0112-KDIL1-2.4012.234.2026.3.MR
Opodatkowanie rekompensaty otrzymywanej przez Operatora świadczącego usługi publicznego transportu zbiorowego oraz prawo do odliczenia podatku naliczonego z wystawionych faktur.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
18 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 6 maja 2026 roku o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy opodatkowania rekompensaty otrzymywanej przez Operatora świadczącego usługi publicznego transportu zbiorowego oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego z wystawionych faktur.
Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 30 czerwca 2026 r. (wpływ 30 czerwca 2026 r.) oraz pismem z 30 czerwca 2026 r. (wpływ 3 sierpnia 2026 r.) i pismem z 3 sierpnia (wpływ 3 sierpnia 2026 r.).
Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1) Zainteresowany będący stroną postępowania:
(…);
2) Zainteresowani niebędący stroną postępowania:
· A (…)
· B (…)
Opis stanu faktycznego
Gmina (…) (dalej: Gmina) jest jednostką samorządu terytorialnego odpowiedzialną za organizację publicznego transportu zbiorowego na linii komunikacyjnej albo sieci komunikacyjnej w gminnych przewozach pasażerskich. W celu wykonywania tego zadania Gmina posługuje się spółkami komunalnymi działającymi jako operatorzy publicznego transportu zbiorowego w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, tj.:
1) B,
2) A,
zwanymi dalej łącznie Spółkami.
Powierzenie Spółkom wykonywania zadań ma na celu realizację obowiązkowych zadań własnych gminy z zakresu publicznego transportu zbiorowego, określonych w art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym. Spółki świadczą wskazane powyżej usługi jako podmioty wewnętrzne gminy w rozumieniu prawa unijnego.
Zadaniem Spółek nie jest maksymalizacja zysku, lecz rzetelne i gospodarne realizowanie zadań z zakresu publicznego transportu zbiorowego w celu zaspokojenia potrzeb wspólnoty samorządowej.
Spółki wykonują także inną działalność gospodarczą jednakże nie powoduje ona możliwości wyrównania kosztów powierzonych zadań. Taka forma realizacji zadań własnych Gminy jest prawnie możliwa oraz konieczna ze względu na interes publiczny. Zadania własne Gminy, które zostały powierzone Spółkom wynikają z następujących przepisów:
1) art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.; dalej: USG), zgodnie z którym zadaniem własnym gminy są zadania z zakresu lokalnego transportu zbiorowego;
2) art. 9 ust. 1 USG, zgodnie z którymi w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami,
3) art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 679), zgodnie z którymi organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiając wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej,
4) art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, zgodnie z którym organizatorem publicznego transportu zbiorowego właściwym ze względu na obszar działania lub zasięg przewozów jest gmina:
a) na linii komunikacyjnej albo sieci komunikacyjnej w gminnych przewozach pasażerskich,
b) której powierzono zadanie organizacji publicznego transportu zbiorowego na mocy porozumienia między gminami – na linii komunikacyjnej albo sieci komunikacyjnej w gminnych przewozach pasażerskich, na obszarze gmin, które zawarły porozumienie.
B (…) jest spółką prawa handlowego i posiada osobowość prawną odrębną od Gminy. Spółka działa na podstawie: Umowy Spółki B oraz Kodeksu spółek handlowych. Spółka stanowi podmiot wewnętrzny Gminy (…) (Gmina posiada 100% udziałów w Spółce), w rozumieniu Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70 (Dz. Urz. UE L 315 z 3 grudnia 2007, str. 1). pełniący funkcję Operatora powołanego do świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na obszarze właściwości Gminy jako Organizatora.
Podstawowym przedmiotem działalności Spółki jest świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego powierzonych Spółce przez Gminę (…) w trybie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym. Spółka podpisała 30 grudnia 2015 r. Umowę Wykonawczą (…) na świadczenie usług lokalnego transportu zbiorowego w publicznym transporcie zbiorowym (…) (na mocy Aneksu nr (…) przedłużoną na okres kolejnych trzech lat, (…). Na podstawie Umowy Wykonawczej nr (…) zawartej pomiędzy Gminą a Spółką, Gmina powierzyła Operatorowi, tj. Spółce świadczenie usług lokalnego transportu zbiorowego na obszarze swojej właściwości. Podstawowym zadaniem Spółki jest wykonywanie powierzonego zadania z zakresu usług lokalnego transportu zbiorowego, na liniach autobusowych na terenie Gminy. Gmina ustala wielkość zleconych B usług przewozowych. Gmina tworzy plan operacyjny zawierający rozkłady jazdy oraz przebieg tras. Z tytułu wykonywania usług transportowych Gmina wypłaca Spółce rekompensatę na podstawie wykonanych wozokilometrów. Organizatorem publicznego transportu zbiorowego jest Gmina. Rada Miasta ustala ceny biletów za usługi przewozowe w drodze uchwały są to ceny regulowane, jednakowe dla wszystkich pasażerów (z uwzględnieniem ustawowo lub lokalnie przyznanych ulg i uprawnień do przejazdów ulgowych lub bezpłatnych).
Aneksem nr (…) dokonano zmiany umowy wykonawczej m.in. w zakresie zasad emisji, dystrybucji, sprzedaży i kontroli biletów. Zgodnie z § (...) ust. (...) Umowy wykonawczej w brzmieniu nadanym Aneksem (…) – wpływy ze sprzedaży biletów stanowią w całości przychód Gminy i nie są uwzględniane w naliczeniu Rekompensaty. (…) prowadzi emisję, dystrybucję i sprzedaż biletów na rzecz Gminy. Koszty emisji, dystrybucji i sprzedaży biletów prowadzonej przez B są uwzględniane w wyliczeniach Rekompensaty. Zasady dystrybucji i sprzedaży biletów zostały szczegółowo określone w Załączniku (…) do Umowy.
Rodzaje biletów, ich parametry oraz asortyment dostępny w punktach sprzedaży ustala Gmina, z uwzględnieniem postanowień załącznika (…) do Umowy. Asortyment i rodzaje biletów muszą być każdorazowo zgodne z systemem taryfowym, cenami i opłatami za korzystanie z usług przewozowych w komunikacji miejskiej w (…). Gmina ma prawo do nadzorowania i kontrolowania w każdym czasie prowadzonej przez Spółkę emisji, dystrybucji i sprzedaży biletów, w tym dostępu do wszelkiej dokumentacji z tym związanej. Wszelkie koszty związane z emisją i dystrybucją biletów ponosi (…). Koszty te będą ujęte w ramach rozliczenia Rekompensaty. (…) ponosi także ryzyko utraty, rabunku, kradzieży, zniszczenia, uszkodzenia biletów i innych podobnych zdarzeń i w odpowiedni sposób jest zobowiązana przed takimi szkodami i stratami zabezpieczyć się.
Koszty związane ze sprzedażą biletów oraz ich kontrolowania obciążają Spółkę, ale są rekompensowane w rekompensacie jako koszty działalności podstawowej, tj. publicznego transportu zbiorowego. Zgodnie z umową zawartą z Gminą, Spółce przysługuje rekompensata wypłacana ze środków Gminy. Rekompensata ta ma na celu zrekompensowanie Spółce kosztów świadczenia usług przewozowych. Jej wysokość obliczana jest w oparciu o wynik finansowy netto z wykonywania usług publicznego transportu zbiorowego uwzględnia poniesione koszty działalności transportowej, ewentualne inne dochody z działalności dodatkowej związanej z transportem oraz tzw. rozsądny zysk (określony zgodnie z zasadami dozwolonej rekompensaty za usługi publiczne).
Kwota rekompensaty przekazywana Spółce w ramach wynagrodzenia jest weryfikowana pod kątem spełnienia warunków, o których mowa w Rozporządzeniu (WE) Nr 1370/2007. Rekompensata przekazywana operatorowi nie może przekroczyć kwoty koniecznej do pokrycia wyniku finansowego netto operatora uzyskanego jako rezultat zrealizowanych kosztów i osiągniętych przychodów, które powstały podczas realizacji zobowiązań z tytułu świadczenia usług użyteczności publicznej przy uwzględnieniu związanych z tym przychodów uzyskanych przez operatora oraz rozsądnego zysku a także przy zachowaniu następujących zasad: na wynik finansowy netto (maksymalny poziom rekompensaty) składają się: koszty poniesione w związku z zobowiązaniem z tytułu świadczenia usług publicznych lub pakietem takich zobowiązań nałożonym przez właściwy organ/właściwe organy i zawartym w umowie o świadczenie usług publicznych lub w zasadzie ogólnej, minus wszystkie dodatnie wpływy finansowe wygenerowane na sieci obsługiwanej w ramach danego(-ych) zobowiązania (zobowiązań) z tytułu świadczenia usług publicznych, minus przychody taryfowe i jakiekolwiek inne przychody wygenerowane podczas wypełniania danego zobowiązania lub zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, plus rozsądny zysk. Przy obliczaniu maksymalnego poziomu rekompensaty na dany rok obrotowy uwzględnia się również inne niż wynagrodzenie korzyści (zwłaszcza finansowe) otrzymywane przez operatora w celu pokrycia kosztów związanych ze świadczeniem usług użyteczności publicznej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Rekompensata dla Spółki jest wyliczana najpierw w audycie ex ante na przyszły rok, a następnie w pierwszym kwartale następnego roku wypłacona kwota rekompensaty jest ponownie weryfikowana audytem ex post celem uniknięcia nadmiernego wypłacana rekompensaty Spółce lub ewentualnie uzupełnienie rekompensaty, jeżeli koszty działalności przewozowej okazały się wyższe niż w audycie ex ante. Rekompensata jest zależna od wykonanych przez Spółkę wozokilometrów, a nie zaś od ilości przewiezionych pasażerów, czy też ilości sprzedanych biletów.
A jest spółką prawa handlowego, której założycielem i 100% udziałowcem jest Gmina (…). A na podstawie art. 12 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm.) z momentem wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego uzyskał osobowość prawną i pozostaje odrębnym od Gminy podatnikiem VAT. Podstawowa działalność A obejmuje wykonywanie powierzonych zadań własnych Gminy o charakterze użyteczności publicznej w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Działalność A w ww. zakresie wykonywana jest od (…) Spółka jest operatorem publicznego transportu zbiorowego, natomiast Gmina pełni w ww. zakresie funkcję organizatora. Gmina zawarła ze Spółką umowę wykonawczą (…) o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego w (…) komunikacji miejskiej wraz z aneksami, która reguluje wykonywanie przez A powierzonych jej zadań w zakresie transportu zbiorowego, polegających na realizacji przewozów pasażerskich na wskazanych przez Gminę liniach autobusowych. Podstawa zawarcia tej umowy i powierzenia Spółce zadań Gminy w zakresie organizacji transportu zbiorowego jest art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz Rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70. W związku z powierzeniem Spółce wskazanych powyżej zadań na podstawie Umowy wykonawczej, Spółka odpowiedzialna jest m.in. za: świadczenie usług przewozu na liniach komunikacyjnych określonych w załączniku do Umowy; zapewnienie właściwej jakości świadczonych usług komunikacji miejskiej; ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej działalności oraz posiadanego mienia; zapewnienia na własny koszt odpowiednich osób posiadających uprawnienia do wykonywania i nadzorowania świadczenia usług przewozu; podejmowanie działań ułatwiających korzystanie z autobusów osobom niepełnosprawnym i o ograniczonej zdolności do poruszania się; sprzedaż biletów dla pasażerów korzystających z usług przewozu.
Aneksem (…) dokonano zmiany § (...) ust. (...) Umowy wykonawczej, określając na nowo zasady sprzedaży biletów przez A oraz wzajemne rozliczenia stron w tym zakresie. Zgodnie z § (...) ust. (...) Umowy wykonawczej, w brzmieniu nadanym Aneksem (…), przychody ze sprzedaży biletów należą do Gminy a A realizuje na rzecz Gminy zadania związane ze sprzedażą biletów, określone w § (...) Umowy. A ma obowiązek zapewnić należytą dbałość o osiągniecie możliwie wysokiego poziomu przychodów i możliwie niskiego poziomu kosztów, przy spełnieniu jednocześnie wszelkich wymagań określonych Umowa. Stosownie do § (...) ust. (...) lit. (...) Umowy wykonawczej w brzmieniu nadanym Aneksem (…) – wpływy ze sprzedaży biletów stanowią w całości przychód Gminy i nie są uwzględniane w rozliczeniu rekompensaty.
Natomiast A ponosi wszelkie koszty związane z zakupem materiałów niezbędnych do emisji biletów oraz z ich transportem i magazynowaniem. Koszty te są ujęte w ramach rozliczenia Rekompensaty. A ponosi także ryzyko utraty, rabunku, kradzieży, zniszczenia, uszkodzenia materiałów potrzebnych do emisji biletów i jest zobowiązany zabezpieczyć się w odpowiedni sposób przed takimi szkodami i stratami. Spółka jest zobowiązana do prowadzenia emisji i sprzedaży biletów na rzecz Gminy zgodnie z aktualnie obowiązującym systemem taryfowym, cenami i opłatami za korzystanie z usług przewozowych w komunikacji miejskiej w (…).
