0112-KDIL1-1.4012.434.2026.1.AR

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

19 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 19 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie:

-     prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta w okresie, w którym nie figurował on w rejestrze podatników VAT – po dokonaniu przez Spółkę zapłaty podatku VAT wykazanego w ww. Fakturach (pytanie oznaczone we wniosku nr 1);

-     prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z Faktur – w takiej proporcji, w jakiej część należności wynikającej z danej Faktury uregulowana przez Spółkę przed upływem 90 dni od terminu płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury – poprzez złożenie korekty deklaracji podatkowych za okresy, w których Spółka otrzymała poszczególne Faktury albo za jeden z trzech kolejnych okresów rozliczeniowych, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego – w przypadku, gdy odpowiedź na pytanie nr 1 jest twierdząca (pytanie oznaczone we wniosku nr 2 lit. a);

-     prawa do odliczenia pozostałej części kwoty podatku naliczonego wynikającej z Faktur – w takiej proporcji w jakiej część należności uregulowanej po upływie 90 dni od terminu płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury – w rozliczeniu za okres, w którym Spółka uregulowała lub ureguluje tę część należności, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego – w przypadku, gdy odpowiedź na pytanie nr 1 jest twierdząca (pytanie oznaczone we wniosku nr 2 lit. b).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca (dalej: lub „Spółka”) jest spółką akcyjną z siedzibą na terytorium Polski. Dominującym przedmiotem działalności Spółki jest sprzedaż detaliczna towarów (…). Wnioskodawca jest zarejestrowany w Polsce jako podatnik VAT czynny oraz składa deklaracje podatkowe dla potrzeb VAT za okresy miesięczne.

W dniu 31 grudnia 2023 r. Wnioskodawca zawarł ze spółką X Sp. z o.o.(dalej: „Kontrahent”), umowę ramową o współpracy w zakresie świadczenia usług transportowych na czas nieoznaczony. Współpraca pomiędzy Spółką a Kontrahentem miała charakter stały, regularny oraz długofalowy.

Przed nawiązaniem współpracy Wnioskodawca dokonał weryfikacji Kontrahenta, w szczególności w zakresie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej – Spółka zweryfikowała status Kontrahenta KRS oraz w wykazie podatników VAT prowadzonym przez Ministerstwo Finansów i uzyskała potwierdzenie, że Kontrahent był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

Przedmiotem współpracy było świadczenie przez Kontrahenta usług krajowego transportu towarów handlowych (…). Usługi te powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według podstawowej stawki VAT w wysokości 23%.

Z dniem 16 września 2024 r. Kontrahent został wykreślony z rejestru podatników VAT czynnych na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o VAT. Kontrahent został również objęty postępowaniem kontrolnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego.

Pomimo wykreślenia z rejestru podatników VAT czynnych, Kontrahent nadal świadczył na rzecz Spółki usługi transportowe wynikające z zawartej umowy oraz wystawiał faktury dokumentujące wykonanie tych usług, wykazując na nich podatek VAT według stawki 23%.

Faktury były wystawiane z wykorzystaniem systemu fakturowania właściwego dla podatników VAT czynnych.

Faktury były wystawiane regularnie po zakończeniu poszczególnych okresów rozliczeniowych obejmujących odpowiednio okres od 1 do 15 dnia miesiąca oraz od 16 dnia miesiąca do ostatniego dnia danego miesiąca. Z uwagi na ciągły charakter współpracy pomiędzy stronami, ostatnie faktury objęte złożonym Wnioskiem zostały wystawione przez Kontrahenta w dniu 23 grudnia 2024 r.

Po uzyskaniu informacji o wykreśleniu Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych, Spółka kontynuowała współpracę z Kontrahentem, zakładając, że status podatnika VAT czynnego zostanie mu przywrócony. Dochowując jednak zasad należytej staranności, po powzięciu informacji o wykreśleniu Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych, Wnioskodawca regulował należności wynikające z wystawianych przez Kontrahenta faktur wyłącznie w kwotach netto, wstrzymując zapłatę kwot odpowiadających podatkowi VAT wykazanemu na tych fakturach. Kwoty netto Faktur regulowane były, co do zasady, w terminie 90 od dnia upływu terminu płatności danej Faktury, przy czym zdarzały się również przypadki, gdy część kwoty netto została uregulowana dopiero po upływie powyższego terminu. Intencją Spółki było uregulowanie kwot podatku VAT po ewentualnym przywróceniu Kontrahentowi statusu podatnika VAT czynnego.

Kwoty netto wynikające z faktur były regulowane na rachunek bankowy Kontrahenta, który przed utratą przez niego statusu podatnika VAT czynnego figurował w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ustawy o VAT (tzw. „Biała Lista”). Powyższe zasady były stosowane przez Wnioskodawcę w odniesieniu do wszystkich faktur wystawionych po dniu wykreślenia Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych (dalej: „Faktury”).

Jednocześnie Spółka nie dokonywała odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z Faktur, w szczególności Spółka nie ujęła należności wynikających z tego rodzaju Faktur w ewidencji prowadzonej na potrzeby podatku od towarów i usług, nie odliczała podatku naliczonego, ani w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabytych usług udokumentowanych Fakturami i w którym otrzymała Faktury, ani w kolejnych okresach rozliczeniowych.

Faktury wystawiane przez Kontrahenta zawierały wszystkie elementy wymagane przepisem art. 106e ustawy o VAT, w tym dane pozwalające na jednoznaczną identyfikację wystawcy faktury oraz zakresu świadczonych usług. Faktury odzwierciedlały rzeczywisty przebieg transakcji oraz dokumentowały czynności, do których nie znajdują zastosowania przepisy art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego.

Usługi transportowe udokumentowane Fakturami zostały faktycznie wykonane przez Kontrahenta. Spółka jako nabywca usług nie kwestionowała ani faktu wykonania usług, ani jakości ich wykonania. Dodatkowo do każdej Faktury Kontrahent sporządzał dokument rozliczenia dostaw do sklepów Spółki, potwierdzający realizację usług transportowych.

Usługi transportowe nabywane przez Wnioskodawcę i dokumentowane Fakturami były wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.

Zgodnie z obowiązującymi u Wnioskodawcy procedurami dochowania należytej staranności, Wnioskodawca ostatecznie zaprzestał dalszej współpracy z Kontrahentem, w momencie w którym przywrócenie Kontrahenta jako podatnika VAT czynnego stawało się coraz mniej prawdopodobne, co ostatecznie zostało potwierdzone odmową ponownej rejestracji Kontrahenta jako podatnika VAT czynnego z dnia 21 lutego 2025 r. na podstawie art. 96 ust. 4a pkt 5 ustawy o VAT.

Kontrahent przekazał Spółce:

a)  deklaracje JPK_V7M za okresy, w których zostały wykonane usługi transportowe objęte Wnioskiem, obejmujące Faktury, wraz z urzędowymi poświadczeniami odbioru tych deklaracji przez właściwy urząd skarbowy; z części ewidencyjnej sprzedaży tych deklaracji wynika, że Kontrahent ujął Faktury wystawione na rzecz Spółki w swojej ewidencji sprzedaży VAT oraz wykazał z tego tytułu podatek należny;

b)  wydruki z systemu e-Urząd Skarbowy potwierdzające uregulowanie przez Kontrahenta zobowiązań podatkowych za miesiące, w których Faktury zostały wykazane w deklaracjach JPK_V7M, w tym w części ewidencyjnej sprzedaży, obejmujących zarówno wartości netto, jak i odpowiadający im podatek VAT należny.

Jednocześnie Kontrahent w dniu 20 listopada 2025 r. wystąpił przeciwko Spółce z pozwem o zapłatę kwot odpowiadających podatkowi VAT wykazanemu na Fakturach, argumentując, że pomimo utraty statusu podatnika VAT czynnego Wnioskodawcy przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku VAT wynikającego z tych Faktur, a tym samym brak zapłaty kwot VAT przez Spółkę był nieuzasadniony.

Pozew został wniesiony w postępowaniu nakazowym. Kontrahent dochodził zapłaty pełnego wynagrodzenia za świadczone na rzecz Spółki usługi transportowe, obejmującego również kwoty podatku VAT wykazane na Fakturach.

