0112-KDIL1-1.4012.534.2026.2.EK

Interpretacja indywidualna2026-09-17Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Zastosowanie zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy dla dostawy udziału w budynku pawilonu wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu.

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:

·      prawidłowe w zakresie zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy dla dostawy posiadanych udziałów w budynku pawilonu położonym przy ul. a 1D w B wraz z posiadanymi udziałami w prawie wieczystego użytkowania gruntu, na którym ten budynek się znajduje, oraz

·      nieprawidłowe w zakresie zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy dla dostawy posiadanych udziałów w „pozostałych” budynkach pawilonów położonych w B wraz z posiadanymi udziałami w prawie wieczystego użytkowania gruntów, na których te budynki się znajdują.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

19 czerwca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 19 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie podatkowych skutków sprzedaży udziałów w budynkach pawilonów wraz z udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntów, na których te budynki się znajdują. Uzupełniła go Pani pismem z 17 sierpnia 2026 r. (wpływ 17 sierpnia 2026 r.) oraz wpłaciła Pani dodatkową opłatę od wniosku – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawczymi nie prowadzi działalności gospodarczej.

W latach 80. Wnioskodawczyni, we własnym zakresie (systemem gospodarczym) i z własnych środków finansowych, wybudowała budynek pawilonu na gruncie stanowiącym własność Gminy. Grunt pod budowę pawilonów został wydzierżawiony od (…) na podstawie umów zawartych w latach 80. i od tego czasu posiada udział w pawilonie.

W 2000 r. Wnioskodawczyni wraz z ośmioma osobami zgłosiła do Gminy żądanie oddania nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem własności budynków (pawilonów). Ponieważ Gmina odmówiła zrealizowania żądania, Wnioskodawczyni wraz z ośmioma osobami złożyła pozew do Sądu Rejonowego. Ostatecznym wyrokiem z kwietnia 2009 r., sygn. akt (…) Sąd Rejonowy zobowiązał Gminę do złożenia oświadczenia woli, zgodnie z którym Gmina oddaje na jej rzecz, posiadaczki pawilonu przy ul. a 1D na okres 99 lat w użytkowanie wieczyste udział w wysokości (…) w działkach gruntu: nr 1-2/15 o pow. (..) m2, nr 1-2/8 o pow. (…) m2, nr 1-2/9 o pow. (…) m2, nr 1-2/10 o pow. (…) m2, nr 1-2/11 o pow. (…) m2, nr 1-2/12 o pow. (…) m2, tj. o łącznej pow. (…) m2, położonych w przy ul. c 2D, 2E, 2F, 2G, 2H oraz przy ul. a 1A, 1B, 1C, 1D, 1E, oraz nieodpłatnie przenosi udział w wysokości (…) we własności posadowionych na tych działkach budynków (tj. pawilonów).

Zgodnie z aktualnym wpisem do księgi wieczystej:

a)  KW (…) – działka oznaczona numerem 2/8 przy ul. c 2H stanowi inne tereny zabudowane budynkiem handlowo-usługowym;

b)  KW (…) – działka oznaczona numerem 2/10 przy ul. a 1A stanowi inne tereny zabudowane budynkiem handlowo-usługowym;

c)  KW (…) – działka oznaczona numerem 2/11 przy ul. a 1C stanowi inne tereny zabudowane budynkiem handlowo-usługowym;

d)  KW (…) – działka oznaczona numerem 2/12 przy ul. a 1E stanowi inne tereny zabudowane budynkiem handlowo-usługowym;

e)  KW (…) – działka oznaczona numerem 2/23 przy ul. c 2E stanowi inne tereny zabudowane budynkiem handlowo-usługowym;

f)   KW (…) – działka oznaczona numerem 2/28 przy ul. c 2D, 2F, 2G i przy ul. a 1B i 1D stanowi inne tereny zabudowane budynkiem handlowo-usługowym i pozostałymi budynkami niemieszkalnymi.

Wnioskodawczyni wynajmuje posiadany pawilon przy ul. a 1D osobom trzecim od ok. 1992-1993 r.

Wnioskodawczyni wraz z pozostałymi ośmioma współużytkownikami wieczystymi gruntów, będącymi jednocześnie współudziałowcami we własności pawilonów, zamierza sprzedać posiadany pawilon i udział posiadany we własności pozostałych pawilonów oraz udział posiadany w prawie użytkowania wieczystego gruntów.

Wnioskodawczyni wraz z pozostałymi współudziałowcami prowadzi rozmowy z deweloperem (dalej: Kupująca Spółka), których celem jest zawarcie umowy sprzedaży przedmiotowych udziałów w gruncie i pawilonach w zamian za wybudowanie przez Kupującą Spółkę lokali niemieszkalnych (usługowych) w nowo wybudowanym budynku mieszkalno-usługowym.

Zgodnie z Projektem przedwstępnej umowy sprzedaży Wnioskodawczyni (zwana w Projekcie jako Sprzedający 4) ma złożyć m.in. oświadczenie o następującej treści: „… zobowiązuję się sprzedać do dnia ... lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia spełnienia się łącznie wszystkich warunków, o których mowa w ust. 11, Kupującej Spółce, za łączną cenę … netto powiększoną o należny podatek VAT … (cena brutto) … na którą składają się niżej wskazane kwoty:

-     … tytułem nabycia zabudowanej działki gruntu nr … ,

-     … tytułem nabycia niezabudowanej działki gruntu … .

Projekt przedwstępnej umowy sprzedaży zawiera zapis o treści: „Strony postanawiają, że łączna cena sprzedaży (...) zostanie w całości zapłacona przez Kupującą Spółkę poprzez wzajemną kompensatę roszczenia o zapłatę ceny, (...) z roszczeniem o zapłatę zaliczki i zadatku na poczet lokali usługowych, zgodnie z treścią § 4”. Natomiast z proponowanej treści § 4 wynika, że „Kupująca Spółka oświadcza, iż na nieruchomościach, będących przedmiotem niniejszej umowy realizować będzie przedsięwzięcie deweloperskie, polegające na budowie wielorodzinnego budynku mieszkalno-usługowego wraz z zagospodarowaniem terenu, w którym to budynku znajdować się będą lokale usługowe opisane w ust. 2 (...).”. Stosownie do ust. 2 (§ 4 ww. projektu umowy) Strony postanawiają, że w przyrzeczonej umowie sprzedaży złożą oświadczenia, na podstawie których:

-     Kupująca Spółka zobowiązuje się, że na działkach: 2/5, 2/21, 2/8, 2/10, 2/11, 2/12, 2/23, 2/25, 2/28 wybuduje w terminie do dnia (...) wielorodzinny budynek mieszkalno-usługowy, w którym na pierwszej kondygnacji nadziemnej wyodrębniony zostanie m.in. lokal niemieszkalny o powierzchni … m2, który to lokal (wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej oraz udziałami w pozostałych nieruchomościach będących przedmiotem niniejszej umowy) Kupująca Spółka zobowiązana będzie sprzedać na rzecz Wnioskodawcy za cenę netto zł (powiększoną o należny podatek VAT).