Tym samym, zgodnie z ustalonym modelem organizacyjnym, Gmina zleca Spółce organizację i realizację usług przewozu na wskazanych przez nią liniach komunikacyjnych zgodnie z ww. określonymi parametrami, jak również usług dodatkowych takich jak usługa dystrybucji biletów w imieniu i na rzecz Gminy, w zamian za co A otrzymuje od Gminy wynagrodzenie w ramach rekompensaty, która zgodnie z treścią Umowy wykonawczej stanowi środki pieniężne i inne korzyści majątkowe przyznane operatorowi w związku ze świadczeniem usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego.
Rekompensata wyliczana jest na zasadach określonych w Rozporządzeniu (WE) nr 1370/2007, zgodnie z metodologią przedstawioną szczegółowo w Umowie wykonawczej jako iloczyn wykonanych wozokilometrów i obowiązującej w danym roku stawki jednostkowej za 1 wozokilometr.
Odpłatność ta ustalana jest odrębnie dla każdego miesiąca. Po zakończeniu roku Spółka jest zobowiązana do przedłożenia rozliczenia wysokości całkowitego wynagrodzenia otrzymanego w poprzednim roku, celem weryfikacji łącznej kwoty rekompensaty. Stwierdzenie przyznania rekompensaty w kwocie nadmiernej stanowi podstawę do korekty wzajemnych rozliczeń pomiędzy Spółką i Gminą. Rekompensata jest przekazywana przez Gminę na rzecz Spółki w formie środków pieniężnych wypłacanych w okresach miesięcznych.
Organizatorem publicznego transportu zbiorowego jest Gmina. Rada Miasta ustala ceny biletów za usługi przewozowe w drodze uchwały są to ceny regulowane, jednakowe dla wszystkich pasażerów na obszarze właściwości Organizatora, a zatem obowiązującej dla każdej ze Spółek (z uwzględnieniem ustawowo lub lokalnie przyznanych ulg i uprawnień do przejazdów ulgowych lub bezpłatnych). Obecnie wysokość cen ustalona jest uchwałą (…) Rady Miasta (…) w sprawie zmiany uchwały (…) w sprawie ustalenia cen maksymalnych za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym o charakterze użyteczności publicznej (…).
Spółka A dysponuje interpretacją indywidualną z (...) października 2022 r., znak (…), w której Dyrektor KIS uznał za prawidłowe stanowisko A, że otrzymywana przez Spółkę Rekompensata stanowi wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług organizacji przewozów na rzecz Gminy, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.
Spółka B dysponuje natomiast interpretacją indywidualną z (...) września 2025 r., znak (…), w której uznano, iż w świetle orzeczenia TSUE w sprawie C-615/23, rekompensata nie jest wypłacana przez Gminę w celu świadczenia przez B usługi transportowej na rzecz określonego usługobiorcy i nie ma wpływu na cenę, jaką ma zapłacić ten usługobiorca. Rekompensata nie ma bezpośredniego wpływu na cenę świadczonych usług transportowych, ustaloną przez organizatora tych usług, ponieważ celem tej rekompensaty jest przede wszystkim pokrycie strat związanych z tą działalnością.
Tym samym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że otrzymywanej dotacji nie należy wliczać do podstawy opodatkowania, gdyż nie stanowi ona wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług publicznego transportu zbiorowego podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.
W związku z zawarciem:
- Aneksu (…) do Umowy wykonawczej (…) pomiędzy Gminą a A,
- Aneksu (…) do Umowy Wykonawczej (…) pomiędzy Gminą a B,
doszło do ujednolicenia zasad świadczenia usług na rzecz Gminy przez każdą ze Spółek oraz rozliczeń z Gminą w zakresie dystrybucji biletów.
Rozbieżność obu interpretacji przy zasadniczo tożsamych warunkach świadczenia usług na gruncie obu umów wykonawczych wzbudziła wątpliwości Gminy i przyczyniła się do złożenia niniejszego wniosku.
Wnioskodawca wskazuje ponadto, iż w stosunku do stanu faktycznego będącego podstawą uprzednio wydanej interpretacji indywidualnej dla B (interpretacja z (...) września 2025 r., znak (…)) doszło do istotnych zmian o charakterze zarówno prawnym, jak i ekonomicznym, które mogą mieć wpływ na kwalifikacje podatkowa przedmiotowych świadczeń. Na skutek zawarcia Aneksu (…) do Umowy Wykonawczej (…) pomiędzy Gmina a B w szczególności zmianie uległa metodologia ustalania wysokości rekompensaty należnej Spółce, obejmująca obecnie rozszerzony i bardziej szczegółowy katalog kosztów oraz przychodów uwzględnianych w kalkulacji dopuszczalnego poziomu rekompensaty, w tym wyodrębnienie dodatkowych kategorii kosztowych (m.in. pozostałych kosztów operacyjnych) oraz przychodowych (w szczególności przychodów operacyjnych i finansowych), a także doprecyzowanie zasad ujmowania przysporzeń ze środków publicznych oraz wprowadzenie sformalizowanego mechanizmu kalkulacji rozsądnego zysku w oparciu o parametry rynkowe. Zmiany te prowadza do odmiennego ukształtowania ekonomicznej treści świadczenia oraz mechanizmu jego finansowania, wpływając na sposób ustalania wynagrodzenia należnego Spółce oraz zakres przychodów pomniejszających rekompensatę. W konsekwencji aktualny model rozliczeń odbiega w sposób istotny od modelu będącego przedmiotem wcześniejszej interpretacji, co powoduje, że nie można uznać jej za aktualną i adekwatną do obecnego stanu faktycznego. Tym samym spełnione są przesłanki do wystąpienia z niniejszym wnioskiem o wydanie nowej interpretacji indywidualnej, obejmującej ocenę skutków podatkowych zmodyfikowanego modelu finansowania usług publicznego transportu zbiorowego.
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego zawarte w piśmie z 30 czerwca 2026 r. (wpływ 3 sierpnia 2026 r.)
A oprócz działalności podstawowej, objętej umową wykonawczą z Gminą (…), prowadzi w minimalnym zakresie działalność uboczną, świadcząc usługi przewozowe na dodatkowe zlecenia dla spółki B czy podnajmując toalety przenośne umiejscowione na pętlach autobusowych, z których korzystają zarówno kierowcy spółki oraz kierowcy B Spółka udostępnia również możliwość prezentowania swojej oferty reklamowej na zewnątrz autobusów (tylna szyba) oraz na ekranach multimedialnych w środku pojazdów. Reklamodawcy mogą wydzierżawić powierzchnię reklamową, co zapewnia spółce dodatkowe wpływy finansowe.
B osiąga przychody pozostające w bezpośrednim związku ze świadczeniem usług w ramach zawartej z Gminą umowy wykonawczej. Są to przychody z działalności reklamowej, dzierżawy, sprzedaży materiałów. Przychody te uwzględnione są w kalkulacji rekompensaty. Ponadto Spółka prowadzi działalności uboczną w postaci myjni, wulkanizacji i stacji kontroli pojazdów. Przychody z działalności ubocznej nie mają wpływu na kwotę rekompensaty.
Otrzymywane przez obie Spółki rekompensaty są wypłacane wyłącznie w celu realizacji zadań w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Służą temu odpowiednie postanowienia załączników do umów zawierających metodologię kalkulacji rekompensaty.
W przypadku B, Załącznik (…) do umowy – Metodologia obliczania kwoty rekompensaty należnej z tytułu świadczenia usług lokalnego transportu zbiorowego – w brzmieniu wprowadzonym Aneksem (…) definiuje Rekompensatę jako wszelkie korzyści, zwłaszcza finansowe, otrzymywane przez operatora w celu pokrycia kosztów związanych ze świadczeniem usług użyteczności publicznej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, w tym wynagrodzenie ze środków publicznych przyznawane przez organizatora w związku z powierzeniem świadczenia ww. usług na rzecz operatora. Metodologia zobowiązuje operatora do wydzielenia rachunkowego działalności powierzonej w stosunku do działalności ubocznej.
W szczególności:
a) operator powinien prowadzić oddzielne konta dla każdej z prowadzonych działalności (tj. odrębnie dla działalności powierzonej oraz odrębnie dla działalności ubocznej) wraz z odpowiednim przydzieleniem aktywów i kosztów, zgodnie z zasadami rachunkowości i przepisami podatkowymi,
b) koszty zmienne, suma na poczet kosztów stałych i rozsądny zysk związane z działalnością uboczną operatora nie mogą być rozliczane w ramach działalności powierzonej,
c) koszty związane ze świadczeniem powierzonych usług użyteczności publicznej są wyrównywane przez dochody z tej działalności oraz wynagrodzenie — i nie ma możliwości przeniesienia dochodów osiąganych z tytułu świadczenia powierzonych usług użyteczności publicznej na działalność uboczną operatora,
d) zarówno koszty, jak i przychody z tytułu świadczenia dodatkowych usług w ramach działalności ubocznej operatora, które nie są związane ze świadczeniem powierzonych usług publicznych, nią są uwzględniane przy obliczaniu Rekompensaty.
W odniesieniu do Spółki A, Załącznik (…) do Umowy – Metodyka wyliczania Rekompensaty stanowi, że:
1. A w ramach użytkowanego komputerowego systemu księgowego koszty o charakterze ogólnym, pozostałe operacyjne, finansowe i inne nieprzypisane bezpośrednio do danego rodzaju działalności, będzie alokować w taki sposób by były uwzględniane w rachunku każdej z działalności w takim zakresie, w jakim tej działalności dotyczą. Koszty te będą ewidencjonowane w sposób umożliwiający ich prawidłową alokację.
2. Koszty o charakterze pośrednim i ogólnym ponoszone przez A będą przypisane poszczególnym rodzajom działalności według zasady racjonalności przypisania kosztów do osiąganych przychodów i zasad opisanych w niniejszej metodyce. Koszty charakterze pośrednim i ogólnym, które mogą być przypisane którejś z rodzajów działalności, będą tej działalności przypisane w odpowiednim wymiarze.
Koszty charakterze pośrednim i ogólnym, które nie mogą być przypisane określonej działalności, będą im przypisane z zastosowaniem kluczy podziałowych ustalonych w polityce rachunkowości Spółki.
3. Klucze podziałowe dla poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów mogą być ustalone w drodze wewnętrznych regulacji A, w takim jednak przypadku — nie rzadziej niż raz na trzy lata — A dokona weryfikacji zasadności stosowania przyjętych kluczy podziałowych, wprowadzając na następny okres niezbędne korekty, dla osiągnięcia możliwie wysokiej adekwatności przydzielonych kosztów do ich udziału w osiąganych przychodach danego rodzaju.
4. Przychody i koszty naliczone na inne rodzaje działalności niż zlecona niniejszą Umową, nie będą w żadnym zakresie uwzględniane w wyliczeniach Rekompensaty.
5. Wynik finansowy osiągany na działalności ubocznej nie będzie uwzględniany w wyliczeniach Rekompensaty. Wynik finansowy na innej działalności zleconej przez Miasto, o której mowa w § (...) ust. (...) Umowy, także nie będzie uwzględniany w wyliczeniach Rekompensaty.
6. Rekompensata związana z działalnością zleconą niniejszą Umową będzie wyliczana z uwzględnieniem:
· kosztów bezpośrednich związanych ze świadczeniem Usług Przewozu oraz czynności związanych ze świadczeniem Usług Przewozu, w tym kosztów poniesionych podczas prowadzenia sprzedaży biletów;
· odpowiedniej części kosztów pośrednich, naliczonych w związku z wykonywaniem działalności zleconej niniejszą Umową;
· odpowiedniej części kosztów ogólnych A, naliczonych na rzecz działalności zleconej niniejszą Umową według regulacji stosowanych w polityce rachunkowości A; regulacje te muszą jednak odnosić przychody i koszty o charakterze ogólnym na poszczególne rodzaje działalności według metody adekwatności ich osiągnięcia i poniesienia dla poszczególnego rodzaju działalności;
· innych przychodów wygenerowanych podczas świadczenia Usług Przewozu;
· odpowiedniej części pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych oraz przychodów i kosztów finansowych, związanych z osiąganiem przychodów lub ponoszeniem kosztów w ramach działalności zleconej niniejszą Umową.
7. Wszelkie korzyści poza Rekompensatą, pochodzące z zasobów publicznych (spełniające definicję pomocy publicznej), otrzymane przez A w okresie wykonywania Umowy i związane bezpośrednio z działalnością zleconą niniejszą Umową, pomniejszą należną Rekompensatę.
Rekompensata kalkulowana w taki sposób, zrekompensować stratę finansową powstałą w związku z realizacją umowy, jak również zapewnić każdej ze spółek rozsądny zysk. W takiej kalkulacji Spółki de facto w niczym nie różnią się od podmiotów komercyjnych, które uczestnicząc w rynku konkurencyjnym także składają oferty zapewniające im pokrycie kosztów oraz zysk (nielimitowany w takim wypadku i to jest de facto jedyna zasadnicza różnica). W modelu gdzie z tytułu realizacji usługi nie przysługują Spółkom zyski z tytułu sprzedaży biletów (a więc w modelu opisanym w ramach niniejszego wniosku) Spółki kalkulując rekompensatę/wynagrodzenie robią to w oparciu o swoje koszty (tak samo jak kalkulowałby prywatny operator) oraz zapewniają sobie limitowaną kwotę rozsądnego zysku. Nie jest to natomiast sytuacja taka, w której następuje „dopłata” o charakterze ogólnym (vide pkt. 5 poniżej) do wszystkich kosztów Spółki i nie da się jej przyporządkować do ceny za bilet.
