0112-KDIL1-1.4012.587.2026.3.JKU

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 lipca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 1 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, w zakresie wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy transakcji zbycia przedsiębiorstwa. Uzupełniła go Pani pismem z 14 sierpnia 2026 r. (wpływ 14 sierpnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Prowadzi Pani biuro rachunkowe jako osoba fizyczna (IDG).

Zamierza Pani w 2027 r. sprzedać biuro rachunkowe jako zorganizowaną część przedsiębiorstwa (ZCP), obejmującą m.in. pracowników, istniejące umowy, wyposażenie, zobowiązania, należności, licencje, księgi i dokumenty związane z IDG. Nabywca będzie w dalszym ciągu prowadził biuro rachunkowe.

Do chwili obecnej rozlicza się Pani na zasadach ogólnych, stosując podatek liniowy (19%).

Od 2027 r. planuje Pani przejść na opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Umowa wstępna będzie podpisana w 2026 r.

Zaliczka określona w umowie wstępnej będzie wpłacona w 2026 r.

Sprzedaż ZCP nastąpi w 2027 r., po zmianie formy opodatkowania na ryczałt.

W wyniku zawartej umowy sprzedaży planuje się przenieść na kupującego ogół praw i obowiązków Sprzedającego wynikających z umów wchodzących w skład majątku Zorganizowanej Części Przedsiębiorstwa wymienionych w załącznikach do umowy ze skutkiem na dzień 15 stycznia 2027 r.

W ramach zawartej umowy nie planuje się dokonać sprzedaży nieruchomości

Po sprzedaży biura nie zlikwiduje Pani IDG, istnieje taka możliwość, że będzie Pani świadczyła usługi dla nabywcy biura (ZCP) oraz dla innych osób, pod warunkiem, że nie naruszy to zapisu umowy o zakazie konkurencji.

Z dniem przekazania przejdą na kupującego korzyści i ciężary związane ze Zorganizowaną Częścią Przedsiębiorstwa. Wartość rynkową ZCP strony ustaliły na kwotę 600 000 zł, z czego kwota 20 000 zł stanowi łączną wartość składników majątkowych i wartości niematerialnych i prawnych wchodzących w skład Zorganizowanej Części Przedsiębiorstwa – wyposażenie (wg. zestawienia do umowy).

Pozostała wartość transakcji stanowi wartość rynkowa ZCP.

Uzupełnienie wniosku

1. Pytanie: Czy jest Pani czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług?, odpowiedź: „Tak, obecnie jak i na moment planowanej transakcji będę czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług”.

2. Pytanie: Czy oprócz biura rachunkowego prowadzi Pani jeszcze działalność gospodarczą w innym zakresie? Jeśli tak, to w jakim dokładnie, odpowiedź: „Nie, nie prowadzę działalności gospodarczej w żadnym innym zakresie. Biuro rachunkowe stanowi jedyny, wyłączny i całkowity przedmiot mojej działalności gospodarczej”.

3. Pytanie: Jakie dokładnie składniki materialne i niematerialne będą przedmiotem sprzedaży i jaką dokładnie działalność prowadziła Pani przy ich wykorzystaniu?, odpowiedź: „Przedmiotem sprzedaży będą wszystkie składniki materialne i niematerialne tworzące strukturę biura rachunkowego, przy wykorzystaniu których prowadzę działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, kadr, płac. W skład przedmiotu transakcji wejdą w szczególności:

·   Składniki niematerialne: prawa i obowiązki wynikające z umów o świadczenie usług księgowych z aktualnymi klientami biura, autorskie prawa majątkowe do baz danych klientów, know-how, procedury wewnętrzne i metodologie pracy, prawo do nazwy i marki biura, baza kontaktowa do kontrahentów oraz prawa do domeny internetowej i kont poczty elektronicznej.

·   Składniki materialne: wyposażenie biurowe (meble, biurka, fotele), sprzęt komputerowy (serwer, komputery stacjonarne, laptopy), urządzenia peryferyjne (drukarki, skanery), a także prawa wynikające z licencji na oprogramowanie finansowo-księgowe i kadrowe (o ile umowy licencyjne zezwalają na ich transfer) ”.

4. Pytanie: Czy na moment sprzedaży przedmiotu transakcji (składników niematerialnych i materialnych), przedmiot transakcji będzie spełniał definicję przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)? Jeśli nie, to dlaczego, odpowiedź: „Tak, na moment sprzedaży przedmiotu transakcji (składników niematerialnych i materialnych), przedmiot transakcji będzie spełniał definicję przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego. Będzie to kompletny, zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych, funkcjonalnie powiązanych i przeznaczonych do nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej w postaci biura rachunkowego”.

5. Pytanie: Jeżeli na moment przeprowadzenia i zakończenia transakcji sprzedaży całość składników majątkowych – będących przedmiotem transakcji – nie będzie spełniała wskazanej wyżej definicji przedsiębiorstwa, to czy przedmiot transakcji (składniki dotyczące biura rachunkowego) przed sprzedażą na rzecz Nabywcy – został/zostanie wyodrębniony (…), odpowiedź: „Z uwagi na twierdzącą odpowiedź na ww. pytanie, kwestia ta staje się bezprzedmiotowa”.

6. Pytanie: Czy elementy biura rachunkowego będące przedmiotem sprzedaży stanowią wszystkie składniki materialne i niematerialne przypisane do części przedsiębiorstwa dotyczącej prowadzenia biura rachunkowego; jeżeli występują jeszcze inne składniki, które nie będą przedmiotem sprzedaży, to proszę wskazać jakie i dlaczego zostaną wyłączone z transakcji sprzedaży?, odpowiedź: „Tak, przedmiot sprzedaży obejmuje wszystkie składniki materialne i niematerialne przypisane do tej działalności, które są niezbędne do jej prowadzenia. Z transakcji nie są wyłączane żadne istotne elementy, które mogłyby zaburzyć funkcjonalność lub integralność biura rachunkowego”.

7. Pytanie: Czy elementem składników ZCP, które zostaną sprzedane Nabywcy, będą również zobowiązania; jeśli tak to jakie; jeżeli nie to, dlaczego zostały one wyłączone z tej transakcji?, odpowiedź: „Nie, zobowiązania handlowe nie będą elementem sprzedaży. Zostaną one w całości uregulowane przez Wnioskodawczynię do dnia zamknięcia transakcji. Wyłączenie zobowiązań ma charakter czysto rozliczeniowy pomiędzy stronami i w żaden sposób nie wpływa na zdolność zbywanego zespołu składników do samodzielnego funkcjonowania na rynku”.

8. Pytanie: Czy zespół składników materialnych i niematerialnych będący przedmiotem dostawy będzie niezbędny i wystarczający do samodzielnego wykonywania zadań (kontynuowania), a prowadzenie działalności przez wydzieloną część przedsiębiorstwa nie będzie wymagało angażowania innych składników majątku bądź podejmowania dodatkowych działań faktycznych lub prawnych przez Kupującego; jeżeli Kupujący będzie zobowiązany do dokonania jakichkolwiek czynności, to należy je wskazać, odpowiedź: „Tak, zbywany zespół składników jest w pełni niezbędny i wystarczający do samodzielnego kontynuowania działalności. Kupujący nie będzie musiał angażować innych, zewnętrznych składników majątku. Jedynymi działaniami prawno-faktycznymi, do których Kupujący będzie zobowiązany, są standardowe czynności o charakterze formalno-technicznym (np. formalne zawarcie aneksów trójstronnych z klientami biura w celu wejścia w prawa i obowiązki wynikające z umów, zarejestrowanie baz danych, konfiguracja dostępów do systemów IT)”.

9. Pytanie: Czy po dokonaniu planowanej transakcji sprzedaży nadal będzie prowadziła Pani działalność gospodarczą? W jakim zakresie? Czy działalność ta będzie różniła się od działalności, którą prowadzi Pani do tej pory?, odpowiedź: „Tak, po dokonaniu planowanej transakcji sprzedaży Zorganizowanej Części Przedsiębiorstwa (ZCP) nadal będę prowadziła działalność gospodarczą.

Zakres działalności i różnice

·      Zakres usług: Działalność nadal będzie prowadzona w zakresie świadczenia usług księgowych i rachunkowych, wynajmu i zarządzania.

·      Skala działalności: Nowa działalność będzie różniła się od dotychczasowej skalą oraz strukturą organizacyjną.

·      Brak zatrudnienia: Usługi będą świadczone osobiście, bez zatrudniania pracowników (w przeciwieństwie do modelu sprzedawanego ZCP).

·      Nowa baza klientów: Obsługa dotychczasowych kontrahentów zostanie zakończona, a działalność będzie rozwijana w oparciu o całkowicie nowych klientów.

·      Ograniczenie techniczne: Sprzedaży podlega dotychczasowe wyposażenie oraz baza klientów, zatem nowa działalność będzie budowana od podstaw organizacyjnych.

Fakt, że po transakcji nadal będę świadczyć usługi księgowe, nie oznacza kontynuacji działalności zbywanego ZCP. Nowa działalność będzie miała całkowicie odrębny charakter pod względem funkcjonalnym i organizacyjnym:

1. Nowy potencjał ludzki (Brak transferu wiedzy): Dotychczasowe biuro funkcjonowało w oparciu o strukturę pracowniczą (wiedza i praca zatrudnionych osób), która w całości przechodzi pod zarząd Nabywcy (np. w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy). Moja nowa działalność będzie prowadzona wyłącznie osobiście, co diametralnie zmienia jej model biznesowy i ogranicza moją moc przerobową do mikroskali.

2. Całkowite zerwanie więzi gospodarczych: Zbywam 100% dotychczasowej bazy klientów. Nie będę świadczyć usług na rzecz żadnego z dotychczasowych kontrahentów. Nowi klienci będą pozyskiwani od zera, na wolnym rynku.

3. Nowa infrastruktura: Wraz z ZCP zbywam całe wyposażenie biurowe i infrastrukturę techniczną służącą do obsługi dotychczasowego wolumenu klientów. Nową działalność zorganizuję w oparciu o nowe, własne, minimalne nakłady techniczne (np. pojedynczy laptop).

4. Zbywany zespół składników stanowił autonomiczną i kompletną całość gospodarczą (ZCP). Moja dalsza działalność nie stanowi „zatrzymania” części potencjału sprzedawanego biura, lecz rozpoczęcie nowej, jednoosobowej formy aktywności zawodowej, w oderwaniu od struktury organizacyjnej, którą przejmuje Nabywca”.

10. Pytanie: W jakim zakresie prowadzi działalność Nabywca opisanych składników majątkowych?, odpowiedź: „Nabywca ZCP prowadzi działalność gospodarczą w zakresie 69.20.Z. DZIAŁALNOŚĆ RACHUNKOWO-KSIĘGOWA; DORADZTWO PODATKOWE”.

11.  Pytanie: Czy przedmiot sprzedaży w momencie sprzedaży będzie posiadał potencjalną zdolność do działania jako niezależne przedsiębiorstwo realizujące określone zadania gospodarcze i Nabywca będzie miał faktyczną możliwość nieprzerwanego kontynuowania działalności prowadzonej przez dotychczas przez Panią?, odpowiedź: „Tak, przedmiot sprzedaży w momencie transakcji będzie posiadał pełną autonomiczną zdolność do działania jako niezależne przedsiębiorstwo. Nabywca będzie miał faktyczną, prawną i techniczną możliwość natychmiastowego i nieprzerwanego kontynuowania działalności biura rachunkowego w oparciu o nabyte składniki, zachowując ciągłość obsługi obecnych klientów (tzw. przejęcie działalności „z marszu”) ”.

12. Pytanie: Czy Nabywca będzie miał faktyczną możliwość kontynuowania Pani działalności w oparciu o składniki będące przedmiotem sprzedaży, czy też będzie musiał angażować inne składniki majątkowe niebędące przedmiotem sprzedaży lub podejmować dodatkowe działania faktyczne lub prawne (np. zawarcie umów, zapewnienie innych składników majątku poza nabytymi itp.) w celu prowadzenia/kontynuowania działalności gospodarczej, w oparciu o nabyte składniki? – Jeżeli tak, to jakie?, odpowiedź: „Nabywca będzie miał pełną możliwość kontynuowania działalności wyłącznie w oparciu o nabyte składniki. Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 8, Kupujący nie będzie musiał angażować żadnych dodatkowych, istotnych składników majątkowych spoza transakcji. Ewentualne działania o charakterze prawnym lub faktycznym (np. podpisanie cesji umów z klientami czy aneksów na dostawę mediów/oprogramowania) to standardowe, techniczne procedury transferu biznesu, które nie stanowią o braku kompletności zbywanego przedsiębiorstwa”.

Pytanie

Czy ta sprzedaż będzie korzystała z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT i będzie zwolniona z podatku VAT?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie, odpłatne zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP) ma istotne znaczenie w kontekście przepisów podatku VAT, ponieważ, jak podaje art. 6 pkt 1 ustawy VAT, przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. To oznacza, że tego rodzaju transakcja nie podlega w ogóle opodatkowaniu podatkiem VAT, w związku z czym sprzedawca nie ma obowiązku odprowadzania z tego tytułu podatku należnego. Definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawarta została w art. 2 pkt 27e ustawy VAT, gdzie czytamy, że rozumie się przez to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. W konsekwencji ZCP musi stanowić całość pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, czyli ZCP jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania.

Pani zdaniem, transakcja ta nie podlega opodatkowaniu, a sprzedawca nie dolicza VAT-u do ceny sprzedaży. Nie ma też konieczności wystawienia faktury VAT, a transakcję dokumentuje się na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Według art. 7 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 2 pkt 6 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Jednocześnie przepis art. 6 ustawy wskazuje na wyłączenia określonych czynności spod zakresu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Są w nim wskazane czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszczące się w zakresie odpłatnej dostawy towarów czy też odpłatnego świadczenia usług, z uwagi jednak na stosowne wyłączenie, czynności te nie podlegają opodatkowaniu.

Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy:

Jednocześnie przepisy art. 6 ustawy wskazują na wyłączenia określonych czynności spod zakresu przepisów ustawy. Są tutaj wskazane te czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszcząc się w zakresie odpłatnej dostawy towarów czy też odpłatnego świadczenia usług. Z uwagi jednakże na stosowne wyłączenie, czynności te nie podlegają opodatkowaniu.

Termin „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do pojęcia „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania przedmiotem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, nieodpłatne przekazanie, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu. Zbycie przedsiębiorstwa podlega zasadzie swobody umów, a więc może nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej.

Podkreślenia wymaga, że ze względu na szczególny charakter przepisu art. 6 pkt 1 ustawy, winien on być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia (a zatem wszelkich czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel) przedsiębiorstwa (w rozumieniu Kodeksu cywilnego) lub zorganizowanej jego części, zdefiniowanej w art. 2 pkt 27e ustawy.

Zaznaczyć należy, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze do niej nie definiują pojęcia „przedsiębiorstwo”, należy więc odwołać się odpowiednio do przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795), zwanej dalej Kodeksem cywilnym.

Zgodnie z art. 55¹ Kodeksu cywilnego:

Ustawodawca w ww. przepisie wskazał, jakiego rodzaju elementy wchodzą w skład kompleksu składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, czyli przedsiębiorstwa, które może być przedmiotem czynności prawnej. Nie wszystkie jednak elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa są na tyle istotne, by bez ich zbycia nie można było mówić o zbyciu przedsiębiorstwa. O tym, jakie konkretne składniki muszą być przeniesione na nabywcę, aby można było uznać, że nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa, decydują okoliczności faktyczne, których nie można określić apriorycznie.

Przedsiębiorstwo, jako przedmiot zbycia, musi stanowić całość pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, co oznacza, że najistotniejsze dla przedmiotowego zagadnienia jest ustalenie, czy zbywany majątek stanowi na tyle zorganizowany kompleks praw, obowiązków i rzeczy, że zdolny jest do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu.

W myśl art. 55² Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Zatem składniki materialne i niematerialne, wchodzące w skład przedsiębiorstwa, powinny pozostawać ze sobą we wzajemnych relacjach w ten sposób, że można mówić o nich jako o zespole, a nie zbiorze pewnych elementów. Istotne jest, aby w zbywanym przedsiębiorstwie zachowane zostały funkcjonalne związki pomiędzy poszczególnymi składnikami, tak żeby masa mogła posłużyć kontynuowaniu określonej działalności gospodarczej zbywcy. Sformułowanie zawarte w zacytowanym art. 55¹ Kodeksu cywilnego „obejmuje ono w szczególności”, pozwala uznać, że definicja wymienia tylko przykładowe elementy przedsiębiorstwa. W rezultacie, przedsiębiorstwo może obejmować także inne, niewymienione w tym przepisie składniki, jak również może składać się z niektórych tylko elementów wyliczenia zawartego w art. 55¹ Kodeksu cywilnego.

W świetle powyższego, posłużenie się w art. 55¹ Kodeksu cywilnego zwrotem niedookreślonym „w szczególności” oraz w związku z art. 55² Kodeksu cywilnego, ustawodawca przesądził, że dla istnienia przedsiębiorstwa nie jest istotne występowanie wszystkich wymienionych w nim elementów, a nadto, że fakt ich istnienia nie przesądza o uznaniu danego zespołu składników za przedsiębiorstwo. Katalog składników tworzących przedsiębiorstwo ma bowiem charakter otwarty. Stanowisko takie aprobują sądy administracyjne, wskazując, że „przedsiębiorstwo obejmuje każdy zespół składników materialnych i niematerialnych służących do realizacji określonych zadań gospodarczych” (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1223/11) oraz że „dla zbycia przedsiębiorstwa konieczne jest przeniesienie na nabywcę minimum środków pozwalających na kontynuowanie realizowanej uprzednio w tym przedsiębiorstwie działalności gospodarczej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 688/07).

Zatem, strony danej transakcji mogą niektóre składniki przedsiębiorstwa wyłączyć z treści czynności dotyczącej takiego przedsiębiorstwa. Zakres tej swobody ograniczony jest jednak zachowaniem istoty przedsiębiorstwa. Przedmiotem czynności prawnej powinny być przynajmniej te składniki przedsiębiorstwa, które decydują o możliwości spełniania przez nie swojej funkcji.

Jeżeli zatem warunki, o których mowa w art. 55¹ Kodeksu cywilnego zostaną spełnione, to zbycie takiego przedsiębiorstwa do innego podmiotu, nie będzie podlegało przepisom ustawy.

Przepis art. 2 pkt 27e ustawy stanowi, że:

Podstawowym wymogiem wynikającym z powyższego przepisu jest więc to, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań). Kolejnym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to ma zachodzić na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych). Elementami zespołu składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe, obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza.

Wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej podatnika jako dział, wydział, oddział itp. Przy czym, w doktrynie zwraca się uwagę, że organizacyjne wyodrębnienie powinno być dokonane na bazie statutu, regulaminu lub innego aktu o podobnym charakterze. Organizacyjny aspekt wyodrębnienia oznacza, że składniki tworzące „część przedsiębiorstwa” powinny posiadać cechę zorganizowania. Cecha ta powinna występować w „istniejącym przedsiębiorstwie”, a więc w ramach prowadzonej działalności i dotyczyć określonego zespołu składników tworzących część tego przedsiębiorstwa.

Wyodrębnienie finansowe najpełniej realizowane jest w przypadku zakładu lub oddziału osoby prawnej. Wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, ale sytuację, w której przez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Ponadto wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie. Powyższe oznacza, że przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa można rozumieć wyłącznie tę część przedsiębiorstwa, która jest przede wszystkim wyodrębniona organizacyjnie, ale także posiada wewnętrzną samodzielność finansową.

Natomiast wyodrębnienie funkcjonalne należy rozumieć jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych. Zorganizowana część przedsiębiorstwa musi stanowić funkcjonalnie odrębną całość – obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa. Aby zatem część mienia przedsiębiorstwa mogła być uznana za jego zorganizowaną część, musi ona – obiektywnie oceniając – posiadać potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy. Składniki majątkowe materialne i niematerialne wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa muszą zatem umożliwić nabywcy podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego przedsiębiorstwa.

Aby zatem część mienia przedsiębiorstwa mogła być uznana za jego zorganizowaną część, musi ona – obiektywnie oceniając – posiadać potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy. Składniki majątkowe materialne i niematerialne wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa muszą umożliwić Nabywcy podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego przedsiębiorstwa.

Ponadto wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie. Powyższe oznacza, że przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa można rozumieć wyłącznie tę część przedsiębiorstwa, która jest przede wszystkim wyodrębniona organizacyjnie, ale także posiada wewnętrzną samodzielność finansową.

Zatem, aby w rozumieniu przepisów podatkowych, określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.

Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich, by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.

Reasumując, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:

1)  istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania;

2)  zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie;

3)  składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych;

4)  zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.

Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych powyżej przesłanek wyklucza uznanie zespołu składników majątkowych przedsiębiorstwa za jego zorganizowaną część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.

Zaznaczenia wymaga, że definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawarta w przepisie art. 2 pkt 27e ustawy, nie jest definicją samoistną, lecz należy rozpatrywać ją m.in. w kontekście uregulowań art. 6 pkt 1 ustawy, który wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług zbycie składników majątkowych i niemajątkowych uprzednio wyodrębnionych organizacyjnie i finansowo w istniejącym przedsiębiorstwie, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, nie dotyczy natomiast zbycia poszczególnych składników majątkowych przedsiębiorstwa.

O tym, czy nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik zobowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności.

Podkreślić w tym miejscu należy, że nie wszystkie jednak elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części są na tyle istotne, aby bez ich zbycia nie można było mówić o zbyciu przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. W praktyce obrotu gospodarczego zdarzają się sytuacje, w których niektóre elementy przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części podlegają wyłączeniu z transakcji zbycia. Jednak nawet w takim przypadku, składniki materialne i niematerialne wchodzące w skład przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części powinny pozostawać ze sobą we wzajemnych relacjach w taki sposób, by można było o nich mówić jako o zespole, a nie tylko zbiorze pewnych elementów. Decydujące zatem jest to, aby w zbywanym przedsiębiorstwie lub jego zorganizowanej części zachowane zostały funkcjonalne związki pomiędzy poszczególnymi składnikami w sposób umożliwiający kontynuowanie określonej działalności gospodarczej.

Aby zatem ocenić czy w danej, konkretnej sytuacji mamy do czynienia ze sprzedażą przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części należy dokładnie przeanalizować zarówno to jakie składniki majątku będą przedmiotem sprzedaży, ale także czy istniejące między nimi funkcjonalne zależności pozwolą na kontynuowanie działalności zbywanego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Przy dokonaniu tej analizy pomocne, a czasami nawet niezbędne mogą okazać się orzeczenia TSUE.

W zakresie braku obowiązku opodatkowania czynności zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 27 listopada 2003 r. sprawa C-497/01, Zita Modes Sarl, w którym stwierdził, że celem ww. opcji jest uproszczenie rozliczeń związanych z przeniesieniem majątku przedsiębiorstwa lub jego części, bądź wniesieniem ich aportem. W wyroku tym przyjęto, że jeżeli państwo członkowskie wprowadziło do swojego systemu VAT opcję zawartą w pierwszym zdaniu art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy uznając, że w przypadku wydania całości majątku nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu regulacji VAT, to zasada ta ma zastosowanie – nie wyłączając możliwości ograniczenia jej stosowania do okoliczności zawartych w zdaniu drugim tego samego paragrafu – do każdego wydania przedsiębiorstwa lub samodzielnej części przedsiębiorstwa, włączając składniki materialne i niematerialne, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa, mogącego samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. Nabywca musi jednak wyrazić zamiar dalszego prowadzenia nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie jego bezpośredniej likwidacji i sprzedaży zapasów. TSUE wskazał, że biorąc pod uwagę cel dyrektywy, pojęcia w niej użyte powinny być interpretowane w sposób jednolity i niezależny (autonomiczny), uwzględniając kontekst i cel regulacji. W wyroku tym, dokonując wykładni funkcjonalnej art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy, TSUE uznał, że celem wyłączenia zbycia przedsiębiorstwa z opodatkowania jest zapewnienie neutralności podatkowej takiej czynności, która obciążając stronę istotnym zobowiązaniem podatkowym i tak rodziłaby prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego. Trybunał podkreślił, że przeniesienie, o jakim mowa w art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE, dotyczy między innymi części przedsiębiorstwa, a istotne znaczenie ma funkcjonalne powiązanie składników majątkowych umożliwiające realizację określonego zadania gospodarczego.

W wyroku z 10 listopada 2011 r., w sprawie C-444/10 Finanzamt Ludenscheid przeciwko Christel Schriever, TSUE wywiódł, że regulacja art. 5(8) VI Dyrektywy Rady (obecnie art. 19 Dyrektywy 112) obejmuje przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części, w tym składników materialnych i ewentualnie niematerialnych, łącznie składających się na przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną prowadzić samodzielną działalność gospodarczą, nie obejmuje natomiast samego zbycia towarów, jak sprzedaż zapasu produktów. Jak wskazuje Trybunał, stwierdzenie, że nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części w rozumieniu art. 19 Dyrektywy 112, wymaga, by całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej. W wyroku tym Trybunał wywiódł, że jeżeli działalność gospodarcza tego nie wymaga, przedmiotem zbycia nie muszą być wszystkie składniki z nią związane, aby czynność ta wyłączona była z opodatkowania na podstawie art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy.

W kontekście uregulowań wspólnotowych oraz orzecznictwa TSUE należy wskazać, że nie ma podstaw do przyjęcia, że tylko przeniesienie wszystkich składników materialnych i niematerialnych jest okolicznością decydującą o uznaniu danego zespołu składników materialnych i niematerialnych za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, ponieważ jeśli dany zespół składników będzie zdolny do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej, to spełnione zostaną przesłanki pozwalające uznać, z punktu widzenia charakteru prowadzonej działalności, że doszło do wydzielenia zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Mając na uwadze powyższe orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej należy stwierdzić, że zawarta w art. 2 pkt 27e ustawy definicja legalna zorganizowanej części przedsiębiorstwa musi być interpretowana przez pryzmat treści art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE i w powiązaniu z rozumieniem pojęcia „przekazania całości lub części majątku”, wyłożonym przez Trybunał w ww. orzeczeniu. Trybunał Sprawiedliwości główny nacisk kładzie na badanie konkretnego przypadku, dopuszczając w pewnych przypadkach zbycie samych składników rzeczowych.

Ponadto, w wyroku z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I FSK 1586/11 NSA zauważył, że: „Sam tylko fakt wyłączenia jakiegokolwiek składnika majątku nie pozwala na stwierdzenie, że już z tego powodu przedmiotem zbycia nie jest zorganizowana część przedsiębiorstwa, bowiem decydującą jest okoliczność, czy przy użyciu tej części można samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. (…) Jeśli wyłączenie określonego składnika nie pozbawi wydzielonego kompleksu majątkowego cech przedsiębiorstwa bądź jego zorganizowanej części, to zbycie w takiej postaci nie podlega podatkowi od towarów i usług”.

Oznacza to, że zespół składników materialnych i niematerialnych pozwala z uwagi na swoje zorganizowanie, infrastrukturę itp. na prowadzenie określonej działalności gospodarczej. Podkreśla się przy tym, że możliwość stanowienia przez ten zespół składników niezależnego przedsiębiorstwa samodzielnie realizującego zadania gospodarcze powinna mieć wymiar rzeczywisty, a nie jedynie potencjalny. Oznacza to, że majątek ten powinien stanowić już u zbywcy zorganizowany zespół składników gotowych realizować określone zadania gospodarcze jako samodzielne przedsiębiorstwo, a po jego zbyciu możliwe musi być kontynuowanie działalności gospodarczej przez nabywcę przedsiębiorstwa.

O tym, czy nastąpiło zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik obowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności.

Z opisu sprawy wynika, że:

·   Jest Pani czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług.

·   Prowadzi Pani biuro rachunkowe jako osoba fizyczna (IDG) oraz zamierza Pani w 2027 r. sprzedać biuro rachunkowe jako zorganizowaną część przedsiębiorstwa (ZCP), obejmującą m.in. pracowników, istniejące umowy, wyposażenie, zobowiązania, należności, licencje, księgi i dokumenty związane z IDG. Nabywca będzie w dalszym ciągu prowadził biuro rachunkowe. Umowa wstępna będzie podpisana w roku 2026.

·   Sprzedaż nastąpi w 2027 r., po zmianie formy opodatkowania na ryczałt.

·   W wyniku zawartej umowy sprzedaży planuje się przenieść na kupującego ogół praw i obowiązków Sprzedającego wynikających z umów wchodzących w skład majątku Zorganizowanej Części Przedsiębiorstwa wymienionych w załącznikach do umowy ze skutkiem na dzień 15 stycznia 2027 r. W ramach zawartej umowy nie planuje się dokonać sprzedaży nieruchomości

·   Po sprzedaży biura nie zlikwiduje Pani IDG, istnieje taka możliwość, że będzie Pani świadczyła usługi dla nabywcy biura (ZCP) oraz dla innych osób, pod warunkiem, że nie naruszy to zapisu umowy o zakazie konkurencji.

·   Z dniem przekazania przejdą na kupującego korzyści i ciężary związane ze Zorganizowaną Częścią Przedsiębiorstwa. Wartość rynkową ZCP strony ustaliły na kwotę (...) zł, z czego kwota (...) zł stanowi łączną wartość składników majątkowych i wartości niematerialnych i prawnych wchodzących w skład Zorganizowanej Części Przedsiębiorstwa – wyposażenie (wg. zestawienia do umowy). Pozostała wartość transakcji stanowi wartość rynkowa ZCP.

·   Nie prowadzi Pani działalności gospodarczej w żadnym innym zakresie. Biuro rachunkowe stanowi jedyny, wyłączny i całkowity przedmiot Pani działalności gospodarczej.

·   Na moment sprzedaży przedmiotu transakcji (składników niematerialnych i materialnych), przedmiot transakcji będzie spełniał definicję przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego. Będzie to kompletny, zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych, funkcjonalnie powiązanych i przeznaczonych do nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej w postaci biura rachunkowego.

·   Przedmiotem sprzedaży będą wszystkie składniki materialne i niematerialne tworzące strukturę biura rachunkowego, przy wykorzystaniu których prowadzę działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, kadr, płac. W skład przedmiotu transakcji wejdą w szczególności:

·   Składniki niematerialne: prawa i obowiązki wynikające z umów o świadczenie usług księgowych z aktualnymi klientami biura, autorskie prawa majątkowe do baz danych klientów, know-how, procedury wewnętrzne i metodologie pracy, prawo do nazwy i marki biura, baza kontaktowa do kontrahentów oraz prawa do domeny internetowej i kont poczty elektronicznej.

·   Składniki materialne: wyposażenie biurowe (meble, biurka, fotele), sprzęt komputerowy (serwer, komputery stacjonarne, laptopy), urządzenia peryferyjne (drukarki, skanery), a także prawa wynikające z licencji na oprogramowanie finansowo-księgowe i kadrowe (o ile umowy licencyjne zezwalają na ich transfer).

·   Na moment sprzedaży przedmiotu transakcji (składników niematerialnych i materialnych), przedmiot transakcji będzie spełniał definicję przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego. Będzie to kompletny, zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych, funkcjonalnie powiązanych i przeznaczonych do nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej w postaci biura rachunkowego.

·   Przedmiot sprzedaży obejmuje wszystkie składniki materialne i niematerialne przypisane do tej działalności, które są niezbędne do jej prowadzenia. Z transakcji nie są wyłączane żadne istotne elementy, które mogłyby zaburzyć funkcjonalność lub integralność biura rachunkowego.

·   Zobowiązania handlowe nie będą elementem sprzedaży. Zostaną one w całości uregulowane przez Panią do dnia zamknięcia transakcji. Wyłączenie zobowiązań ma charakter czysto rozliczeniowy pomiędzy stronami i w żaden sposób nie wpływa na zdolność zbywanego zespołu składników do samodzielnego funkcjonowania na rynku.

·   Zbywany zespół składników jest w pełni niezbędny i wystarczający do samodzielnego kontynuowania działalności. Kupujący nie będzie musiał angażować innych, zewnętrznych składników majątku. Jedynymi działaniami prawno-faktycznymi, do których Kupujący będzie zobowiązany, są standardowe czynności o charakterze formalno-technicznym (np. formalne zawarcie aneksów trójstronnych z klientami biura w celu wejścia w prawa i obowiązki wynikające z umów, zarejestrowanie baz danych, konfiguracja dostępów do systemów IT).

·   Po dokonaniu planowanej transakcji sprzedaży Zorganizowanej Części Przedsiębiorstwa (ZCP) nadal będzie Pani prowadziła działalność gospodarczą.

Zakres działalności i różnice

·  Zakres usług: Działalność nadal będzie prowadzona w zakresie świadczenia usług księgowych i rachunkowych, wynajmu i zarządzania.

·  Skala działalności: Nowa działalność będzie różniła się od dotychczasowej skalą oraz strukturą organizacyjną.

·  Brak zatrudnienia: Usługi będą świadczone osobiście, bez zatrudniania pracowników (w przeciwieństwie do modelu sprzedawanego ZCP).

·  Nowa baza klientów: Obsługa dotychczasowych kontrahentów zostanie zakończona, a działalność będzie rozwijana w oparciu o całkowicie nowych klientów.

·  Ograniczenie techniczne: Sprzedaży podlega dotychczasowe wyposażenie oraz baza klientów, zatem nowa działalność będzie budowana od podstaw organizacyjnych.

Fakt, że po transakcji nadal będzie Pani świadczyć usługi księgowe, nie oznacza kontynuacji działalności zbywanego ZCP. Nowa działalność będzie miała całkowicie odrębny charakter pod względem funkcjonalnym i organizacyjnym:

1. Nowy potencjał ludzki (Brak transferu wiedzy): Dotychczasowe biuro funkcjonowało w oparciu o strukturę pracowniczą (wiedza i praca zatrudnionych osób), która w całości przechodzi pod zarząd Nabywcy (np. w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy). Pani nowa działalność będzie prowadzona wyłącznie osobiście, co diametralnie zmienia jej model biznesowy i ogranicza moc przerobową do mikroskali.

2. Całkowite zerwanie więzi gospodarczych: Zbywa Pani 100% dotychczasowej bazy klientów. Nie będzie Pani świadczyć usług na rzecz żadnego z dotychczasowych kontrahentów. Nowi klienci będą pozyskiwani od zera, na wolnym rynku.

3. Nowa infrastruktura: Wraz z ZCP zbywa Pani całe wyposażenie biurowe i infrastrukturę techniczną służącą do obsługi dotychczasowego wolumenu klientów. Nową działalność zorganizuje Pani w oparciu o nowe, własne, minimalne nakłady techniczne (np. pojedynczy laptop).

4. Zbywany zespół składników stanowił autonomiczną i kompletną całość gospodarczą (ZCP). Pani dalsza działalność nie stanowi „zatrzymania” części potencjału sprzedawanego biura, lecz rozpoczęcie nowej, jednoosobowej formy aktywności zawodowej, w oderwaniu od struktury organizacyjnej, którą przejmuje Nabywca.

·   Nabywca ZCP prowadzi działalność gospodarczą w zakresie 69.20.Z. DZIAŁALNOŚĆ RACHUNKOWO-KSIĘGOWA; DORADZTWO PODATKOWE.

·   Przedmiot sprzedaży w momencie transakcji będzie posiadał pełną autonomiczną zdolność do działania jako niezależne przedsiębiorstwo. Nabywca będzie miał faktyczną, prawną i techniczną możliwość natychmiastowego i nieprzerwanego kontynuowania działalności biura rachunkowego w oparciu o nabyte składniki, zachowując ciągłość obsługi obecnych klientów (tzw. przejęcie działalności „z marszu”).

·   Nabywca będzie miał pełną możliwość kontynuowania działalności wyłącznie w oparciu o nabyte składniki. Kupujący nie będzie musiał angażować żadnych dodatkowych, istotnych składników majątkowych spoza transakcji. Ewentualne działania o charakterze prawnym lub faktycznym (np. podpisanie cesji umów z klientami czy aneksów na dostawę mediów/oprogramowania) to standardowe, techniczne procedury transferu biznesu, które nie stanowią o braku kompletności zbywanego przedsiębiorstwa.

Przy tak przedstawionym opisie zdarzenia przyszłego, Pani wątpliwość dotyczy ustalenia, czy opisana powyżej transakcja stanowi transakcję zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, która zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Jak już wskazano, zorganizowana część przedsiębiorstwa nie jest dowolnym zbiorem składników majątkowych (materialnych i niematerialnych) wchodzących w skład przedsiębiorstwa, ale wyodrębnionym organizacyjnie, finansowo i funkcjonalnie zespołem tych składników, zdolnym do bycia oddzielnym przedsiębiorstwem, samodzielnie realizującym określone zadania gospodarcze. Przy czym, jak wynika z treści art. 2 pkt 27e ustawy, organizacyjne i finansowe wyodrębnienie musi występować w ramach istniejącego przedsiębiorstwa. Nie jest wystarczające, aby zbywane składniki majątkowe utworzyły przedsiębiorstwo u nabywcy – muszą one stanowić zorganizowaną część przedsiębiorstwa u zbywcy. Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą zatem składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich, by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego. Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych powyżej przesłanek wyklucza uznanie zespołu składników majątkowych przedsiębiorstwa za jego zorganizowaną część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.

Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług okolicznością determinującą możliwość wyłączenia, na mocy art. 6 pkt 1 ustawy, stosowania przepisów ustawy do czynności zbycia określonego zespołu składników niematerialnych i materialnych, jest takie ich zorganizowanie, żeby wspomniany zespół mógł służyć do prowadzenia działalności gospodarczej. Zespół składników materialnych i niematerialnych obejmować powinien elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa. Aby zatem przepisy ustawy nie miały zastosowania do zbywanego mienia, musi ono obiektywnie oceniając – posiadać potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy. Składniki majątkowe materialne i niematerialne wchodzące w jego skład muszą zatem umożliwić nabywcy podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego przedsiębiorstwa.

Natomiast, zbycie przedsiębiorstwa ma miejsce wówczas, gdy cały majątek przedsiębiorstwa przechodzi na własność jednego nabywcy, który kontynuuje działalność gospodarczą zbywcy. O tym, czy doszło do wyodrębnienia przedsiębiorstwa, decyduje zakres zbywanego majątku, zakres praw i zobowiązań; ponadto, decydujące jest to, aby w zbywanym przedsiębiorstwie zachowane zostały funkcjonalne związki pomiędzy poszczególnymi składnikami, umożliwiające kontynuowanie określonej działalności gospodarczej.

W tym miejscu należy zauważyć, że w praktyce obrotu gospodarczego zdarzają się sytuacje, w których niektóre elementy przedsiębiorstwa podlegają wyłączeniu z transakcji sprzedaży. Jednak nawet w takim przypadku, składniki materialne i niematerialne wchodzące w skład przedsiębiorstwa powinny pozostawać ze sobą we wzajemnych relacjach w taki sposób, by można było o nich mówić jako o zespole, a nie tylko zbiorze pewnych elementów. Decydujące zatem jest to, aby w zbywanym majątku zachowane zostały funkcjonalne związki pomiędzy poszczególnymi składnikami w sposób umożliwiający kontynuowanie określonej działalności.

Zaznaczyć jednak należy, że jak wynika z powołanego art. 55² Kodeksu cywilnego, strony (poza wyłączeniami wynikającymi z przepisów szczególnych) mają pozostawioną swobodę co do tego, jakie elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa objąć przedmiotem czynności prawnej, z tym że swoboda w wyłączeniu poszczególnych składników nie może iść tak daleko, aby zakres wyłączeń przekreślił istotę przedsiębiorstwa (art. 55¹ Kodeksu cywilnego). Dlatego też zbycie przedsiębiorstwa powinno obejmować co najmniej te składniki, które determinują funkcje spełniane przez przedsiębiorstwa.

Wskazać należy, że zbycie przedsiębiorstwa ma miejsce wówczas, gdy majątek przedsiębiorstwa przechodzi na własność jednego nabywcy, który kontynuuje działalność gospodarczą zbywcy. O tym czy doszło do wyodrębnienia przedsiębiorstwa decyduje pełen zakres przekazanego majątku, praw i zobowiązań, wyodrębnienie to musi dotyczyć przedsiębiorstwa jako całości. Nie może ono obejmować dowolnej części danego przedsiębiorstwa, żeby można było uznać, że doszło do powstania zespołu składników, które mogłyby stanowić niezależne przedsiębiorstwo. Wyłączenie z transakcji zbycia istotnych elementów przedsiębiorstwa powoduje, że mamy do czynienia ze sprzedażą sumy składników majątkowych, a nie ze sprzedażą przedsiębiorstwa. Natomiast jeśli wyłączone od zbycia składniki przedsiębiorstwa nie mają istotnego znaczenia dla funkcjonowania przedsiębiorstwa jako takiego, czynność będzie na gruncie VAT uznana za sprzedaż przedsiębiorstwa, chociaż nie objęła ona wszystkich jego składników. Zakres ewentualnych wyłączeń ograniczony jest do głównej „substancji” przedsiębiorstwa. Przyjmuje się zatem, że z transakcji dotyczącej zbycia przedsiębiorstwa można wyłączyć jedynie te elementy, które nie stanowią jego kluczowych i najistotniejszych składników, bez wpływu na jego status. W przypadku bowiem wyłączenia z przedmiotu transakcji elementów przedmiotowo istotnych dla tego przedsiębiorstwa, traci ono swój byt.

Zatem, skoro:

·   Przedmiot sprzedaży w momencie transakcji będzie posiadał pełną autonomiczną zdolność do działania jako niezależne przedsiębiorstwo. Nabywca będzie miał faktyczną, prawną i techniczną możliwość natychmiastowego i nieprzerwanego kontynuowania działalności biura rachunkowego w oparciu o nabyte składniki, zachowując ciągłość obsługi obecnych klientów (tzw. przejęcie działalności „z marszu”);

·   Nabywca będzie miał pełną możliwość kontynuowania działalności wyłącznie w oparciu o nabyte składniki. Kupujący nie będzie musiał angażować żadnych dodatkowych, istotnych składników majątkowych spoza transakcji. Ewentualne działania o charakterze prawnym lub faktycznym (np. podpisanie cesji umów z klientami czy aneksów na dostawę mediów/oprogramowania) to standardowe, techniczne procedury transferu biznesu, które nie stanowią o braku kompletności zbywanego przedsiębiorstwa;

·   Przedmiotem sprzedaży będą wszystkie składniki materialne i niematerialne tworzące strukturę biura rachunkowego, przy wykorzystaniu których prowadzi Pani działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, kadr, płac;

·   Na moment sprzedaży przedmiotu transakcji (składników niematerialnych i materialnych), przedmiot transakcji będzie spełniał definicję przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego. Będzie to kompletny, zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych, funkcjonalnie powiązanych i przeznaczonych do nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej w postaci biura rachunkowego;

·   Przedmiot sprzedaży obejmuje wszystkie składniki materialne i niematerialne przypisane do tej działalności, które są niezbędne do jej prowadzenia. Z transakcji nie są wyłączane żadne istotne elementy, które mogłyby zaburzyć funkcjonalność lub integralność biura rachunkowego;

·   Zbywany zespół składników jest w pełni niezbędny i wystarczający do samodzielnego kontynuowania działalności. Kupujący nie będzie musiał angażować innych, zewnętrznych składników majątku. Jedynymi działaniami prawno-faktycznymi, do których Kupujący będzie zobowiązany, są standardowe czynności o charakterze formalno-technicznym (np. formalne zawarcie aneksów trójstronnych z klientami biura w celu wejścia w prawa i obowiązki wynikające z umów, zarejestrowanie baz danych, konfiguracja dostępów do systemów IT);

– to należy stwierdzić, że sprzedaż zespołu składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia ww. działalności gospodarczej, będzie wyłączona z opodatkowania VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy, jako przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego, pozwalające na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej w zakresie, w jakim była realizowana w Pani przedsiębiorstwie.

Podsumowanie

Opisana powyżej transakcja stanowi transakcję zbycia przedsiębiorstwa, która – zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy – jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji Pani stanowisko, zgodnie z którym transakcja ta nie podlega opodatkowaniu, a sprzedawca nie dolicza VAT-u do ceny sprzedaży uznaję za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Ponadto, zauważyć należy, że w myśl art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Panią w złożonym wniosku. Należy zatem zaznaczyć, że wydając przedmiotową interpretację oparłem się na informacji, że: „(…) przedmiot sprzedaży obejmuje wszystkie składniki materialne i niematerialne przypisane do tej działalności, które są niezbędne do jej prowadzenia. Z transakcji nie są wyłączane żadne istotne elementy, które mogłyby zaburzyć funkcjonalność lub integralność biura rachunkowego” oraz „(…) przedmiot sprzedaży w momencie transakcji będzie posiadał pełną autonomiczną zdolność do działania jako niezależne przedsiębiorstwo. Nabywca będzie miał faktyczną, prawną i techniczną możliwość natychmiastowego i nieprzerwanego kontynuowania działalności biura rachunkowego w oparciu o nabyte składniki, zachowując ciągłość obsługi obecnych klientów (tzw. przejęcie działalności „z marszu”)”. Zatem, należy zaznaczyć, że wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego.

W konsekwencji w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan faktyczny, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

W myśl art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa:

W interpretacji udzielono odpowiedzi w zakresie zadanego pytania i przedstawionego stanowiska. Inne kwestie nieobjęte pytaniami nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności konieczności wystawienia faktury VAT, a transakcję dokumentuje się na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Niniejsza interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie podatku od towarów i usług, którego dotyczy pytanie oznaczone we wniosku nr 3. W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (pytania oznaczone nr 1-2) zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·   w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·   w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.