W dalszej treści ww. Projektu umowy zapisano, że Wnioskodawczyni (Sprzedający 4) zobowiązuje się do nabycia lokalu 4 na warunkach i za cenę wskazaną w niniejszym akcie, przy czym cena za lokal będzie płatna w następujący sposób: zadatek w wysokości 50% ceny lokalu oraz zaliczka w wysokości 50% ceny lokalu płatna będzie przy zawarciu przyrzeczonej umowie sprzedaży gruntu, o którym mowa wyżej, poprzez wzajemną kompensatę.

Ponadto w Projekcie przedwstępnej umowy sprzedaży Kupująca Spółka zawarła następujące oświadczenia, jakie ma złożyć Wnioskodawczyni:

a)  „Sprzedający 4 oświadcza, że jest/nie jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT) w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług”;

b)  „Strony, w zakresie w jakim są podatnikami VAT, złożą w umowie przyrzeczonej oświadczenie w przedmiocie rezygnacji ze zwolnienia z VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku od towarów i usług i wobec tego czynność sprzedaży objęta niniejszym aktem jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług (VAT)”.

Wnioskodawczyni nie jest czynnym podatnikiem VAT.

Przez ostatnie 2 lata Wnioskodawczyni nie ponosiła wydatków na ulepszenie posiadanego pawilonu przy ul. a 1D w B, ani pozostałych pawilonów, w których posiada udziały w ich własności, w rozumieniu przepisów podatku dochodowego od osób fizycznych. Również pozostali współudziałowcy we własności pawilonów nie ponosili takich wydatków przez ostatnie 2 lata.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu sprawy

1.

Wnioskodawczyni nigdy nie była zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT.

2.

Fragment opisu stanu przyszłego, cyt.: „(…)”.

3.

Pawilon położony przy ul. a 1D w B znajduje się na działce 2/28 i jest we współposiadaniu przez Wnioskodawczynię i pozostałe osoby (nie jest to prawo współwłasności ani prawo własności tylko posiadanie).

Zgodnie z wpisem do księgi wieczystej KW (…) w Dziale II „Własność – właściciele – wpisy dotyczące użytkowania wieczystego i własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość” wpisani są:

·      Wnioskodawczyni – udział wynosi (…);

·      AA – udział wynosi (…);

·      BB – udział wynosi (…);

·      CC – udział wynosi (…);

·      DD – udział wynosi (…);

·      ED – udział wynosi (…);

·      FF – udział wynosi (…);

·      GG – udział wynosi (…).

4.

Pawilon został wybudowany w celu prowadzenia w nim działalności gospodarczej przez Wnioskodawczynię. Od (…) stycznia 1986 r. do (…) maja 1992 r. Wnioskodawczyni prowadziła w nim działalność gospodarczą w zakresie handlu odzieżą. Od 1992 r. (do teraz) pawilon wynajmowany jest osobom trzecim.

5.

O ile Wnioskodawczyni pamięta, to w związku z oddaniem na jej rzecz w użytkowanie wieczyste udziału w działkach będących przedmiotem sprzedaży Gmina prawdopodobnie wystawiła fakturę VAT, w której wykazała podatek naliczony; Wnioskodawczyni nie odliczyła podatku VAT naliczonego wykazanego w tej fakturze, ponieważ nie była zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku VAT.

6.

Oprócz sprzedaży udziałów we współposiadaniu pawilonu przy ul. a 1D wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki nr 2/28 w B, przedmiotem sprzedaży będą:

a)  udziały we współposiadaniu pawilonów położonych w B wraz z udziałami w prawie wieczystego użytkowania działki 2/28:

-     przy ul. c 2D, 2F i 2G,

-     przy ul. a 1B;

b)  udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/8 przy ul. c 2H;

c)  udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/10 przy ul. a 1A;

d)  udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/11 przy ul. a 1C;

e)  udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/12 przy ul. a 1E;

f)   udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/23 przy ul. c 2E.

7. i 8.

Wnioskodawczyni udział w posiadanym pawilonie przy ul. a 1D, jak i udział w wieczystym użytkowaniu działki 2/28, wykorzystywała w swojej działalności gospodarczej, po zakończeniu której wynajmuje przedmiotowy pawilon osobom trzecim.

Natomiast udziały w pawilonach położonych w B:

a)  przy ul. a 1B i przy ul. c 2D, 2G i 2F oraz w prawie wieczystego użytkowania gruntu, tj. działki 2/28;

b)  przy ul. c 2H oraz w prawie wieczystego użytkowania działki 2/8;

c)  przy ul. a 1A oraz w prawie wieczystego użytkowania działki 2/10;

d)  przy ul. a 1C oraz w prawie wieczystego użytkowania działki 2/11;

e)  przy ul. a 1E oraz w prawie wieczystego użytkowania działki 2/12;

f)   przy ul. c 2E oraz w prawie wieczystego użytkowania działki 2/23

-     nigdy nie były i nie są wykorzystywane przez Wnioskodawczynię w jakikolwiek sposób.

W tym przypadku z pawilonów oraz z prawa wieczystego użytkowania gruntu korzystają te osoby, które są posiadaczami samoistnymi tych pawilonów zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego z kwietnia 2009 r., sygn. akt (…), tj.:

a)  pawilon przy ul. c 2H wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/8, wykorzystywany jest przez jego posiadacza samoistnego HD, która użyczyła ten pawilon w 2018 r. ojcu w celu wynajęcia go przez ojca osobom trzecim;

b)  przy ul. a 1A wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/10, wykorzystywany jest przez jego posiadacza samoistnego CC, który wykorzystywał ten pawilon w swojej działalności do ok. 2022-2023 r.;

c)  przy ul. a 1C wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/11, wykorzystywany był przez jego posiadacza samoistnego II, który wynajmował ten pawilon osobom trzecim do ok. 2023-2024 r.,

d)  przy ul. a 1E wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/12, wykorzystywany jest przez jego posiadacza samoistnego GG, który wykorzystywał pawilon w swojej działalności gospodarczej, a po jej zakończeniu wynajmuje osobom trzecim;

e)  pawilon przy ul. c 2D (tj. udział w tym pawilonie) wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania gruntu, tj. działki 2/28, wykorzystywany był przez jego posiadacza samoistnego Panią A w działalności gospodarczej, po zakończeniu której wynajmuje pawilon osobom trzecim;

f)   przy ul. c 2E wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/23, wykorzystywany jest przez jego posiadacza samoistnego BB, który wykorzystuje go w swojej działalności gospodarczej;

g)  pawilony: przy ul. a 1B i ul. c 2F i 2G (tj. udziały w tych pawilonach) są w posiadaniu Gminy, jako właściciela działki nr 2/28; pawilony po ich wybudowaniu były wykorzystywane w działalności gospodarczej przez pierwszych posiadaczy, a następnie sprzedane osobom trzecim. Obecnie pawilony przy z ul. c 2F i 2G są wynajmowane innym podmiotom gospodarczym, a pawilon przy ul. a 1B od ok. 2-3 lat nie jest wykorzystywany (nie jest użytkowany).

Wnioskodawczyni nie podejmowała jakichkolwiek czynności w celu pozyskania nabywcy udziałów w prawie wieczystego użytkowania ww. działek oraz pawilonów. Inicjatywę w celu pozyskania nabywcy podjął mąż Wnioskodawczyni, który z własnej inicjatywy zgłosił się do dewelopera z zapytaniem, czy byłby zainteresowany nabyciem przedmiotowych pawilonów i prawa użytkowania wieczystego gruntów od wszystkich współposiadaczy.

Wnioskodawczyni nie podejmowała jakichkolwiek działań marketingowych, nie umieszczała ogłoszeń o sprzedaży w środkach masowego przekazu, tj. w sieci internetowej, prasie, radiu i telewizji.

Pozostałe pawilony, w których Wnioskodawczyni ma udziały w ich współposiadaniu oraz udziały w prawie wieczystego użytkowania działek, tj. pawilon:

a)  przy ul. a 1B i przy ul. c 2D, 2G i 2F wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania gruntu, tj. działki 2/28;

b)  przy ul. c 2H wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/8;

c)  przy ul. a 1A wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/10;

d)  przy ul. a 1C wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/11;

e)  przy ul. a 1E wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/12;

f)   przy ul. c 2E wraz z prawem wieczystego użytkowania działki 2/23

-     nie były i nie są udostępniane przez Wnioskodawczynię osobom trzecim na podstawie umowy najmu, dzierżawy ani innej umowy o podobnym charakterze.

Jak wskazano powyżej pozostałe pawilony, w których Wnioskodawczyni posiada udziały we współposiadaniu i udział w prawie wieczystego użytkowania ww. działek, były i są wykorzystywane przez ich posiadaczy samoistnych zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego, Wydział (...) z kwietnia 2009 r., sygn. akt (…).

Pawilon przy ul. a 1D, w którego posiadaniu jest Wnioskodawczyni, stanowi przedmiot wynajmu zgodnie z ostatnio zawartą umową w dniu (…) października 2018 r. Umowa została zawarta na czas nieokreślony z osobą inną niż przyszły nabywca, tj. z osobą fizyczną, która prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą zaewidencjonowaną w CEIDG. Umowa jest odpłatna, tzn. najemca uiszcza co miesiąc czynsz z tytułu najmu. Wnioskodawczyni nie dokumentuje wynajmu fakturą VAT, ponieważ nie jest czynnym podatnikiem podatku VAT, wystawia rachunki uproszczone.

Stroną umowy jest wyłącznie Wnioskodawczyni i Wnioskodawczyni wyłącznie uzyskuje wynagrodzenie z tytułu wynajmu. Współposiadacze pawilonu nie otrzymują wynagrodzenia z tytułu jego wynajmu w związku z czym nie dokumentują wynajmu pawilonu fakturami.

W „Projekcie przedwstępnej umowy sprzedaży” brak jest jakichkolwiek zapisów dotyczących udzielania pełnomocnictw przyszłemu nabywcy lub innym podmiotom do działania w imieniu Wnioskodawczyni w związku z transakcją sprzedaży przedmiotowych nieruchomości, w związku z czym Wnioskodawczyni nie zamierza takich pełnomocnictw udzielać.

Najemcy pawilonu posiadanego przez Wnioskodawczynię, jak również pawilonów w których Wnioskodawczyni posiada udziały we współposiadaniu, nie ponosili nakładów na ulepszenie tych pawilonów, które stanowiłyby co najmniej 30% wartości początkowej przedmiotowych pawilonów.

Na pytanie: Czy posiada Pani inne nieruchomości, poza wskazanymi we wniosku (jakie)?, odpowiedziała Pani: Wnioskodawczyni posiada mieszkanie w B, w którym mieszka wraz z rodziną.

Wnioskodawczyni ok. 7-8 lat wstecz sprzedała działkę rekreacyjną, która stanowiła jej majątek prywatny i nie była wykorzystywana w jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Z tytułu sprzedaży majątku prywatnego Wnioskodawczyni nie dokonała zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R i nie odprowadziła podatku VAT.

Pytanie

Czy w opisanym stanie przyszłym sprzedaż posiadanego pawilonu oraz udziałów we własności pozostałych pawilonów wraz z posiadanymi udziałami w prawie wieczystego użytkowania gruntów, w zamian za nowo wybudowany lokal niemieszkalny, będzie zwolnione z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 43 ust. 10 i art. 29a ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług?

Pani stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawczyni, w opisanym stanie przyszłym, sprzedaż posiadanego pawilonu oraz udziałów we własności pozostałych pawilonów i udziału w prawie wieczystego użytkowania gruntów, w zamian za lokal niemieszkalny, który ma być wybudowany przez Kupującą Spółkę, zwolnione będzie z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 43 ust. 10 i art. 29a ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej jako uVAT).

Stosownie do treści art. 2 pkt 22 uVAT, pod pojęciem „sprzedaży” rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 uVAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 113 ust. 1 uVAT, zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, u którego wartość sprzedaży, z wyłączeniem podatku, nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym kwoty 240.000 zł.

Jednocześnie art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. c) uVAT stanowi, iż zwolnienia, o których mowa powyżej, nie stosuje się do podatników dokonujących dostawy budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 10 lit. a) i b).

Z łącznego odczytania powołanych przepisów wynika, że w przypadku odpłatnego zbycia budynków, budowli lub ich części, bez względu na to czy wartość sprzedaży przekroczy kwotę 240.000 zł czy też jej nie przekroczy, nie stosuje się zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. c) uVAT. Oznacza to, że co do zasady odpłatna dostawa budynków, budowli lub ich części podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w ustawie.

Rozważenia zatem wymaga, czy w niniejszej sprawie do opisanej przyszłej sprzedaży posiadanego pawilonu przy ul. a 1D w B i udziału we własności pozostałych pawilonów oraz udziału w wieczystym użytkowaniu gruntów, zastosowanie znajdzie zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 43 ust. 10 uVAT, a w przypadku prawa użytkowania wieczystego gruntów, zastosowanie znajdzie art. 29a ust. 8 uVAT.

W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10 uVAT, zwalnia się od podatku VAT dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:

a)  dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,

b)  pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Definicję „pierwszego zasiedlenia” zawiera art. 2 pkt 14 uVAT, który stanowi, że pod pojęciem „pierwsze zasiedlenie” rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:

a)  wybudowaniu lub

b)  ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

Aby w niniejszej sprawie doszło do pierwszego zasiedlenia, musi zaistnieć chociaż jedna z poniższych przesłanek, tj.:

·      pawilon musiałby być wybudowany i oddany do używania po raz pierwszy nie później niż 2 lata wstecz, lub

·      w ciągu ostatnich 2 lat musiałby być ulepszony.

Wyjaśnienia wymaga pojęcie „ulepszenie” w rozumieniu przepisów podatku dochodowego.

Zgodnie z art. 22g ust. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli środki trwałe uległy ulepszeniu w wyniku przebudowy, rozbudowy, rekonstrukcji, adaptacji lub modernizacji, wartość początkową tych środków, ustaloną zgodnie z ust. 1, 3-9 i 11-15, powiększa się o sumę wydatków na ich ulepszenie, w tym także o wydatki na nabycie części składowych lub peryferyjnych, których jednostkowa cena nabycia przekracza 10.000 zł. Środki trwałe uważa się za ulepszone, gdy suma wydatków poniesionych na ich przebudowę, rozbudowę, rekonstrukcję, adaptację lub modernizację w danym roku podatkowym przekracza 10.000 zł i wydatki te powodują wzrost wartości użytkowej w stosunku do wartości z dnia przyjęcia środków trwałych do używania, mierzonej w szczególności okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych za pomocą ulepszonych środków trwałych i kosztami ich eksploatacji.

Należy wskazać, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji pojęcia „ulepszenie”. Ponieważ w prawie podatkowym przyjmuje się pierwszeństwo wykładni językowej normy prawnej, to zasadnym jest odwołanie się do definicji słownikowych pojęcia „ulepszenie”.

Zgodnie ze „Słownikiem języka polskiego” (wyd. PWN, Warszawa 1989, t. I-III) pojęcie:

·      „przebudowa” oznacza zmianę istniejącego stanu czegoś na inny, ulepszenie, poprawienie czegoś;

·      „rozbudowa” oznacza powiększenie, rozszerzenie budowli, obszaru już zabudowanego, dobudowywanie nowych elementów, budowanie nowych obiektów;

·      „rekonstrukcja” oznacza odtworzenie czegoś na podstawie dochowanych fragmentów, szczątków, przekazów, form pochodnych itp., zwłaszcza odbudowanie, odtworzenie na takich podstawach zniszczonych, częściowo lub całkowicie, budynków albo dzieł sztuki;

·      „adaptacja” oznacza przystosowanie do innego użytku, przerobienie dla nadania innego charakteru zwłaszcza utworu literackiego, budynku;

·      „modernizacja” oznacza unowocześnienie, uwspółcześnienie czegoś, gdzie unowocześnienie to czynić coś nowoczesnym przystosowywać do współczesności, do teraźniejszości.

Jak wynika z opisu stanu przyszłego Wnioskodawczyni przez ostatnie 2 lata nie ponosiła wydatków na ulepszenie posiadanego pawilonu oraz pawilonów we własności których posiada udziały, tj. nie dokonywała: przebudowy, rozbudowy, rekonstrukcji, adaptacji ani modernizacji. Również pozostali współudziałowcy we własności pawilonów przez ostatnie 2 lata nie ponosili wydatków, o których mowa wyżej. Oznacza to, że nie została spełniona przesłanka „ulepszenia”.

Ponieważ Wnioskodawczyni wybudowała i wykorzystuje posiadany pawilon od lat 80. XX wieku, to należy stwierdzić, że oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne nastąpiło w okresie dłuższym niż 2 lata, w związku z czym również ta przesłanka nie została spełniona.

Należy również wskazać, że ustawodawca w art. 43 ust. 10 uVAT przyznał stronom transakcji, po spełnieniu przesłanek określonych w tym przepisie, prawo do wyboru opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawy budynków, budowli lub ich części, pomimo ustawowego ich zwolnienia w art. 43 ust. 1 pkt 10.

Stosownie do treści art. 43 ust. 10 uVAT, podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:

1)  są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;

2)  złożą:

a)  przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub

b)  w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów

-     zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.

Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że warunkiem rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT jest to, aby obie strony transakcji były zarejestrowane jako podatnicy VAT czynni i złożyły zgodne oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia.

Zatem prawo do zwolnienia nie powoduje samo z siebie, że sprzedaż udziału w prawie wieczystego użytkowania gruntów wraz z udziałem w prawie własności pawilonów powoduje automatycznie opodatkowanie podatkiem VAT przyszłej sprzedaży. Warunkiem koniecznym bowiem jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek, tj.:

·      obie strony transakcji muszą być zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym,

·      obie strony transakcji muszą złożyć zgodne oświadczenie, że rezygnują ze zwolnienia tej transakcji od podatku VAT.

Niespełnienie którejkolwiek z powyższych przesłanek powoduje, że zastosowanie znajduje art. 43 ust. 1 pkt 10 uVAT, co oznacza, że transakcja ta, na mocy prawa, jest zwolniona od opodatkowania podatkiem VAT.

W niniejszej sprawie Wnioskodawczyni nie jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT. W związku z czym nie może skorzystać z prawa do złożenia oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia od podatku VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 uVAT.

Jak wynika z opisu stanu przyszłego:

·      od wybudowania i oddania do użytkowania posiadanego pawilonu i udziału we własności pozostałych pawilonów pierwszemu nabywcy upłynęło więcej niż 2 lata;

·      w ciągu 2 ostatnich lat Wnioskodawczyni nie ponosiła w ogóle wydatków na ulepszenie posiadanego pawilonu oraz pawilonów, w których posiada udziały w ich własności, których to wartość nakładów przekroczyłaby 30% jego wartości początkowej, również pozostali współudziałowcy posiadający udziały we własności pawilonów, nie ponosili takich wydatków przez ostatnie 2 lata.

Ponieważ zostały spełnione przesłanki zwolnienia wymienione w art. 43 ust. 1 pkt 10 uVAT w zw. z art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. c) uVAT, to sprzedaż posiadanego pawilonu przy ul. a 1D w B oraz sprzedaż udziału we własności pozostałych pawilonów w zamian za nowo wybudowany przez Kupującą Spółkę lokal niemieszkalny – będzie zwolniona z mocy prawa z opodatkowania podatkiem VAT.

Jednocześnie należy wskazać, że również prawo wieczystego użytkowania gruntów, stanowiących inne tereny zabudowane budynkiem handlowo-usługowym, będzie korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT.

Zgodnie bowiem z art. 29a ust. 8 uVAT, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli, z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.

Powyższe znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych. Przykładowo w interpretacji nr 0114-KDIP4-2.4012.131.2023.2.MMA z 21 kwietnia 2023 r. Dyrektor KIS stwierdził: „Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa należy stwierdzić, że w odniesieniu do budynku doszło do pierwszego zasiedlenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy i od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży minął okres dłuższy niż dwa lata. Z uwagi na powyższe, dostawa budynku będzie korzystała ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż zostaną spełnione warunki wynikające z tego przepisu. Odpowiednio zwolnieniem tym objęta będzie także dostawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, na którym ww. budynek jest posadowiony, zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy”.