Rekompensata nie może być wykorzystana na inny cel niż realizowany przez Spółki publiczny transport zbiorowy w oparciu o zawarte umowy. Rekompensata dla obu Spółek jest wypłacana wyłącznie w celu pokrycia kosztów związanych ze świadczeniem usług użyteczności publicznej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Koszty działalności ubocznej nie są uwzględniane w kalkulacji rekompensaty, tak samo jak przychody z jej tytułu.
Żadna Spółka nie jest w stanie wykonywać umowy bez wynagrodzenia. Spółki zawarły z Gminą Umowy na świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego. Wszelkie płatności dokonywane przez Gminę na rzecz Spółki, określane jako rekompensata, mają charakter ekonomicznego wynagrodzenia za usługę świadczoną przez Spółkę na rzecz Gminy, gdyż stanowią jedyne źródło przychodu Spółki z tytułu realizacji powierzonych zadań i pozostają w bezpośrednim związku z zakresem, skalą i kosztem wykonywanych usług przewozowych.
Odmiennie niż w stanie faktycznym rozpatrywanym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, gdzie operator uzyskiwał przychody z tytułu sprzedaży biletów i pozostawał w relacji prawnej z pasażerem, w niniejszej sprawie brak jest elementu świadczenia usług na rzecz pasażera, co wyklucza możliwość zastosowania wprost tez wynikających z powołanego wyroku. W konsekwencji płatności dokonywane przez Gminę na rzecz Spółki nie mogą być kwalifikowane jako neutralna podatkowo rekompensata o charakterze wyrównawczym, lecz stanowią wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych. Wobec braku przychodów z biletów, zapłatą za świadczone przez Spółki usługi jest bowiem wyłącznie otrzymywana od Gminy rekompensata, stanowiąca dopłatę do ceny usług w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Ceną usługi jak w tym miejscu cena za wozokilometr (wzkm) jaką Spółki otrzymują za realizację Umów.
Z ekonomicznego punktu widzenia Spółki nie byłyby w stanie wykonywać zadań, do których zobowiązały się na podstawie zawartych z Gminą (…) umów wykonawczych, bez otrzymywania rekompensaty wypłacanej przez Gminę. Tak samo jak nie byłyby w stanie, gdyby nie otrzymywały wynagrodzenia.
Wynika to z przyjętego modelu organizacyjno-finansowego świadczenia usług publicznego transportu zbiorowego. W analizowanym stanie faktycznym Spółki wykonują przewozy oraz czynności związane z emisją, dystrybucją i sprzedażą biletów w ramach zadań powierzonych im przez Gminę jako organizatora publicznego transportu zbiorowego. Jednocześnie wpływy ze sprzedaży biletów nie stanowią przychodu Spółek, lecz w całości przychód Gminy. Spółki nie finansują więc wykonywania powierzonych zadań z przychodów taryfowych uzyskiwanych od pasażerów. Przychody te, zgodnie z umowami wykonawczymi, przypisane są Gminie.
W konsekwencji podstawowym, a w praktyce koniecznym źródłem pokrycia kosztów wykonywania powierzonych usług jest płatność otrzymywana od Gminy, określana w umowach jako rekompensata.
Rekompensata ta jest kalkulowana w związku z wykonywaniem konkretnych usług publicznego transportu zbiorowego na rzecz Gminy, z uwzględnieniem kosztów tej działalności, właściwych przychodów i dopuszczalnego rozsądnego zysku. Nie ma ona charakteru ogólnego dofinansowania całokształtu działalności Spółek, lecz pozostaje w bezpośrednim związku z zakresem, skalą i kosztem usług powierzonych przez Gminę.
Spółki ponoszą koszty niezbędne do wykonania powierzonych zadań, w szczególności koszty pracy kierowców i innych pracowników, koszty paliwa lub energii, koszty utrzymania i eksploatacji taboru, koszty ubezpieczeń, koszty zaplecza technicznego i administracyjnego, koszty emisji, dystrybucji i sprzedaży biletów oraz inne koszty związane z zapewnieniem ciągłości i odpowiedniej jakości usług przewozowych. Przy braku prawa do zatrzymania wpływów z biletów Spółki nie posiadałyby ekonomicznego źródła pozwalającego na trwałe pokrywanie tych kosztów.
Nie można przyjąć, że koszty te mogłyby być finansowane z innej działalności gospodarczej Spółek.
Ewentualna działalność uboczna nie jest źródłem finansowania powierzonych usług publicznego transportu zbiorowego i nie zapewnia prawnej możliwości pokrycia kosztów realizacji tych zadań w zakresie wynikającym z umów wykonawczych. Co więcej, model rozliczeń zakłada wyodrębnienie działalności związanej ze świadczeniem usług publicznego transportu zbiorowego oraz ustalanie rekompensaty w odniesieniu do tej właśnie działalności. Oznacza to, że rekompensata nie służy pokrywaniu strat z pozostałej działalności Spółek, ale stanowi ekonomiczne wynagrodzenie za wykonywanie przez nie usług powierzonych przez Gminę.
Teoretycznie Spółki mogłyby czasowo finansować część kosztów ze środków własnych, kredytu, pożyczek albo innych form finansowania zewnętrznego, jednak nie stanowiłoby to rzeczywistego ani trwałego źródła pokrycia kosztów wykonywania zadań publicznego transportu zbiorowego. Takie finansowanie miałoby charakter przejściowy i musiałoby zostać następnie pokryte z przychodów należnych Spółkom.
W analizowanym modelu przychodem należnym Spółkom z tytułu wykonywania powierzonych usług jest właśnie rekompensata wypłacana przez Gminę.
Należy zatem wskazać, że bez otrzymywania rekompensaty Spółki nie wykonywałyby powierzonych zadań w takim zakresie, standardzie i na takich zasadach, jakie wynikają z zawartych z Gminą umów wykonawczych.
Wykonywanie tych zadań jest ekonomicznie uzasadnione wyłącznie dlatego, że Gmina, jako organizator publicznego transportu zbiorowego i beneficjent świadczenia, zapewnia Spółkom zapłatę za realizację usług.
Powyższe potwierdza, że pomiędzy świadczeniem wykonywanym przez Spółki a płatnością dokonywaną przez Gminę istnieje bezpośredni związek ekonomiczny i prawny. Rekompensata stanowi dla Spółek zapłatę należną za wykonanie konkretnych usług na rzecz Gminy, a nie ogólne, oderwane od świadczenia dofinansowanie działalności. Z tego względu rekompensata powinna być traktowana jako wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego zawarte w piśmie z 3 sierpnia 2026 r. (wpływ 3 sierpnia 2026 r.)
Wynagrodzenie należne B oraz A w związku z realizacją usług publicznego transportu zbiorowego stanowi rekompensatę w rozumieniu art. 2 g) Rozporządzenia 1370/2007. Wynika to z faktu niekonkurencyjnego trybu zawarcia umów ze Spółkami a nie z przepisów ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. W tym ujęciu każdy transfer pieniężny ale i niepieniężny pomiędzy Gminą a Spółkami stanowi rekompensatę – czyli przysporzenie o charakterze nierynkowym ale zgodne z zasadami pomocy publicznej. Jej (rekompensaty) wysokość jest ustalana i weryfikowana na zasadach określonych w załączniku do rozporządzenia (WE) nr 1370/2007, do którego odsyła też ustawa o publicznym transporcie zbiorowym.
Jednocześnie należy zauważyć, że katalog form finansowania transportu zbiorowego zawarty w art. 50 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym jest katalogiem otwartym i to że dane świadczenie zgodnie ustawą krajową może nie być rekompensatą nie oznacza, że nie jest w rozumieniu przepisów Rozporządzenia 1370/2007.
Kwalifikacja ta jest niezależna od oceny na gruncie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Podkreślenia wymaga, że Rozporządzenie (WE) Nr 1370/2007 jest aktem prawa Unii Europejskiej bezpośrednio stosowanym w polskim porządku prawnym. Zgodnie z art. 288 akapit pierwszy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, a zatem nie wymaga implementacji do prawa krajowego i może stanowić bezpośrednią podstawę określenia praw i obowiązków organizatorów oraz operatorów publicznego transportu zbiorowego. Jednocześnie, stosownie do art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, prawo stanowione przez organizację międzynarodową jest stosowane bezpośrednio i ma pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.
Rozporządzeniu (WE) Nr 1370/2007 przysługuje zatem pierwszeństwo stosowania przed sprzecznymi z nim przepisami ustawy krajowej. Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym potwierdza ten układ normatywny, stanowiąc w art. 3 ust. 1 pkt 1, że jej przepisy stosuje się z uwzględnieniem przepisów Rozporządzenia (WE) Nr 1370/2007, natomiast art. 5 ust. 1 ustawy przewiduje, że publiczny transport zbiorowy odbywa się na zasadach konkurencji regulowanej określonych w tym rozporządzeniu. Także szczegółowe przepisy ustawy dotyczące bezpośredniego powierzania usług, zasad ustalania rozsądnego zysku oraz obliczania i weryfikowania rekompensaty odsyłają do rozporządzenia nr 1370/2007 i jego załącznika. Odesłania te nie warunkują obowiązywania rozporządzenia, lecz zapewniają spójne stosowanie regulacji krajowych z bezpośrednio skutecznymi i korzystającymi z pierwszeństwa przepisami prawa Unii Europejskiej. W związku z powyższym, zasadniczą podstawę prawną dla obu umów stanowią przepisy Rozporządzenia (WE) Nr 1370/2007, co zostało opisane w pierwotnym wniosku.
Pytanie ostatecznie sformułowane w piśmie z 30 czerwca 2026 r.
Czy w opisanym stanie faktycznym Gmina (…), jako organizator publicznego transportu zbiorowego oraz strona umów wykonawczych zawartych z Operatorami – podmiotami wewnętrznymi Gminy w rozumieniu Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 – prawidłowo przyjmuje, że rekompensata wypłacana przez Gminę tym Operatorom, wyliczana i weryfikowana zgodnie z zasadami określonymi w załączniku do Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 oraz w umowach wykonawczych, stanowi po stronie Gminy zapłatę za odpłatne świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego wykonywanych przez Operatorów na rzecz Gminy, a w konsekwencji płatność ta podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako wynagrodzenie za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w konsekwencji Gmina będzie mogła co do zasady odliczyć podatek naliczony z tak wystawionych faktur VAT?
Stanowisko Zainteresowanych w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy rekompensata stanowi wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług organizacji przewozów na rzecz Gminy, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 w myśl art. 7 ust. 1 ustawy rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie(uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy. Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
- w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;
- świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).
Należy podkreślić, że oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. Na gruncie podatku od towarów i usług dana czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane po kosztach ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.
Podkreślić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasada powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez podatników w rozumieniu ustawy i są wykonywane w ramach działalności gospodarczej.
Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Działalność gospodarcza w myśl art. 15 ust. 2 ustawy obejmuje wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły da celów zarobkowych.
Z powyższych konstrukcji prawnych jednoznacznie wynika, że Wnioskodawca wykonując opisane we wniosku czynności spełniające definicje działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, działa w charakterze podatnika podatku VAT.
Wskazać również należy, że dla uzyskania statusu podatnika VAT nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności. Podatnikiem będzie podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na to, czy przynosi ona zyski. Podatnikami VAT są również podmioty, których cel działalności nie jest związany z prowadzeniem działalności komercyjnej nastawionej na osiąganie zysków lub też przeznaczające uzyskane zyski na cele społecznie użyteczne (charytatywne, kulturalne, naukowe itd.).
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że gdyby nawet podatnik nie osiągnął z tytułu prowadzonej działalności dochodu, to nie zmienia faktu, że wykonując czynności będące przedmiotem działalności gospodarczej wystąpi w charakterze podatnika podatku VAT bowiem będzie świadczył w tym zakresie usługi, które podlegają VAT. Oznacza to w konsekwencji, że jeżeli podmiot uzyska jakakolwiek zapłatę za te usługi w sensie ekonomicznym (nawet bilansując tylko poniesione w związku z nim wydatki), to owo wynagrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT według właściwych reguł.
Art. 4 ust. 1 pkt 15 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym stanowi, że użyte w ustawie określenie rekompensata oznacza środki pienienie lub inne korzyści majątkowe przyznane operatorowi publicznego transportu zbiorowego w związku ze świadczeniem usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego.
Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, finansowanie przewozów o charakterze użyteczności publicznej może polegać w szczególności na:
1) pobieraniu przez operatora lub organizatora opłat w związku z realizacją usług świadczonych w zakresie publicznego transportu zbiorowego lub
2) przekazaniu operatorowi dopłaty, o której mowa w art. 55, lub
3) przekazaniu operatorowi rekompensaty z tytułu świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, lub
4) udostępnianiu operatorowi przez organizatora środków transportu na realizacje przewozów w zakresie publicznego transportu zbiorowego.
Na podstawie art. 50a ust. 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, rada gminy może ustalać ceny za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym w zakresie zadania o charakterze użyteczności publicznej w gminnych przewozach pasażerskich.
Stosownie do art. 51 ust. 1 ww. ustawy, źródłem finansowania przewozów o charakterze użyteczności publicznej mogą być w szczególności:
1) środki własne jednostki samorządu terytorialnego będącej organizatorem;
2) środki z budżetu państwa oraz inne środki publiczne.
Do źródeł finansowania, o których mowa w ust. 1, należą również wpływy ze sprzedaży biletów oraz wpływy z opłat dodatkowych pobieranych od pasażerów, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe.
Stosownie do art. 29a ust. 1 ustawy, podstawa opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Jednocześnie, zgodnie z art. 29a ust. 6 ustawy podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Ponadto, w myśl art. 29a ust. 7 ustawy, podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Z treści powołanych przepisów wynika, że otrzymane dotacje i inne dopłaty podlegają opodatkowaniu jako składnik ceny czynności, z którą są związane. Jeżeli dotacja, subwencja lub inna dopłata o podobnym charakterze przekazywana jest w celu sfinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia konkretnych usług istnieje bezpośredni związek między otrzymaną dopłatą a dostawą towarów lub świadczeniem usług i ich ceną to stanowi ona podstawę opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie ma przy tym znaczenia, od kogo dostawca towaru lub świadczący usługę otrzymuje zapłatę czy od nabywcy czy od osoby trzeciej, ważne jest, aby było to wynagrodzenie za daną konkretną usługę lub za daną konkretną dostawę.
Zatem, aby dotacje i inne środki o podobnym charakterze stanowiły podstawę opodatkowania, musza być wypłacane jako należność z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług i być bezpośrednio związane z ceną tego świadczenia.
Definicji terminu bezpośredniego wpływu na cenę nie zawiera zarówno ustawa o VAT, jak również Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r., str. 1, ze zm.), dlatego w tym zakresie należy odwołać się do sposobu wykładni tego pojęcia wynikającego z orzecznictwa TSUE.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem TSUE, do podstawy opodatkowania podatkiem VAT zalicza się, w przypadkach, które określa art. 11 część A ust. 1 lit. a) szóstej dyrektywy (odpowiednio art. 73 dyrektywy 2006/112/WE), subwencje przyznane podatnikom. Przepis ten zmierza do obciążenia podatkiem VAT całej wartości towarów i usług, a przez to do uniknięcia zmniejszenia przychodu z podatku na skutek przyznania subwencji (pkt 26 wyroku w sprawie C-144/02).
Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, ma on zastosowanie, gdy subwencja jest bezpośrednio związana z ceną danej transakcji. TSUE wskazał, że aby miała miejsce taka sytuacja, subwencja powinna przede wszystkim być przyznawana konkretnie podmiotowi subwencjonowanemu po to, by dostarczał on określonego towaru lub wykonywał określoną usługę. Jedynie w tym przypadku subwencja może być uznana za świadczenie wzajemne względem dostawy towaru lub świadczonej usługi, a w związku z tym podlega opodatkowaniu (pkt 28 ww. wyroku C-144/02).
Ponadto, subwencje związane bezpośrednio z ceną interpretuje się jako obejmujące jedynie subwencje, które stanowią całość lub część wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, i które są płacone przez stronę trzecią sprzedawcy lub dostawcy (zob. np. wyrok w sprawie C-184/00 pkt 18). Niezbędne jest, by cena, którą ma zapłacić nabywca lub usługobiorca, była ustalona w taki sposób, by zmniejszała się w stosunku odpowiadającym subwencji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, która stanowiłaby zatem element determinujący cenę, jakiej ten ostatni żąda. Należy zatem zbadać, czy okoliczność, że subwencja jest przyznawana sprzedawcy lub świadczącemu usługi, pozwala mu obiektywnie na sprzedaż towarów lub świadczenie usług po cenie niższej od tej, której by żądał, gdyby nie otrzymał subwencji (zob. pkt 29 wyroku C-144/02). Powinno być w każdym razie możliwe zidentyfikowanie świadczenia wzajemnego, które stanowi subwencja. Nie ma konieczności, by kwota subwencji odpowiadała dokładnie zmniejszeniu ceny dostarczonego towaru lub wykonanej usługi. Wystarczy, by korelacja istniejąca miedzy tym zmniejszeniem a wspomniana wyżej subwencją, która może mieć charakter ryczałtowy, była istotna (zob. pkt 30 wyroku C-144/02).
Analizując kwestię, czy otrzymywane przez beneficjenta środki wchodzą do podstawy opodatkowania świadczonych usług, należy zatem rozważyć, czy występują konkretne usługi wykonywane przez niego, z którymi związane jest to dofinansowanie. Tylko bowiem w takim przypadku dotacja może wchodzić do podstawy opodatkowania. Następnie należy zbadać, zgodnie z przedstawionymi powyżej tezami wyroków TSUE, czy dofinansowanie stanowi element determinujący cenę tej usługi (świadczenia).
Przedstawiona we wniosku sytuacja nosi znamiona odpłatnego świadczenia usług, podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Pomiędzy płatnością, którą Spółki otrzymują w ramach Rekompensaty od Gminy a świadczeniem na rzecz Gminy, zachodzi związek bezpośredni, bowiem płatność następuje w zamian za to świadczenie. Spółki otrzymując od Gminy Rekompensatę, otrzymują zindywidualizowana korzyść, a otrzymane świadczenie pozostaje w bezpośrednim związku z czynnościami, których dokonują na rzecz Gminy. Spółki, podejmując się realizacji opisanych zadań, w istocie zwalniają Gminę z określonych prawem obowiązków, czyniąc to za wynagrodzeniem w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, którym jest Rekompensata.
Dla ustalenia charakteru przyznawanych operatorom publicznego transportu zbiorowego rekompensat niezbędna jest m.in. analiza warunków, na jakich są one przyznawane. Podstawowym aktem normatywnym regulującym na poziomie unijnym kwestie obowiązku świadczenia usług publicznych w transporcie pasażerskim jest rozporządzenie nr 1370/2007, natomiast podstawowym aktem w tym zakresie w systemie prawa krajowego jest ustawa o publicznym transporcie zbiorowym.
Należy wskazać, że zobowiązanie z tytułu świadczenia usług publicznych to zobowiązanie, którego dany operator nie podjąłby się bez świadczenia wzajemnego, w szczególności rekompensaty, w takim samym zakresie lub na takich samych zasadach, biorąc pod uwagę swój interes gospodarczy, a którego podjęcie jest konieczne z punktu widzenia organów władzy publicznej ze względu na interes publiczny.
Należy wskazać, że zgodnie z rozporządzeniem nr 1370/2007, nałożenie zobowiązania do świadczenia usług publicznych na operatora następuje w drodze umowy o świadczenie usług publicznych. Należy przy tym zaznaczyć, że rozporządzenie nr 1370/2007 zawiera bardzo szeroką definicję umowy o świadczenie usług publicznych, obejmuje ona nie tylko umowy cywilnoprawne w rozumieniu polskiego prawa, ale również akty normatywne i administracyjne, a nawet te akty o charakterze władczym, które określają warunki, zgodnie z którymi dany organ samodzielnie świadczy usługi publiczne lub powierza ich świadczenie podmiotowi wewnętrznemu (art. 2 lit. i rozporządzenia nr 1370/2007).
Przez rekompensatę rozumie się środki pieniężne lub inne korzyści majątkowe przyznane operatorowi publicznego transportu zbiorowego w związku ze świadczeniem usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego (art. 4 ust. 1 pkt 15 ww. ustawy).
Należy zauważyć, że rekompensata z tytułu świadczenia usług publicznych podlega ocenie w świetle art. 107 ust. 1 TFUE, ponieważ operatorzy otrzymujący dofinansowanie prowadzą działalność o charakterze gospodarczym, w związku z czym są przedsiębiorstwami (przedsiębiorcami) w rozumieniu przyjętym w orzecznictwie TSUE. Zgodnie z tym orzecznictwem, przedsiębiorstwem jest każdy podmiot zaangażowany w prowadzenie działalności gospodarczej, bez względu na jego status i sposób finansowania (orzeczenie TSUE z 12 września 2000 r. w sprawach połączonych C-180-184/98 Pavel Pavlov i in. przeciwko Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten, Zb. Orz. 2000, s. I-06451, pkt 75).
Operator, który poza świadczeniem usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego prowadzi inną działalność gospodarczą, jest obowiązany do prowadzenia oddzielnej rachunkowości dla usług świadczonych w zakresie publicznego transportu zbiorowego, związanych z wykonywaniem przewozu o charakterze użyteczności publicznej (art. 58). Wskazać należy również, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 22 września 2006 r. o przejrzystości stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi oraz o przejrzystości finansowej niektórych przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r. poz. 2205), w celu zapewnienia przejrzystości finansowej, przedsiębiorca korzystający z praw specjalnych lub praw wyłącznych oraz przedsiębiorca realizujący usługi w ogólnym interesie gospodarczym, który w związku z realizacją tych usług uzyskuje przysporzenie ze środków publicznych jeżeli prowadzi również inny rodzaj działalności gospodarczej niż działalność, której dotyczą te prawa lub usługi jest obowiązany do:
1) prowadzenia odrębnej ewidencji dla działalności związanej z realizacją praw wyłącznych, praw specjalnych lub usług w ogólnym interesie gospodarczym oraz dla pozostałej działalności gospodarczej, w tym do prawidłowego przypisywania przychodów i kosztów na podstawie konsekwentnie stosowanych i mających obiektywne uzasadnienie metod, oraz
2) jasnego określenia w dokumentacji, o której mowa w art. 10 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, zasad prowadzenia odrębnej ewidencji oraz metod przypisywania kosztów i przychodów, o których mowa w pkt 1.
Jednocześnie zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o przejrzystości stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi oraz o przejrzystości finansowej niektórych przedsiębiorców, decyzja, umowa lub inny akt prawny, na podstawie którego organ publiczny powierza przedsiębiorcy realizacje określonych usług w ogólnym interesie gospodarczym związana z dokonywaniem przysporzenia ze środków publicznych, powinien w sposób jasny i przejrzysty określać zakres oraz zasady realizacji powierzanych usług.
Operator wie, na jakich warunkach finansowych świadczy usługi publicznego transportu zbiorowego i może określić w przybliżeniu swoje pełne wynagrodzenie za świadczenie tych usług, rekompensata przewiduje uzyskanie rozsądnego zysku (ale tylko w odniesieniu do świadczonych przez niego usług publicznego transportu zbiorowego).
Należy również zauważyć, że sposób określenia wysokości rekompensaty, tj. uwzględnienie ponoszonych kosztów związanych z wykonywanymi usługami (w tym kosztów ogólnych funkcjonowania przedsiębiorstwa) oraz określenie rozsądnego zysku odpowiada metodzie, zgodnie z którą przedsiębiorca określa ceny świadczonych usług.
Organizator publicznego transportu zbiorowego (Gmina) zlecając operatorowi świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego, poprzez zasady przyznawania rekompensaty określa w rezultacie wynagrodzenie za świadczone usługi. Operator podejmując się świadczenia tych usług zna poziom wynagrodzenia (przychodu) z tytułu świadczonych usług (prognozowana wysokość rekompensaty w tym rozsądnego zysku).
Rekompensata nie jest związana z całą działalnością operatora lecz tylko z realizacją usług w zakresie usług publicznego transportu zbiorowego. Z powołanych wyżej przepisów, a w konsekwencji również z zawieranej umowy o świadczenie tych usług wynika, że rekompensata jest wypłacana operatorowi bezpośrednio w celu umożliwienia mu świadczenia tych usług (por. pkt 12 wyroku TSUE w sprawie C-184/00).
Bezpośredni związek z wysokością odpłatności ponoszonej przez korzystających z usług publicznego transportu zbiorowego wynika ze sposobu kalkulacji kwoty rekompensaty otrzymywanej przez operatora. W szczególności w przypadku braku odpłatności korzystających z usług operatora, niezależnie od tego, że rekompensata jest wyrażona ryczałtowo (wozokilometry) widać istotne zmniejszenie ceny w porównaniu do sytuacji, gdyby takiej rekompensaty nie wypłacano (por. pkt 17 wyroku TSUE w sprawie C-184/00).
Strony umowy dot. świadczenia usług publicznych mają świadomość, że bez dodatkowego finansowania usługi takie, przy określonym poziomie odpłatności za bilety, nie mogłyby być wykonywane. W wyniku otrzymania rekompensaty po pierwsze jest możliwe wykonywanie przedmiotowych usług, a po drugie odpłatność korzystających z tych usług jest niższa, niż w sytuacji gdyby takiej rekompensaty nie było. Ceny biletów w opisanym stanie faktycznym są bowiem ustalane przez Gminę, a przychody z ich sprzedaży zasilają budżet Gminy w takiej sytuacji warunkiem koniecznym świadczenia usług jest uzyskanie wynagrodzenia od Gminy w postaci rekompensaty.
Otrzymywane przez operatora środki (rekompensata) są ścisłe powiązane ze świadczonymi usługami, nie dotyczą straty z pozostałej działalności operatora. W szczególności na podstawie prowadzonej rachunkowości przez operatora oraz składanych wniosków o rekompensatę jest możliwe ustalenie bezpośredniego związku pomiędzy rekompensatą a świadczeniem przez operatora usług publicznego transportu zbiorowego (por. pkt 16 wyroku TSUE w sprawie C-184/00).
Powyższe przemawia za uznaniem, że otrzymywana rekompensata jest przyznawana konkretnemu podmiotowi w celu sfinansowania wykonywanych przez niego konkretnych usług (usługa publicznego transportu zbiorowego), jest zatem istotnym elementem zaliczanym do podstawy opodatkowania świadczonych usług.
Wnioskodawca wskazuje ponadto, iż zasadnicze znaczenie dla oceny skutków podatkowych w niniejszej sprawie ma odmienność modelu ekonomiczno-prawnego świadczenia usług w stosunku do stanu faktycznego będącego przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 8 maja 2025 r. w sprawie C-615/23.
W szczególności należy podkreślić, że w niniejszym stanie faktycznym przychody ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej stanowią w całości przychód Gminy jako organizatora publicznego transportu zbiorowego, natomiast Spółka nie uzyskuje żadnych wpływów taryfowych od pasażerów i realizuje wyłącznie na rzecz Gminy na podstawie stosunku zobowiązaniowego o charakterze cywilnoprawnym zadania obejmujące wykonywanie przewozów oraz czynności związane z dystrybucją biletów. Tym samym Spółka nie pozostaje w jakimkolwiek stosunku prawnym z pasażerem jako odbiorcą świadczenia, a relacja obligacyjna o charakterze odpłatnym zachodzi wyłącznie pomiędzy Spółką a Gminą, która jest beneficjentem usług świadczonych przez Spółkę. W konsekwencji wszelkie płatności dokonywane przez Gminę na rzecz Spółki, określane jako rekompensata, mają charakter ekonomicznego wynagrodzenia za usługę świadczoną przez Spółkę na rzecz Gminy, gdyż stanowią jedyne źródło przychodu Spółki z tytułu realizacji powierzonych zadań i pozostają w bezpośrednim związku z zakresem, skalą i kosztem wykonywanych usług przewozowych. Odmiennie niż w stanie faktycznym rozpatrywanym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, gdzie operator uzyskiwał przychody z tytułu sprzedaży biletów i pozostawał w relacji prawnej z pasażerem, w niniejszej sprawie brak jest elementu świadczenia usług na rzecz pasażera, co wyklucza możliwość zastosowania wprost tez wynikających z powołanego wyroku. W konsekwencji płatności dokonywane przez Gminę na rzecz Spółki nie mogą być kwalifikowane jako neutralna podatkowo rekompensata o charakterze wyrównawczym, lecz stanowią wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych.
Otrzymywana kwota rekompensaty stanowi wiec zapłatę, którą usługodawcy (Spółki) otrzymują z tytułu sprzedaży od usługobiorcy (Gminy) i na podstawie art. 29a ust. 1 ustawy, stanowi podstawę opodatkowania podatkiem VAT.
Wobec braku przychodów z biletów, zapłata za świadczone przez Spółki usługi jest bowiem wyłącznie otrzymywana od Gminy rekompensata, stanowiąca dopłatę do ceny usług w zakresie lokalnego transportu zbiorowego.
W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy, wypłacana przez niego rekompensata, na pokrycie kosztów wynikających ze świadczenia usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego, którą Wnioskodawca na mocy zawartych umów wypłaca Spółkom – podmiotom wewnętrznym – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Uzupełnienie stanowiska Zainteresowanych w piśmie z 3 sierpnia 2026 r. (wpływ 3 sierpnia 2026 r.)
W opisanym stanie faktycznym Gmina (…), jako organizator publicznego transportu zbiorowego oraz strona umów wykonawczych zawartych z Operatorami – podmiotami wewnętrznymi Gminy w rozumieniu Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 – stoi na stanowisku, że rekompensata wypłacana przez Gminę tym Operatorom, wyliczana i weryfikowana zgodnie z zasadami określonymi w załączniku do Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 oraz w umowach wykonawczych, stanowi po stronie Gminy zapłatę za odpłatne świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego wykonywanych przez Operatorów na rzecz Gminy, a w konsekwencji płatność ta podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako wynagrodzenie za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, a Gmina będzie mogła co do zasady odliczyć podatek naliczony z tak wystawionych faktur VAT.
W ocenie Gminy rekompensata wypłacana Operatorom stanowi wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego na rzecz Gminy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Według utrwalonego orzecznictwa TSUE świadczenie jest odpłatne, jeżeli pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, a otrzymana zapłata stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi (wyroki: C-16/93, Tolsma, pkt 13–14; C-11/15, Český rozhlas, pkt 21–22). Warunki te są spełnione w niniejszej sprawie. Umowy wykonawcze określają zobowiązanie Operatorów do wykonywania przewozów, zapewnienia określonej częstotliwości, standardu i dostępności usług oraz odpowiadające mu zobowiązanie Gminy do zapłaty rekompensaty. Wypłata środków jest uzależniona od wykonania usług, a ich wysokość pozostaje w bezpośrednim związku z zakresem, skalą i kosztami przewozów. Gmina jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia, ponieważ dzięki działaniu Operatorów wykonuje spoczywające na niej zadanie organizacji publicznego transportu zbiorowego i uzyskuje określony umową rezultat w postaci funkcjonującego systemu przewozów.
Nazwa płatności oraz jej kalkulacja metodą kosztową nie przesądzają o jej pozostawaniu poza VAT. Dla odpłatności nie jest konieczne osiągnięcie zysku ani ustalenie ceny na poziomie rynkowym. TSUE w wyroku C-94/19, San Domenico Vetraria, uznał, że również zwrot kosztów stanowi wynagrodzenie, jeżeli zapłata i świadczenie wzajemnie się warunkują. Jeszcze bliższy niniejszej sprawie jest wyrok C-182/17, Nagyszénás Településszolgáltatási, dotyczący spółki komunalnej wykonującej na podstawie umowy zadania gminy za rekompensatą. Trybunał stwierdził, że „artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że działalność polegająca na wykonywaniu przez spółkę niektórych zadań publicznych gminy zgodnie z umową zawartą między tą spółką a gminą stanowi odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej na mocy tego przepisu”.
Umowy wykonawcze określają zobowiązanie Operatorów do wykonywania przewozów, zapewnienia określonej częstotliwości, standardu i dostępności usług oraz odpowiadające mu zobowiązanie Gminy do zapłaty rekompensaty. Wypłata środków jest uzależniona od wykonania usług, a ich wysokość pozostaje w bezpośrednim związku z zakresem, skalą i kosztami przewozów. Gmina jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia, ponieważ dzięki działaniu Operatorów wykonuje spoczywające na niej zadanie organizacji publicznego transportu zbiorowego i uzyskuje określony umową rezultat w postaci funkcjonującego systemu przewozów.
Stosownie do art. 29a ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub należną usługodawcy od nabywcy albo osoby trzeciej, w tym dotacje i dopłaty bezpośrednio związane z ceną. W przedstawionym modelu Gmina nie jest jednak osobą trzecią finansującą usługę świadczoną pasażerom, lecz usługobiorcą i stroną odpłatnego stosunku zobowiązaniowego. Rekompensata stanowi zatem jedyną cenę usługi nabywanej przez Gminę. Nawet jej kwalifikacja jako dopłaty nie zmieniałaby skutku podatkowego, ponieważ jest ona przyznawana konkretnym Operatorom wyłącznie za wykonanie skonkretyzowanych usług przewozowych. Z wyroków C-184/00, Office des produits wallons oraz C-151/13, Le Rayon d’Or, wynika ponadto, że zapłata może pochodzić od podmiotu innego niż użytkownik usługi, a ryczałtowy sposób kalkulacji nie wyklucza bezpośredniego związku, jeżeli kwota jest ustalana według obiektywnych kryteriów odnoszących się do świadczenia.
W analizowanym stanie faktycznym ceny biletów ustala Gmina, a wpływy taryfowe w całości stanowią jej przychód. Operatorzy nie otrzymują zapłaty od pasażerów i nie łączy ich z pasażerami odpłatny stosunek prawny; świadczą oni usługi wyłącznie na rzecz Gminy. Bez rekompensaty usługi nie byłyby wykonywane, natomiast jej wypłata umożliwia realizację przewozów przy taryfach ustalonych przez Gminę na poziomie niższym niż koszt ekonomiczny świadczenia. Potwierdza to ekwiwalentny charakter płatności: Gmina otrzymuje umówione świadczenie, a Operatorzy – należne wynagrodzenie, które następnie jest weryfikowane czy nie jest nadmierne zgodnie z Rozporządzeniem 1370/2007.
Zasadnicze znaczenie dla oceny skutków podatkowych w niniejszej sprawie ma odmienność modelu ekonomicznoprawnego świadczenia usług w stosunku do stanu faktycznego będącego przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 8 maja 2025 r. w sprawie C-615/23. W szczególności należy podkreślić, że w niniejszym stanie faktycznym przychody ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej stanowią w całości przychód Gminy jako organizatora publicznego transportu zbiorowego, natomiast Spółka nie uzyskuje żadnych wpływów taryfowych od pasażerów i realizuje wyłącznie na rzecz Gminy – na podstawie stosunku zobowiązaniowego o charakterze cywilnoprawnym – zadania obejmujące wykonywanie przewozów oraz czynności związane z dystrybucją biletów. Tym samym Spółka nie pozostaje w jakimkolwiek stosunku prawnym z pasażerem jako odbiorcą świadczenia, a relacja obligacyjna o charakterze odpłatnym zachodzi wyłącznie pomiędzy Spółką a Gminą, która jest beneficjentem usług świadczonych przez Spółkę. W konsekwencji wszelkie płatności dokonywane przez Gminę na rzecz Spółki, określane jako rekompensata, mają charakter ekonomicznego wynagrodzenia za usługę świadczoną przez Spółkę na rzecz Gminy, gdyż stanowią jedyne źródło przychodu Spółki z tytułu realizacji powierzonych zadań i pozostają w bezpośrednim związku z zakresem, skalą i kosztem wykonywanych usług przewozowych.
Otrzymywana kwota rekompensaty stanowi więc zapłatę, którą usługodawcy (Spółki) otrzymują z tytułu sprzedaży od usługobiorcy (Gminy) i na podstawie art. 29a ust. 1 ustawy, stanowi podstawę opodatkowania podatkiem VAT. Wobec braku przychodów z biletów i braku stosunku prawnego pomiędzy operatorem (Spółkami) a pasażerem, zapłatą za świadczone przez Spółki usługi jest bowiem wyłącznie otrzymywana od Gminy rekompensata, stanowiąca dopłatę do ceny usług w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Ceną jest tutaj cena za realizację usługi transportu na rzecz Gminy.
W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy, wypłacana przez niego rekompensata, na pokrycie kosztów wynikających ze świadczenia usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego, którą Wnioskodawca na mocy zawartych umów wypłaca Spółkom – podmiotom wewnętrznym – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Przy przyjęciu powyższej kwalifikacji Gminie będzie co do zasady przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur Operatorów.
Na podstawie art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT podatnik może obniżyć podatek należny o podatek z faktur dokumentujących usługi wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Odpowiednio art. 167 i art. 168 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE ustanawiają prawo do odliczenia jako zasadniczy element mechanizmu VAT, służący jego neutralności. W świetle art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Skoro Gmina nabywa usługi przewozowe w celu organizowania odpłatnego transportu, ustala ceny biletów i uzyskuje wpływy z ich sprzedaży, zakup pozostaje w bezpośrednim związku z jej sprzedażą opodatkowaną. Gmina jest czynnym podatnikiem VAT i wykonuje czynności opodatkowane w tym zakresie. Nabycie usług od Operatorów jest wykorzystywane w całości do celów wykonywanej przez Gminę działalności opodatkowanej i ewidencjonowane w całości jako związane ze sprzedażą opodatkowaną z tytułu sprzedaży biletów w komunikacji miejskiej.
W świetle art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Gmina ma więc prawo do odliczenia podatku VAT w całości z faktur wystawianych przez Operatorów z tytułu usług komunikacyjnych polegających na obsłudze przewozów pasażerskich w publicznym transporcie zbiorowym.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Jak wynika z treści art. 2 pkt 6 ustawy:
Przez towary należy rozumieć rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do „grona” usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w rozumieniu art. 7 ustawy.
Zatem każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
· w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
· świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).
Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy jej wykonaniem, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną czynność w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Taka konstrukcja definicji świadczenia usług jest wyrazem zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji dokonywanych w ramach profesjonalnego obrotu gospodarczego.
Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze – dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie – czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem działa jako podatnik VAT.
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy stanowią implementację art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347, str. 1, z późn. zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady.
Na mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Powyższe przepisy wskazują, że czynność podlega opodatkowaniu, jeśli podmiot wykorzystuje w sposób ciągły w celach zarobkowych swój majątek.
Z powyższych konstrukcji prawnych jednoznacznie wynika, że wykonując opisane we wniosku czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, działają Państwo w charakterze podatnika podatku VAT.
Dla uzyskania statusu podatnika VAT nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności. Podatnikiem będzie podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na to, czy przynosi ona zyski. Podatnikami VAT są również podmioty, których cel działalności nie jest związany z prowadzeniem działalności komercyjnej nastawionej na osiąganie zysków lub też przeznaczające uzyskane zyski na cele społecznie użyteczne (charytatywne, kulturalne, naukowe, itd.).
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że gdyby nawet podatnik nie osiągnął z tytułu prowadzonej działalności dochodu, to nie zmienia faktu, że wykonując czynności będące przedmiotem działalności gospodarczej wystąpi w charakterze podatnika podatku VAT – bowiem będzie świadczył w tym zakresie usługi, które podlegają VAT. Oznacza to w konsekwencji, że jeżeli podmiot uzyska jakąkolwiek zapłatę za te usługi w sensie ekonomicznym (nawet bilansując tylko poniesione w związku z nim wydatki), to owe wynagrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT według właściwych reguł.
Zasady finansowania przewozów o charakterze publicznym zostały uregulowane w ustawie z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 258 ze zm.), dalej ustawa o publicznym transporcie zbiorowym.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:
Organizator może bezpośrednio zawrzeć umowę o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, w przypadku gdy świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego ma być wykonywane przez podmiot wewnętrzny, w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 , powołany do świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego.
Art. 4 ust. 1 pkt 15 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym stanowi, że:
Użyte w ustawie określenia oznaczają: rekompensata - środki pieniężne lub inne korzyści majątkowe przyznane operatorowi publicznego transportu zbiorowego w związku ze świadczeniem usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego.
Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:
Organizatorem publicznego transportu zbiorowego, zwanym dalej "organizatorem", właściwym ze względu na obszar działania lub zasięg przewozów, jest gmina na linii komunikacyjnej albo sieci komunikacyjnej w gminnych przewozach pasażerskich.
W myśl art. 50 ust. 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:
Finansowanie przewozów o charakterze użyteczności publicznej może polegać w szczególności na:
1) pobieraniu przez operatora lub organizatora opłat w związku z realizacją usług świadczonych w zakresie publicznego transportu zbiorowego lub
2) przekazaniu operatorowi dopłaty, o której mowa w art. 55 , lub
3) przekazaniu operatorowi rekompensaty z tytułu świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, lub
4) udostępnianiu operatorowi przez organizatora środków transportu na realizację przewozów w zakresie publicznego transportu zbiorowego.
Stosownie do art. 51 ust. 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:
Źródłem finansowania przewozów o charakterze użyteczności publicznej mogą być w szczególności:
1) środki własne jednostki samorządu terytorialnego będącej organizatorem;
2) środki z budżetu państwa oraz inne środki publiczne.
Zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:
Do źródeł finansowania, o których mowa w ust. 1, należą również wpływy ze sprzedaży biletów oraz wpływy z opłat dodatkowych pobieranych od pasażerów, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe.
W myśl art. 52 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:
W ramach rekompensaty, o której mowa w art. 50 pkt 3 , operatorowi przysługuje rozsądny zysk, o którym mowa w załączniku do rozporządzenia (WE) nr 1370/2007. Przepis nie dotyczy operatora będącego samorządowym zakładem budżetowym.
Z kolei na mocy art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Jednocześnie, zgodnie z art. 29a ust. 6 ustawy:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Według art. 29a ust. 7 ustawy:
Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Z powyższych przepisów wynika, że, co do zasady, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi wartość otrzymanego świadczenia, które dostawca lub świadczący usługę otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego. Przepis art. 29a ust. 6 i ust. 7 ustawy wymienia elementy, które powinny być wliczane bądź nie powinny być wliczane do podstawy opodatkowania.
Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru, czy też konkretnego rodzaju usługi. Gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Nie jest natomiast podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi.
Z treści powołanych przepisów wynika, że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.
Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są czy też nie są opodatkowane istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania.
Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje niedające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy.
W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Zatem, podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług zwiększa się tylko o takie dotacje, które w sposób bezwzględny i bezpośredni są związane z daną dostawą towarów lub świadczeniem usług. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne – na pokrycie kosztów działalności nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.
Przepis art. 29a ust. 1 ustawy jest odpowiednikiem art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, zgodnie z którym:
Podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.
Opodatkowanie subwencji (dotacji) stanowi wyjątek od zasad ogólnych wspólnego systemu VAT. Nie wszystkie subwencje (dotacje) stanowią element podstawy opodatkowania VAT. Jedynie takie, które są subwencjami (dotacjami) związanymi bezpośrednio z ceną dostawy towarów czy ceną świadczenia usług. Wyjątek ten należy interpretować w sposób ścisły. Wykładnia ścisła prowadzi do wniosku, że tylko subwencje bezpośrednio wpływające na cenę transakcji podlegają opodatkowaniu. Natomiast inne subwencje (dotacje) nie wchodzą tym samym do podstawy opodatkowania, a w konsekwencji nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo jest jednostką samorządu terytorialnego odpowiedzialną za organizację publicznego transportu zbiorowego i w celu wykonywania tego zadania współpracują Państwo ze spółkami komunalnymi działającymi jako operatorzy publicznego transportu zbiorowego w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, tj.: B oraz A. Powierzenie Spółkom wykonywania zadań ma na celu realizację Państwa zadań własnych z zakresu publicznego transportu zbiorowego, określonych w ustawie o samorządzie gminnym. Spółki świadczą wskazane powyżej usługi jako podmioty wewnętrzne Gminy w rozumieniu prawa unijnego. Rada Miasta ustala ceny biletów za usługi przewozowe w drodze uchwały są to ceny regulowane, jednakowe dla wszystkich pasażerów na obszarze właściwości Organizatora (Państwa), a zatem obowiązującej dla każdej ze Spółek (z uwzględnieniem ustawowo lub lokalnie przyznanych ulg i uprawnień do przejazdów ulgowych lub bezpłatnych). Zadaniem Spółek nie jest maksymalizacja zysku, lecz rzetelne i gospodarne realizowanie zadań z zakresu publicznego transportu zbiorowego w celu zaspokojenia potrzeb wspólnoty samorządowej. Spółki wykonują także inną działalność gospodarczą jednakże nie powoduje ona możliwości wyrównania kosztów powierzonych zadań. Spółka B jest spółką prawa handlowego, w której posiadają Pastwo 100% udziałów. Podstawowym przedmiotem działalności Spółki jest świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego powierzonych Spółce przez Państwa w trybie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym. Spółka (…) podpisała Umowę Wykonawczą na świadczenie usług lokalnego transportu zbiorowego w publicznym transporcie zbiorowym w latach (…) oraz na mocy Aneksu (…) przedłużoną na okres kolejnych trzech lat, (…). Na podstawie Umowy Wykonawczej Państwo (Organizator) powierzyli Operatorowi, tj. Spółce świadczenie usług lokalnego transportu zbiorowego na obszarze swojej właściwości. Podstawowym zadaniem Spółki jest wykonywanie powierzonego zadania z zakresu usług lokalnego transportu zbiorowego, na liniach autobusowych na terenie Gminy. Państwo ustalają wielkość zleconych B usług przewozowych, tworzą plan operacyjny zawierający rozkłady jazdy oraz przebieg tras. Z tytułu wykonywania usług transportowych wypłacają Państwo Spółce rekompensatę na podstawie wykonanych wozokilometrów. Aneksem (…) dokonano zmiany umowy wykonawczej m.in. w zakresie zasad emisji, dystrybucji, sprzedaży i kontroli biletów, w konsekwencji której wpływy ze sprzedaży biletów stanowią w całości Państwa przychód i nie jest uwzględniany w naliczeniu Rekompensaty. B prowadzi emisję, dystrybucję i sprzedaż biletów na Państwa rzecz. Wszelkie koszty związane z emisją i dystrybucją biletów ponosi B oraz są uwzględniane w wyliczeniach Rekompensaty. Zasady dystrybucji i sprzedaży biletów zostały szczegółowo określone w Załączniku (…) do Umowy. Państwo ustalają rodzaje biletów, ich parametry oraz asortyment dostępny w punktach sprzedaży, mają Państwo prawo do nadzorowania i kontrolowania w każdym czasie prowadzonej przez Spółkę emisji, dystrybucji i sprzedaży biletów, w tym dostępu do wszelkiej dokumentacji z tym związanej. Zgodnie z zawartą umową, Spółce przysługuje rekompensata, która ma na celu zrekompensowanie Spółce kosztów świadczenia usług przewozowych. Jej wysokość obliczana jest w oparciu o wynik finansowy netto z wykonywania usług publicznego transportu zbiorowego, uwzględnia poniesione koszty działalności transportowej, ewentualne inne dochody z działalności dodatkowej związanej z transportem oraz tzw. rozsądny zysk (określony zgodnie z zasadami dozwolonej rekompensaty za usługi publiczne). Kwota rekompensaty przekazywana Spółce w ramach wynagrodzenia jest weryfikowana pod kątem spełnienia warunków, o których mowa w Rozporządzeniu (WE) Nr 1370/2007. Rekompensata przekazywana Operatorowi nie może przekroczyć kwoty koniecznej do pokrycia wyniku finansowego netto Operatora uzyskanego jako rezultat zrealizowanych kosztów i osiągniętych przychodów, które powstały podczas realizacji zobowiązań z tytułu świadczenia usług użyteczności publicznej przy uwzględnieniu związanych z tym przychodów uzyskanych przez Operatora oraz rozsądnego zysku a także przy zachowaniu następujących zasad: na wynik finansowy netto (maksymalny poziom rekompensaty) składają się: koszty poniesione w związku z zobowiązaniem z tytułu świadczenia usług publicznych lub pakietem takich zobowiązań nałożonym przez właściwy organ/właściwe organy i zawartym w umowie o świadczenie usług publicznych lub w zasadzie ogólnej, minus wszystkie dodatnie wpływy finansowe wygenerowane na sieci obsługiwanej w ramach danego(-ych) zobowiązania (zobowiązań) z tytułu świadczenia usług publicznych, minus przychody taryfowe i jakiekolwiek inne przychody wygenerowane podczas wypełniania danego zobowiązania lub zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, plus rozsądny zysk. Przy obliczaniu maksymalnego poziomu rekompensaty na dany rok obrotowy uwzględnia się również inne niż wynagrodzenie korzyści (zwłaszcza finansowe) otrzymywane przez Operatora w celu pokrycia kosztów związanych ze świadczeniem usług użyteczności publicznej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Rekompensata dla Spółki jest wyliczana najpierw w audycie ex ante na przyszły rok, a następnie w pierwszym kwartale następnego roku wypłacona kwota rekompensaty jest ponownie weryfikowana audytem ex post celem uniknięcia nadmiernego wypłacana rekompensaty Spółce lub ewentualnie uzupełnienie rekompensaty, jeżeli koszty działalności przewozowej okazały się wyższe niż w audycie ex ante. Rekompensata jest zależna od wykonanych przez Spółkę wozokilometrów, a nie zaś od ilości przewiezionych pasażerów, czy też ilości sprzedanych biletów. Na skutek zawarcia Aneksu (…) do Umowy Wykonawczej pomiędzy Państwem a B, w szczególności zmianie uległa metodologia ustalania wysokości rekompensaty należnej Spółce, obejmująca obecnie rozszerzony i bardziej szczegółowy katalog kosztów oraz przychodów uwzględnianych w kalkulacji dopuszczalnego poziomu rekompensaty, w tym wyodrębnienie dodatkowych kategorii kosztowych (m.in. pozostałych kosztów operacyjnych) oraz przychodowych (w szczególności przychodów operacyjnych i finansowych), a także doprecyzowanie zasad ujmowania przysporzeń ze środków publicznych oraz wprowadzenie sformalizowanego mechanizmu kalkulacji rozsądnego zysku w oparciu o parametry rynkowe. B osiąga przychody pozostające w bezpośrednim związku ze świadczeniem usług w ramach zawartej z Państwem umowy wykonawczej. Są to przychody z działalności reklamowej, dzierżawy, sprzedaży materiałów. Przychody te uwzględnione są w kalkulacji rekompensaty. Ponadto Spółka prowadzi działalności uboczną w postaci myjni, wulkanizacji i stacji kontroli pojazdów. Przychody z działalności ubocznej nie mają wpływu na kwotę rekompensaty.
A jest spółką prawa handlowego, której założycielem i 100% udziałowcem są Państwo. Podstawowa działalność A obejmuje wykonywanie powierzonych zadań własnych Gminy o charakterze użyteczności publicznej w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Działalność A w ww. zakresie wykonywana jest od (…) Spółka jest Operatorem publicznego transportu zbiorowego, natomiast Państwo pełnią w ww. zakresie funkcję Organizatora. Zawarli Państwo ze Spółką umowę wykonawczą o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, która reguluje wykonywanie przez A powierzonych jej zadań w zakresie transportu zbiorowego, polegających na realizacji przewozów pasażerskich na wskazanych przez Gminę liniach autobusowych. Podstawa zawarcia tej umowy i powierzenia Spółce zadań Gminy w zakresie organizacji transportu zbiorowego jest art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz Rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70. W związku z powierzeniem Spółce wskazanych powyżej zadań na podstawie Umowy wykonawczej, Spółka odpowiedzialna jest m.in. za: świadczenie usług przewozu na liniach komunikacyjnych określonych w załączniku do Umowy; zapewnienie właściwej jakości świadczonych usług komunikacji miejskiej; ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej działalności oraz posiadanego mienia; zapewnienia na własny koszt odpowiednich osób posiadających uprawnienia do wykonywania i nadzorowania świadczenia usług przewozu; podejmowanie działań ułatwiających korzystanie z autobusów osobom niepełnosprawnym i o ograniczonej zdolności do poruszania się; sprzedaż biletów dla pasażerów korzystających z usług przewozu. Aneksem (…) dokonano zmiany Umowy wykonawczej, określając na nowo zasady sprzedaży biletów przez A oraz wzajemne rozliczenia stron w tym zakresie. Zgodnie z tym przychody ze sprzedaży biletów należą do Państwa, nie są uwzględniane w rozliczeniu rekompensat, a A realizuje na Państwa rzecz zadania związane ze sprzedażą biletów. A ma obowiązek zapewnić należytą dbałość o osiągniecie możliwie wysokiego poziomu przychodów i możliwie niskiego poziomu kosztów, przy spełnieniu jednocześnie wszelkich wymagań określonych Umową. A ponosi wszelkie koszty związane z zakupem materiałów niezbędnych do emisji biletów oraz z ich transportem i magazynowaniem. Koszty te są ujęte w ramach rozliczenia Rekompensaty. A ponosi także ryzyko utraty, rabunku, kradzieży, zniszczenia, uszkodzenia materiałów potrzebnych do emisji biletów i jest zobowiązany zabezpieczyć się w odpowiedni sposób przed takimi szkodami i stratami. Spółka jest zobowiązana do prowadzenia emisji i sprzedaży biletów na Państwa rzecz zgodnie z aktualnie obowiązującym systemem taryfowym, cenami i opłatami za korzystanie z usług przewozowych w komunikacji miejskiej w Gminie. Zlecają Państwo zatem Spółce organizację i realizację usług przewozu na wskazanych przez Państwa liniach komunikacyjnych zgodnie określonymi parametrami, jak również usług dodatkowych takich jak usługa dystrybucji biletów w imieniu i na rzecz Państwa, w zamian za co A otrzymuje od Państwa wynagrodzenie w ramach rekompensaty, która zgodnie z treścią Umowy wykonawczej stanowi środki pieniężne i inne korzyści majątkowe przyznane operatorowi w związku ze świadczeniem usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Rekompensata wyliczana jest na zasadach określonych w Rozporządzeniu (WE) nr 1370/2007, zgodnie z metodologią przedstawioną szczegółowo w Umowie wykonawczej jako iloczyn wykonanych wozokilometrów i obowiązującej w danym roku stawki jednostkowej za 1 wozokilometr. Odpłatność ta ustalana jest odrębnie dla każdego miesiąca. Po zakończeniu roku Spółka jest zobowiązana do przedłożenia rozliczenia wysokości całkowitego wynagrodzenia otrzymanego w poprzednim roku, celem weryfikacji łącznej kwoty rekompensaty. Stwierdzenie przyznania rekompensaty w kwocie nadmiernej stanowi podstawę do korekty wzajemnych rozliczeń pomiędzy Spółką i Państwem. Rekompensata jest przekazywana przez Państwo na rzecz Spółki w formie środków pieniężnych wypłacanych w okresach miesięcznych. Oprócz działalności podstawowej, objętej umową wykonawczą zawartą z Państwem A prowadzi w minimalnym zakresie działalność uboczną, świadcząc usługi przewozowe na dodatkowe zlecenia dla spółki B czy podnajmując toalety przenośne umiejscowione na pętlach autobusowych, z których korzystają zarówno kierowcy spółki oraz kierowcy B. Spółka udostępnia również możliwość prezentowania swojej oferty reklamowej na zewnątrz autobusów (tylna szyba) oraz na ekranach multimedialnych w środku pojazdów. Reklamodawcy mogą wydzierżawić powierzchnię reklamową, co zapewnia spółce dodatkowe wpływy finansowe.
Otrzymywane przez obie Spółki rekompensaty są wypłacane wyłącznie w celu realizacji zadań w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Służą temu odpowiednie postanowienia załączników do umów zawierających metodologię kalkulacji rekompensaty. W przypadku Spółki B, Załącznik (…) do umowy – Metodologia obliczania kwoty rekompensaty należnej z tytułu świadczenia usług lokalnego transportu zbiorowego – w brzmieniu wprowadzonym Aneksem (…) definiuje Rekompensatę jako wszelkie korzyści, zwłaszcza finansowe, otrzymywane przez operatora w celu pokrycia kosztów związanych ze świadczeniem usług użyteczności publicznej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, w tym wynagrodzenie ze środków publicznych przyznawane przez organizatora w związku z powierzeniem świadczenia ww. usług na rzecz operatora. Metodologia zobowiązuje operatora do wydzielenia rachunkowego działalności powierzonej w stosunku do działalności ubocznej. W szczególności:
· operator powinien prowadzić oddzielne konta dla każdej z prowadzonych działalności (tj. odrębnie dla działalności powierzonej oraz odrębnie dla działalności ubocznej) wraz z odpowiednim przydzieleniem aktywów i kosztów, zgodnie z zasadami rachunkowości i przepisami podatkowymi,
· koszty zmienne, suma na poczet kosztów stałych i rozsądny zysk związane z działalnością uboczną operatora nie mogą być rozliczane w ramach działalności powierzonej,
· koszty związane ze świadczeniem powierzonych usług użyteczności publicznej są wyrównywane przez dochody z tej działalności oraz wynagrodzenie — i nie ma możliwości przeniesienia dochodów osiąganych z tytułu świadczenia powierzonych usług użyteczności publicznej na działalność uboczną operatora,
· zarówno koszty, jak i przychody z tytułu świadczenia dodatkowych usług w ramach działalności ubocznej operatora, które nie są związane ze świadczeniem powierzonych usług publicznych, nią są uwzględniane przy obliczaniu Rekompensaty.
W odniesieniu do Spółki A, Załącznik (…) do Umowy – Metodyka wyliczania Rekompensaty stanowi, że:
· A w ramach użytkowanego komputerowego systemu księgowego koszty o charakterze ogólnym, pozostałe operacyjne, finansowe i inne nieprzypisane bezpośrednio do danego rodzaju działalności, będzie alokować w taki sposób by były uwzględniane w rachunku każdej z działalności w takim zakresie, w jakim tej działalności dotyczą. Koszty te będą ewidencjonowane w sposób umożliwiający ich prawidłową alokację.
· Koszty o charakterze pośrednim i ogólnym ponoszone przez A będą przypisane poszczególnym rodzajom działalności według zasady racjonalności przypisania kosztów do osiąganych przychodów i zasad opisanych w niniejszej metodyce. Koszty charakterze pośrednim i ogólnym, które mogą być przypisane którejś z rodzajów działalności, będą tej działalności przypisane w odpowiednim wymiarze.
Koszty charakterze pośrednim i ogólnym, które nie mogą być przypisane określonej działalności, będą im przypisane z zastosowaniem kluczy podziałowych ustalonych w polityce rachunkowości Spółki.
· Klucze podziałowe dla poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów mogą być ustalone w drodze wewnętrznych regulacji A, w takim jednak przypadku — nie rzadziej niż raz na trzy lata — A dokona weryfikacji zasadności stosowania przyjętych kluczy podziałowych, wprowadzając na następny okres niezbędne korekty, dla osiągnięcia możliwie wysokiej adekwatności przydzielonych kosztów do ich udziału w osiąganych przychodach danego rodzaju.
· Przychody i koszty naliczone na inne rodzaje działalności niż zlecona niniejszą Umową, nie będą w żadnym zakresie uwzględniane w wyliczeniach Rekompensaty.
· Wynik finansowy osiągany na działalności ubocznej nie będzie uwzględniany w wyliczeniach Rekompensaty. Wynik finansowy na innej działalności zleconej przez Państwo, także nie będzie uwzględniany w wyliczeniach Rekompensaty.
· Rekompensata związana z działalnością zleconą niniejszą Umową będzie wyliczana z uwzględnieniem:
- kosztów bezpośrednich związanych ze świadczeniem Usług Przewozu oraz czynności związanych ze świadczeniem Usług Przewozu, w tym kosztów poniesionych podczas prowadzenia sprzedaży biletów;
- odpowiedniej części kosztów pośrednich, naliczonych w związku z wykonywaniem działalności zleconej niniejszą Umową;
- odpowiedniej części kosztów ogólnych A, naliczonych na rzecz działalności zleconej niniejszą Umową według regulacji stosowanych w polityce rachunkowości A; regulacje te muszą jednak odnosić przychody i koszty o charakterze ogólnym na poszczególne rodzaje działalności według metody adekwatności ich osiągnięcia i poniesienia dla poszczególnego rodzaju działalności;
- innych przychodów wygenerowanych podczas świadczenia Usług Przewozu;
- odpowiedniej części pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych oraz przychodów i kosztów finansowych, związanych z osiąganiem przychodów lub ponoszeniem kosztów w ramach działalności zleconej niniejszą Umową.
· Wszelkie korzyści poza Rekompensatą, pochodzące z zasobów publicznych (spełniające definicję pomocy publicznej), otrzymane przez A w okresie wykonywania Umowy i związane bezpośrednio z działalnością zleconą niniejszą Umową, pomniejszą należną Rekompensatę.
Rekompensata kalkulowana w taki sposób, zrekompensować stratę finansową powstałą w związku z realizacją umowy, jak również zapewnić każdej ze spółek rozsądny zysk. Wysokość jest ustalana i weryfikowana na zasadach określonych w załączniku do rozporządzenia (WE) nr 1370/2007, do którego odsyła też ustawa o publicznym transporcie zbiorowym. Rekompensata nie może być wykorzystana na inny cel niż realizowany przez Spółki publiczny transport zbiorowy w oparciu o zawarte umowy. Rekompensata dla obu Spółek jest wypłacana wyłącznie w celu pokrycia kosztów związanych ze świadczeniem usług użyteczności publicznej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Koszty działalności ubocznej nie są uwzględniane w kalkulacji rekompensaty, tak samo jak przychody z jej tytułu. Spółki nie byłyby w stanie wykonywać zadań, do których zobowiązały się na podstawie zawartych z Państwem umów wykonawczych, bez otrzymywania rekompensaty. Spółki ponoszą koszty niezbędne do wykonania powierzonych zadań, w szczególności koszty pracy kierowców i innych pracowników, koszty paliwa lub energii, koszty utrzymania i eksploatacji taboru, koszty ubezpieczeń, koszty zaplecza technicznego i administracyjnego, koszty emisji, dystrybucji i sprzedaży biletów oraz inne koszty związane z zapewnieniem ciągłości i odpowiedniej jakości usług przewozowych. Przy braku prawa do zatrzymania wpływów z biletów Spółki nie posiadałyby ekonomicznego źródła pozwalającego na trwałe pokrywanie tych kosztów. Ewentualna działalność uboczna nie jest źródłem finansowania powierzonych usług publicznego transportu zbiorowego i nie zapewnia prawnej możliwości pokrycia kosztów realizacji tych zadań w zakresie wynikającym z umów wykonawczych.
Państwa wątpliwość dotyczą opodatkowania rekompensaty otrzymywanej przez Operatora świadczącego usługi publicznego transportu zbiorowego oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego z wystawionych faktur.
Odnosząc się do okoliczności sprawy zasadnym jest odwołanie się do wyroku TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C‑615/23 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko P. S.A.). Przedmiotem tego wyroku jest bowiem sytuacja, w której Spółka realizująca (na podstawie umowy zawartej z jednostką samorządu terytorialnego) publiczny transport zbiorowy, pokrywa część kosztów z wpływów z biletów, a pozostałą część uzyskuje w formie rekompensaty od tej jednostki działającej jako organizator.
W wyroku tym TSUE wskazał, że:
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z informacjami zawartymi w postanowieniu odsyłającym i w uwagach na piśmie organu podatkowego bezpośrednimi odbiorcami usług publicznego transportu zbiorowego, które operator tych usług zamierza świadczyć, są użytkownicy rzeczonych usług, którzy zakupują bilety w zamian za te usługi, podczas gdy organizator wypłacający rekompensatę temu operatorowi nie jest uważany za odbiorcę tej usługi. Tak więc w niniejszej sprawie organizator ten posiada status „osoby trzeciej” w rozumieniu tego art. 73 (pkt 22)
Co się tyczy kwestii, czy rekompensata ta stanowi subwencję związaną bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia w rozumieniu art. 73 dyrektywy VAT, z orzecznictwa Trybunału wynika, że przewidując, że do podstawy opodatkowania VAT zalicza się, w określonych w tym przepisie przypadkach, niektóre subwencje przyznane podatnikom, ów art. 73 zmierza do obciążenia VAT całej wartości towarów lub usług, a przez to do uniknięcia zmniejszenia przychodu z podatku na skutek przyznania subwencji [zob. analogicznie wyrok z dnia 9 października 2019 r., C i C (VAT i dotacje rolne), C‑573/18 i C‑574/18, EU:C:2019:847, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo] (pkt 23)
Zgodnie z brzmieniem tego przepisu stosuje się on, gdy subwencja jest bezpośrednio związana z ceną danej transakcji. Aby miała miejsce taka sytuacja, subwencja powinna być przyznawana konkretnie podmiotowi subwencjonowanemu po to, by dostarczał on określony towar lub wykonywał określoną usługę. Jedynie w takim przypadku subwencję można uznać za świadczenie wzajemne względem dostawy towaru lub świadczonej usługi, a w związku z tym może ona podlegać opodatkowaniu [zob. analogicznie wyrok z dnia 9 października 2019 r., C i C (VAT i dotacje rolne), C‑573/18 i C‑574/18, EU:C:2019:847, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo] (pkt 24)
Ponadto należy zbadać, czy nabywcy towarów lub usługobiorcy czerpią zysk z subwencji przyznanej jej beneficjentowi. Niezbędne jest bowiem, by cena, którą ma zapłacić nabywca lub usługobiorca, była ustalona w taki sposób, by zmniejszała się w stosunku odpowiadającym subwencji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, która stanowiłaby zatem element determinujący ceny, jakiej ten ostatni żąda. Należy zatem zbadać, czy okoliczność, że subwencja jest przyznawana sprzedawcy lub świadczącemu usługi, pozwala mu obiektywnie na sprzedaż towarów lub świadczenie usług po cenie niższej od tej, której by żądał, gdyby nie otrzymał subwencji [zob. analogicznie wyrok z dnia 9 października 2019 r., C i C (VAT i dotacje rolne), C‑573/18 i C‑574/18, EU:C:2019:847, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo]. (pkt 25)
Ponadto możliwe powinno być zidentyfikowanie świadczenia wzajemnego, które stanowi subwencja [zob. analogicznie wyrok z dnia 9 października 2019 r., C i C (VAT i dotacje rolne), C‑573/18 i C‑574/18, EU:C:2019:847, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo]. (pkt 26)
W pojęciu „subwencje związane bezpośrednio z ceną” w rozumieniu art. 73 dyrektywy VAT mieszczą się zatem jedynie te subwencje, które stanowią całkowicie lub częściowo świadczenie uzyskiwane w zamian za określone dostawy towarów lub świadczenia usług oraz są przyznawane przez osobę trzecią sprzedawcy lub świadczącemu usługi [zob. analogicznie wyrok z dnia 9 października 2019 r., C i C (VAT i dotacje rolne), C‑573/18 i C‑574/18, EU:C:2019:847, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo]. (pkt 27)
W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że rozpatrywane w postępowaniu głównym usługi publicznego transportu zbiorowego są świadczone na podstawie umowy zawartej między jednostką samorządu terytorialnego, działającą jako organizator, który ustala cenę biletów, a spółką P., działającą w charakterze operatora. Ponieważ przychody uzyskane w szczególności ze sprzedaży biletów są niewystarczające do pokrycia kosztów tych usług, jednostka samorządu terytorialnego wypłaca spółce P. zryczałtowaną rekompensatę, której kwota nie może przekraczać kwoty odpowiadającej ujemnemu wynikowi finansowemu wynikającemu ze wspomnianych usług, a w każdym razie maksymalnej kwoty ustalonej na dany okres. (pkt 28)
Jak stwierdził sąd odsyłający, taka rekompensata nie ma bezpośredniego wpływu na cenę świadczonych usług transportowych, ustaloną przez organizatora tych usług, ponieważ celem tej rekompensaty jest przede wszystkim pokrycie strat związanych z tą działalnością. (pkt 29)
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że rekompensata taka jak rozpatrywana w postępowaniu głównym nie jest wypłacana operatorowi konkretnie w celu świadczenia przez niego usługi transportowej na rzecz określonego usługobiorcy i nie ma wpływu na cenę, jaką ma zapłacić ten usługobiorca, ponieważ cena ta nie jest ustalana w taki sposób, że zmniejsza się proporcjonalnie do rekompensaty wypłacanej podmiotowi świadczącemu tę usługę. Natomiast, jak zauważyła w istocie rzecznik generalna w pkt 54 opinii, wspomniana rekompensata jest przyznawana a posteriori i jest niezależna od konkretnego korzystania z usług transportowych, lecz zależy od liczby oferowanych wozokilometrów. Taka rekompensata nie wchodzi zatem w zakres pojęcia „subwencji bezpośrednio związanych z ceną” w rozumieniu art. 73 dyrektywy VAT. (pkt 30)
Wniosku tego nie podważa fakt, że bez takiej rekompensaty, która pozwala na wyraźne obniżenie ceny świadczonej usługi, cena biletów dla odbiorców tej usługi musiałaby być wyższa. (pkt 31)
Jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 58 opinii, należy bowiem uznać, że każda dotacja siłą rzeczy może mieć wpływ na kalkulację cen, niezależnie od tego, czy jest ona dokonywana przez beneficjenta dotacji, czy też, jak w niniejszym przypadku, przez organizatora wypłacającego rzeczoną dotację. Tymczasem, jak wynika z orzecznictwa Trybunału, sam fakt, że finansowanie może mieć wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podmiot otrzymujący to finansowanie, nie wystarcza, aby objąć to finansowanie opodatkowaniem jako subwencji bezpośrednio związanej z ceną w rozumieniu art. 73 dyrektywy VAT (zob. podobnie wyrok z dnia 22 listopada 2001 r., Office des produits wallons, C-184/00, EU:C:2001:629, pkt 12). (pkt 32)
(…). w niniejszej sprawie z usług publicznego transportu zbiorowego nie korzystają osoby, które można wyraźnie zidentyfikować, lecz wszyscy potencjalni pasażerowie. Ponadto rekompensata jest obliczana bez uwzględniania tożsamości i liczby użytkowników świadczonej usługi. (pkt 39)
W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na przedłożone Trybunałowi pytanie powinna brzmieć tak, iż art. 73 dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że zryczałtowana rekompensata wypłacana przez jednostkę samorządu terytorialnego przedsiębiorstwu świadczącemu usługi publicznego transportu zbiorowego i mająca na celu pokrycie strat poniesionych w ramach świadczenia tych usług nie wchodzi w zakres podstawy opodatkowania tego przedsiębiorstwa. (pkt 40)
Mając na uwadze przepisy art. 29a ust. 1 ustawy oraz orzeczenie TSUE w sprawie C-615/23 stwierdzenia wymaga, że otrzymywana przez Spółki od Państwa rekompensata za świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, nie stanowi obrotu w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
Wprawdzie we wniosku wskazali Państwo, że Spółki (Operatorzy) stanowią podmiot wewnętrzny w rozumieniu Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego, to okoliczność ta nie może przesądzać o konieczności opodatkowania otrzymywanej przez Spółki rekompensaty.
Z przedstawionych okoliczności wynika bowiem, że:
- Spółki jako Operator publicznego transportu zbiorowego realizują usługi publicznego transportu zbiorowego zgodnie z warunkami określonymi przez Państwa (Organizatora) w oparciu o umowy zawartą na podstawie przepisów ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady;
- w związku z realizacją usług publicznego transportu zbiorowego Spółką przysługuje od Państwa rekompensata, której wysokość jest ustalana i weryfikowana na zasadach określonych w załączniku do rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 oraz kalkulowana jest w taki sposób, zrekompensować stratę finansową powstałą w związku z realizacją umowy, jak również zapewnić każdej ze spółek rozsądny zysk;
- w odniesieniu do rekompensaty wypłacanej B wskazują Państwo, że jest zależna od wykonanych przez Spółkę wozokilometrów, a nie zaś od ilości przewiezionych pasażerów, czy też ilości sprzedanych biletów oraz w odniesieniu do rekompensaty wypłacanej A wskazują Państwo, że wyliczana jest jako iloczyn wykonanych wozokilometrów i obowiązującej w danym roku stawki jednostkowej za 1 wozokilometr;
- rekompensata dla obu Spółek jest wypłacana wyłącznie w celu pokrycia kosztów związanych ze świadczeniem usług użyteczności publicznej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego i nie może być wykorzystana na inny cel niż realizowany przez Spółki publiczny transport zbiorowy w oparciu o zawarte umowy;
- przy braku prawa do zatrzymania wpływów z biletów Spółki nie posiadałyby ekonomicznego źródła pozwalającego na trwałe pokrywanie tych kosztów, natomiast ewentualna działalność uboczna nie jest źródłem finansowania powierzonych usług publicznego transportu zbiorowego i nie zapewnia prawnej możliwości pokrycia kosztów realizacji tych zadań w zakresie wynikającym z umów wykonawczych.
W związku z powyższym, w świetle orzeczenia TSUE w sprawie C-615/23, należy stwierdzić, że rekompensata nie jest wypłacana w celu świadczenia przez Państwa usługi transportowej na rzecz określonego usługobiorcy i nie ma wpływu na cenę świadczonych usług.
Jak Państwo wskazują z ekonomicznego punktu widzenia Spółki nie byłyby w stanie świadczyć usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego bez otrzymywanej rekompensaty.
Celem tej rekompensaty jest zatem przede wszystkim pokrycie strat związanych z działalnością w zakresie publicznego transportu zbiorowego.
Zatem wskazać należy, iż wartość rekompensaty otrzymywanej przez Spółki od Państwa z tytułu realizacji usług publicznego transportu zbiorowego nie stanowi podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Odnosząc się natomiast do Państwa wątpliwości w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego z wystawionych faktur wskazać należy, że podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy w myśl którego:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Jak wynika z zacytowanych wyżej przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego.
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
W celu odliczenia podatku naliczonego podatnik w pierwszej kolejności ma obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. bezpośredniej alokacji. Jeżeli takie wyodrębnienie jest możliwe, podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości przy nabyciu towarów i usług związanych z czynnościami opodatkowanymi.
Ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy, oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
W myśl art. 106a ustawy:
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do:
1) sprzedaży, z wyjątkiem:
a) przypadków, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1a , w których usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego i faktura dokumentująca te transakcje nie jest wystawiana przez usługobiorcę lub nabywcę towarów w imieniu i na rzecz usługodawcy lub dokonującego dostawy towarów,
b) czynności rozliczanych w procedurach szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a, 7 i 9, dla których państwem członkowskim identyfikacji w rozumieniu przepisów tych rozdziałów jest państwo członkowskie inne niż Rzeczpospolita Polska;
2) dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego dokonywane są te czynności, a w przypadku braku na terytorium kraju siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - posiadającego na terytorium kraju stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe miejsce pobytu, z którego dokonywane są te czynności, w przypadku gdy miejscem świadczenia jest terytorium:
a) państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, a osobą zobowiązaną do zapłaty podatku od wartości dodanej jest nabywca towaru lub usługobiorca i faktura dokumentująca te czynności nie jest wystawiana przez tego nabywcę lub usługobiorcę w imieniu i na rzecz podatnika,
b) państwa trzeciego;
3) dostawy towarów i świadczenia usług rozliczanych w procedurach szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a i 7, przez podatników zidentyfikowanych na potrzeby tych procedur, dla których państwem członkowskim identyfikacji w rozumieniu przepisów tych rozdziałów jest Rzeczpospolita Polska;
4) sprzedaży na odległość towarów importowanych, rozliczanej w procedurze szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 9, przez podatników zidentyfikowanych na potrzeby tej procedury, dla których państwem członkowskim identyfikacji w rozumieniu przepisów tego rozdziału jest Rzeczpospolita Polska.
W świetle art. 106b ust. 1 ustawy:
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2 , dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
W oparciu o przepisy ustawy, należy wskazać, że faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika.
Jak rozstrzygnięto wyżej, rekompensata z tytułu poniesionych kosztów świadczenia usług publicznego transportu zbiorowego uzyskiwana przez Spółki (Operatorów) od Państwa (Organizatora) nie stanowi elementu podstawy opodatkowania, tj. zapłaty o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług z tytułu świadczonych przez Spółki (Operatorów) usług i tym samym, nie będzie podlegała opodatkowaniu, a w konsekwencji otrzymywana od Państwa rekompensata z tytułu poniesionych kosztów świadczenia usług publicznego transportu zbiorowego nie powinna zostać udokumentowana przez Spółkę fakturą VAT.
W związku z powyższym, nie powinni Państwo otrzymać faktury z naliczonym podatkiem VAT wystawionej przez Spółki.
Tym samym oraz mając na uwadze powołany art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej wypłatę rekompensaty na rzecz Spółek (Operatorów).
Podsumowując stwierdzam, że w opisanym stanie faktycznym Państwo, jako Organizator publicznego transportu zbiorowego oraz strona umów wykonawczych zawartych z Operatorami – podmiotami wewnętrznymi Gminy w rozumieniu Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 – nieprawidłowo przyjmują, że rekompensata wypłacana tym Operatorom, wyliczana i weryfikowana zgodnie z zasadami określonymi w załączniku do Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 oraz w umowach wykonawczych, stanowi po Państwa stronie zapłatę za odpłatne świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego wykonywanych przez Operatorów na rzecz Państwa. Tym samym płatność ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako wynagrodzenie za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy i w konsekwencji nie będą mogli Państwo co do zasady odliczyć podatku naliczonego z tak wystawionych faktur.
Tym samym Państwa stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym. Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Ponadto zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego:
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).
Wydana interpretacja dotyczy zatem tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (pytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być rozpatrzone.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania
Gmina (…) (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów