiorstwem energetycznym dotyczącej rozliczania energii elektrycznej wytwarzanej przez planowaną instalację fotowoltaiczną. Szczegółowe zasady dotyczące przyłączenia instalacji, sposobu rozliczania energii elektrycznej pobieranej z sieci oraz energii wprowadzanej do sieci zostaną określone na etapie uruchomienia instalacji, zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami. Termin realizacji zadania to lata (…).
Będą Państwo korzystali z rozliczenia ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej wobec ilości energii elektrycznej pobranej z tej sieci w stosunku ilościowym 1:0,7, tzn. o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 10 kW. Planowana moc instalacji fotowoltaicznej to (…) kW.
Nie będą Państwo otrzymywali wynagrodzenia z tytułu rozliczenia energii. Rozliczenie (net-billing) będzie polegało na bezgotówkowym bilansowaniu energii lub jej wartości w celu obniżenia rachunków za prąd.
Państwo będą korzystali z rozliczenia wartościowego (net-billing) na podstawie art. 4 ust. 1a pkt 2 ustawy o OZE.
Planowana nowa instalacja fotowoltaiczna nie mieści się w przepisach określonych w art. 4d ust. 2 ustawy o odnawialnych źródłach energii.
Nie będą Państwo w ramach realizacji przedsięwzięcia dysponować magazynem energii na wypadek wytworzenia nadwyżek energii.
Pytanie
Czy inwestor Gmina (…) jako realizator projektu ma prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w całości od zrealizowanej inwestycji w związku z realizacją budowy Centrum (…) w (…) w ramach projektu współfinansowanego ze środków UE w ramach pomocy publicznej i pomocy de minimis (dofinansowanie do instalacji fotowoltaiczna netto oraz tablica informacyjna brutto), które po zakończeniu zostanie przekazane do nieodpłatnego używania oraz pobierania pożytków wraz z wykonaną instalacją fotowoltaiczną jednostce gminnej Gminy (…) – instytucji kultury, posiadającej osobowość prawną (niebędącej inwestorem), tj. (…) Centrum Kultury, gdzie efekt jaki powstanie, będzie generował sprzedaż zarówno niepodlegającą opodatkowaniu, jak również sprzedaż podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Inwestor – Gmina (…) jako realizator projektu nie ma podstaw prawnych do ubiegania się o zwrot podatku VAT w związku z realizacją inwestycji dot. budowy Centrum (…) w (…) i po jej zakończeniu z uwagi na fakt, iż wytworzony majątek zostanie przekazany w całości do nieodpłatnego używania oraz pobierania pożytków jednostce gminnej Gminy (…), posiadającej osobowość prawną, niebędącej inwestorem, tj. (…) Centrum Kultury, a towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony będą wykorzystywane zarówno do czynności nieopodatkowanych (projekt w części nie generuje sprzedaży opodatkowanej) jak i opodatkowanych (projekt w części będzie generował sprzedaż opodatkowaną). Projekt nie jest nastawiony na osiąganie zysku, ponieważ przedmiotem projektu są inwestycje, których kluczową rolą jest świadczenie usług interesu publicznego, jednak nie wyklucza jego osiągania. Z przeprowadzonej analizy finansowo-ekonomicznej projektu wynika, że inwestycja nie skutkuje poprawą sytuacji finansowej Gminy (…), ale jej realizacji przyczyni się do wsparcia rozwoju regionu.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”.
W myśl art. 86 ust. 1 ustawy:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Wskazana zasada wyłącza tym samym możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku lub niepodlegających opodatkowaniu.
Ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, m. in. tego, że zakupy będą wykorzystywane do czynności opodatkowanych, oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony.
Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Natomiast na podstawie przepisu art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Należy również podkreślić, iż prawo do odliczenia podatku naliczonego, jako integralna część systemu VAT, w zasadzie nie może być ograniczane, ani pod względem czasu, ani też pod względem zakresu przedmiotowego. Nie jest to bowiem wyjątkowy przywilej podatnika, lecz jego fundamentalne prawo. Możliwość wykonania tego prawa powinna być zapewniona niezwłocznie i względem wszystkich kwot podatku, które zostały pobrane (naliczone) od transakcji związanych z zakupami. Decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa do odliczenia ma zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi.
Wyrażoną w cytowanym powyżej art. 86 ust. 1 ustawy generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego, uzupełniają regulacje zawarte w art. 86 ust. 2a-2h tej ustawy.
Na mocy art. 86 ust. 2a ustawy:
W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Stosownie do treści art. 86 ust. 2b ustawy:
Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:
1) zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz
2) obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Zgodnie z art. 86 ust. 2d ustawy:
W celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje się dane za poprzedni rok podatkowy.
Na podstawie art. 86 ust. 2g ustawy:
Proporcję określa się procentowo w stosunku rocznym. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej. Przepisy art. 90 ust. 5, 6, 9a, 10 i 10c-10g stosuje się odpowiednio.
W odniesieniu do art. 86 ust. 2h ustawy należy wskazać, że:
W przypadku gdy podatnik, dla którego sposób określenia proporcji wskazują przepisy wydane na podstawie ust. 22, uzna, że wskazany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 22 sposób określenia proporcji nie będzie najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć, może zastosować inny bardziej reprezentatywny sposób określenia proporcji.
Jak stanowi art. 86 ust. 22 ustawy:
Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić w przypadku niektórych podatników sposób określenia proporcji uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć oraz wskazać dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem tego sposobu określenia proporcji, uwzględniając specyfikę prowadzenia działalności przez niektórych podatników i uwarunkowania obrotu gospodarczego.
Na podstawie ww. przepisu art. 86 ust. 22 ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 999), zwane dalej „rozporządzeniem”.
Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia:
Rozporządzenie:
1) określa w przypadku niektórych podatników sposób określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć, zwany dalej „sposobem określenia proporcji”;
2) wskazuje dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem sposobu określenia proporcji.
Podatnikami, do których odnoszą się przepisy zawarte w rozporządzeniu, są m.in. jednostki samorządu terytorialnego.
W myśl § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia:
W przypadku jednostki samorządu terytorialnego sposób określenia proporcji ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego.
Oznacza to, że w przypadku jednostki samorządu terytorialnego nie będzie ustalany jeden „całościowy” sposób określenia proporcji dla jednostki samorządu terytorialnego jako osoby prawnej tylko będą ustalane odrębne sposoby określenia proporcji dla poszczególnych jednostek organizacyjnych.
W ww. rozporządzeniu ustawodawca podał ustalone według wzoru sposoby określania proporcji m.in. w przypadku urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego, w przypadku jednostki budżetowej oraz zakładu budżetowego.
Ww. rozporządzenie wprowadza wzory, według których są wyznaczane sposoby określenia proporcji, uznane za najbardziej odpowiadające specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć.
Stosownie do § 3 ust. 2 rozporządzenia:
Jako sposób określenia proporcji uznaje się w przypadku urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego sposób ustalony według wzoru:
X = A x 100 / DUJST
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
X – proporcję określoną procentowo, zaokrągloną w górę do najbliższej liczby całkowitej,
A – roczny obrót z działalności gospodarczej zrealizowany przez urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego, stanowiący część rocznego obrotu jednostki samorządu terytorialnego z działalności gospodarczej,
DUJST – dochody wykonane urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego.
Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o obrocie – rozumie się przez to podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5 ustawy, w zakresie:
a) dokonywanych przez podatników:
- odpłatnych dostaw towarów na terytorium kraju,
- odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,
- eksportu towarów,
- wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b) odpłatnych dostaw towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju, które podlegałyby opodatkowaniu podatkiem gdyby były wykonywane na terytorium kraju.
W myśl § 2 pkt 9 rozporządzenia:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o dochodach wykonanych urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego – rozumie się przez to dochody obejmujące dochody publiczne, środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych – wynikające ze sprawozdania rocznego z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, pomniejszone o:
a) dochody, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. b–d i pkt 5 ustawy o finansach publicznych,
b) zwrot różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy, lub zwrot kwoty podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy,
c) dochody wykonane jednostki budżetowej powiększone o kwotę stanowiącą równowartość środków przeznaczonych na wypłatę przez tę jednostkę, na podstawie odrębnych przepisów, zasiłków, zapomóg i innych świadczeń o podobnym charakterze na rzecz osób fizycznych, celem realizacji zadań jednostki samorządu terytorialnego,
d) środki finansowe pozostające na wydzielonym rachunku, o którym mowa w art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, odprowadzone na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego,
e) wpłaty nadwyżki środków obrotowych zakładu budżetowego,
f) kwoty stanowiące równowartość środków, innych niż stanowiące zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy, przekazanych zakładom budżetowym, innym jednostkom sektora finansów publicznych oraz innym osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, z wyłączeniem kwot, które zostały zwrócone, celem realizacji przez te podmioty zadań jednostki samorządu terytorialnego,
g) odszkodowania należne jednostce samorządu terytorialnego, pomniejszone o kwoty odszkodowań stanowiących zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy.
W myśl § 3 ust. 5 rozporządzenia:
Dochody wykonane urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego, dochody wykonane jednostki budżetowej oraz przychody wykonane zakładu budżetowego nie obejmują odpowiednio dochodów lub przychodów uzyskanych z tytułu:
1) dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane odpowiednio przez jednostkę samorządu terytorialnego lub jednostkę organizacyjną jednostki samorządu terytorialnego do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane odpowiednio do środków trwałych jednostki samorządu terytorialnego lub jednostki organizacyjnej jednostki samorządu terytorialnego - używanych na potrzeby prowadzonej przez te jednostki działalności;
2) transakcji dotyczących:
a) pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych,
b) usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy.