Sąd Okręgowy, w wyroku z dnia 26 marca 2026 r., w sprawie , uznał zasadność pozwu Kontrahenta, wskazując w uzasadnieniu m.in.:

a)  „Ustalone okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, co jest poza sporem, że usługa przewozu towarów przez powodową spółkę faktycznie została wykonana, co ma kluczowe znaczenie w sprawie. Usługa przewozu nie była fikcją, co potwierdza rozliczenie dostaw towarów oraz fakt, że pozwana Spółka zapłaciła wynagrodzenie netto. (…)”;

b)  „Można też przyznać zasadność twierdzeń powoda, iż wykazał przedłożonymi dokumentami mającymi walor dowodowy - deklaracje JPK_V7M wraz z rejestrem sprzedaży – że, p. Powód rozliczył transakcje objęte fakturami przedłożonymi w sprawie przed urzędem skarbowym. Wydruk z systemu e-Urząd Skarbowy (oficjalna, rządowa i zweryfikowana platforma administracji skarbowej) potwierdza, że powód nie posiada jakichkolwiek zaległości w podatku VAT i należny podatek został faktycznie odprowadzony do urzędu skarbowego. Należy wskazać, że wydruki komputerowe z oficjalnych stron urzędów, instytucji, banków itp. posiadają walor dowodowy. W świetle art. 773 k.c. mają one walor dokumentu, zgodnie z którym dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią. W świetle tego przepisu, pojęcie dokumentu należy rozumieć bardzo szeroko, jako każdy sposób komunikowania zachowań prawnie doniosłych.Nośnikiem informacji jest jakikolwiek materiał bądź urządzenie umożliwiające zapoznanie się z jej treścią, o ile zawiera on informację (niezależnie od tego, w jaki sposób sporządzoną: pismem, nagraniem, obrazem, grafiką, rysunkiem, dźwiękiem) i można zapoznać się z jej treścią. (…)”.

Spółka zamierza uregulować kwotę podatku VAT, wynikającą z Faktur poprzez dokonanie płatności na rachunek bankowy Kontrahenta, który przed wykreśleniem Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych był ujawniony w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ustawy o VAT (tzw. „Białej Liście”). Zapłata kwoty podatku VAT nastąpi po upływie 90 dni od pierwotnie uzgodnionego terminu płatności poszczególnych Faktur.

Pytania

1.  Czy w przedstawionym stanie faktycznym, po dokonaniu zapłaty podatku VAT wykazanego na Fakturach, Wnioskodawcy przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta w okresie, w którym nie figurował on w rejestrze podatników VAT czynnych (tj. od 16 września 2024 r.)?

2.  Jeśli odpowiedź na pytanie nr 1 jest twierdząca, to czy:

a)  kwota podatku VAT naliczonego wynikająca z Faktur – w takiej proporcji, w jakiej część należności wynikającej z danej Faktury uregulowana przez Spółkę przed upływem 90 dni od terminu płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury – może zostać odliczona poprzez złożenie korekt deklaracji podatkowych za okresy, w których Spółka otrzymała poszczególne Faktury albo za jeden z trzech kolejnych okresów rozliczeniowych, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz

b)  prawo do odliczenia pozostałej części kwoty podatku VAT naliczonego wynikającej z Faktur – w takiej proporcji w jakiej część należności uregulowanej po upływie 90 dni od terminu płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury – powstanie dopiero w rozliczeniu za okres, w którym Spółka uregulowała lub ureguluje tę część należności, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad. 1

W przedstawionym stanie faktycznym, po dokonaniu zapłaty podatku VAT wykazanego na Fakturach, Wnioskodawcy przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta w okresie, w którym nie figurował on w rejestrze podatników VAT czynnych (tj. również od 16 września 2024 r.).

Ad. 2

Jeśli odpowiedź na pytanie nr 1 jest twierdząca, to:

a)  kwota podatku VAT naliczonego wynikająca z Faktur – w takiej proporcji, w jakiej część należności wynikającej z danej Faktury uregulowana przez Spółkę przed upływem 90 dni od terminu płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury – może zostać odliczona poprzez złożenie korekt deklaracji podatkowych za okresy, w których Spółka otrzymała poszczególne Faktury albo za jeden z trzech kolejnych okresów rozliczeniowych, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz

b)  prawo do odliczenia pozostałej części kwoty podatku VAT naliczonego wynikającej z Faktur – w takiej proporcji w jakiej część należności uregulowanej po upływie 90 dni od terminu płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury – powstanie dopiero w rozliczeniu za okres, w którym Spółka uregulowała lub ureguluje tę część należności, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 1.

W myśl zasady wyrażonej w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim nabywane przez niego towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Kwotę podatku naliczonego stanowi m.in. suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług (art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT).

Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.

Stosownie do art. 86 ust. 10b pkt 1 ww. ustawy, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a – powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.

Według art. 86 ust. 11 ustawy o VAT, jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego w terminach określonych w ust. 10, 10d i 10e, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych.

Z kolei, stosownie do art. 86 ust. 13 ww. ustawy, jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w terminach, o których mowa w ust. 10, 10d, 10e i 11, może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej:

a)  za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, albo

b)  za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, po okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Z powołanych wyżej regulacji wynika, że z odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 10 i ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT można skorzystać dopiero w rozliczeniu za okres, w którym spełnione są łącznie trzy przesłanki:

1)  powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabywanych towarów i usług,

2)  doszło do faktycznego nabycia tych towarów i usług,

3)  podatnik jest w posiadaniu faktury dokumentującej tę transakcję.

Zgodnie z art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, w przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, dłużnik jest obowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Stosownie do art. 89b ust. 2 ustawy o VAT, w przypadku częściowego uregulowania należności w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności, korekta dotyczy podatku naliczonego przypadającego na nieuregulowaną część należności.

Z kolei zgodnie z art. 89b ust. 4 ustawy o VAT, w przypadku uregulowania należności po dokonaniu korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik ma prawo do zwiększenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana, o kwotę podatku objętą uprzednią korektą. W przypadku częściowego uregulowania należności podatek naliczony może zostać zwiększony odpowiednio w części przypadającej na dokonaną płatność.

Ustawodawca dał podatnikom możliwość do odliczenia podatku naliczonego w określonych terminach, pod warunkiem spełnienia przez nich zarówno tzw. przesłanek pozytywnych oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, wskazanych w art. 88 ustawy o VAT.

W myśl art. 88 ust. 3a ustawy o VAT, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy:

1)  sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi:

a)  wystawionymi przez podmiot nieistniejący,

b)  (uchylona);

2)  transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;

3)  (uchylony);

4)  wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:

a)  stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności,

b)  podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,

c)  potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego – w części dotyczącej tych czynności;

5)  faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego;

6)  (uchylony);

7)  wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze – w części dotyczącej tych czynności.

W ocenie Wnioskodawcy, istotne znaczenie ma fakt, że przepisy ustawy o VAT – w szczególności art. 88 ust. 3a ustawy – nie przewidują zakazu odliczenia podatku VAT wyłącznie z tego względu, że podmiot świadczący usługi w dacie wystawienia faktury nie był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

W konsekwencji, w przypadku faktur dokumentujących rzeczywiste transakcje gospodarcze, wystawionych przez podmiot niezarejestrowany jako podatnik VAT czynny, podatnikowi co do zasady przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, o ile:

 i.       wystawione faktury stwierdzały czynności, które zostały faktycznie dokonane oraz

ii.      nabywane usługi były wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że z dniem 1 lipca 2011 r., na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 134, poz. 780), zmianie uległ art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o VAT poprzez usunięcie z jego treści wyrazów „lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących”.

Zmiana ta miała charakter celowy i świadomy. Ustawodawca zrezygnował bowiem z formalnego ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego wyłącznie z uwagi na brak rejestracji wystawcy faktury jako podatnika VAT czynnego.

W rezultacie obecnie obowiązujące przepisy ustawy o VAT nie zawierają regulacji, która wprost wyłączałaby możliwość odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot niezarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

Prawo do odliczenia podatku VAT nie jest zatem uzależnione od formalnego statusu rejestracyjnego kontrahenta, lecz od spełnienia materialnych przesłanek prawa do odliczenia, tj. w szczególności od rzeczywistego wykonania czynności opodatkowanej oraz związku nabywanych usług z działalnością opodatkowaną podatnika.

W konsekwencji, dla zachowania prawa do odliczenia istotne jest, aby:

a)  świadczenie usług zostało dokonane przez podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą;

b)  nabywane usługi nie korzystały ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 43 ustawy oraz przepisów wykonawczych;

c)  nabywane usługi były wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT;

d)  transakcja została udokumentowana fakturą zawierającą wszelkie dane wymagane prawem, w szczególności numer identyfikacji podatkowej usługodawcy;

e)  faktury dokumentowały rzeczywiście wykonane czynności, zawierały kwoty zgodne z rzeczywistością oraz nie dotyczyły czynności pozornych lub nieważnych na podstawie art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego;

f)   faktury nie dotyczyły czynności, dla których nie wykazuje się kwoty podatku;

g)  nabycie usług nie miało miejsca w ramach transakcji, która pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych w przepisach ustawy, miała zasadniczo na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, których przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą przepisy ustawy.

W przedstawionym stanie faktycznym, wszystkie wskazane powyżej przesłanki zostały spełnione. Przede wszystkim, każdorazowo transakcje dokonywane przez Spółkę miały rzeczywisty charakter, w ramach którego dochodziło do faktycznego wykonania usługi.

Transakcje zostały ponadto udokumentowane fakturami VAT spełniającymi wszystkie wymogi wskazane w art. 106e ust. 1 ustawy o VAT, na podstawie których możliwe było ustalenia tożsamości Kontrahenta.

Wnioskodawcy nie sposób jest także odmówić dobrej wiary i dochowania należytej staranności. Spółka przed rozpoczęciem współpracy zweryfikowała status Kontrahenta jako podatnika VAT czynnego, a po uzyskaniu informacji o jego wykreśleniu z rejestru podatników VAT czynnych zaprzestała odliczania podatku VAT z Faktur wystawianych od tej daty. Z uwagi na stałą i długofalową współpracę Spółka przyjęła, że rejestracja Kontrahenta jako podatnika VAT czynnego zostanie przywrócona. Zachowanie Kontrahenta, który wykonywał usługi w sposób profesjonalny i zorganizowany wskazywało jednoznacznie na to, że pozostaje on aktywnym uczestnikiem obrotu gospodarczego.

Potwierdzeniem, że nie wystąpiło ponadto żadne nadużycie prawa jest fakt, iż Kontrahent przedstawił złożone w urzędzie skarbowym deklaracje JPK_V7M z wykazanymi w ewidencji Fakturami wraz z potwierdzeniem, że po stronie Kontrahenta nie występują zaległości we wpłatach podatku. W ramach stosowanych procedur dochowania należytej staranności Spółka regulowała ponadto należności netto wynikające z Faktur na rachunek bankowy Kontrahenta, który przed wykreśleniem Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych figurował na tzw. Białej Liście. Ponadto, wszystkie nabywane przez Wnioskodawcę usługi były wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej VAT.

W konsekwencji w przedstawionym stanie faktycznym nie wystąpiła żadna z negatywnych przesłanek określonych w art. 88 ust. 3a ustawy o VAT, która mogłaby pozbawiać Spółkę prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Jak wskazano w opisie stanu faktycznego, Spółka zamierza również uregulować kwotę podatku VAT objętą pozwem wniesionym przez Kontrahenta poprzez dokonanie płatności na rachunek bankowy Kontrahenta, który przed wykreśleniem Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych był ujawniony w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ustawy o VAT (tzw. „Białej Liście”).

Okoliczność, że zapłata kwoty podatku VAT nastąpi po upływie 90 dni od pierwotnego terminu płatności poszczególnych Faktur, nie wpływa na samo istnienie prawa do odliczenia podatku naliczonego. Jak wynika bowiem m.in. z art. 89b ust. 4 ustawy o VAT, w przypadku uregulowania należności po dokonaniu ewentualnej korekty podatku naliczonego podatnik ma prawo do ponownego zwiększenia podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana.

W konsekwencji, również przesłanka faktycznego poniesienia ciężaru ekonomicznego podatku VAT poprzez jego zapłatę na rzecz Kontrahenta zostanie w analizowanej sprawie spełniona. Potwierdza to dodatkowo, że Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta, pomimo utraty przez niego statusu podatnika VAT czynnego.

W tym miejscu, należy jeszcze raz podkreślić, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest podstawowym i fundamentalnym prawem podatnika, wynikającym z konstrukcji podatku VAT jako podatku od wartości dodanej. Należy zwrócić uwagę, że do podstawowych zasad wspólnego systemu VAT należy między innymi zasada neutralności podatku dla podatnika, rozumiana jako naliczanie podatku VAT na wszystkich etapach obrotu gospodarczego z równoczesnym prawem do potrącenia podatku zawartego w poprzedniej fazie obrotu. Z zasady neutralności wynika, że brak formalnej rejestracji sprzedawcy (dokumentującego fakturami dokonywane czynności opodatkowane, o których mowa w art. 5 ustawy), jako podatnika VAT czynnego nie uniemożliwia nabywcy skorzystania z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących zakupy bezspornie związane z prowadzeniem działalności.

Stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej „TSUE”). W szczególności należy wskazać na wyrok w sprawie C-438/09 Dankowski, w którym TSUE orzekł, co następuje: „1) Artykuł 18 ust. 1 lit. a) oraz art. 22 ust. 3 lit. b) szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, w brzmieniu ustalonym na mocy dyrektywy Rady 2006/18/WE z dnia 14 lutego 2006 r., należy interpretować w ten sposób, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku od wartości dodanej zapłaconego z tytułu nabycia usług wykonanych przez innego podatnika niezarejestrowanego jako podatnik podatku od wartości dodanej, w sytuacji gdy odnośne faktury zawierają wszystkie informacje wymagane przez wskazany art. 22 ust. 3 lit. b), a w szczególności zawierają informacje niezbędne do ustalenia tożsamości osoby, która wystawiła te faktury, oraz rodzaju wykonanych usług. 2) Artykuł 17 ust. 6 szóstej dyrektywy 77/388 w brzmieniu ustalonym na mocy dyrektywy 2006/18 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom krajowym, na mocy których podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku od wartości dodanej zapłaconego innemu podatnikowi będącemu usługodawcą niezarejestrowanym dla celów tego podatku.” Ponadto, zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie C-101/16 (SC Paper Consult SRL przeciwko Direcţia Regională a Finanţelor Publice Cluj-Napoca, Administraţia Judeţeană a Finanţelor Publice Bistriţa Năsăud) wskazano, że przepisy Dyrektywy VAT (tj. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej) sprzeciwiają się przepisom krajowym, które odmawiają podatnikowi prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej z tego względu, że podmiot który świadczył usługi i wystawi z tego tytułu fakturę, na której wyraźnie zostały wykazane wydatki i podatek od wartości dodanej, został uznany za organ podatkowy państwa członkowskiego za nieaktywny.

Zaprezentowane stanowisko jest tożsame z tym prezentowanym w orzecznictwie, m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 września 2015 r. (sygn. akt I SA/Rz 594/15) oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2016 r. (sygn. akt III SA/Gl 2404/15), zgodnie z którymi sam brak rejestracji sprzedawcy jako podatnika VAT nie pozbawia nabywcy prawa do odliczenia podatku naliczonego z wystawionych przez taki podmiot faktur, przy stwierdzeniu, że faktury te dokumentują rzeczywiste transakcje i spełnione zostały warunki materialne prawa do odliczenia.

Podobnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku o sygn. I SA/Lu 775/15 z 8 stycznia 2016 r. wskazał, że: „Sam fakt, że podatnik prowadzi współpracę gospodarczą z kontrahentem niezarejestrowanym dla celów podatku VAT nie jest równoznaczny z oszustwem podatkowym czy nadużyciem prawa, wykluczającym prawo do odliczenia kwot podatku naliczonego, jeżeli w ramach tej współpracy realizowane są rzeczywiście czynności opodatkowane, a podatnik płaci w cenie kontrahentowi również podatek VAT, należny z punktu widzenia tego kontrahenta. Warto odnotować, że w świetle twierdzeń spółki same transakcje dokonywane przez nią z kontrahentem, ich przebieg, nie wiązały się z nadużyciem prawa podatkowego, ale miały na celu realizację konkretnych celów gospodarczych. (...) Dla dopełnienia oceny prawnej należy też zauważyć, że art. 106m ust. 1 do ust. 4 ustawy VAT, do którego nawiązuje organ, rzeczywiście wymaga autentyczności pochodzenia faktur, ale rozumianej jako pewność co do ich wystawcy i usługodawcy. W opisanych okolicznościach spółka wyraźnie twierdzi, że jej kontrahent, a więc usługodawca i jednocześnie wystawca faktur jest znany, organ może ustalić jego tożsamość. Wobec tego ww. unormowanie nie daje organowi argumentu uprawniającego do odmowy spółce prawa do odliczenia kwot podatku naliczonego na podstawie takich faktur”.

Powyższy wyrok został utrzymany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2018 r. o sygn. I FSK 769/16, w którym NSA wskazał, że: „Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że warunki formalne nie mogą stać na przeszkodzie realizacji prawa do odliczenia. Trybunał wielokrotnie bowiem podkreślał, iż ewentualne uchybienie przez dostawcę towarów obowiązkowi zgłoszenia rozpoczęcia działalności podlegającej opodatkowaniu nie może podważać prawa do odliczenia podatku przysługującego odbiorcy dostarczonych towarów w zakresie naliczonego podatku VAT. W związku z tym rzeczonemu odbiorcy przysługuje prawo do odliczenia, nawet jeżeli dostawca jest podatnikiem, który nie został zarejestrowany dla celów podatku VAT, o ile faktury dotyczące dostarczonych towarów zawierają wszystkie informacje wymagane przez art. 22 ust. 3 lit. b) Szóstej dyrektywy, a zwłaszcza te konieczne do ustalenia tożsamości osoby, która wystawiła te faktury, oraz rodzaju tych towarów (zob. wyroki TSUE: z 22 października 2015 r. w sprawie C- 277/14, PPUH Stehcemp sp.j. Florian Stefanek, Janina Stefanek, Jarosław Stefanek, EU:C:2015:719; z 6 września 2012 r. C-324/11, Tóth, EU:C:2012:549, pkt 32; z 22 grudnia 2010 r., C-438/09, Dankowski, EU:C:2010:818, pkt 33, 36, 38)”.

Równocześnie, w wyroku z 8 kwietnia 2015 r. o sygn. I FSK 137/14, NSA wyraził pogląd, zgodnie z którym „faktura VAT otrzymana przez podatnika od innego podmiotu daje prawo do odliczenia podatku gdy:

a)  są spełnione materialne przesłanki do odliczenia, tzn. czynność udokumentowana fakturą została przez dostawcę (usługodawcę) faktycznie wykonana i wykorzystana przez podatnika (odbiorcę faktury) do realizacji czynności opodatkowanej,

b)  podatek z tej faktury został przez odbiorcę faktury zapłacony jej wystawcy,

c)  faktura zawiera faktyczne informacje wymagane przez art. 22 ust. 3 lit. b) VI Dyrektywy, co do podmiotu wystawiającego fakturę, będącego dostawcą (usługodawcą), pozwalające na jednoznaczne ustalenie jego tożsamości (vide wyrok ETS z 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-438/09 Bogusław Juliusz Dankowski przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi)”.

Powyższe zostało także potwierdzone m.in. w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 września 2017 r. sygn. 0114-KDIP4.4012.258.2017.2.AS, interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 21 grudnia 2018 r. sygn. 0111-KDIB3-3.4012.283.2018.2.MS oraz interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 7 kwietnia 2021 r. sygn. nr 0114-KDIP1- 3.4012.86.2021.2.KP.

W ocenie Wnioskodawcy, obniżeniu kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta, za okres w którym nie był on zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym (tj. od 16 września 2024 r.) nie stoi na przeszkodzie także art. 88 ust. 4 ustawy o VAT. Regulacja ta adresowana jest bowiem do nabywców towarów i usług i stanowi, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z przepisami ustawy (z wyjątkiem podatników dokonujących sporadycznej dostawy wewnątrzwspólnotowej nowych środków transportu). Niemniej, w przedstawionym stanie faktycznym Spółka pozostaje zarejestrowana jako podatnik VAT czynny.

Mając na uwadze powyższe uznać należy, że w przedstawionym stanie faktycznym Spółce przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta, również w okresie, w którym nie figurował on w rejestrze podatników VAT czynnych (tj. również w odniesieniu do tych Faktur, które wystawiane były od 16 września 2024 r.).

Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 2.

W przypadku uznania, że Wnioskodawcy przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT wynikającego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta, konieczne jest uwzględnienie szczególnych zasad wynikających z art. 89b ustawy o VAT dotyczących tzw. ulgi na złe długi po stronie dłużnika.

W przedstawionym stanie faktycznym Spółka – kierując się zasadą ostrożności oraz dochowaniem należytej staranności – po wykreśleniu Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych regulowała wyłącznie kwoty netto wynikające z Faktur, wstrzymując zapłatę kwot odpowiadających podatkowi VAT wykazanemu na Fakturach.

W konsekwencji:

a)  część należności wynikających z Faktur została uregulowana przed upływem 90 dni od terminu płatności (w zakresie kwot netto),

b)  natomiast część odpowiadająca kwocie podatku VAT pozostawała nieuregulowana po upływie tego terminu.

Jak wskazano w uzasadnieniu do pytania nr 1, w odniesieniu do Faktur zostały spełnione wszystkie materialne przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego, tj.:

a)  usługi transportowe zostały faktycznie wykonane przez Kontrahenta;

b)  Faktury dokumentowały rzeczywiste czynności opodatkowane VAT;

c)  Spółka otrzymała Faktury;

d)  nabywane usługi były wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych VAT; nie wystąpiły negatywne przesłanki odliczenia wskazane w art. 88 ustawy o VAT.

Tym samym, prawo do odliczenia podatku naliczonego powstało po stronie Wnioskodawcy – zgodnie z art. 86 ust. 10 i 10b ustawy o VAT – w rozliczeniu za okres, w którym łącznie:

a)  powstał obowiązek podatkowy po stronie usługodawcy oraz

b)  Spółka otrzymała Faktury dokumentujące wykonane usługi.

Jednocześnie jednak, z uwagi na częściowe nieuregulowanie należności wynikających z Faktur przez okres przekraczający 90 dni od terminu płatności, zastosowanie znajdują regulacje art. 89b ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, w przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury dokumentującej świadczenie usług na terytorium kraju w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności, dłużnik jest obowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury.

Stosownie natomiast do art. 89b ust. 2 ustawy o VAT, w przypadku częściowego uregulowania należności w terminie 90 dni od dnia upływu terminu płatności, korekta dotyczy podatku naliczonego przypadającego na nieuregulowaną część należności.

W ocenie Wnioskodawcy oznacza to, że:

a)  w zakresie, w jakim należność wynikająca z Faktur została uregulowana przez Spółkę przed upływem 90 dni od terminu płatności,

b)  Spółka zachowuje prawo do odliczenia odpowiedniej części podatku VAT poprzez korektę deklaracji podatkowych na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy o VAT.

Prawo to powinno zostać ustalone proporcjonalnie, tj. w takiej części, w jakiej kwota należności Faktury uregulowana przed upływem 90 dni od uzgodnionego terminu płatności pozostaje do wartości brutto danej Faktury.

W tej części bowiem nie występuje obowiązek korekty wynikający z art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ należność została skutecznie uregulowana przed upływem ustawowego terminu 90 dni.

Natomiast w odniesieniu do pozostałej części podatku VAT przypadającej na nieuregulowaną w terminie 90 dni od upływu terminu płatności część należności zastosowanie znajduje art. 89b ust. 1 ustawy o VAT.

W konsekwencji, w zakresie podatku VAT odpowiadającego nieuregulowanej części należności, Spółka nie będzie uprawniona do efektywnego zrealizowania prawa do odliczenia poprzez korektę historycznych deklaracji podatkowych za okresy otrzymania Faktur lub za jeden z trzech kolejnych okresów rozliczeniowych, ponieważ równocześnie byłaby zobowiązana do dokonania korekty tego odliczenia na podstawie art. 89b ust. 1 ustawy o VAT.

Jednocześnie jednak, zgodnie z art. 89b ust. 4 ustawy o VAT, w przypadku uregulowania należności po dokonaniu korekty, podatnik ma prawo do zwiększenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana.

Przepis ten znajduje zastosowanie również w przypadku częściowego uregulowania należności.

W przedstawionym stanie faktycznym Spółka zamierza uregulować kwoty podatku VAT objęte pozwem wniesionym przez Kontrahenta poprzez dokonanie płatności na rachunek bankowy Kontrahenta.

W konsekwencji:

a)  część podatku VAT odpowiadająca proporcji uregulowanej przed upływem 90 dni części należności do wartości brutto Faktur może zostać odliczona poprzez złożenie korekt deklaracji podatkowych za okresy otrzymania Faktur albo za jeden z trzech kolejnych okresów rozliczeniowych, zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy o VAT;

b)  natomiast pozostała część podatku VAT przypadająca na nieuregulowaną w terminie 90 dni od upływu terminu płatności część należności będzie mogła zostać odliczona dopiero w rozliczeniu za okres, w którym Spółka dokonała lub dokona zapłaty tej części należności, zgodnie z art. 89b ust. 4 ustawy o VAT.

Powyższe podejście zapewnia zgodność zarówno z regulacjami dotyczącymi momentu realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego, jak i z mechanizmem korekty przewidzianym dla nieuregulowanych należności.

W ocenie Wnioskodawcy, możliwość dokonania korekty deklaracji podatkowych nie jest uzależniona od przyczyn, dla których podatnik pierwotnie nie dokonał odliczenia podatku naliczonego. Bez znaczenia pozostaje zatem okoliczność, że Spółka świadomie powstrzymała się od odliczenia podatku VAT z uwagi na wątpliwości dotyczące statusu rejestracyjnego Kontrahenta oraz kierując się zasadą należytej staranności.

Istotne jest wyłącznie to, że:

a)  prawo do odliczenia podatku naliczonego faktycznie powstało,

b)  nie zostało ono dotychczas zrealizowane, oraz

c)  nie upłynął termin wskazany w art. 86 ust. 13 ustawy o VAT.

Należy podkreślić, że instytucja korekty deklaracji przewidziana w art. 86 ust. 13 ustawy o VAT służy realizacji fundamentalnej zasady neutralności podatku VAT. Celem tej regulacji jest umożliwienie podatnikowi skorzystania z prawa do odliczenia także w sytuacji, gdy nie zostało ono wykonane w pierwotnym okresie rozliczeniowym.

Prawo do odliczenia podatku naliczonego ma charakter podstawowego prawa podatnika VAT i – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE – nie powinno być ograniczane z przyczyn formalnych, jeżeli zostały spełnione materialne przesłanki odliczenia.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

W myśl tego przepisu:

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Z powyższego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.

Zaznaczyć jednak należy, że ustawodawca nie zobowiązuje w żaden sposób podatnika, któremu przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego do jego odliczenia. Jest to elementarne prawo podatnika i od niego samego zależy, czy z niego skorzysta, czy też nie.

Ponadto, ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Natomiast na podstawie art. 88 ust. 3a ustawy:

Oznacza to, że prawo do odliczenia może dotyczyć wyłącznie tych czynności, które faktycznie zostały dokonane – przysługuje ono tylko wówczas, gdy podatek naliczony związany jest z faktycznie dokonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Kwestia prawa do odliczenia i jego warunku w postaci istnienia faktycznej dostawy towarów lub faktycznego świadczenia usług pozostaje przedmiotem licznych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zgodnie z jego ugruntowanym orzecznictwem, jeżeli brak jest faktycznej dostawy towarów lub faktycznego świadczenia usług, nie może powstać prawo do odliczenia, zaś fikcyjna transakcja nabycia nie może uprawniać do odliczenia VAT, ponieważ taka transakcja nie ma żadnego związku z transakcjami obciążonymi podatkiem należnym (wyrok TSUE z 25 maja 2023 r. nr C-114/22 i przytoczone tam orzecznictwo).

Z kolei stosownie do art. 88 ust. 4 ustawy:

Terminy odliczenia podatku VAT naliczonego z otrzymanych faktur zostały określone w art. 86 ust. 10-13 ustawy.

Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy:

Według art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy:

Oznacza to, że z odliczenia podatku na podstawie art. 86 ust. 10 i 10b pkt 1 ustawy, można skorzystać dopiero w rozliczeniu za okres, w którym spełnione są łącznie trzy przesłanki:

-     powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabywanych towarów i usług,

-     doszło do faktycznego nabycia tych towarów i usług,

-     podatnik jest w posiadaniu faktury dokumentującej tę transakcję.

Stosownie do art. 86 ust. 11 ustawy:

W myśl art. 86 ust. 13 ustawy:

Przepis art. 86 ust. 11 ustawy wskazuje dodatkowe terminy obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w sytuacji, gdy podatnik nie dokonał tego obniżenia w terminie otrzymania faktury.

Jeżeli zatem podatnik nie dokonał odliczenia podatku naliczonego w oparciu o art. 86 ust. 10 ustawy (z uwzględnieniem warunku wskazanego w art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy), to na podstawie art. 86 ust. 11 ustawy będzie mógł dokonać tego odliczenia za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych.

W sytuacji natomiast, gdy podatnik nie odliczył podatku naliczonego zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy (w uwzględnieniem art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy), ani w terminie, o którym mowa w art. 86 ust. 11 ustawy – to na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy – będzie mógł zrealizować to prawo poprzez dokonanie korekty deklaracji podatkowej, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Odliczenie podatku, zgodnie z art. 86 ust. 13 będzie możliwe poprzez korektę deklaracji za okres, w którym wystąpiło prawo do odliczenia podatku bądź za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych – nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Jak stanowi art. 86 ust. 15 ustawy:

Na podstawie art. 81b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.), dalej ustawa Ordynacja podatkowa:

Z powołanych przepisów wynika, że podatek nierozliczony w okresie otrzymania faktury lub w jednym z trzech następnych okresów rozliczeniowych może zostać rozliczony w okresie 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego. Odliczenie podatku, zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy będzie możliwe wyłącznie poprzez korektę deklaracji za okres, w którym wystąpiło prawo do odliczenia podatku albo za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych.

W analizowanej sprawie wskazać również należy na przepis art. 96 ust. 9 ustawy, zgodnie z którym:

We wskazanych przepisach ustawy sformułowany został istotny warunek formalny prawa do odliczenia, zgodnie z którym na kwotę podatku naliczonego składają się kwoty wynikające z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług.

Faktura jest podstawowym dokumentem potwierdzającym dokonanie transakcji opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Posiadanie jej, co do zasady, warunkuje możliwość odliczenia podatku naliczonego w niej zawartego i tym samym pozwala na realizację zasady neutralności VAT.

Na mocy art. 2 pkt 31 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2026 r.:

Zgodnie z art. 2 pkt 31 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2026 r.:

Na podstawie art. 2 pkt 32 w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2026 r.:

Na podstawie art. 2 pkt 32 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2026 r.:

Stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

W świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku VAT, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.

Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego (w szczególności potwierdzeniem nabycia określonych towarów i usług). Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.

Elementy, jakie powinna zawierać faktura, zostały wymienione w art. 106e ustawy.

Wskazując, w przywołanym powyżej art. 106b ust. 1 ustawy, podmioty obowiązane do wystawienia faktur, ustawodawca posłużył się określeniem „podatnik”.

I tak, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 108 ust. 1 ustawy:

Tym samym w celu skutecznej realizacji prawa, o którym mowa w art. 86 ust. 1 ustawy, podatnik wywodzący takie prawo winien je udokumentować fakturami spełniającymi wymogi formalne określone w art. 106e ustawy.

Istotne jest, że aby skorzystać z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nie wystarczy samo dysponowanie fakturą, na której widnieje kwota podatku. Kluczowe jest dokonanie rzeczywistej transakcji, istnienie realnego stosunku pomiędzy nabywcą a dostawcą, którego odzwierciedleniem jest dokument w postaci faktury wystawionej zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów prawa podatkowego, tj. z art. 106e ustawy. Nie sposób zatem interpretować regulacji statuującej prawo do odliczenia w rozumieniu ściśle ewidencyjnym – dysponowanie fakturą ujętą w ewidencjach zakupu podatnika jest koniecznym, ale wtórnym warunkiem skorzystania z prawa wynikającego z art. 86 ust. 1 ustawy. Niezbędne jest, by faktura stanowiła wyraz czynności faktycznej (świadczenie usług/dostawa towarów), mającej znaczenie na gruncie prawa podatkowego, pomiędzy dwoma podmiotami. Oznacza to, że o prawie do odliczenia będzie mowa dopiero wówczas, gdy faktura będzie nosiła cechy prawidłowości i rzetelności, zarówno na płaszczyźnie przedmiotowej (czynność udokumentowana fakturą wystąpiła i wywołała skutek w sferze zobowiązań podatkowych nabywcy i dostawcy), jak i podmiotowej (czynność została dokonana przez podmioty widniejące na fakturze jako sprzedawca – wystawca faktury i nabywca – podatnik dokonujący odliczenia na gruncie ww. przepisu).

W wyniku łącznej interpretacji wskazanych wyżej przepisów nasuwa się wniosek, że mechanizm odliczenia podatku znajduje zastosowanie przy kumulatywnym spełnieniu następujących warunków:

-     podatnik podatku od towarów i usług działający w takim charakterze dokonał nabycia towarów lub usług;

-     powyższe nabycie ma związek z prowadzoną przez podatnika opodatkowaną podatkiem od towarów i usług działalnością gospodarczą;

-     podatnik otrzymał z tego tytułu fakturę od kontrahenta – wystawcy będącego podatnikiem dokonującym dostawy towarów lub usług w rozumieniu art. 15 ustawy.

Wskazali Państwo, że:

·      Spółka jest zarejestrowana w Polsce jako podatnik VAT czynny oraz składa deklaracje podatkowe dla potrzeb VAT za okresy miesięczne.

·      31 grudnia 2023 r. Spółka zawarła z Kontrahentem umowę ramową o współpracy w zakresie świadczenia usług transportowych na czas nieoznaczony. Współpraca pomiędzy Spółką a Kontrahentem miała charakter stały, regularny oraz długofalowy.

·      Przed nawiązaniem współpracy Spółka dokonał weryfikacji Kontrahenta, w szczególności w zakresie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej – Spółka zweryfikowała status Kontrahenta KRS oraz w wykazie podatników VAT prowadzonym przez Ministerstwo Finansów i uzyskała potwierdzenie, że Kontrahent był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

·      Przedmiotem współpracy było świadczenie przez Kontrahenta usług krajowego transportu towarów handlowych do sklepów należących do Spółki. Usługi te powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według podstawowej stawki VAT w wysokości 23%.

·      Z dniem 16 września 2024 r. Kontrahent został wykreślony z rejestru podatników VAT czynnych na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o VAT. Kontrahent został również objęty postępowaniem kontrolnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego.

·      Pomimo wykreślenia z rejestru podatników VAT czynnych, Kontrahent nadal świadczył na rzecz Spółki usługi transportowe wynikające z zawartej umowy oraz wystawiał faktury dokumentujące wykonanie tych usług, wykazując na nich podatek VAT według stawki 23%.

·      Faktury były wystawiane z wykorzystaniem systemu fakturowania właściwego dla podatników VAT czynnych. Faktury były wystawiane regularnie po zakończeniu poszczególnych okresów rozliczeniowych obejmujących odpowiednio okres od 1 do 15 dnia miesiąca oraz od 16 dnia miesiąca do ostatniego dnia danego miesiąca. Z uwagi na ciągły charakter współpracy pomiędzy stronami, ostatnie faktury objęte niniejszym Wnioskiem zostały wystawione przez Kontrahenta w dniu 23 grudnia 2024 r.

·      Po uzyskaniu informacji o wykreśleniu Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych, Spółka kontynuowała współpracę z Kontrahentem, zakładając, że status podatnika VAT czynnego zostanie mu przywrócony. Dochowując jednak zasad należytej staranności, po powzięciu informacji o wykreśleniu Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych, Spółka regulowała należności wynikające z wystawianych przez Kontrahenta faktur wyłącznie w kwotach netto, wstrzymując zapłatę kwot odpowiadających podatkowi VAT wykazanemu na tych fakturach.

·      Kwoty netto Faktur regulowane były, co do zasady, w terminie 90 od dnia upływu terminu płatności danej Faktury, przy czym zdarzały się również przypadki, gdy część kwoty netto została uregulowana dopiero po upływie powyższego terminu. Intencją Spółki było uregulowanie kwot podatku VAT po ewentualnym przywróceniu Kontrahentowi statusu podatnika VAT czynnego.

·      Kwoty netto wynikające z faktur były regulowane na rachunek bankowy Kontrahenta, który przed utratą przez niego statusu podatnika VAT czynnego figurował w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ustawy (tzw. „Biała Lista”). Powyższe zasady były stosowane przez Wnioskodawcę w odniesieniu do wszystkich Faktur wystawionych po dniu wykreślenia Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych.

·      Spółka nie dokonywała odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z Faktur, w szczególności Spółka nie ujęła należności wynikających z tego rodzaju Faktur w ewidencji prowadzonej na potrzeby podatku od towarów i usług, nie odliczała podatku naliczonego, ani w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabytych usług udokumentowanych Fakturami i w którym otrzymała Faktury, ani w kolejnych okresach rozliczeniowych.

·      Faktury wystawiane przez Kontrahenta zawierały wszystkie elementy wymagane przepisem art. 106e ustawy, w tym dane pozwalające na jednoznaczną identyfikację wystawcy faktury oraz zakresu świadczonych usług.

·      Faktury odzwierciedlały rzeczywisty przebieg transakcji oraz dokumentowały czynności, do których nie znajdują zastosowania przepisy art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego.

·      Usługi transportowe udokumentowane Fakturami zostały faktycznie wykonane przez Kontrahenta. Spółka jako nabywca usług nie kwestionowała ani faktu wykonania usług, ani jakości ich wykonania. Dodatkowo do każdej Faktury Kontrahent sporządzał dokument rozliczenia dostaw do sklepów Spółki, potwierdzający realizację usług transportowych.

·      Usługi transportowe nabywane przez Spółkę i dokumentowane Fakturami były wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.

·      Zgodnie z obowiązującymi w Spółce procedurami dochowania należytej staranności, Spółka ostatecznie zaprzestała dalszej współpracy z Kontrahentem, w momencie w którym przywrócenie Kontrahenta jako podatnika VAT czynnego stawało się coraz mniej prawdopodobne, co ostatecznie zostało potwierdzone odmową ponownej rejestracji Kontrahenta jako podatnika VAT czynnego z dnia 21 lutego 2025 r. na podstawie art. 96 ust. 4a pkt 5 ustawy.

·      Kontrahent przekazał Spółce:

-     deklaracje JPK_V7M za okresy, w których zostały wykonane usługi transportowe objęte Wnioskiem, obejmujące Faktury, wraz z urzędowymi poświadczeniami odbioru tych deklaracji przez właściwy urząd skarbowy; z części ewidencyjnej sprzedaży tych deklaracji wynika, że Kontrahent ujął Faktury wystawione na rzecz Spółki w swojej ewidencji sprzedaży VAT oraz wykazał z tego tytułu podatek należny;

-     wydruki z systemu e-Urząd Skarbowy potwierdzające uregulowanie przez Kontrahenta zobowiązań podatkowych za miesiące, w których Faktury zostały wykazane w deklaracjach JPK_V7M, w tym w części ewidencyjnej sprzedaży, obejmujących zarówno wartości netto, jak i odpowiadający im podatek VAT należny.

·      Jednocześnie Kontrahent w dniu 20 listopada 2025 r. wystąpił przeciwko Spółce z pozwem o zapłatę kwot odpowiadających podatkowi VAT wykazanemu na Fakturach, argumentując, że pomimo utraty statusu podatnika VAT czynnego, Spółce przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku VAT wynikającego z tych Faktur, a tym samym brak zapłaty kwot VAT przez Spółkę był nieuzasadniony. Kontrahent dochodził zapłaty pełnego wynagrodzenia za świadczone na rzecz Spółki usługi transportowe, obejmującego również kwoty podatku VAT wykazane na Fakturach.

·      Sąd Okręgowy, w wyroku z dnia 26 marca 2026 r., uznał zasadność pozwu Kontrahenta,

·      Spółka zamierza uregulować kwotę podatku VAT, wynikającą z Faktur poprzez dokonanie płatności na rachunek bankowy Kontrahenta, który przed wykreśleniem Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych był ujawniony w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ustawy (tzw. „Białej Liście”). Zapłata kwoty podatku VAT nastąpi po upływie 90 dni od pierwotnie uzgodnionego terminu płatności poszczególnych Faktur.

Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta w okresie, w którym nie figurował on w rejestrze podatników VAT – po dokonaniu przez Spółkę zapłaty podatku VAT wykazanego w ww. Fakturach.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest podstawowym i fundamentalnym prawem podatnika, wynikającym z konstrukcji podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej. Unormowanie to jest implementacją wcześniej obowiązującego art. 17 ust. 2 lit. a VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej. To samo wynika z art. 168 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347, s. 1 ze zm.). Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że odliczenie przysługuje jedynie w odniesieniu do podatku powstałego w wyniku czynności wykonanej przez innego podatnika, a dla realizacji tego prawa – stosownie do art. 178 lit. a tej Dyrektywy – konieczne jest posiadanie faktury wystawionej zgodnie z art. 220, art. 236, art. 238, art. 239 i art. 240 Dyrektywy. Sama faktura nie tworzy prawa do odliczenia podatku w niej wykazanego. Prawo do odliczenia przysługuje zatem wówczas, gdy podatek naliczony związany jest z faktycznie dokonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Potwierdzeniem tego może być wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 13 grudnia 1989 r. w sprawie Genius Holding BV v. Staatssecretaris van Financien, C-342/87, w którym stwierdzono, że zgodnie z artykułem 17 (2) podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku VAT przewidzianego w VI Dyrektywie z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług przez innego podatnika wyłącznie w odniesieniu do podatków faktycznie należnych, tj. podatków przypadających do zapłaty z tytułu działalności podlegającej opodatkowaniu lub zapłaconych, o ile były one należne. Zasada ta nie dotyczy podatku, który jest należny tylko z tego powodu, że został wykazany na fakturze. Dysponowanie przez nabywcę fakturą wystawioną przez zbywcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia. Prawo do odliczenia podatku jest następstwem powstania obowiązku podatkowego powstałego na poprzednim etapie obrotu.

Zatem sam fakt otrzymania faktury z wykazanym podatkiem VAT nie jest wystarczającą przesłanką do realizacji prawa do dokonania obniżenia podatku należnego.

Aby powstało prawo do odliczenia, u wystawcy faktury podatek VAT musi być wymagalny, co oznacza, że powstał obowiązek podatkowy z tytułu czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem oraz powstała także podstawa opodatkowania z tytułu zrealizowania jednej z czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Niewystarczającym przy tym dla prawa do odliczenia podatku z danej faktury jest jedynie ustalenie, że dana usługa została wykonana, jeżeli nie zostanie wykazane, że to w wyniku czynności udokumentowanej tą właśnie fakturą rodzącej u sprzedawcy powstanie obowiązku podatkowego, doszło do nabycia tej usługi.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 lutego 2017 r. sygn. akt I FSK 1679/16 wyraźnie podkreślił, powołując się m.in. na wyrok TSUE z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14 PPUH Stehcemp, że jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności. Jednakże organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać, by podatnik zamierzający skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT badał, czy wystawca faktury za towary lub usługi, których odliczenie ma dotyczyć, jest podatnikiem, czy dysponuje towarami będącymi przedmiotem transakcji i jest w stanie je dostarczyć oraz czy wywiązuje się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku VAT, w celu upewnienia się, że podmioty działające na wcześniejszych etapach obrotu nie dopuszczają się nieprawidłowości lub przestępstwa albo żeby podatnik ten posiadał potwierdzające to dokumenty.

W kontekście prawa do odliczenia podatku VAT z faktur wystawionych przez podmioty niezarejestrowane należy również wskazać na wyrok w sprawie C-438/09 Dankowski, w którym TSUE orzekł, co następuje:

Również TSUE w ww. wyroku w sprawach C-80/11 i C-142/11 stwierdził, że:

Ocena każdej z takich indywidualnych spraw należy (ostatecznie) do kompetencji sądów.

Z opisu sprawy wynika, że przed nawiązaniem współpracy Spółka dokonała weryfikacji Kontrahenta, w szczególności w zakresie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej – Spółka zweryfikowała status Kontrahenta KRS oraz w wykazie podatników VAT prowadzonym przez Ministerstwo Finansów i uzyskała potwierdzenie, że Kontrahent był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Po uzyskaniu przez Spółkę informacji o wykreśleniu Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych, Spółka kontynuowała współpracę z Kontrahentem, zakładając, że status podatnika VAT czynnego zostanie mu przywrócony. Kontrahent nadal świadczył na rzecz Spółki usługi transportowe wynikające z zawartej umowy oraz wystawiał faktury dokumentujące wykonanie tych usług, wykazując na nich podatek VAT według stawki 23%. Dochowując jednak zasad należytej staranności, po powzięciu informacji o wykreśleniu Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych, Spółka regulowała należności wynikające z wystawianych przez Kontrahenta faktur wyłącznie w kwotach netto, wstrzymując zapłatę kwot odpowiadających podatkowi VAT wykazanemu na tych fakturach. Spółka nie dokonywała odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z Faktur, w szczególności Spółka nie ujęła należności wynikających z tego rodzaju Faktur w ewidencji prowadzonej na potrzeby podatku od towarów i usług, nie odliczała podatku naliczonego, ani w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabytych usług udokumentowanych Fakturami i w którym otrzymała Faktury, ani w kolejnych okresach rozliczeniowych.

Jednocześnie wskazali Państwo, że Faktury wystawiane przez Kontrahenta zawierały wszystkie elementy wymagane przepisem art. 106e ustawy, w tym dane pozwalające na jednoznaczną identyfikację wystawcy faktury oraz zakresu świadczonych usług. Faktury odzwierciedlały rzeczywisty przebieg transakcji oraz dokumentowały czynności, do których nie znajdują zastosowania przepisy art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego. Usługi transportowe udokumentowane Fakturami zostały faktycznie wykonane przez Kontrahenta a Spółka – jako nabywca usług – nie kwestionowała ani faktu wykonania usług, ani jakości ich wykonania. Kontrahent przekazał Spółce deklaracje JPK_V7M za okresy, w których zostały wykonane usługi transportowe, które dokumentują Faktury, (Kontrahent ujął Faktury wystawione na rzecz Spółki w swojej ewidencji sprzedaży VAT oraz wykazał z tego tytułu podatek należny) oraz wydruki z systemu e-Urząd Skarbowy potwierdzające uregulowanie przez Kontrahenta zobowiązań podatkowych za miesiące, w których Faktury zostały wykazane w deklaracjach JPK_V7M, w tym w części ewidencyjnej sprzedaży, obejmujących zarówno wartości netto, jak i odpowiadający im podatek VAT należny.

Zgodnie z obowiązującymi w Spółce procedurami dochowania należytej staranności, Spółka ostatecznie zaprzestała dalszej współpracy z Kontrahentem, w momencie w którym przywrócenie Kontrahenta jako podatnika VAT czynnego stawało się coraz mniej prawdopodobne, co ostatecznie zostało potwierdzone odmową ponownej rejestracji Kontrahenta jako podatnika VAT czynnego z dnia 21 lutego 2025 r. na podstawie art. 96 ust. 4a pkt 5 ustawy.

Nabywane przez Spółkę usługi transportowe, których zakup dokumentowany był Fakturami, były wykorzystywane przez Spółkę wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.

Analiza przedstawionego opisu sprawy i powołanych regulacji prawnych prowadzi do wniosku, że skoro w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka nabyła – jako czynny, zarejestrowany podatnik VAT – usługi opodatkowane, które zostały wykonane na rzecz Spółki, to Spółce przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z Faktur, wystawionych przez Kontrahenta po jego wykreśleniu z rejestru podatników VAT czynnych, tj. od 16 września 2024 r. czyli w okresie, w którym Kontrahent świadcząc usługi transportowe na rzecz Spółki zachowywał się jak podatnik podatku VAT lecz nie figurował w rejestrze podatników VAT czynnych. Został bowiem spełniony warunek niezbędny do dokonania takiego obniżenia, określony w art. 86 ust. 1 ustawy, tj. związek zakupionych usług z opodatkowaną podatkiem VAT działalnością gospodarczą Spółki.

W analizowanej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 88 ust. 3a i ust. 4 ustawy. Również fakt, że Kontrahent został wykreślony z rejestru podatników VAT, nie wpływa na prawo Spółki do odliczenia podatku naliczonego z Faktur dokumentujących wykonane usługi transportowe.

Mając więc na uwadze okoliczności sprawy oraz przepisy regulujące prawo do odliczenia podatku naliczonego, w szczególności: art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1, art. 88 ustawy o podatku od towarów i usług oraz powołane tezy wynikające z orzecznictwa sądów administracyjnych oraz TSUE, należy ocenić, iż w sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki warunkujące prawo do odliczenia przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych. Należy również zauważyć, iż Spółka poniesie ekonomiczny ciężar podatku, w związku z wykonaniem wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi X Wydział Gospodarczy, z dnia 26 marca 2026 r., w sprawie o sygn. X GC 142/26.

Zatem przy braku zaistnienia innych negatywnych przesłanek, przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta, które dokumentowały nabycie przez Spółkę usług transportowych, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy.

Podsumowanie

Spółce przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta w okresie, w którym nie figurował on w rejestrze podatników VAT czynnych (tj. od 16 września 2024 r.). Prawo to przysługuje Państwu zarówno po dokonaniu zapłaty kwoty podatku VAT wykazanej w Fakturach, jak również prawo to przysługiwało Państwu przed jej uregulowaniem.

W konsekwencji, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 1, że „Spółce przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta, również w okresie, w którym nie figurował on w rejestrze podatników VAT czynnych (tj. również w odniesieniu do tych Faktur, które wystawiane były od 16 września 2024 r.)” – uznałem za prawidłowe.

W dalszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy kwota podatku VAT naliczonego wynikająca z Faktur może zostać odliczona poprzez złożenie korekt deklaracji podatkowych za okresy, w których Spółka otrzymała poszczególne Faktury albo za jeden z trzech kolejnych okresów rozliczeniowych, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego – w takiej proporcji, w jakiej część należności wynikającej z danej Faktury uregulowana przez Spółkę przed upływem 90 dni od terminu płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury (pytanie oznaczone we wniosku nr 2 lit. a) oraz, czy prawo do odliczenia pozostałej części kwoty podatku naliczonego wynikającej z Faktur – w takiej proporcji w jakiej część należności uregulowanej po upływie 90 dni od terminu płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury – powstanie dopiero w rozliczeniu za okres, w którym Spółka uregulowała lub ureguluje tę część należności, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (pytanie oznaczone we wniosku nr 2 lit. b)

Co do zasady, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, podatnik będący czynnym, zarejestrowanym podatnikiem VAT ma prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego ze sprzedażą opodatkowaną.

Jak wynika z opisu sprawy:

·      Z uwagi na powzięcie informacji o wykreśleniu Kontrahenta z rejestru podatników VAT czynnych, Spółka regulowała należności wynikające z wystawianych przez Kontrahenta faktur wyłącznie w kwotach netto, wstrzymując zapłatę kwot odpowiadających podatkowi VAT wykazanemu w tych fakturach. Spółka nie dokonywała odliczenia podatku naliczonego wynikającego z Faktur, ani w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabytych usług udokumentowanych Fakturami i w którym otrzymała Faktury, ani w kolejnych okresach rozliczeniowych.

·      Część należności wynikających z Faktur uregulowana została (bez kwoty podatku VAT) przez Spółkę przed upływem 90 dni od terminu płatności, a część po upływie 90 dni od terminu płatności.

·      Spółka zamierza uregulować kwotę podatku VAT, wynikającą z Faktur poprzez dokonanie płatności na rachunek bankowy Kontrahenta.

·      Zapłata kwoty podatku VAT nastąpi po upływie 90 dni od pierwotnie uzgodnionego terminu płatności poszczególnych Faktur.

·      Spółka nie odliczała podatku naliczonego, ani w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabytych usług udokumentowanych Fakturami i w którym Spółka otrzymała Faktury, ani w kolejnych okresach rozliczeniowych.

W tym miejscu powtórzenia wymaga, że aby podatnik nabył prawo do odliczenia VAT muszą zostać spełnione jeszcze dwie przesłanki, tj. transakcja faktycznie zaistniała i podatnik posiada fakturę dokumentującą tę transakcję. Oznacza to, że odliczenia podatku naliczonego, w odniesieniu do nabytych towarów lub wyświadczonych usług, co do zasady można dokonać dopiero w rozliczeniu za okres, w którym spełnione są łącznie następujące przesłanki:

-     powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabywanych towarów i usług,

-     doszło do faktycznego nabycia tych towarów i usług,

-     podatnik jest w posiadaniu faktury dokumentującej tę transakcję.

W tym miejscu powtórzenia wymaga, że nierozliczony w okresie otrzymania faktury lub w jednym z trzech następnych okresów rozliczeniowych podatek naliczony może zostać rozliczony w okresie 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego. Odliczenie podatku, zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy będzie możliwe poprzez korektę deklaracji za okres, w którym wystąpiło prawo do odliczenia podatku bądź za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych.

Zasady rozliczenia podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności zostały określone m.in. w art. 89b ustawy.

W świetle art. 89b ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 89b ust. 1a ustawy:

Jak wynika z zapisu art. 89b ust. 2 ustawy:

W myśl art. 89b ust. 4 ustawy:

Przepis art. 89b ust. 1 ustawy nakłada obowiązek skorygowania podatku naliczonego w przypadku nieuregulowania należności przez dłużnika w określonej sytuacji. Należy wskazać, że termin „uregulowanie”, którym posługuje się ustawodawca w powołanych powyżej przepisach jest pojęciem szerokim, obejmującym wszelkie typy rozliczeń, takich jak: gotówka, czek gotówkowy, dowód wpłaty na rachunek bankowy, polecenie przelewu, polecenie zapłaty, czek rozrachunkowy, akredytywa, weksel własny, weksel trasowany, okresowe rozliczenia saldami, rozliczenia planowe, karta płatnicza, potrącenie (kompensata). Przez termin „uregulowanie”, o którym mowa w powołanych wyżej przepisach należy więc rozumieć każdą dopuszczalną prawnie formę efektywnego spełnienia świadczenia skutkującego wygaśnięciem zobowiązania.

Należy wyjaśnić, iż skorzystanie z „ulgi na złe długi” przez wierzyciela i skorygowanie przez niego podatku należnego, musi się wiązać z obowiązkiem w zakresie korekty podatku naliczonego przez dłużnika. W ten sposób zapewniona jest neutralność podatku od towarów i usług, stanowiąca jego cechę konstrukcyjną. Ponieważ skorzystanie przez wierzyciela z „ulgi na złe długi” powoduje, że konstrukcyjnie przestaje „istnieć” podatek należny, który został skorygowany. Przestaje więc faktycznie „istnieć” także podatek naliczony, który można by odliczyć. Konsekwencją zatem zaistnienia po stronie wierzyciela prawa do skorygowania podatku należnego w przypadku wierzytelności nieściągalnych, jest wynikający z art. 89b ust. 1 ustawy obowiązek pomniejszenia przez dłużnika podatku naliczonego podlegającego odliczeniu.

Z okoliczności sprawy wynika, że wszystkie ww. przesłanki zostały spełnione, tj. powstał obowiązek podatkowy, doszło do wykonania usługi, posiadali Państwo Faktury, tym samym mieli Państwo uprawnienie do odliczenia podatku VAT naliczonego z Faktur wystawionych przez Kontrahenta, jednakże nie skorzystali Państwo z tego prawa w tamtym momencie (kwestionując wykazany w Fakturach podatek VAT). Zatem mimo otrzymania Faktur zakupowych uprawniających do odliczenia podatku naliczonego, nie dokonali Państwo na ich podstawie obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w terminach wskazanych w art. 86 ust. 10, 11 lub 13 (w drodze korekty).

Ponadto, jak Państwo wskazali:

-     kwota podatku VAT naliczonego wynikającą z Faktur zostanie uregulowana przez Spółkę przed upływem 90 dni od terminu płatności – w takiej proporcji, w jakiej część uregulowanej należności wynikającej z danej Faktury pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury;

-     pozostała część kwoty podatku VAT naliczonego wynikającej z Faktur zostanie uregulowana przez Spółkę po upływie 90 dni od terminu – w takiej proporcji w jakiej część należności uregulowanej płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury.

Zatem część kwot podatku VAT wykazanego w Fakturach zostanie przez Państwa opłacona przed upływem 90 dni od dnia terminu płatności przedmiotowych Faktur, a część – dopiero po upływie terminu wskazanego w art. 89b ust. 1 ustawy (tj. 90 dni od dnia terminu płatności).

Co do zasady, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, podatnik będący czynnym zarejestrowanym podatnikiem VAT ma prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego ze sprzedażą opodatkowaną.

Państwa wątpliwości dotyczą sytuacji, gdy mimo otrzymania faktur zakupowych – jak wskazano wyżej – uprawniających do odliczenia podatku naliczonego, nie dokonali Państwo na ich podstawie obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, w tym również w terminach wskazanych w art. 86 ust. 10, 10b, 11 ustawy.

Wobec tego należy stwierdzić, że mają Państwo prawo odliczyć podatek naliczony wynikający z ww. Faktur, w odniesieniu do uregulowanej części należności (i wynikającej z niej kwoty VAT):

-     w przypadku uregulowania kwoty stanowiącej równowartość podatku VAT wykazanej w Fakturach przed upływem 90 dni od dnia terminu płatności poszczególnych Faktur – w rozliczeniu za poszczególne okresy, w których łącznie spełnione zostały przesłanki z art. 86 ust. 10 i 10b pkt 1 ustawy lub w deklaracji podatkowej za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, zgodnie z art. 86 ust. 11 ustawy. Jednocześnie Spółka może – na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy – zrealizować to prawo poprzez dokonanie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, tj. za pierwszy okres rozliczeniowy, w którym spełnił wszystkie warunki do dokonania odliczenia, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego;

-     w przypadku uregulowania kwoty stanowiącej równowartość podatku VAT wykazanej w Fakturach po upływie 90 dni od dnia terminu płatności poszczególnych Faktur – w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana z zastrzeżeniem terminu wskazanego w art. 86 ust. 13 ustawy – tj. nie później niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Ponadto, nie są Państwo zobligowani do dokonania korekty kwoty podatku naliczonego za wcześniejsze okresy rozliczeniowe, o której mowa w art. 89b ust. 1 ustawy, gdyż nie dokonywali Państwo odliczenia podatku VAT wykazanego w przedmiotowych Fakturach przed faktycznym jego uregulowaniem.

Podsumowanie

Kwota podatku VAT naliczonego wynikająca z Faktur – w takiej proporcji, w jakiej część należności, wynikającej z danej Faktury została uregulowana przez Spółkę przed upływem 90 dni od terminu płatności, pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury – może zostać odliczona przez Spółkę poprzez złożenie korekt deklaracji podatkowych za okresy, w których Spółka otrzymała poszczególne Faktury albo za jeden z trzech kolejnych okresów rozliczeniowych, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Prawo do odliczenia pozostałej części kwoty podatku VAT naliczonego wynikającej z Faktur – w takiej proporcji w jakiej część należności uregulowanej po upływie 90 dni od terminu płatności pozostaje do całkowitej wartości brutto tej Faktury – powstanie w rozliczeniu za okres, w którym Spółka uregulowała lub ureguluje tę część należności, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 2 lit. a oraz lit. b, uznałem za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Wskazuję, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Jednocześnie zaznaczam, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (pytania). Inne kwestie przedstawione w opisie sprawy oraz własnym stanowisku, które nie zostały objęte Państwa pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Ponadto interpretacja rozstrzyga w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego oraz terminu realizacji tego prawa i nie rozstrzyga w zakresie dochowania przez Państwa należytej staranności, gdyż powyższe nie może być rozstrzygane w drodze interpretacji indywidualnej.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.