W związku z powyższym Wnioskodawczyni stoi na stanowisku, że przyszła sprzedaż posiadanego pawilonu przy ul. a 1D w B oraz udziału we własności pozostałych pawilonów, jak również przyszła sprzedaż posiadanego udziału w prawie wieczystego użytkowania gruntów, w zamian za nowo wybudowany lokal niemieszkalny, będzie zwolniona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i art. 29a ust. 8 uVAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest:

·      prawidłowe w zakresie zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy dla dostawy posiadanych udziałów w budynku pawilonu położonym przy ul. a 1D w B wraz z posiadanymi udziałami w prawie wieczystego użytkowania gruntu, na którym ten budynek się znajduje, oraz

·      nieprawidłowe w zakresie zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy dla dostawy posiadanych udziałów w „pozostałych” budynkach pawilonów położonych w B wraz z posiadanymi udziałami w prawie wieczystego użytkowania gruntów, na których te budynki się znajdują.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Według art. 2 pkt 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

1)  przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;

2)  wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;

3)  wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;

4)  wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;

5)  ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;

6)  oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;

7)  zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

Przy czym stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Ponadto na mocy art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Dostawa towarów i świadczenie usług na terytorium kraju, co do zasady, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Świadczenie usług na gruncie podatku od towarów i usług ma szersze znaczenie niż świadczenie usług w rozumieniu potocznym. Stosownie do treści powołanych przepisów, każde świadczenie na rzecz osób fizycznych, osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy, uznawane jest na gruncie ustawy za usługę.

Definicja „świadczenia usług” ma więc charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.

Grunt spełnia definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a jego sprzedaż, jak również oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste oraz zbycie prawa użytkowania wieczystego, stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.

Towarem jest także udział w prawie własności. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:

Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:

1)  określone udziały w nieruchomości,

2)  prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,

3)  udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.

Zatem w świetle powołanych powyżej przepisów zbycie nieruchomości (a więc m.in. gruntów, prawa wieczystego użytkowania gruntów, budynków oraz udziałów w nich) traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, która to czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Kwestie dotyczące stosunków cywilnoprawnych między podmiotami, w tym kwestie dotyczące przeniesienia własności nieruchomości, reguluje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), zwana dalej „Kodeksem cywilnym”.

Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego:

Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

W myśl art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego:

Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

Na podstawie art. 603 Kodeksu cywilnego:

Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy.

Według art. 604 Kodeksu cywilnego:

Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

Zatem w przypadku zamiany obie strony przenoszą na siebie wzajemnie własność rzeczy, występując zarówno w charakterze dostawcy, jak i w charakterze nabywcy. Przepis art. 604 Kodeksu cywilnego daje dyspozycję odpowiedniego stosowania do zamiany przepisów o sprzedaży. Umowa zamiany jest umową wzajemną, bardzo zbliżoną do umowy sprzedaży. Różnica w stosunku do umowy sprzedaży polega na tym, że w miejsce świadczenia ceny pojawia się obowiązek drugiej strony przeniesienia własności rzeczy. Ze względu na wzajemny charakter umowy wartość świadczonych rzeczy powinna być ekwiwalentna. Zamiana nieruchomości skutkuje przeniesieniem prawa do rozporządzania zamienianymi nieruchomościami jak właściciel.

Natomiast zgodnie z art. 158 Kodeksu cywilnego:

Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione.

Umowa przeniesienia własności nieruchomości jest więc czynnością cywilnoprawną.

Z uwagi na powyższe przepisy należy stwierdzić, że umowa zamiany towarów na gruncie podatku od towarów i usług jest niczym innym jak dwiema odpłatnymi dostawami towarów.

W konsekwencji przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy zamiany stanowi odpłatną dostawę towaru i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ww. ustawy podlega opodatkowaniu, ponieważ aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów zauważyć należy, że status podatnika podatku od towarów i usług wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia, czy podmiot dokonujący transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą.

W rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.

Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.

Dostawa towarów podlegać więc będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy, mamy do czynienia z podatnikiem podatku od towarów i usług jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.

Na podstawie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE:

„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Jednocześnie w art. 12 ust. 1 lit. b) Dyrektywy 2006/112/WE wskazano, że:

Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi, w szczególności dostawy terenu budowlanego.

W myśl art. 2 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE:

Opodatkowaniu VAT podlegają następujące transakcje: odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze; (…).

Z przytoczonych regulacji prawa wspólnotowego wynika, że podatnikiem podatku od towarów i usług może być każda osoba, która okazjonalnie dokonuje czynności opodatkowanych, przy czym czynności te winny być związane z działalnością zdefiniowaną jako działalność gospodarcza, tj. wszelką działalnością producentów, handlowców i osób świadczących usługi, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie.

Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług w świetle powyższych przepisów jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie – czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Właściwym zatem jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników w przypadku, gdy dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej ani też nie został wykorzystany w trakcie jego posiadania na cele działalności gospodarczej.

W kontekście powyższych rozważań nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej czy zarejestrowanej działalności gospodarczej, a tylko np. wyzbywa się majątku osobistego. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.

Przyjęcie, że dany podmiot sprzedając nieruchomość działa w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą wymaga ustalenia, czy jego działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną). Przejawem zaś takiej aktywności określonej osoby w zakresie obrotu nieruchomościami, która może wskazywać, że jej czynności przybierają formę zorganizowaną może być np.: nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu, czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Przy czym, na tego rodzaju aktywność „gospodarczą” wskazywać musi ciąg powyżej przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie faktu wystąpienia pojedynczych z nich.

Zatem w kwestii podlegania opodatkowaniu sprzedaży udziałów we wskazanych nieruchomościach istotne jest, czy w celu dokonania tej sprzedaży podjęła/podejmie Pani aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producenta, handlowca i usługodawcę w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Skutkowałoby to koniecznością uznania Pani za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od towarów i usług.

Dodatkowo wskazania wymaga, że działalność gospodarcza powinna cechować się stałością, powtarzalnością i niezależnością jej wykonywania, bowiem związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Nie jest natomiast działalnością handlową, a zatem i gospodarczą, sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, czy też prowadzenia działalności, ani też w trakcie posiadania nie został wykorzystany do działalności gospodarczej.

Pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy o VAT, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen v. Dieter Armbrecht), które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.

Ze wskazanych powyżej orzeczeń wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania nieruchomości w ramach majątku osobistego.

Z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów (C-180/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10) wynika, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej. Sama liczba i zakres transakcji sprzedaży nie mogą stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Podobnie – zdaniem Trybunału – okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego.

Inaczej jest natomiast – wyjaśnił Trybunał – w wypadku gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112/WE. Przykładowo podane zostały działania polegające na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych. Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym.

Z opisu sprawy wynika, że:

·      W latach 80. XX w., we własnym zakresie (systemem gospodarczym) i z własnych środków finansowych, wybudowała Pani budynek pawilonu położony przy ul. a 1D w B, na gruncie stanowiącym własność Gminy. Grunt pod budowę pawilonów został wydzierżawiony od (…) na podstawie umów zawartych w latach 80. Pawilon znajduje się na działce nr 2/28.

·      Pawilon przy ul. a 1D w B wybudowała Pani w celu prowadzenia w nim działalności gospodarczej – od (…) stycznia 1986 r. do (…) maja 1992 r. prowadziła Pani w nim działalność gospodarczą w zakresie handlu odzieżą, natomiast od 1992 r. (do teraz) pawilon wynajmowany jest osobom trzecim.

·      Posiada Pani również udziały w innych budynkach pawilonów położonych w B oraz udziały w prawie wieczystego użytkowania gruntów, na których te budynki się znajdują.

·      Pawilon przy ul. a 1D w B jest we współposiadaniu przez Panią i pozostałe osoby (nie jest to prawo współwłasności ani prawo własności tylko posiadanie).

·      Zgodnie z wpisem do księgi wieczystej KW (…) w Dziale II „Własność – właściciele – wpisy dotyczące użytkowania wieczystego i własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość” wpisani są: Pani – udział (…); AA – udział (…); BB – udział (…); CC – udział (…); DD – udział (…); ED – udział (…); FF – udział (…); GG – udział (…).

·      Oprócz sprzedaży udziałów we współposiadaniu budynku pawilonu przy ul. a 1D w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki nr 2/28, przedmiotem sprzedaży będą:

a)  udziały we współposiadaniu pawilonów położonych w B wraz z udziałami w prawie wieczystego użytkowania działki 2/28:

-     przy ul. c 2D, 2F i 2G,

-     przy ul. a 1B;

b)  udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/8 przy ul. c 2H;

c)  udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/10 przy ul. a 1A;

d)  udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/11 przy ul. a 1C;

e)  udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/12 przy ul. a 1E;

f)   udziały we współposiadaniu pawilonu położonego w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania działki 2/23 przy ul. c 2E.

·      Wspólnie z pozostałymi współudziałowcami prowadzi Pani rozmowy ze Spółką (deweloperem), których celem jest zawarcie umowy sprzedaży przedmiotowych udziałów w gruncie i pawilonach w zamian za wybudowanie przez Spółkę lokali niemieszkalnych (usługowych) w nowo wybudowanym budynku mieszkalno-usługowym.

Pani wątpliwości dotyczą ustalenia, czy sprzedaż posiadanych przez Panią udziałów w budynku pawilonu położonego przy ul. a 1D w B oraz udziałów w „pozostałych” budynkach pawilonów położonych w B wraz z posiadanymi udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntów będzie zwolniona od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Odnosząc się do Pani wątpliwości w pierwszej kolejności należy ustalić, czy w odniesieniu do sprzedaży udziałów w przedmiotowych budynkach pawilonów będzie Pani spełniać przesłanki do uznania Pani za podatnika podatku od towarów i usług w zakresie tej czynności.

Uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy.

Jak wyjaśniono wyżej – odwołując się zarówno do treści przepisów ustawy, jak i stanowiska judykatury – w przypadku osób fizycznych, które dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej, należy szczególnie wnikliwie przeanalizować okoliczności, w jakich będzie realizowana transakcja. Co do zasady bowiem osoby fizyczne, które dokonują transakcji w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykluczone są z grona podatników VAT.

Analiza przedstawionego opisu sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prowadzi do wniosku, że w stosunku do sprzedaży przez Panią udziałów w „pozostałych” budynkach pawilonów położonych w B (tj. pawilonach przy ul. c 2D, 2E, 2F, 2G, 2H oraz pawilonach przy ul. a 1A, 1B, 1C, 1E), brak jest przesłanek pozwalających uznać Panią za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy.

Należy wskazać, że w analizowanej sprawie w stosunku do „pozostałych” budynków pawilonów nie podejmowała Pani samodzielnie działań charakterystycznych dla podmiotów profesjonalnie zajmujących się obrotem nieruchomościami.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika bowiem, że:

·      „Pozostałe” budynki pawilonów nigdy nie były i nie są wykorzystywane przez Panią w jakikolwiek sposób. W tym przypadku z pawilonów oraz z prawa wieczystego użytkowania gruntu korzystają te osoby, które są posiadaczami samoistnymi tych budynków zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego.

·      „Pozostałe” budynki pawilonów nie były i nie są udostępniane przez Panią osobom trzecim na podstawie umowy najmu, dzierżawy ani innej umowy o podobnym charakterze.

·      Przez ostatnie 2 lata nie ponosiła Pani wydatków na ulepszenie „pozostałych” budynków pawilonów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

·      Nie podejmowała Pani jakichkolwiek czynności w celu pozyskania nabywcy udziałów w prawie wieczystego użytkowania działek oraz budynków pawilonów. Inicjatywę w celu pozyskania nabywcy podjął Pani mąż, który z własnej inicjatywy zgłosił się do dewelopera z zapytaniem, czy byłby zainteresowany nabyciem przedmiotowych pawilonów i prawa użytkowania wieczystego gruntów od wszystkich współposiadaczy.

·      Nie podejmowała Pani jakichkolwiek działań marketingowych, nie umieszczała ogłoszeń o sprzedaży w środkach masowego przekazu, tj. w sieci internetowej, prasie, radiu i telewizji.

·      W „Projekcie przedwstępnej umowy sprzedaży” brak jest jakichkolwiek zapisów dotyczących udzielania pełnomocnictw przyszłemu nabywcy lub innym podmiotom do działania w Pani imieniu w związku z transakcją sprzedaży przedmiotowych nieruchomości, w związku z czym nie zamierza Pani takich pełnomocnictw udzielać.

W związku z powyższymi okolicznościami należy stwierdzić, że w odniesieniu do sprzedaży posiadanych przez Panią udziałów w „pozostałych” budynkach pawilonów nie wystąpił ciąg zdarzeń, które jednoznacznie przesądzają, że sprzedaż udziałów w tych budynkach wypełnia przesłanki działalności gospodarczej. Nie podjęła Pani bowiem w stosunku do tych budynków takich aktywnych działań w zakresie obrotu nieruchomościami, które świadczyłyby o angażowaniu środków w sposób podobny do wykorzystywanych przez handlowców. Całokształt okoliczności przedstawionych we wniosku wskazuje, że Pani aktywność w stosunku do „pozostałych” budynków pawilonów mieści się w granicach zarządu majątkiem prywatnym.

W związku z tym, dokonując sprzedaży posiadanych przez Panią udziałów w „pozostałych” budynkach pawilonów położonych w B (tj. pawilonach przy ul. c 2D, 2E, 2F, 2G, 2H oraz pawilonach przy ul. a 1A, 1B, 1C, 1E), będzie Pani korzystać z przysługującego Pani prawa do rozporządzania własnym majątkiem, która to czynność oznacza działanie w sferze prywatnej, do której nie mają zastosowania przepisy ustawy o podatku od towarów i usług.

Tym samym, w ramach sprzedaży posiadanych przez Panią udziałów w „pozostałych” budynkach pawilonów nie będzie Pani działać w charakterze podatnika VAT, w związku z czym czynność ta nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W konsekwencji również dostawa posiadanych przez Panią udziałów w prawie wieczystego użytkowania gruntów, na których znajdują się te budynki, nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.

Inaczej jest natomiast w przypadku sprzedaży posiadanych przez Panią udziałów w budynku pawilonu przy ul. a 1D w B, który wybudowała Pani w celu prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Podała Pani, że udział w posiadanym pawilonie przy ul. a 1D, jak i udział w wieczystym użytkowaniu działki 2/28, wykorzystywała Pani w swojej działalności gospodarczej, po zakończeniu której pawilon wynajmuje Pani osobom trzecim. Jak Pani wyjaśniła, pawilon przy ul. a 1D w B stanowi przedmiot wynajmu zgodnie z ostatnio zawartą umową w dniu (…) października 2018 r. Umowa została zawarta na czas nieokreślony z osobą inną niż przyszły nabywca. Umowa jest odpłatna, tzn. najemca uiszcza co miesiąc czynsz z tytułu najmu. Stroną umowy jest wyłącznie Pani i to wyłącznie Pani uzyskuje wynagrodzenie z tytułu wynajmu. Współposiadacze pawilonu nie otrzymują wynagrodzenia z tytułu jego wynajmu w związku z czym nie dokumentują wynajmu pawilonu fakturami.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 659 § 1 Kodeksu cywilnego:

Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

Najem jest więc umową dwustronnie zobowiązującą i wzajemną, odpowiednikiem świadczenia wynajmującego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie najemcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu. Z powyższego wynika, że umówiony między stronami czynsz jest wynagrodzeniem za możliwość korzystania z cudzej rzeczy i stanowi świadczenie wzajemne należne za używanie rzeczy przez jego najemcę. Co istotne, umowa najmu jest cywilnoprawną umową nakładającą na strony – zarówno wynajmującego, jak i najemcę – określone przepisami obowiązki.

W kontekście analizowanej sprawy należy więc zwrócić uwagę na treść zdania drugiego definicji pojęcia „działalność gospodarcza”, w której mówi się o wykorzystywaniu m.in. towarów w sposób ciągły do celów zarobkowych. Zatem czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej. Takie wykorzystywanie towarów ma miejsce poprzez oddanie ich w stosunki obligacyjne (najem, dzierżawa, leasing itp.).

Zatem najem nieruchomości stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy i świadczony jest w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Najem polega bowiem na wykorzystywaniu przedmiotu umowy w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Wykorzystywanie posiadanego przez Panią budynku pawilonu przy ul. a 1D w B początkowo do prowadzenia własnej działalności gospodarczej, a następnie oddanie pawilonu w najem spowodowało, że wykorzystywała Pani posiadane udziały w tym budynku w prowadzonej działalności gospodarczej, a nie wyłącznie w ramach majątku osobistego. W konsekwencji dokonując dostawy udziałów w ww. budynku nie będzie Pani zbywać majątku osobistego, ale majątek wykorzystywany przez Panią w działalności gospodarczej.

Tym samym w rozpatrywanej sprawie w zakresie sprzedaży posiadanych przez Panią udziałów w budynku pawilonu przy ul. a 1D w B wystąpią przesłanki stanowiące podstawę uznania Pani za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy. W konsekwencji czynność sprzedaży przez Panią udziałów w ww. budynku będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy.

Co istotne wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług może korzystać ze zwolnienia od tego podatku albo może być opodatkowana z zastosowaniem właściwej stawki podatku.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych dostaw towarów i świadczenia usług zwolnienie od podatku. Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.

W przypadku dostawy budynków, budowli lub ich części zwolnienie od podatku przysługuje – po spełnieniu określonych warunków – na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub pkt 10a ustawy.

Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:

Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:

a)  dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,

b)  pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Zatem dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy kluczowym jest ustalenie kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.

Kwestia pierwszego zasiedlenia została uregulowana w art. 2 pkt 14 ustawy, zgodnie z którym:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:

a)  wybudowaniu lub

b)  ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku, budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika, bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części.

Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków, budowli, jeżeli w stosunku do nich miało miejsce pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata. Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.

Ponadto w myśl art. 43 ust. 10 ustawy:

Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym stanowi art. 43 ust. 1 pkt 10 i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:

1)  są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;

2)  złożą:

a)  przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub

b)  w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów

-     zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.

W świetle art. 43 ust. 11 ustawy:

Oświadczenie, o którym mowa w art. 43 ust. 10 pkt 2 musi również zawierać:

1)  imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;

2)  planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części – w przypadku, o którym mowa w ust. 10 pkt 2 lit. a;

3)  adres budynku, budowli lub ich części.

Tak więc ustawodawca daje podatnikom dokonującym dostawy budynków, budowli lub ich części spełniających przesłanki do korzystania ze zwolnienia od podatku wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy po spełnieniu określonych warunków – możliwość rezygnacji ze zwolnienia i opodatkowania transakcji na zasadach ogólnych. Przy czym podkreślić należy, że prawo to zostało zawężone tylko do rezygnacji ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

W przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom – po spełnieniu określonych warunków – skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.

Na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:

Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem że:

a)  w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,

b)  dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

Prawo do zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy, przysługuje wówczas, gdy w stosunku do obiektów, będących przedmiotem sprzedaży, nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ulepszenie tych obiektów, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

Natomiast jeżeli nie zostaną spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy, należy przeanalizować możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:

Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy dotyczy wszystkich towarów, tj. zarówno nieruchomości, jak i ruchomości, przy nabyciu (imporcie lub wytworzeniu) których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku VAT oraz wykorzystywanych niezależnie

od okresu ich używania przez podatnika wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku VAT.

Analiza przepisów ustawy regulujących prawo do zwolnienia od podatku dostaw budynków, budowli lub ich części, prowadzi do konkluzji, że w odniesieniu do tych towarów może wystąpić jedna z kilku podstaw do zastosowania zwolnienia od tego podatku. Istotne jest wobec tego każdorazowe kompleksowe zbadanie okoliczności towarzyszących dostawie ww. obiektów. Stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie podatnik uprawniony będzie do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter świadczonych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.

Z kolei kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle albo ich części rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:

W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.

W świetle tego przepisu przy sprzedaży budynków lub budowli albo ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków, budowli albo ich części w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym dany obiekt jest posadowiony. Przy czym przepis powyższy ma zastosowanie również w przypadku prawa użytkowania wieczystego gruntu.

W celu ustalenia, czy w analizowanej sprawie dla dostawy udziałów w budynku pawilonu przy ul. a 1D w B, znajdującego się na działce nr 2/28, zastosowanie znajdzie zwolnienie od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy należy rozstrzygnąć, czy i kiedy miało miejsce pierwsze zasiedlenie tego budynku.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że pawilon przy ul. a 1D w B wybudowała Pani w latach 80. XX w. w celu prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Od (…) stycznia 1986 r. do (…) maja 1992 r. prowadziła w nim Pani działalność gospodarczą w zakresie handlu odzieżą, natomiast od 1992 r. (do teraz) pawilon wynajmowany jest osobom trzecim.