Zaproponowane metody mają charakter „obrotowy”, polegający na ustaleniu „udziałów” z tytułu działalności gospodarczej w całkowitym „obrocie” z tytułu działalności gospodarczej oraz działalności pozostającej poza sferą VAT.
Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (…) podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
W myśl art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Zauważyć należy, że jak wynika z ww. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, bezwzględnym warunkiem dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jest „odpłatność” za daną czynność. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego). W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Jednocześnie wskazać należy, iż nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów czy świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu, musi być wykonana przez podatnika.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Jak stanowi art. 15 ust. 6 ustawy:
Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U.UE.L 347 z 11.12.2006 str. 1 ze zm.), zgodnie z którym:
Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji. (...)
Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte.
Z powołanych przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego nie są podatnikami podatku od towarów i usług w związku z realizacją zadań, które podejmują jako podmioty prawa publicznego, nawet jeśli pobierają z tego tytułu należności, opłaty lub składki. Podmioty te są natomiast podatnikami podatku od towarów i usług w przypadku wykonywanych przez nie czynności na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Jak wynika z powyższego, wyłączenie organów władzy publicznej z kategorii podatnika ma charakter podmiotowo-przedmiotowy.
W świetle wskazanych unormowań jednostki samorządu terytorialnego na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwoistym charakterze:
· podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nich odrębnymi przepisami prawa, oraz
· podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych.
Kryterium podziału stanowi więc charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenia usług podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.
Wyłączenie z opodatkowania podatkiem VAT jednostek samorządu terytorialnego jest możliwe tylko wtedy, gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji samorządowych (publicznych) i tylko w odniesieniu do tych czynności, które nie są wykonywane na podstawie zawartych przez gminę umów cywilnoprawnych.
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662 ze zm.):
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Jak stanowi art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowi, że:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy (…).
Realizacja tych zadań następować może także w drodze dostawy towarów i świadczenia usług w rozumieniu art. 7 i art. 8 ustawy (w zakresie dostaw i usług co do zasady odpłatnych). Gmina, w celu wypełnienia nałożonych na nią zadań, organizuje warunki dla innych podmiotów bądź bezpośrednio uczestniczy w obrocie gospodarczym.
Jak stanowi art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 68 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o OZE”:
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
mikroinstalacja – instalację odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW.
Według art. 2 pkt 27a ustawy o OZE:
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
prosument energii odnawialnej - odbiorcę końcowego wytwarzającego energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej określonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1799).
Na mocy art. 3 ustawy o OZE:
Podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii wymaga uzyskania koncesji na zasadach i warunkach określonych w ustawie - Prawo energetyczne, z wyłączeniem wytwarzania energii elektrycznej:
1) w mikroinstalacji;
2) w małej instalacji;
3) wyłącznie z biogazu rolniczego, w tym w kogeneracji w rozumieniu art. 3 pkt 33 ustawy – Prawo energetyczne;
4) wyłącznie z biopłynów.
W myśl z art. 4 ust. 1 ustawy o OZE:
Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej wobec ilości energii elektrycznej pobranej z tej sieci w celu jej zużycia na potrzeby własne przez prosumenta energii odnawialnej wytwarzającego energię elektryczną w mikroinstalacji o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej:
1) większej niż 10 kW – w stosunku ilościowym 1 do 0,7;
2) nie większej niż 10 kW – w stosunku ilościowym 1 do 0,8.
Na podstawie art. 4 ust. 1a pkt 2 ustawy o OZE:
Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej od 1 lipca 2022 r. przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, wytwarzającego energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii, której przyłączenie do sieci elektroenergetycznej i wprowadzenie z niej energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej po raz pierwszy nastąpiło po 31 marca 2022 r., z wyłączeniem mikroinstalacji przyłączonych do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej zgodnie z art. 4d ust. 2-11, wobec wartości energii elektrycznej pobranej z tej sieci w celu jej zużycia na potrzeby własne.
W świetle art. 4 ust. 2 ustawy o OZE:
Rozliczenia, o którym mowa w ust. 1 i 1a, w odniesieniu do:
1) prosumenta energii odnawialnej - dokonuje się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 2a-2d, na podstawie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego dokonującego pomiaru ilości energii elektrycznej w punkcie poboru energii prosumenta energii odnawialnej;
2) prosumenta zbiorowego energii odnawialnej - dokonuje się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 2a-2d, na podstawie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego dokonującego pomiaru ilości energii elektrycznej:
a) wytworzonej w mikroinstalacji lub małej instalacji, przy czym ilość energii elektrycznej wytworzonej ustala się odpowiednio do udziału prosumenta zbiorowego energii odnawialnej w wytwarzaniu energii odnawialnej w tej instalacji, określonego w umowie, o której mowa w art. 4a ust. 1,
b) pobranej przez prosumenta zbiorowego energii odnawialnej;
3) prosumenta wirtualnego energii odnawialnej - dokonuje się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 2b-2d, na podstawie:
a) wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego dokonującego pomiaru ilości energii elektrycznej pobranej przez prosumenta wirtualnego energii odnawialnej,
b) ilości energii elektrycznej wytworzonej przez prosumenta wirtualnego energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii, przy czym ilość energii elektrycznej wytworzonej ustala się jako iloczyn ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej z tej instalacji odnawialnego źródła energii oraz udziału, wyrażonego w procentach z dokładnością do czterech miejsc po przecinku, prosumenta wirtualnego energii odnawialnej w wytwarzaniu energii odnawialnej w tej instalacji, określonego w umowie, o której mowa w art. 4a ust. 1.
Szczegółowy sposób rozliczania prosumenta z udostępnionej energii regulują przepisy art. 4 ust. 2a – 7 ustawy o odnawialnych źródłach energii.
Jak wynika z art. 4 ust. 3a ustawy o OZE:
Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia, o którym mowa w ust. 1a pkt 2, na podstawie ilości energii sumarycznie zbilansowanych zgodnie z ust. 2a-2d, w zakresie różnicy pomiędzy wartością energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, ustaloną w sposób określony w art. 4b, oraz wartością energii elektrycznej pobranej z tej sieci, ustaloną w sposób określony w art. 4c ust. 3.
Zgodnie z art. 4 ust. 8 ustawy o OZE:
Wytwarzanie i wprowadzanie do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej energii elektrycznej, o której mowa w ust. 1 oraz ust. 1a, przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej niebędącego przedsiębiorcą, o którym mowa w ustawie – Prawo przedsiębiorców, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 tej ustawy.
Stosownie do art. 4 ust. 10 ustawy o OZE:
Pobrana energia elektryczna podlegająca rozliczeniu, o którym mowa w ust. 1 i 1a, jest zużyciem energii wyprodukowanej na potrzeby własne przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej i nie stanowi:
1) sprzedaży energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju,
2) zużycia energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2025 r. poz. 126, 222 i 340).
Natomiast, według art. 4 ust. 11 ustawy o OZE stanowi, że:
W przypadku gdy:
1) prosument energii odnawialnej w ramach rozliczenia, o którym mowa w ust. 1, nie odbierze energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie 12 miesięcy od daty jej wprowadzenia do sieci zgodnie z ust. 5, to nieodebraną energią dysponuje sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, w celu pokrycia kosztów rozliczenia, w tym opłat, o których mowa w ust. 4;
2) prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej w ramach rozliczenia, o którym mowa w ust. 1a pkt 2, nie wykorzysta zgromadzonych dla danego miesiąca kalendarzowego środków odpowiadających wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w tym miesiącu w okresie 12 kolejnych miesięcy kalendarzowych, to niewykorzystane środki stanowią nadpłatę, która jest zwracana prosumentowi energii odnawialnej, prosumentowi zbiorowemu energii odnawialnej lub prosumentowi wirtualnemu energii odnawialnej przez sprzedawcę, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, w terminie nie dłuższym niż do końca 13. miesiąca następującego po danym miesiącu.
Na podstawie art. 4b ust. 2 ustawy o OZE:
W przypadku prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, który po raz pierwszy wytworzył energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii i wprowadził ją do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej od dnia 1 lipca 2024 r., wartość energii elektrycznej, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, jest wyznaczana dla każdego miesiąca kalendarzowego i stanowi sumę następujących iloczynów wyznaczonych dla poszczególnych okresów rozliczania niezbilansowania (t) w tym miesiącu:
1) ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej oznaczonej w art. 4 ust. 2b symbolem Eb (t) przyjmującym wartość ujemną;
2) rynkowej ceny energii elektrycznej, o której mowa w ust. 4, przy czym jeżeli wartość tej ceny jest ujemna dla danego okresu rozliczania niezbilansowania (t), to w celu wyznaczania wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci w okresie t przez prosumenta energii odnawialnej niebędącego równocześnie prosumentem zbiorowym energii odnawialnej lub prosumentem wirtualnym energii odnawialnej przyjmuje się cenę równą zero, z zastrzeżeniem ust. 17 i 18.
Według art. 4c ust. 1-10 ustawy o OZE:
1. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, w celu prowadzenia rozliczeń, o których mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzi konto dla prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, zwane dalej „kontem prosumenta”, na którym ewidencjonuje ilości energii elektrycznej i wartości energii elektrycznej, o których mowa w art. 4 ust. 1a, oraz wynikającą z nich wartość środków za energię elektryczną należną prosumentowi za energię elektryczną wprowadzoną do sieci, zwaną dalej „depozytem prosumenckim”.
2. Depozyt prosumencki przeznaczany jest na rozliczenie zobowiązań prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej z tytułu zakupu energii elektrycznej od sprzedawcy prowadzącego konto prosumenta, o którym mowa w ust. 1.
3. Zobowiązanie prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, o którym mowa w ust. 2, określa się dla danego okresu rozliczeniowego jako sumę iloczynów, dla wszystkich okresów rozliczania niezbilansowania (t) w okresie rozliczeniowym, ilości energii elektrycznej pobranej z sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, oznaczonej w art. 4 ust. 2b symbolem Eb(t) przyjmującym wartość dodatnią, oraz ceny sprzedaży energii elektrycznej uwzględniającej obowiązkowe obciążenia podatkowe i fiskalne, stosowanej w rozliczeniach pomiędzy sprzedawcą i prosumentem dla tego okresu rozliczenia niezbilansowania.
4. Wartość depozytu prosumenckiego dotycząca danego miesiąca kalendarzowego jest ustalana i przyporządkowywana do konta prosumenckiego w kolejnym miesiącu kalendarzowym. (przepis obowiązujący do 31 stycznia 2025 r.).
Wartość depozytu prosumenckiego dotycząca danego miesiąca kalendarzowego jest ustalana, zwiększana o współczynnik 1,23 i przyporządkowywana do konta prosumenckiego w kolejnym miesiącu kalendarzowym. (przepis 4c ust. 4 zmieniony ustawą z dnia 27.11.2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1847), która weszła w życie 28.12.2024 r., obowiązujący od 1.02.2025 r.).
5. Kwota środków stanowiąca depozyt prosumencki może być rozliczana na koncie prosumenckim przez 12 miesięcy od dnia przypisania tej kwoty jako depozyt prosumencki na koncie prosumenta.
6. Po upływie 12 miesięcy od dnia przypisania danej kwoty środków do depozytu prosumenckiego niewykorzystane lub niezwrócone na podstawie przepisu art. 4 ust. 11 pkt 2 środki umarza się.
7. Na rozliczenie ze sprzedawcą w pierwszej kolejności przeznacza się środki o najstarszej dacie przypisania do konta prosumenta jako depozyt prosumencki.
8. Prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej korzystający z dostaw sprzedawcy innego niż sprzedawca zobowiązany, o którym mowa w art. 40 ust. 1, ma prawo do zmiany tego sprzedawcy na sprzedawcę zobowiązanego, o którym mowa w art. 40 ust. 1, i korzystania z rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2.
9. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dolicza do konta prosumenta wartość energii elektrycznej wytworzonej i niezużytej przez prosumenta energii odnawialnej lub prosumenta zbiorowego energii odnawialnej, który korzystał z rozliczenia, o którym mowa w art. 4:
1) ust. 1 – w przypadku, o którym mowa w art. 4 ust. 1b;
2) ust. 1a pkt 1.
Przepis art. 4 ust. 11 pkt 2 stosuje się odpowiednio.
10. Wartość energii elektrycznej wytworzonej i niezużytej, o której mowa w ust. 9:
1) pkt 1, wyznacza się na podstawie średniej miesięcznej ceny rynkowej obowiązującej dla miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje koniec sposobu rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1,
2) pkt 2, wyznacza się na podstawie miesięcznej rynkowej ceny energii elektrycznej dla czerwca 2022 r.
– ustalanej zgodnie z art. 4b ust. 6.
Na podstawie art. 4d ust. 2 ustawy o OZE:
Z rozliczeń, o których mowa w art. 4 ust. 1, korzysta prosument energii odnawialnej, którego mikroinstalacja została przyłączona do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej:
1) po 31 marca 2022 r. na podstawie kompletnego i poprawnego zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 8d4 ustawy - Prawo energetyczne, złożonego przez tego prosumenta energii odnawialnej w terminie do 31 marca 2022 r., z zastrzeżeniem ust. 3;
2) do 31 marca 2022 r., ale wprowadzenie energii elektrycznej do tej sieci nastąpiło po raz pierwszy po 31 marca 2022 r.;
3) po 31 marca 2022 r. na podstawie kompletnego i poprawnego zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 8d4 ustawy - Prawo energetyczne, złożonego w terminie do 31 grudnia 2023 r., w przypadku gdy prosument ten w terminie do 31 marca 2022 r. zawarł umowę na zakup, montaż lub dofinansowanie tej mikroinstalacji z jednostką samorządu terytorialnego lub innym podmiotem, który realizuje projekt, o którym mowa w art. 2 pkt 18 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818), dofinansowany w ramach regionalnego programu operacyjnego, o którym mowa w art. 2 pkt 17 lit. c tej ustawy, z uwzględnieniem ust. 6.
Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy o OZE:
Obowiązek zakupu energii elektrycznej, o którym mowa w art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 70c ust. 2 oraz art. 92 ust. 1, wykonuje wyznaczony przez Prezesa URE sprzedawca energii elektrycznej, zwany dalej „sprzedawcą zobowiązanym”, na podstawie umowy, o której mowa w art. 5 ustawy – Prawo energetyczne.
Jak stanowi art. 40 ust. 1a ustawy o OZE:
Sprzedawca zobowiązany, o którym mowa w ust. 1, ma obowiązek dokonać rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1-3 oraz w art. 38c ust. 3, chyba że rozliczenia dokonuje sprzedawca wybrany przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej lub spółdzielnię energetyczną, na podstawie umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży.
Należy zauważyć, że do dnia 14 lipca 2018 r. obowiązywał art. 4 ust. 9 ustawy o odnawialnych źródłach energii, zgodnie z którym wprowadzanie energii elektrycznej do sieci, a także pobieranie tej energii z sieci, o których mowa w ust. 1, nie są świadczeniem usług ani sprzedażą w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Wskazany art. 4 ust. 9 ustawy o odnawialnych źródłach energii został uchylony przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. 2018 r., poz. 1276). Co do zasady zatem, czynności, o których mowa w tym przepisie, stanowić mogą czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, o ile są dokonywane przez podatników tego podatku.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Zamierzają Państwo zrealizować projekt pn. „Budowa infrastruktury (…)”. Projekt obejmuje budowę Centrum (…) z wykonaną instalacją fotowoltaiczną, która znajdzie się na pawilonie (…). Wskazali Państwo, że Gmina po zakończeniu realizacji projektu przekaże do nieodpłatnego użytkowania, pobierania pożytków i zarządzania Centrum (…) wraz z wykonaną instalacją fotowoltaiczną gminnej instytucji kultury, tj. (…) Centrum Kultury. Relacja bezpośrednia pomiędzy Gminą (…), a instytucją kultury – (…) jest nieodpłatna i nie będzie służyła sprzedaży opodatkowanej. Wydatki ponoszone na inwestycję będą dokumentowane fakturami VAT wystawianymi na Gminę. Ewentualne przychody z działalności obiektu będą wpływać na rachunek bankowy (…) i zostaną przeznaczone na pokrycie kosztów bieżącej działalności obiektu. W wybudowanym Centrum (…), oprócz działalności statutowej (…), takiej jak m.in. działalności turystycznej w tym biletowanej, organizacja imprez, prowadzenie zajęć edukacyjnych, kulturalnych, warsztatów wynajem powierzchni pod wydarzenia, z których to zyski przeznaczane będą na finansowanie statutowej działalności kulturalnej, sprzedaży pamiątek, będzie realizowana komercyjna działalność gospodarcza podlegająca opodatkowaniu VAT, prowadzona przez odrębne podmioty (komercyjny wynajem powierzchni pod organizację konferencji, spotkań, szkoleń, eventów, koncertów, itd., dzierżawa powierzchni na rzecz działalności cateringowej/ kawiarni).
Podali Państwo, że celem projektu jest wprowadzenie na rynek nowego produktu turystycznego, który będzie stanowił element infrastruktury turystycznej i okołoturystycznej (…), bazujący na zasobach endogenicznych, walorach kulturowych, przyrodniczych oraz potencjale uzdrowiskowym obszaru. Będzie on ogólnodostępny zarówno dla mieszkańców, turystów jak i kuracjuszy. Zakres prac w ramach projektu obejmować będzie działania infrastrukturalne, które dotyczą:
· przebudowy dwóch istniejących budynków – pawilonów (...),
· rozbudowy pawilonów o pawilon (…), który będzie łącznikiem między nimi i na którym wykonana zostanie instalacja fotowoltaiczna,
· zmiany sposobu użytkowania obiektów z funkcji mieszkalnej wielorodzinnej na funkcję turystyczną, kultury i nauki wraz z funkcją biurowo-administracyjną.
Wskazali Państwo, że w związku z zamontowaniem instalacji fotowoltaicznej, która będzie funkcjonowała w trybie on-grid na pawilonie (…), Gmina będzie prosumentem energii odnawialnej. Instalacja będzie stanowiła mikroinstalację. Rozliczenie ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej wobec ilości energii elektrycznej pobranej z tej sieci będzie w stosunku ilościowym 1:0,7. Wskazali Państwo, że Gmina nie będzie otrzymywała wynagrodzenia z tytułu rozliczenia energii, ponieważ rozliczenie (net-billing) będzie polegało na bezgotówkowym bilansowaniu energii lub jej wartości w celu obniżenia rachunków za prąd. Nie będą Państwo dysponować magazynem energii na wypadek wytworzenia nadwyżek energii. Przez Państwa zostanie zawarta umowa kompleksowa lub aneks z przedsiębiorstwem energetycznym, który zostanie przepisany na odbiorcę, tj. (…). (…) Centrum Kultury będzie odbiorcą wystawianych faktur za energię elektryczną.
Państwa wątpliwości dotyczą, czy Gminie jako realizatorowi projektu przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od zrealizowanej inwestycji budowy Centrum (…) wraz z wykonaną instalacją fotowoltaiczną.
Wskazać należy, że w świetle zacytowanych wyżej przepisów, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług sprzedaż energii elektrycznej (stanowiącej towar), w tym energii wyprodukowanej z odnawialnych źródeł energii za wynagrodzeniem, co do zasady wpisuje się w definicję działalności gospodarczej i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatna dostawa towarów, na zasadach dla niej określonych. Kwalifikacji tej nie zmienia treść art. 4 ust. 8 ustawy o OZE, gdyż ustawa o VAT definiuje we własnym zakresie działalność gospodarczą i definicja ta jest szersza niż np. zakres działalności gospodarczej wynikający z ustawy – Prawo przedsiębiorców.
W wyroku w sprawie C-219/12 Fuchs Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że:
„Eksploatacja zainstalowanego na służącym prywatnym celom domu mieszkalnym lub obok niego modułu fotowoltaicznego, skonstruowanego w ten sposób, że po pierwsze ilość wytworzonej energii elektrycznej jest zawsze niższa od ilości energii elektrycznej ogółem zużytej przez użytkownika modułu do celów prywatnych, a po drugie energia ta jest dostarczana do sieci za wynagrodzeniem o charakterze stałym, stanowi „działalność gospodarczą” w rozumieniu tych przepisów”.
Ustawa nie definiuje co należy rozumieć przez czynność odpłatną. Jednak dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika z ww. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Zatem istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą będącą świadczeniem wzajemnym. Dostawcę towarów lub usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego). Za dokonanie tych czynności, wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu, co jednak nie oznacza, że musi mieć ono postać pieniężną, gdyż wynagrodzenie (odpłatność) jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (zapłatą za towar lub usługę może być inny towar lub usługa), albo mieszaną (zapłata w części pieniężna, a w części rzeczowa). Innymi słowy, musi istnieć możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług.
Jak już więc wskazano, sprzedaż energii elektrycznej (stanowiącej towar), w tym energii wyprodukowanej z odnawialnych źródeł energii za wynagrodzeniem, co do zasady wpisuje się w definicję działalności gospodarczej i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatna dostawa towarów, co znajduje potwierdzenie w ww. wyroku TSUE C-219/12.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy wskazali Państwo, że zawrą umowę z przedsiębiorstwem energetycznym, a w konsekwencji będą Państwo wprowadzać do sieci dystrybucyjnej energię elektryczną, którą będą rozliczać wartościowo (net-billing). W tej sytuacji sprzedaż energii elektrycznej należy rozpatrywać więc jako działalność gospodarczą w kontekście art. 15 ust. 2 ustawy, a Państwa uznać należy za podatnika podatku VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy. Będą Państwo bowiem dokonywać dostawy energii elektrycznej wytworzonej w mikroinstalacji na podstawie umowy cywilnoprawnej, która zostanie zawarta z dostawcą energii elektrycznej. Zauważyć należy, że model rozliczenia w ramach tak zwanego „net-billingu” przewiduje, że wyprodukowana i wprowadzona do sieci energia elektryczna będzie zapisywana wartościowo, jako tzw. depozyt prosumencki na indywidualnym koncie Państwa i będzie pomniejszać kwotę podlegającą zapłacie na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego w danym okresie rozliczeniowym z tytułu zużycia prądu.
Z przepisów ustawy o OZE wynika, że w przypadku gdy prosument energii odnawialnej lub prosument zbiorowy energii odnawialnej wytworzył energię elektryczną w odnawialnym źródle energii i wprowadził ją do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie od 1 lipca 2024 r., wartość energii elektrycznej (o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2 ustawy o OZE) jest wyznaczana dla każdego miesiąca kalendarzowego zgodnie z cyt. art. 4b ust. 2 ustawy o OZE i stanowi sumę iloczynów wyznaczonych dla poszczególnych okresów rozliczania niezbilansowania (t) w tym miesiącu, tj.: ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej oznaczonej w art. 4 ust. 2b symbolem Eb (t) przyjmującym wartość ujemną i rynkowej ceny energii elektrycznej, o której mowa w ust. 4, przy czym jeżeli wartość tej ceny jest ujemna dla danego okresu rozliczania niezbilansowania (t), to w celu wyznaczania wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci w okresie t przez prosumenta energii odnawialnej, niebędącego równocześnie prosumentem zbiorowym energii odnawialnej lub prosumentem wirtualnym energii odnawialnej, przyjmuje się cenę równą zero, z zastrzeżeniem ust. 17 i 18 ustawy o OZE.
Wskazane przepisy wyznaczają zatem wartość kwoty należnej prosumentowi za wprowadzenie energii elektrycznej do sieci określonej według ww. zasad. Kwotę tę należy uznać za wynagrodzenie należne Państwu za dostawę energii elektrycznej wytworzonej w mikroinstalacji.
Z przywołanych przepisów ustawy o OZE wynika również, że wartość depozytu prosumenta jest przeznaczana na rozliczenie zobowiązań prosumenta, a zatem będzie pomniejszać kwotę podlegającą zapłacie przez prosumenta w danym okresie rozliczeniowym.
W związku z tym, w przypadku wytworzenia przez Państwa energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii i wprowadzenia jej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, będą Państwo dokonywali dostawy tej energii, za którą będzie Państwu przysługiwało wynagrodzenie. Depozyt prosumencki, który pokazuje ilości energii elektrycznej i wartości energii elektrycznej, o których mowa w art. 4 ust. 1a, oraz wynikającą z nich wartość środków za energię elektryczną należną prosumentowi za energię elektryczną wprowadzoną do sieci, jak wynika z powyższych przepisów, może pomniejszyć kwotę zobowiązania prosumenta wobec sprzedawcy energii elektrycznej z tytułu zakupu tej energii od sprzedawcy. Przeznaczenie depozytu prosumenta na rozliczenie zobowiązań prosumenta energii odnawialnej, z tytułu zakupu energii elektrycznej od sprzedawcy tej energii, nie powoduje, że nie dochodzi do dostawy energii elektrycznej przez prosumenta na rzecz sprzedawcy energii elektrycznej.
W konsekwencji Państwo, jako prosument – zarejestrowany, czynny podatnik VAT – poprzez wprowadzanie energii wyprodukowanej w instalacji fotowoltaicznej będącej przedmiotem wniosku do sieci energetycznej, dokonują na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego, z którym zawrą Państwo umowę, dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy.
Fakt wzajemnego kompensowania zobowiązania prosumenta wobec przedsiębiorstwa energetycznego i tego przedsiębiorstwa wobec prosumenta (co wynika z art. 4c ust. 3 ustawy o OZE) pozostaje bez wpływu na określenie odpłatnego charakteru dokonywanej przez Państwa dostawy energii elektrycznej wytworzonej w ww. mikroinstalacji.
W związku z powyższym, wprowadzenie przez Państwa do sieci prądu, który zostanie wyprodukowany w instalacji OZE wytworzonej w ramach projektu stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Zatem w analizowanej sprawie towary i usługi nabyte w celu realizacji projektu będą – jak wynika z treści wniosku – wykorzystywane do wykonywania czynności, która nie będzie służyła sprzedaży opodatkowanej (nieodpłatne przekazanie), jak i sprzedaży opodatkowanej (sprzedaż energii).
Z powołanych powyżej przepisów wynika, że w celu odliczenia podatku naliczonego, w pierwszej kolejności podatnik powinien przyporządkować ponoszone wydatki do poszczególnych rodzajów działalności, tj. działalności gospodarczej (w analizowanej sprawie opodatkowanej podatkiem VAT) i działalności innej niż działalność gospodarcza (niepodlegającej opodatkowaniu tym podatkiem). W przypadku zakupów bezpośrednio związanych z działalnością opodatkowaną, podatnik, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, odlicza podatek naliczony w całości. Natomiast w sytuacji, gdy takie przyporządkowanie nie jest możliwe, a wydatki służą zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, podatnik powinien ustalić proporcję, o której mowa w art. 86 ust. 2a-2h ustawy.
Podsumowując, stwierdzam, że będzie przysługiwało Państwu prawo do częściowego odliczenia VAT naliczonego od ww. wydatków ponoszonych na budowę Centrum (…) oraz związanych z instalacją fotowoltaiczną, przy zastosowaniu prewspółczynnika, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy w związku z § 3 ust. 2 rozporządzenia.
Przy czym prawo do odliczenia podatku VAT w ww. zakresie będzie przysługiwało pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy.
Tym samym Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym. Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku zdarzeniem przyszłym. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Należy również wskazać, że organy podatkowe nie są kompetentne do rozstrzygania wątpliwości podatników odnośnie możliwości zaliczania wartości podatku od towarów i usług do kosztów kwalifikowanych. Kwestię tę rozstrzygają bowiem przepisy regulujące zasady korzystania ze środków pomocowych. Zasady i przepisy podatkowe przywołane w uzasadnieniu niniejszej interpretacji mogą być jedynie pomocne przy dokonywaniu kwalifikacji, czy podatek VAT w tej sytuacji powinien być kosztem kwalifikowanym.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów