0112-KDIL1-2.4012.249.2026.4.DM

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 maja 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 21 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy dokumentowania rozliczenia usług z umów trwających w dniu śmierci spadkodawcy, na podstawie których ten spadkodawca świadczył opisane w umowach usługi (trzecie w kolejności pytanie przedstawione we wniosku).

Uzupełniła go Pani pismem z 5 sierpnia 2026 r. (wpływ 5 sierpnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

(…) marca 2026 r. zmarł AA będący ojcem Wnioskodawczyni.

Nabycie spadku po śp. AA zostało stwierdzone aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym (…) marca 2026 r. przez notariusza .

Na podstawie powołanego aktu spadkobierczyniami ustawowymi – każda w udziale wynoszącym ¹/₃ części, z dobrodziejstwem inwentarza – są: BA (żona), Wnioskodawczyni (córka) oraz CC (córka).

Spadkodawca do chwili śmierci prowadził działalność gospodarczą wpisaną do centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej. Spadkobiercy postanowili, że działalność gospodarcza prowadzona przez śp. AA nie będzie kontynuowana. Zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony z chwilą śmierci pracodawcy, a żadna ze spadkobierczyń nie planowała i nie przejęła zakładu pracy na zasadach art. 231 Kodeksu pracy.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Spadkodawca zmarł w trakcie realizacji umów o świadczenie usług. Na dzień śmierci część usług nie została rozliczona ze zleceniodawcą.

Działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Zgodnie z art. 7 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa – podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.

Byt prawny podatnika – osoby fizycznej, na którego przepisy podatkowe nakładają obowiązek podatkowy ustaje z chwilą jego śmierci.

Organy podatkowe uzyskują informację o śmierci podatnika na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (dalej jako ustawa o NIP).

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ww. ustawy o NIP w przypadku podatników prowadzących indywidualną działalność gospodarczą organy prowadzące ewidencję ludności są obowiązane, w terminie 14 dni od dnia otrzymania aktu zgonu, do przekazania informacji o zgonie naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania zmarłego podatnika.

Tym samym, w przypadku zgonu podatnika – osoby fizycznej wygasa z mocy prawa decyzja o nadaniu podatnikowi numeru identyfikacji podatkowej (NIP) oraz ustaje byt prawny podatnika (art. 12 ust. 2 ustawy o NIP).

W myśl art. 97 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.

Natomiast zgodnie z art. 97 § 2 ww. ustawy jeżeli na podstawie przepisów prawa podatkowego, spadkodawcy przysługiwały prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnienia te przechodzą na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek.

Z powyższego wynika, że spadkobiercy przejmują wszelkie majątkowe prawa i obowiązki, a prawa niemajątkowe w zależności od tego czy kontynuują działalność spadkodawcy czy też nie.

Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej).

W myśl przepisu art. 924 Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia (przepis art. 925 ww. ustawy).

Prawa i obowiązki zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Z tym momentem następuje ustalenie, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej.

Regulacje ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług nie precyzują wprost skutków prawnych związanych ze śmiercią podatnika podatku od towarów i usług, jednakże śmierć podatnika jest jedną z form zakończenia bytu prawnego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a więc również zakończeniem występowania podmiotu w obrocie gospodarczym w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.

Przepis art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT stanowi, iż w przypadku zaprzestania przez podatnika, o którym mowa w art. 15, będącego osobą fizyczną wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, obowiązanego, na podstawie art. 96 ust. 6, do zgłoszenia zaprzestania działalności naczelnikowi urzędu skarbowego, opodatkowaniu podatkiem podlegają towary własnej produkcji i towary, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy towarów.

Zgodnie z art. 96 ust. 6 ustawy o VAT, jeśli podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT, zaprzestał wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, jest obowiązany zgłosić zaprzestanie działalności naczelnikowi urzędu skarbowego; zgłoszenie to stanowi dla naczelnika urzędu skarbowego podstawę do wykreślenia podatnika z rejestru jako podatnika VAT.

W myśl art. 96 ust. 7 ustawy o VAT w przypadku śmierci podatnika naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT.

W świetle powyższego obowiązujące przepisy prawa podatkowego nie przewidują, aby obowiązek złożenia deklaracji podatkowej za zmarłego podatnika spoczywał na jego następcach prawnych.

Wskazać należy jednocześnie, iż zgodnie z art. 100 ustawy – Ordynacja podatkowa, organy podatkowe właściwe ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy orzekają w odrębnych decyzjach o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców lub określają wysokość nadpłaty albo zwrotu podatku.

Organ podatkowy wydając decyzję o odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców podatnika, jest zobowiązany określić prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego. Dokonuje tego na podstawie znanych w dniu otwarcia spadku zobowiązań spadkodawcy, wysokości poniesionej straty uprawniającej spadkobierców do skorzystania z ulg podatkowych, wysokości nadpłaty lub zwrotu podatku, jeżeli ich wysokość będzie inna niż wykazana w deklaracji złożonej przez spadkodawcę albo, gdy spadkodawca nie złożył deklaracji.

Skutkiem śmierci podatnika jest przejęcie przez jego spadkobierców podatkowych praw i obowiązków majątkowych, a także, w niektórych przypadkach, praw niemajątkowych. Z chwilą śmierci podatnika następuje bowiem zakończenie bytu prawnego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Zakres odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spadkodawcy określany jest w decyzji o odpowiedzialności spadkobiercy.

Zgodnie bowiem z treścią art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej, Organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji.

Stosownie do treści art. 100 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli deklaracja złożona przez spadkodawcę jest nieprawidłowa lub deklaracji nie złożono, orzekając o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców, organ podatkowy jednocześnie ustala lub określa kwoty, o których mowa w art. 21 § 3 i 3a, art. 24 lub art. 74a.

Przy czym, zgodnie z art. 102 § 2 Ordynacji podatkowej, w miejsce strony zmarłej w toku postępowania w sprawach dotyczących praw i obowiązków wymienionych w art. 97 wstępują jej spadkobiercy.

Jak wynika przy tym z art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

Jednocześnie, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że w złożonej deklaracji wykazano nieprawidłową kwotę zwrotu podatku lub kwotę podatku naliczonego przeniesionego do rozliczenia lub kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych, w deklaracji nie wykazano tych kwot albo podatnik nie złożył deklaracji, mimo ciążącego na nim obowiązku, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa prawidłową wysokość zwrotu podatku lub nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych (art. 21 § 3a Ordynacji podatkowej).

Organ podatkowy, w drodze decyzji, określa wysokość straty poniesionej przez podatnika, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ ten stwierdzi, że podatnik nie złożył deklaracji, nie wykazał w deklaracji straty lub wysokość poniesionej straty różni się od wysokości wykazanej w deklaracji, a poniesienie straty zgodnie z przepisami prawa podatkowego uprawnia do skorzystania z ulg podatkowych (art. 24 Ordynacji podatkowej).

Organ ten określa również wysokość nadpłaty, w przypadkach niewymienionych w art. 73 § 2 i art. 74 (art. 74a Ordynacji podatkowej).

Powyższe oznacza, że o zakresie odpowiedzialności spadkobierców orzeka organ podatkowy w jednej decyzji z chwilą zaistnienia przesłanek tej odpowiedzialności. Jednocześnie organ orzeka nie o samej odpowiedzialności, lecz o zakresie tej odpowiedzialności. Odpowiedzialność spadkobierców powstaje bowiem z chwilą otwarcia spadku. W sytuacji gdy spadkodawca był podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych i zmarł w trakcie roku podatkowego, wysokość zobowiązania wynikającego z rozliczenia tego podatku za rok nierozliczony ustala w decyzji o odpowiedzialności spadkobierców właściwy urząd skarbowy, wykazując poszczególne wielkości ze wskazaniem ich wysokości.

Niewątpliwie prawa wynikające ze zobowiązań spadkodawcy stanowią prawo majątkowe związane z prowadzoną pozarolniczą działalnością spadkobiercy, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Nie oznacza to jednak, że spadkobierca uprawniony jest do rozliczenia przychodów i kosztów zmarłego w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.

Zauważyć bowiem należy, iż w myśl art. 14 ust. 1 ww. ustawy, za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. (...).

Stosownie natomiast do treści art. 22 ust. 1 ww. ustawy, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 tej ustawy.

Biorąc pod uwagę przedstawiony przez Wnioskodawczynię stan faktyczny i obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, stwierdzić należy, iż Wnioskodawczyni nie ma obowiązku składania za zmarłego podatnika ani deklaracji w zakresie podatku VAT, ani też w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. W przypadku śmierci podatnika zobowiązanie podatkowe przypadające od dochodu po zmarłym ustala właściwy miejscowo dla zmarłego naczelnik urzędu skarbowego, obciążając spadkobierców ewentualnym podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wydając decyzję, organ podatkowy określa prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego, wysokość poniesionej straty uprawniającej spadkobierców do skorzystania, zgodnie z przepisami prawa podatkowego, z ulg podatkowych, wysokość nadpłaty lub zwrotu podatku, jeżeli ich wysokość jest inna niż wykazana w deklaracji złożonej przez spadkodawcę albo spadkodawca deklaracji nie złożył.

Kolejnym aspektem sprawy jest kwestia dokumentów rozliczeniowych dotyczących usług świadczonych przez spadkodawcę. Ustalono spadkobierców, którym przysługuje wchodząca do spadku wierzytelność z tytułu nieopłaconej usługi. Wobec tego w przypadku gdy zmarły wykonawca nie wystawił faktury, to przy braku zarządu sukcesyjnego nie ma już podmiotu, który mógłby wystawić fakturę VAT. W tej sytuacji spadkobiercy przejmują majątkowe prawa i obowiązki, ale nie stają się automatycznie podatnikami VAT w zakresie działalności zmarłego. Co za tym idzie zapłata wynagrodzenia na rzecz spadkobiercy może być udokumentowana dowolnym dokumentem, potwierdzającym wykonanie usługi (np. protokół wewnętrzny) i prawo do wynagrodzenia oraz uprawnienia spadkobiercy (np. protokół, umowa, stwierdzenie nabycia spadku) oraz dokonanie płatności (potwierdzenie przelewu).

W takim przypadku – w ocenie Wnioskodawczyni – należy sporządzić protokół, który wraz z umową będzie stanowił podstawę rozliczenia wykonania usług.

Doprecyzowanie opisu stanu faktycznego z 5 sierpnia 2026 r. (wpływ 5 sierpnia 2026 r.)

Spadkodawca był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Pytanie

Jaki dokument będzie właściwy do rozliczenia usług z umów trwających w dniu śmierci spadkodawcy, na podstawie których ten spadkodawca świadczył opisane w umowach usługi? (Trzecie w kolejności pytanie przedstawione we wniosku)

Pani stanowisko w sprawie

Dokumentem właściwym do rozliczenia usług z umów trwających w dniu śmierci spadkodawcy, na podstawie których ten spadkodawca świadczył opisane w umowach usługi będzie sama umowa i protokół sporządzony wspólnie ze zleceniodawcą, potwierdzający wykonanie usługi.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwana dalej „ustawą”, nie precyzuje wprost skutków prawnych związanych ze śmiercią podatnika podatku od towarów i usług, jednakże śmierć podatnika jest jedną z form zakończenia bytu prawnego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a więc również zakończeniem występowania podmiotu w obrocie gospodarczym w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:

Według art. 2 pkt 22 ustawy:

Wskazać należy, że nie każda czynność, która stanowi dostawę towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Określona czynność jest opodatkowana podatkiem VAT, jeśli zostanie wykonana przez podatnika, a więc osobę prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 15 ust. 1a ustawy:

Stosownie do art. 15 ust. 1b ustawy:

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.

Unormowanie powyższe zostało oparte na art. 4(1) Dyrektywy Rady z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich, dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej. Ujednolicona podstawa opodatkowania (77/388/EWG) zwanej dalej VI Dyrektywą, obecnie na art. 9 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347, s.1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, zasadne jest zatem odwołanie się do powyższych uregulowań prawnych, które wskazują, że podatnikami podatku VAT są jedynie podmioty zajmujące się profesjonalnie obrotem gospodarczym. Dla statusu podatnika istotna jest w rozumieniu art. 9 Dyrektywy 2006/112/WE Rady samodzielność w prowadzeniu działalności gospodarczej, rozumianej jako działalność producentów, handlowców lub usługodawców. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie w sposób ciągły majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu. Z powyższego wynika, że byt podatnika podatku VAT wiąże się z samodzielnym wykorzystywaniem majątku podatnika w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

W art. 17 ust. 1i ustawy wskazano, że:

Przepis art. 17 ust. 1j ustawy stanowi, że:

W myśl art. 96 ust. 7 ustawy:

Zgodnie z regulacją art. 96 ust. 7b ustawy:

Natomiast na podstawie przepisu art. 96 ust. 7c ustawy:

W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 151), zwanej dalej „ustawą o NIP”:

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o NIP:

Na mocy art. 3a ustawy o NIP:

Na podstawie art. 4 pkt 1 ustawy o NIP:

Zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 1 ustawy o NIP:

Stosownie do art. 12 ust. 1b i 1c ustawy o NIP:

Z kolei, art. 12 ust. 2 ustawy o NIP wskazuje, że:

Powyższe przepisy odnoszą się do „podatnika”, zatem w przypadku osoby fizycznej będącej „podatnikiem” osoba ta musi żyć, tym samym byt prawny podatnika – osoby fizycznej, na którego przepisy podatkowe nakładają obowiązek podatkowy, co do zasady ustaje z chwilą jego śmierci.

Dla zdefiniowania pojęcia osoby fizycznej należy odwołać się do przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), zwanej dalej: „Kodeks cywilny”:

Z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że:

Śmierć osoby fizycznej powoduje również unieważnienie z dniem zgonu dowodu osobistego zgodnie z art. 50 i art. 51 ustawy z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1753). Unieważnieniu podlegają również wszelkie dane wynikające z dowodu, w tym także nadany PESEL. Oznacza to, że z chwilą śmierci podatnika ustaje jego byt prawny, likwidacji ulegają NIP i PESEL.

Na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1753 ze zm.):

W myśl art. 50 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych:

W świetle art. 50 ust. 3 pkt 2 ustawy o dowodach osobistych:

Na mocy art. 51 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych:

Jak wskazano wyżej, w przypadku zgonu podatnika – osoby fizycznej wygasa z mocy prawa decyzja o nadaniu podatnikowi numeru identyfikacji podatkowej (NIP) oraz ustaje byt prawny podatnika (art. 12 ust. 2 ustawy o NIP).

Przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170 ze zm.), zwaną dalej „ustawą o zarządzie sukcesyjnym”, wprowadziły specyficzny rodzaj podatnika, jaki stanowi przedsiębiorstwo w spadku.

Ponadto przepisy ustawy o zarządzie sukcesyjnym wprowadziły także zmiany m.in. w ustawie o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz w ustawie o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

W myśl art. 2 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Art. 2 ust. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym wskazuje, że:

Jak stanowi art. 3 ww. ustawy:

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Art. 9 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym stanowi, że:

W myśl art. 12 ust. 1 ww. ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Zgodnie z art. 12 ust. 10 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Jak stanowi art. 13 ust. 1 cyt. ustawy:

Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Natomiast art. 14 ust. 1 powyższej ustawy stanowi, że:

Stosownie do treści art. 14 ust. 2 tej ustawy:

Zgodnie z art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

W myśl art. 49 pkt 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Natomiast, zgodnie z art. 7 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622), zwanej dalej Ordynacją podatkową:

Byt prawny podatnika – osoby fizycznej, na którego przepisy podatkowe nakładają obowiązek podatkowy ustaje z chwilą jego śmierci.

Stosownie zaś do art. 922 § 1 ustawy z Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego:

Kwestię sukcesji podatkowej reguluje przede wszystkim art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym:

W myśl art. 97 § 1a cytowanej ustawy Ordynacja podatkowa:

Stosownie do treści art. 97 § 1b ww. ustawy Ordynacja podatkowa:

Na mocy art. 97 § 2 Ordynacji podatkowej:

Na podstawie art. 97 § 2a Ordynacji podatkowej:

Zatem z art. 97 § 2 i art. 97 § 2a Ordynacji podatkowej wynika, że spadkobiercy przejmują wszelkie majątkowe prawa i obowiązki, a prawa niemajątkowe w zależności od tego czy kontynuują działalność spadkodawcy czy nie.

Spadkobiercy nie wstępują w prawa i obowiązki spadkodawcy wynikające z przepisów prawa podatkowego, lecz przejmują z mocy prawa wszelkie prawa i obowiązki o charakterze majątkowym, a prawa niemajątkowe pod warunkiem kontynuacji działalności prowadzonej uprzednio przez spadkodawcę.

Zgodnie z art. 97a § 1 Ordynacji podatkowej:

Natomiast art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że:

Zaznaczenia wymaga, że powołany powyżej art. 97 Ordynacji podatkowej, stanowi o prawach i obowiązkach spadkobiercy, które były związane z prowadzoną przez spadkodawcę działalnością gospodarczą, natomiast art. 97a dotyczy zobowiązań podatkowych przedsiębiorstwa w spadku.

Zgodnie z art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej:

Jak wskazano wcześniej, po śmierci podatnika, ustaje jego byt prawny, podmiot zatem przestaje istnieć, decyzja o nadaniu mu NIP wygasa, jednocześnie podmiot taki zostaje wykreślony z urzędu przez naczelnika urzędu skarbowego z rejestru jako podatnik VAT. Tym samym nie można się jego numerem NIP posługiwać.

Z opisu sprawy wynika, że (…) marca 2026 r. zmarł Pani ojciec. Nabycie spadku po Pani ojcu zostało stwierdzone aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym (…) marca 2026 r. przez notariusza. Na podstawie powołanego aktu spadkobierczyniami ustawowymi – każda w udziale wynoszącym ¹/₃ części, z dobrodziejstwem inwentarza – są: żona, Wnioskodawczyni (córka) oraz CC (córka). Spadkodawca do chwili śmierci prowadził działalność gospodarczą wpisaną do centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej. Spadkobiercy postanowili, że działalność gospodarcza prowadzona przez śp. AA nie będzie kontynuowana. Zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony z chwilą śmierci pracodawcy, a żadna ze spadkobierczyń nie planowała i nie przejęła zakładu pracy na zasadach art. 23¹ Kodeksu pracy. Spadkodawca zmarł w trakcie realizacji umów o świadczenie usług. Na dzień śmierci część usług nie została rozliczona ze zleceniodawcą. Spadkodawca był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Pani wątpliwości dotyczą dokumentowania rozliczenia usług z umów trwających w dniu śmierci spadkodawcy, na podstawie których ten spadkodawca świadczył opisane w umowach usługi (trzecie w kolejności pytanie przedstawione we wniosku).

Należy zauważyć, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług przewidują szczególne rozwiązania umożliwiające kontynuowanie działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy w ramach przedsiębiorstwa w spadku. W takim przypadku przedsiębiorstwo w spadku może posiadać status podatnika podatku VAT, a czynności związane z prowadzoną działalnością są wykonywane i rozliczane na zasadach określonych w przepisach dotyczących zarządu sukcesyjnego.

W analizowanej sprawie sytuacja taka jednak nie występuje. Jak wynika z przedstawionego opisu, po śmierci spadkodawcy nie został ustanowiony zarząd sukcesyjny oraz prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie jest kontynuowana. Nie istnieje zatem przedsiębiorstwo w spadku będące podatnikiem podatku VAT, które mogłoby kontynuować rozliczenia w zakresie działalności prowadzonej wcześniej przez spadkodawcę.

Samo nabycie przez Panią, jako spadkobiercę, praw majątkowych po zmarłym, w tym wierzytelności z tytułu usług wykonanych przez niego przed śmiercią, nie oznacza przejęcia przez Panią statusu podatnika podatku VAT spadkodawcy.

W konsekwencji, skoro usługi zostały wykonane przez spadkodawcę jako podatnika podatku VAT, a po jego śmierci nie nastąpiła kontynuacja działalności w ramach przedsiębiorstwa w spadku, Pani jako spadkobierca nie wstępuje w jego miejsce jako podatnik podatku VAT w odniesieniu do tych czynności.

Odnosząc się do Pani wątpliwości dotyczących dokumentowania usług z umów trwających w dniu śmierci spadkodawcy, na podstawie których ten spadkodawca świadczył opisane w umowach usługi, wskazać należy, że w myśl art. 106a ustawy:

Jak wynika z zapisu art. 106b ust. 1 ustawy:

Natomiast, faktura jest dokumentem sformalizowanym, który musi zawierać określone elementy, wynikające z ww. art. 106e ust. 1 ustawy.

Stosownie do art. 106e ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ustawy:

Faktura jest dokumentem sformalizowanym (potwierdzającym zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego), który powinien spełniać szereg wymogów przewidzianych przepisami prawa. Podatnik wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi oraz w przypadku otrzymania zaliczki przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi. Faktura jest zatem dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego i nierozerwalnie związana jest z powstaniem obowiązku podatkowego. Zatem wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu przez podatnika zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz jej przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy).

Jak wskazano wyżej, w przypadku śmierci podatnika, naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT.

W okolicznościach niniejszej sprawy faktura wystawiona na dane zmarłego przedsiębiorcy (spadkodawcy) nie spełniałaby wymogów formalnych, wymienionych w art. 106e ust. 1 pkt 3 ustawy.

Pani jako spadkobierca, z tytułu czynności dotyczących usług z umów trwających w dniu śmierci spadkodawcy, na podstawie których ten spadkodawca świadczył opisane w umowach usługi, nie zastępuje tego podmiotu w zakresie czynności podatkowych nałożonych na spadkodawcę przepisami ustawy o podatku od towarów i usług.

Jak wskazano wcześniej, po śmierci podatnika, ustaje jego byt prawny, podmiot zatem przestaje istnieć, decyzja o nadaniu mu NIP wygasa, jednocześnie podmiot taki zostaje wykreślony z urzędu przez naczelnika urzędu skarbowego z rejestru jako podatnik VAT. Tym samym nie można się jego numerem NIP posługiwać, jak również nie można wystąpić o nadanie innego numeru NIP dla osoby nieżyjącej.

Podsumowując, stwierdzam, że w świetle obowiązujących przepisów, Pani jako spadkobierca zmarłego przedsiębiorcy nie jest zobowiązana, jak również nie jest Pani uprawniona do wystawienia faktury dokumentującej usługi z umów trwających w dniu śmierci spadkodawcy, na podstawie których ten spadkodawca świadczył opisane w umowach usługi.

Tym samym Pani stanowisko w zakresie trzeciego w kolejności pytania przedstawionego we wniosku, uznałem za prawidłowe.

Jednocześnie należy wskazać, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie określają dokumentu, którym spadkobierca powinien udokumentować należność z tytułu usług wykonanych przez spadkodawcę. Tym samym brak jest przeciwwskazań na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług do udokumentowania tej należności innym dokumentem, np. protokołem. Należy jednak zaznaczyć, że dokument taki nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako taki nie jest objęty regulacją tych przepisów.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Pani przedstawiła, i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Jestem ściśle związany z przedstawionym we wniosku wspólnym opisem stanu faktycznego. Pani ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Panią w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego.

W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej:

W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Pani wniosku (pytania). Inne kwestie przedstawione w opisie stanu faktycznego, bądź we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być, zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, rozpatrzone.

Przedmiotowa interpretacja rozstrzyga w zakresie zastosowania przepisów regulujących podatek od towarów i usług względem Pani, a nie wywiera skutku prawnego dla pozostałych spadkobierców – Pani matki oraz Pani siostry.

Wskazuję również, że Pani wniosek w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych podlega odrębnemu rozstrzygnięciu.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.