Wskazała Pani również, że przez ostatnie 2 lata zarówno Pani, pozostali współudziałowcy, jak i najemcy ww. pawilonu nie ponosili wydatków na ulepszenie tego budynku w rozumieniu przepisów podatku dochodowego od osób fizycznych.

Biorąc pod uwagę powołane wyżej przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy należy stwierdzić, że dostawa posiadanych przez Panią udziałów w budynku pawilonu przy ul. a 1D w B nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani przed nim, a od dnia pierwszego zasiedlenia do dnia sprzedaży miną co najmniej 2 lata. Zatem dla transakcji sprzedaży posiadanych przez Panią udziałów w ww. budynku zostaną spełnione warunki do zastosowania zwolnienia od podatku VAT, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Jak już zauważyłem prawo użytkowania wieczystego gruntu będące przedmiotem sprzedaży będzie podlegało opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynek na nim posadowiony.

W związku z tym również sprzedaż posiadanych przez Panią udziałów w prawie użytkowania wieczystego gruntu, na którym znajduje się ww. budynek pawilonu, będzie zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.

Zatem sprzedaż posiadanych przez Panią udziałów w budynku pawilonu położonego przy ul. a 1D w B oraz udziałów w prawie wieczystego użytkowania gruntu, na którym ten budynek się znajduje (tj. działki nr 2/28), będzie zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.

Wobec powyższego dalsza analiza zwolnień ww. czynności wynikająca z art. 43 ust. 1 pkt 10a i pkt 2 ustawy jest bezzasadna.

Ponadto zauważam, że zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy:

Zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, u którego wartość sprzedaży, z wyłączeniem podatku, nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym kwoty 240 000 zł.

Na podstawie art. 113 ust. 2 ustawy:

Do wartości sprzedaży, o której mowa w ust. 1, nie wlicza się:

1)  wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem na terytorium kraju;

 1a) sprzedaży na odległość towarów importowanych, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem na terytorium kraju;

2)  odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług, zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3, z wyjątkiem:

a)  transakcji związanych z nieruchomościami,

b)  usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41,

c)  usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych

-     jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych;

3)  odpłatnej dostawy towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

W świetle art. 113 ust. 5 ustawy:

Jeżeli wartość sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie ust. 1 przekroczy kwotę, o której mowa w ust. 1, zwolnienie traci moc począwszy od czynności, którą przekroczono tę kwotę.

Stosownie do art. 113 ust. 11 ustawy:

Podatnik, który utracił prawo do zwolnienia sprzedaży od podatku lub zrezygnował z tego zwolnienia, może, nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracił prawo do zwolnienia lub zrezygnował z tego zwolnienia, ponownie skorzystać ze zwolnienia określonego w ust. 1.

Natomiast w myśl art. 113 ust. 13 ustawy:

Zwolnień, o których mowa w ust. 1 i 9, nie stosuje się do podatników:

1)  dokonujących dostaw:

a)  towarów wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy,

b)  towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyjątkiem:

-     energii elektrycznej (CN 2716 00 00),

-     wyrobów tytoniowych,

-     samochodów osobowych, innych niż wymienione w lit. e, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,

c)  budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b,

d)  terenów budowlanych,

e)  nowych środków transportu,

f)   następujących towarów, w związku z zawarciem umowy w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie:

-     preparatów kosmetycznych i toaletowych (PKWiU 20.42.1),

-     komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych (PKWiU 26),

-     urządzeń elektrycznych (PKWiU 27),

-     maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowanych (PKWiU 28),

g)  hurtowych i detalicznych części i akcesoriów do:

-     pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (PKWiU 45.3),

-     motocykli (PKWiU ex 45.4);

2)  świadczących usługi:

a)  prawnicze,

b)  w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,

c)  jubilerskie,

d)  ściągania długów, w tym factoringu;

3)  (uchylony)

Przepis art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. c) ustawy wyklucza możliwość korzystania ze zwolnienia podmiotowego przez podatników dokonujących dostawy budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a) i b) ustawy.

A zatem przepis art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. c) ustawy dotyczy dostawy budynków, budowli lub ich części dokonywanej przed pierwszym zasiedleniem, w ramach pierwszego zasiedlenia oraz w przypadku gdy pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Jak już wskazałem, dostawa posiadanych przez Panią udziałów w budynku pawilonu przy ul. a 1D w B nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani przed nim, a od dnia pierwszego zasiedlenia do dnia sprzedaży miną co najmniej 2 lata.

Zatem dostawa posiadanych przez Panią udziałów w budynku pawilonu przy ul. a 1D w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania gruntu, na którym ten budynek się znajduje, nie wpłynie na możliwość utraty zwolnienia określonego w art. 113 ust. 1 ustawy ze względu na wyłączenie określone w przepisie art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. c) ustawy.

Wskazania również wymaga, że skoro nie jest Pani czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, to nie spełnia Pani warunków do wyboru opcji opodatkowania dostawy podatkiem od towarów i usług, o którym mowa w art. 43 ust. 10 ustawy.

Podsumowując stwierdzam, że dostawa udziałów w „pozostałych” budynkach pawilonów położonych w B (tj. pawilonach przy ul. c 2D, 2E, 2F, 2G, 2H oraz pawilonach przy ul. a 1A, 1B, 1C, 1E), jak również dostawa posiadanych udziałów w prawie wieczystego użytkowania gruntów, na których znajdują się te budynki, nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.

Tym samym Pani stanowisko w ww. zakresie oceniłem jako nieprawidłowe.

Natomiast dostawa udziałów w budynku pawilonu przy ul. a 1D w B wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania gruntu, na którym znajduje się ten budynek, w zamian za nowo wybudowany lokal niemieszkalny, będzie zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.

Tym samym Pani stanowisko w ww. zakresie oceniłem jako prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Pani wniosku (pytania). Inne kwestie, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Ponadto interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

W kwestii skutków prawnych jakie wywołuje interpretacja indywidualna wydana dla Pani wskazuję, że w myśl art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej:

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).

Mając na uwadze, że wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego został złożony przez Panią zaznaczam, że interpretacja nie wywiera skutku prawnego dla pozostałych podmiotów uczestniczących w sprzedaży pawilonów wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntów.

Końcowo zauważam, że przedstawiając własne stanowisko w sprawie powołała Pani treść art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. c) ustawy i wskazała: „Jednocześnie art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. c) uVAT stanowi, iż zwolnienia, o których mowa powyżej, nie stosuje się do podatników dokonujących dostawy budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 10 lit. a) i b)”. Mając jednak na uwadze treść ww. przepisu wskazanie „art. 10 lit. a) i b)” uznałem za oczywistą omyłkę pisarską i przyjąłem, że powinien to być art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a) i b) ustawy.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)   z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów