0112-KDIL1-1.4012.211.2026.5.DS
Korekty faktur usługi montażu instalacji elektrycznej oraz moment powstania obowiązku podatkowego.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części
nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług w zakresie:
- skorygowania pierwotnie wystawionej faktury z 22 września 2022 r. do zera, a w jej miejsce wystawienia faktury zaliczkowej na kwotę otrzymanej zaliczki jest prawidłowe;
- skorygowania pierwotnie wystawionej faktury z 5 października 2022 r. do zera jest prawidłowe;
- powstania obowiązku podatkowego w VAT dla skorygowanej faktury z 5 października 2022 r. z dniem 29 listopada 2022 r. jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
6 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 6 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług dotyczący możliwości dokonania korekty faktur oraz powstania obowiązku podatkowego w VAT dla skorygowanej faktury z 5 października 2022 r. Uzupełnił go Pan o pełnomocnictwo pismem z 11 marca 2026 r. (wpływ 11 marca 2026 r.) oraz pismem z 9 kwietnia 2026 r. (wpływ 9 kwietnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca (dalej określany również jako: „Podatnik”) prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Wnioskodawca jest polskim rezydentem podatkowym.
Do zakresu przeważającej działalności wykonywanej przez Wnioskodawcę wchodzi wykonywanie instalacji elektrycznych (PKD 2025: 43.12.Z).
Usługi objęte przedmiotem wniosku zostały sklasyfikowane pod kodem PKWiU 43.21.10 – Roboty związane z wykonywaniem instalacji elektrycznych.
Pełny zakres tych usług jest następujący: (…).
Datą rozpoczęcia prowadzenia przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej jest 3 sierpnia 2022 r.
Wnioskodawca posiada nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce zgodnie z zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawca nie skorzystał z opcji, o której mowa w art. 9 ust. 1c ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Ustawa o Ryczałcie). Wnioskodawca nie złożył również w urzędzie skarbowym osobnego oświadczenia o zmianie formy opodatkowania dla prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże wszelkie Jego działania faktyczne zmierzały do wybrania ryczałtu jako właściwej formy opodatkowania. Od początku prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej Wnioskodawca prowadzi ewidencję przychodu o której mowa w art. 15 ust. 1 Ustawy o Ryczałcie. Począwszy od grudnia 2022 r. opłacał także zaliczki na podatek dochodowy wyliczone według zasad obowiązujących dla podatku zryczałtowanego.
Po zakończeniu roku 2022 złożył także deklarację PIT28. Powyższą formę rozliczenia Wnioskodawca kontynuował także w latach następnych (i analogicznie składał deklaracje podatkowe).
W pierwszym przelewie podatkowym (od momentu założenia JDG) z tytułu podatku dochodowego, zleconym i wykonanym w dniu 19 grudnia 2022 r. Wnioskodawca w pozycji: „symbol formularza” wskazał „PIT-28”. Jednocześnie jako okres płatności błędnie podał: „22M09”, tj. wrzesień 2022 r. zamiast listopad 2022 r. Przyczyną błędu było to, że księgowość błędnie wystawiła faktury oraz nieprawidłowo ustaliła, kiedy został osiągnięty pierwszy przychód podlegający opodatkowaniu ryczałtem (o czym jest mowa w dalszej części wniosku). Do wykonywanej przez Wnioskodawcę działalności nie mają zastosowania wyłączenia zawarte w art. 8 ustawy o Ryczałcie. W odniesieniu do Wnioskodawcy zachowane są warunki określone w art. 6 ust. 4 ww. Ustawy o Ryczałcie.
W dniu 23 września 2022 r. Wnioskodawca otrzymał pierwszy przelew uznający Jego rachunek firmowy. Zgodnie z ustaleniami stron (tj. Wnioskodawcy jako zleceniobiorcy, i Zamawiającego) była to płatność z tytułu zaliczki na poczet świadczenia usługi (wykonania instalacji elektrycznej), która zostanie wykonana w następnych okresach sprawozdawczych (tj. która zostanie wykonana w określonym terminie realizacji – w listopadzie 2022 r.).
W dniu 29 listopada 2022 r. Wnioskodawca otrzymał drugi przelew uznający Jego rachunek firmowy. Zgodnie z ustaleniami stron, dana płatność również miała mieć charakter zaliczki (miała ona zostać uregulowana do dnia 10 października 2022 r.). Niemniej Zamawiający opóźnił się z jej zapłatą, która nastąpiła dopiero 29 listopada 2022 r.
Strony uzgodniły, że kwoty otrzymanych zaliczek podlegają zwrotowi na rzecz Zamawiającego w przypadku niewykonania usługi. W szczególności strony ustaliły, że zaliczka ma charakter zwrotny do chwili należytego wykonania i odbioru (protokołem) wykonanych prac, na poczet których została uiszczona. Z umowy jednoznacznie wynika, że pobrane zaliczki są przyporządkowane do konkretnej usługi (wykonania instalacji energii elektrycznej w określonym terminie). Poza tym przelewem przychodzącym Wnioskodawca nie otrzymywał innych płatności w miesiącach wrzesień-październik 2022 r.
W dniu 28 listopada 2022 r. umówione prace zostały faktycznie wykonane i odebrane przez Zamawiającego (co zostało potwierdzone protokołem odbioru prac/wykonania usługi).
Jeżeli chodzi o fakturowanie Wnioskodawca wystawił faktury VAT w następujących dniach:
- 22 września 2022 r.
oraz
- 5 października 2022 r.
Faktury nie zostały oznaczone jako faktury zaliczkowe, mimo że zgodnie z ustaleniami Stron, usługa miała zostać wykonana i rozliczona dopiero w listopadzie 2022 r., a przedtem Zamawiający miał wpłacić zaliczki tytułem wykonania tych usług w listopadzie.
W szczególności faktury z 22 września 2022 r. oraz 5 października 2022 r. mimo, że miały dokumentować wpłatę zaliczki, to zostały wystawione z błędnym opisem i datą sprzedaży. Księgowość wystawiła ww. faktury nie mając dostępu do umowy zawartej między Zamawiającym a Wnioskodawcą. Z tego względu faktury nie zostały oznaczone jako zaliczkowe.
W wyniku wykonania przez profesjonalnego doradcę podatkowego przeglądu dokumentacji podatkowej Wnioskodawcy (na Jego zlecenie) stwierdzono błędy w dokumentacji podatkowej, w szczególności co do sposobu wystawienia faktur. Nie odzwierciedlają one rzeczywistych ustaleń poczynionych między Stronami umowy na wykonanie instalacji elektrycznej. Księgowość zbyt pochopnie wystawiała faktury bez ustalenia treści postanowień umownych między Wnioskodawcą a zamawiającym.
Usługa została wykonana w dniu 28 listopada 2022 r. W tym dniu prace zostały faktycznie odebrane przez Zamawiającego, co zostało potwierdzone protokołem odbioru prac.
Obie wpłaty otrzymane przez Wnioskodawcę nie miały charakteru ostatecznego i definitywnego. Z ustaleń umownych między Wnioskodawcą a Zamawiającym wynikało, że w celu umożliwienia prawidłowego wykonania usługi przez Wnioskodawcę, Zamawiający miał uregulować zaliczki na ich poczet (tj. m.in. po to, aby Wnioskodawca mógł pokryć koszty własnej działalności). Ze względu na ten fakt, że Wnioskodawca był nowym podmiotem, Zamawiający zażądał w umowie, aby wpłacone zaliczki mogły zostać mu zwrócone w przypadku, gdyby Wnioskodawca nie wykonywał swoich obowiązków w sposób należyty, tj. gdyby Zamawiający zauważył, że prace wykonywane przez Wnioskodawcę nie byłyby odpowiedniej jakości.
Analogicznie również wpłata z dnia 29 listopada 2022 r. zgodnie z ustaleniami Stron miała mieć charakter zaliczki. Niestety Zamawiający opóźnił się z jej zapłatą i uregulował ją dopiero dzień po dokonaniu usługi.
Otrzymanie przez Wnioskodawcę zaliczek (z dnia 23 września oraz 29 listopada 2022 r.) wynikało z umowy zawartej ze Zleceniodawcą.
Z postanowień umownych wynika, że wpłaty z dnia 23 września 2022 r. oraz z dnia 29 listopada 2022 r. (które miały zostać zapłacone przez Zamawiającego do 31 października 2022 r.) miały charakter zaliczek w rozumieniu Kodeksu Cywilnego.
Zgodnie z ustaleniami Stron (tj. Wnioskodawcy jako zleceniobiorcy, i zamawiającego), Zamawiający był zobowiązany do zapłaty zaliczek na poczet usług wykonywanych przez Wnioskodawcę. Strony ustaliły, że płatności będą dokonywane na podstawie wystawionych faktur VAT.
Pierwsza zaliczka miała zostać zapłacona najpóźniej do 30 września 2022 r.
Druga zaliczka miała zostać zapłacona najpóźniej do 31 października 2022 r.
Były to płatności z tytułu zaliczki na poczet świadczenia usługi (wykonania instalacji elektrycznej), która zostanie wykonana w następnych okresach sprawozdawczych (tj. do 28 listopada 2022 r.). Strony uzgodniły, że kwota otrzymanego wynagrodzenia (zaliczki) może podlegać zwrotowi na rzecz Zamawiającego m.in. w przypadku niewykonania usługi lub nienależytego wykonania usługi. Każda ze Stron umowy była również uprawniona do odstąpienia od umowy: w takim przypadku całość uregulowanych zaliczek podlegała zwrotu na rzecz Zamawiającego. Każda ze Stron umowy była również uprawniona do dochodzenia odszkodowania, jeżeli poniosła szkody z tytułu odstąpienia od zawartej umowy przez jej drugą Stronę.
Kolejnym uzasadnieniem biznesowym dla przyjęcia mechanizmu rozliczenia w formie zaliczek była chęć zapewnienia możliwości pokrycia nakładów ponoszonych przez Wnioskodawcę w związku z realizacją zamówienia. Dla Wnioskodawcy możliwość odstąpienia od umowy była korzystna m.in. z tego względu, że mógł On w tym czasie znaleźć lepsze zamówienie, które pozwoliłoby Mu osiągnąć większe zyski. W szczególności strony ustaliły, że zaliczki mają charakter zwrotny do chwili należytego wykonania i odbioru (protokołem) wykonanych prac, na poczet których zostały uiszczone. Strony umówiły się, że Zamawiający jest zobowiązany do zapłaty z góry zaliczki należnej na poczet należytego wykonania usługi (tj. jej zapłata nastąpiła z góry przed wykonaniem usługi lub jej częściowym wykonaniem). Strony uzgodniły, że do wykonania usługi instalacji elektrycznej i odbioru prac dojdzie w listopadzie 2022 r.
W dniu 28 listopada 2022 r. umówione prace zostały faktycznie wykonane i odebrane przez Zamawiającego (co zostało potwierdzone protokołem odbioru prac/wykonania usługi). Strony ustaliły, że do momentu faktycznego wykonania usługi i odbioru prac (co miało miejsce 28 listopada 2022 r.) potwierdzonego protokołem odbioru prac, zaliczki wpłacone na rzecz Wnioskodawcy nie będzie miało charakteru definitywnego.
Niestety druga zaliczka (zapłacona w dniu 29 listopada 2022 r.) została zapłacona z opóźnieniem, tj. de facto dopiero dzień po wykonaniu usługi. Zatem w praktyce zapłata dokonana w dniu 29 listopada 2022 r. powinna być realnie potraktowana jako zapłata drugiej zaliczki.
Mając na uwadze ten fakt, że zaliczka wpłacona z dnia 23 września 2022 r., w ocenie Wnioskodawcy, nie powinna spowodować powstania przychodu podatkowego w PIT (w myśl art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o PIT), to pierwszy przychód z tytułu działalności prowadzonej przez Wnioskodawcę powstał w listopadzie 2022 r. w dacie wykonania usługi (tj. 28 listopada 2022 r.).
Analogicznie, skoro faktura z dnia 5 października 2022 r. miała dokumentować otrzymanie zaliczki, której nie zapłacono w terminie, to wystawienie tej faktury nie prowadzi do powstania przychodu w PIT, a sama faktura powinna zostać skorygowana.
Wobec powyższego Wnioskodawca planuje dokonać korekty wystawionych przez siebie faktur w następujący sposób:
- faktura korygująca fakturę z 22 września 2022 r. dokumentująca otrzymanie zaliczki na poczet wykonania usługi w listopadzie 2022 r. („pierwsza faktura zaliczkowa”),
- faktura korygująca fakturę z 5 października 2022 r. „do zera” – w związku z nieotrzymaniem drugiej zaliczki przed wykonaniem usługi,
- faktura końcowa z dnia 28 listopada 2022 r. dokumentująca rozliczenie końcowe usług w listopadzie 2022 r.
1) Faktura z 22 września 2022 r. została opisana w następujący sposób:
Data wystawienia 22 września 2022 r.,
Nazwa usługi: „instalacja elektryczna”,
Termin zapłaty: 30 września 2022 r.,
Termin zapłaty: 30 września 2022 r.;
2) Faktura z dnia 5 października 2022 r. została opisana w sposób następujący:
Data wystawienia: 5 października 2022 r.,
Nazwa usługi: „instalacja elektryczna”,
Termin zapłaty: 31 października 2022 r.
Wnioskodawca informuje, że w zakresie objętym wnioskiem nie toczy się postępowanie podatkowe, kontrola podatkowa lub kontrola celno-skarbowa. Wnioskodawca złożył do Urzędu Skarbowego zeznania podatkowe za lata podatkowe 2022-2024 r. na druku PIT-28. Wnioskodawca nie składał korekt danych deklaracji. Zeznania za lata 2023-2024 zostały złożone w ustawowym terminie, natomiast za 2022 r. zostało złożone w dniu 4 maja 2023 r., tj. dwa dni po terminie.
Uzupełnienie i doprecyzowanie opis sprawy
1. Pytanie: „Co dokumentują faktury wystawione 22 września 2022 r. oraz 5 października 2022 r. – proszę szczegółowo wskazać”.
Odpowiedź:
Faktura wystawiona w dniu 22 września 2022 w założeniu miała dokumentować otrzymanie zaliczki z tytuły wykonania usługi w późniejszym okresie rozliczeniowym. Księgowość Podatnika pomyliła się i zamiast wystawić tę fakturę jako zaliczkową, wystawiła ją jako zwykłą fakturę.
Faktura wystawiona w dniu 5 października 2022 r. w założeniu miała dokumentować otrzymanie zaliczki z tytuły wykonania usługi w późniejszym okresie rozliczeniowym. Księgowość Podatnika pomyliła się i zamiast wystawić tę fakturę jako zaliczkową, wystawiła ją jako zwykłą fakturę.
Z leżących po stronie Zleceniodawców powodów faktura z dnia 5 października 2022 r. została opłacona z opóźnieniem, dopiero po wykonaniu usługi. Zatem, w ocenie Wnioskodawcy, wystawione faktury nie dokumentowały konkretnej czynności w sposób prawidłowy i jako takie podlegają skorygowaniu „do zera” – w tej sytuacji należałoby uznać, że powyższe faktury, jako podlegające korekcie, nie dokumentują nic, ponieważ zostały wystawione w sposób nieprawidłowy, niezgodnie z ustaleniami umownymi Stron.
2. Pytanie: „Czy zawarł Pan umowę z odbiorcą usługi na jej realizację – jeśli tak, to proszę wskazać, czy umowa ta zawiera uzgodnienia dotyczące sposobu wynagradzania wykonania usługi (proszę zacytować fragmenty z umowy dotyczące tych uzgodnień)”.
Odpowiedź:
Tak, Wnioskodawca zawarł z odbiorcą usługi pisemną umowę na jej realizację. Poniżej podaj Pan fragmenty z umowy:
(…)
„Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Zleceniobiorcy następujących kwot tytułem zaliczek na poczet wynagrodzenia za wykonanie usług:
· pierwsza zaliczka w kwocie (…) zł brutto, płatna do dnia 30 września 2022 r.;
· druga zaliczka w kwocie (…) zł brutto, płatna do dnia 31 października 2022 r.”.
(...)
„Strony postanawiają, że uiszczone zaliczki podlegają zwrotowi na rzecz Zleceniodawcy w następujących przypadkach:
· niewykonania usługi w uzgodnionym terminie;
· rozwiązania umowy lub odstąpienia od niej przez którąkolwiek ze Stron przed wykonaniem usługi;
· stwierdzenia przez Zleceniodawcę istotnych wad w sposobie wykonywania usług lub opóźnień w ich wykonywaniu, które uzasadniają przypuszczenie, że usługa nie zostanie wykonana prawidłowo lub że może dojść do opóźnienia w realizacji inwestycji”.
(...)
„Strony zgodnie postanawiają, że usługa zostanie wykonana do dnia 28 listopada 2022 r. Potwierdzeniem należytego wykonania usług będzie podpisanie przez Zleceniodawcę protokołu odbioru wykonanych prac. Z dniem podpisania tego protokołu uiszczone zaliczki zostają zaliczone na poczet wynagrodzenia należnego Zleceniobiorcy z tytułu wykonania usług”.
3. Pytanie: „Czy całość usługi opisana we wniosku została wykonana i odebrana protokołem 28 listopada 2022 r., czy usługa ta została zrealizowana z podziałem na etapy – jeśli z podziałem na etapy, to proszę:
a) opisać dokładnie kiedy i jaki etap (czynności) został zrealizowany;
b) wskazać, jakie dokładnie czynności zostały wykonane do 28 listopada 2022 r.;
c) wskazać, czy ww. umowa przewidywała etapowy rodzaj wynagradzania za wykonanie przedmiotowej usługi;
d) wskazać, w jaki sposób została określona ogólna cena za przedmiotową usługę oraz za poszczególne etapy realizacji – proszę o wskazanie harmonogramu oraz zasad rozliczania poszczególnych etapów;
e) czy poszczególne etapy wykonania usługi były odbierane protokołem – jeśli tak, to kiedy je sporządzono;
f) czy odbiorcą przedmiotowej usługi jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej czy osoba fizyczna/podmiot prowadząca/prowadzący działalność gospodarczą”.
Odpowiedź:
Całość usługi opisanej we wniosku została wykonana i odebrana jednym protokołem odbioru w dniu 28 listopada 2022 r. Na marginesie wskazał Pan, że odbiorca usług był podatnikiem VAT.
4. Wnioskodawca jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem VAT od dnia 5 września 2022 r.
5. Odbiorcą przedmiotowej usługi jest podatnik podatku VAT.
Pytanie (ostatecznie sformułowane w piśmie z 9 kwietnia 2026 r.)
Czy Wnioskodawca jest uprawniony do skorygowania pierwotnie wystawionych faktur z dnia 22 września 2022 r. oraz 5 października 2022 r. oznaczonych jako zwykłe faktury w ten sposób, że:
- Faktura z dnia 22 września 2022 r. zostanie skorygowana „do zera”, a w jej miejsce zostanie wystawiona faktura zaliczkowa na kwotę otrzymanej zaliczki,
- Faktura z dnia 5 października 2022 r. zostanie skorygowana „do zera”, a w jej miejsce zostanie wystawiona faktura dokumentująca otrzymanie płatności (z datą powstania obowiązku podatkowego: 29 listopada 2022 r.) – po jej otrzymaniu (tak skorygowana faktura nie będzie zatem fakturą o której mowa w art. 106i ust. 7 ustawy o VAT) – a w konsekwencji obowiązek podatkowy w VAT dla tak skorygowanego zdarzenia otrzymania drugiej płatności powstanie dopiero w dniu 29 listopada 2022 r.? (pytanie oznaczone we wniosku nr 2)
Pana stanowisko w sprawie (doprecyzowane pismem z 9 kwietnia 2026 r.)
W ocenie Wnioskodawcy, pierwszy przychód z tytułu prowadzonej przez Wnioskodawcę jednoosobowej działalności gospodarczej został uzyskany dopiero w listopadzie 2022 r. mimo, że pierwsza płatność na Jego rachunek została wykonana we wrześniu 2022 r.
W ocenie Wnioskodawcy, zaproponowany przez Niego sposób dokonania korekty faktur jest akceptowalny z punktu widzenia prawa podatkowego.
W ocenie Wnioskodawcy, skutecznie złożył On w ustawowym terminie oświadczenie o wyborze formy opodatkowania – podatku ryczałtowego, w rozumieniu przepisów art. 9 ust. 1 Ustawy ryczałtowej, a zatem skutecznie wybrał ryczałt jako formę opodatkowania dla Jego jednoosobowej działalności gospodarczej dla roku 2022 r. i lat następnych – zgodnie z art. 9 ust. 1b Ustawy ryczałtowej.
Uzasadnienie prawne
Ad 1-2.
Wnioskodawca w jednym punkcie odnosi się do obu pytań – pytanie nr 1 oraz pytanie nr 2.
Zgodnie z art. 14 ust. 1c ustawy o p.d.o.f., za datę powstania przychodu uznaje się, z zastrzeżeniem ust. 1e, 1h-1j i 1n-1p, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności.
Pojęcia „uregulowania należności” nie można jednak utożsamiać z otrzymaną zaliczką bądź przedpłatą. O kwalifikacji otrzymanej zapłaty jako przychodu lub jako przedpłaty (zaliczki) decyduje charakter tej zapłaty. Przysporzenie uważane za przychód podatkowy musi mieć charakter definitywny, podczas gdy przedpłata (zaliczka) nie ma takiego charakteru, ze względu na każdorazową możliwość ich zwrotu przed terminem wykonania usług, na poczet których zostały wpłacone. To, że dana wpłata stanowi zaliczkę (przedpłatę) na poczet konkretnej usługi, która zostanie wykonana w następnym okresie sprawozdawczym, musi zatem wynikać z postanowień zawartej umowy i powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści dokumentacji.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o p.d.o.f. stanowi lex specialis w stosunku do regulacji z art. 14 ust. 1c będącej lex generalis, zatem również ta okoliczność przemawia za uznaniem, że faktura z dnia 5 października 2022 r. nie mogła dokumentować należnego przychodu, ponieważ w założeniu stron umowy miała ona dotyczyć zaliczki.
Zatem, w przypadku zakwalifikowania płatności jako zaliczki (przedpłaty) jej otrzymanie nie powoduje powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu w PIT. Fakt wystawienia faktur (czy to przed otrzymaniem zaliczki, czy po) jest bez znaczenia, ponieważ możliwość jej wystawienia przed otrzymaniem zaliczki wynika z ustawy o VAT (art. 106i ust. 7 pkt 1), która przewiduje również obowiązek jej wystawienia po otrzymaniu zaliczki (art. 106i ust. 7 pkt 2). Regulacje dotyczące sposobu i terminu wystawienia faktury w VAT nie mogą mieć decydującego znaczenia dla określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w p.d.o.f.
W świetle art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o p.d.o.f., należy uznać, iż aby przepis ten znalazł zastosowanie do określonej płatności muszą być spełnione następujące warunki:
- podatnik musi otrzymać wpłatę przed ostatecznym dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi,
- wpłata musi być dokonana na poczet dostawy towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych.
W ocenie Podatnika, otrzymana przez Niego płatność z dnia 29 listopada 2022 r., pierwotnie miała stanowić zaliczkę, spełnia dyspozycję przepisu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o p.d.o.f. Otrzymana zaliczka miała bowiem stanowić wpłatę na poczet wykonania usługi, która będzie zrealizowana w przyszłych okresach sprawozdawczych. Ponadto, zaliczki mają charakter zwrotny i nie stanowią przysporzenia o charakterze definitywnym. W przypadku bowiem otrzymania zaliczki i niewykonania przez Podatnika umówionych prac zaliczka jest zwracana kontrahentowi w całości lub w części. Sam fakt, że do płatności doszło po wykonaniu usługi nie zmienia tego faktu, że faktura z dnia 5 października 2022 r. miała dokumentować wpłatę zaliczki a zatem nie może zostać uznana za zdarzenie powodujące powstanie przychodu podatkowego. Tym samym, zaliczki nie mogą być uznane za przychody podlegające opodatkowaniu w PIT (również w ryczałcie).
Regulacja zawarta w tym przepisie stanowi odstępstwo od ogólnych reguł ustalania przychodów z działalności gospodarczej, a warunkiem jego zastosowania jest uznanie, że otrzymane kwoty mają charakter zaliczek (zadatków) na poczet usług, które zostaną dostarczone (wykonane) w następnych okresach sprawozdawczych. Użyte w wyżej powołanym przepisie sformułowanie „pobrane wpłaty lub zarachowane należności” odnosi się do pobranych przedpłat i zaliczek na poczet towarów i usług, których wykonanie nastąpi w następnych okresach sprawozdawczych.
Według „Popularnego słownika języka polskiego” (pod red. prof. Bogusława Dunaja, Wydawnictwo Wilga) – „przedpłata” oznacza określoną sumę pieniędzy, stanowiącą część ceny towaru lub usługi, wypłaconą z góry w celu uzyskania gwarancji zakupu lub wykonania usługi w określonym terminie.
Z kolei „zaliczka” – to część pieniędzy wpłaconych lub wypłaconych na poczet czegoś.
W ocenie Podatnika, prawidłowa interpretacja przepisu art. 14 ust. 1c pkt 1 ustawy o p.d.o.f. powinna doprowadzić do wniosku, że o powstaniu przychodu podatkowego w odniesieniu do przychodu należnego (zgodnie z zasadą memoriałową w podatkach) można mówić jedynie wtedy, gdy rzeczywiście istnieje należność, którą ma udokumentować dana faktura. Jedynie ta faktura, która została wystawiona zgodnie z ustaleniami umownymi stron, dotycząca należnego przychodu, może skutkować powstaniem obowiązku podatkowego w p.d.o.f. Ustalenie obiektywnego kryterium jest tym bardziej istotne, ponieważ podatnicy mogą korygować faktury (zatem teoretycznie podatnicy mogliby obchodzić dane przepisy korygując faktury z uwagi na brak zapłaty należności, odraczając moment powstania przychodu podatkowego, mimo braku ku temu obiektywnych przesłanek, wynikających z ustaleń umownych stron). Zatem, konieczne jest zdefiniowanie obiektywnych kryteriów, niezależnych od podatników i organów podatkowych, które pozwoliłyby na jednoznaczne ustalenia czy doszło do powstania przychodu podatkowego.
Art. 14 ust. 1 ustawy o p.d.o.f. wprowadza ogólną zasadę określenia momentu powstania przychodu podatkowego, statuując zasadę memoriałową w podatkach. Jednocześnie nie rozstrzyga ona jednoznacznie, kiedy należy uznać, że zaistniał przychód należny. Egzemplifikację danego przepisu stanowi art. 14 ust. 1c, który należy odczytywać łącznie z art. 14 ust. 1.
Reguły wykładni systemowej wewnętrznej nakazują interpretować pojęcie „wystawienia faktury” (o którym mowa w art. 14 ust. 1c pkt 1 ustawy o p.d.o.f.), zgodnie z zasadą memoriałową ustanowioną w art. 14 ust. 1 ustawy o p.d.o.f.
Zatem, przez wystawienie faktury należy uznać sytuację, gdy podatnik wystawia fakturę dokumentującą należność wymagalną i definitywną należność, która ma zostać zapłacona na jej podstawie. Aby doszło do powstania przychodu w p.d.o.f. przychód musi być definitywny. Do takiego wniosku można dojść na podstawie analizy art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o p.d.o.f., który stanowi lex specialis w odniesieniu do art. 14 ust. 1c.
Mając na uwadze ten fakt, że zaliczki nie stanowią przychodu należnego (definitywnego), to wystawienie faktury zaliczkowej nie powinno prowadzić do powstania przychodu w rozumieniu art. 14 ust. 1c pkt 1. Przyjęcie odmiennej argumentacji byłoby sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 14 ust. 3 pkt 1 i prowadziłoby do absurdalnych wniosków.
Jednocześnie, aby doszło do powstania przychodu w p.d.o.f. przychód musi mieć charakter wymagalny. Oznacza to, że jedynie wystawienie faktury dla wymagalnej należności, a nie dla jakiegokolwiek wynagrodzenia, powoduje powstanie przychodu w p.d.o.f. Jest to zgodne z samą istotą zasady memoriałowej, która stanowi, że kwoty należne, choćby nie zostały zapłacone, powodują powstanie przychodu. Zatem a contrario, kwoty nienależne, nawet udokumentowane fakturą, nie powodują powstania przychodu podatkowego. Przyjęcie odmiennej argumentacji, tj. że sam fakt wystawienia jakiejkolwiek faktury prowadzi do powstania przychodu, doprowadziłoby do niepożądanych skutków niezgodnych z aksjomatem racjonalnego ustawodawcy. W szczególności, wystawienie faktury np. na kilka miesięcy przed ustalonym terminem płatności musiałoby doprowadzić do powstania przychodu w p.d.o.f. mimo, że podatnik nie może jeszcze skutecznie domagać się zapłaty. Dla takich przypadków jak ten ustawodawca przewidział stosowanie art. 14 ust. 1i ustawy o p.d.o.f., tj. powstanie przychodu dopiero w momencie uregulowania płatności, ponieważ wystawiono fakturę wbrew ustaleniom umownym stron. Z tego wynika, że istnieją sytuację (przewidziane przez ustawodawcę – inne niż faktury zaliczkowe), w których możliwe jest wystawienie faktury, która nie powoduje powstania obowiązku podatkowego.
W praktyce do powstania przychodu w momencie wystawienia faktury dochodzi w sytuacji, gdy zgodnie z ustaleniami umownymi Stron przewiduje się konkretny termin na wystawienie faktury w celu otrzymania płatności (tj. w umowach określa się termin na wystawienie faktury, od którego jest liczony termin zapłaty wynagrodzenia). W takiej sytuacji, mimo że faktura zostaje wystawiona jeszcze przed upływem płatności, to można powiedzieć, że pełni ona rolę dokumentu handlowego, na podstawie którego jest dochodzona płatność (wystawienie faktury świadczy o dochodzeniu płatności przez podatnika, a zatem dokumentuje ona przychód wymagalny, należny). Przyjmuje się wówczas, że przychód powstaje w momencie wystawienia faktury, ponieważ wtedy zgodnie z umową jej wystawca dokonuje konkretnych czynności w celu dochodzenia należności. Zatem, w takiej sytuacji jeszcze przed formalnym upływem terminu na zapłatę należności, przychód staje się wymagalny, ponieważ kontrahent został upoważniony w umowie do dochodzenia należności (taka wierzytelność staje się zatem wymagalna).
Kolejnym argumentem przemawiającym za tym, że jedynie faktura dokumentująca przychód należny prowadzi do powstania przychodu, jest możliwość wystąpienia sytuacji, gdy należność jest wymagalna, ale faktura z jakiegoś powodu nie została jeszcze wystawiona. W danym przypadku nie powstanie przychód, ponieważ nie wystąpiła z żadnych sytuacji opisanych w art. 14 ust. 1c ustawy o p.d.o.f.
Na podstawie powyższej analizy można dojść do wniosku, że faktura stanowi instrument dochodzenia wymagalnych należności, a zatem wystawienie jedynie takich faktur, które dokumentują należności wymagalne stanowi przesłankę uzasadniającą powstanie obowiązku podatkowego w p.d.o.f. Absurdalnym byłoby założenie, że wystawienie jakiejkolwiek faktury, wbrew ustaleniom umownym Stron, powinno doprowadzić do powstania obowiązku podatkowego (np. wystawienie faktur na długo przed umownym terminem zapłaty).
Przez przychody należne należy rozumieć wszelkiego rodzaju przychody, co do których przysługuje podatnikowi uprawnienie do ich dochodzenia, czyli takie, które wynikają z konkretnego stosunku prawnego. „Należność” odnosi się zarówno do możliwości dochodzenia konkretnego świadczenia oraz do powinności jego spełnienia. Oznacza to, że powstanie przychodów należnych związane jest z powstaniem wierzytelności. Ponieważ wierzytelność to termin wywodzący się z prawa cywilnego, przychodami należnymi są przychody wymagalne w rozumieniu prawa cywilnego, tj. możliwe do prawnie skutecznego ich dochodzenia. Należność powinna wynikać z konkretnego stosunku prawnego (umowy, zlecenia, sprzedaży itd.) i oznacza, że po stronie podatnika powstaje uprawnienie do żądania świadczenia, a po drugiej stronie obowiązek spełnienia świadczenia. Taką definicję wprost powtarza się w interpretacjach podatkowych wydawanych przez Dyrektora KIS.
Pojęcie „należność” odnosi się do możliwości dochodzenia świadczenia i powinności jego spełnienia, a powstanie przychodów należnych jest związane z powstaniem wierzytelności. Z tego powodu Organ i sądy często mówią wprost, że „przychody należne” to przychody „wymagalne” w sensie cywilnym, tj. takie, które są prawnie skutecznie dochodzone (wierzytelność skonkretyzowana).
W orzecznictwie przyjmuje się, że „kwoty należne” są to przychody, które wynikają ze źródła przychodów, jakie stanowi działalność gospodarcza, i które w następstwie prowadzenia tej działalności stają się należnością (wierzytelnością), choćby faktycznie środków z tego tytułu jeszcze nie uzyskano (Por. wyrok NSA z dnia 3 października 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 901/97, Lex nr 31837.). Cecha „należności” dotyczy więc kwot (przychodów), które są wymagalne w rozumieniu prawa cywilnego, a zatem zasadne jest przyjęcie, iż przychodami w rozumieniu art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. stają się kwoty, których podatnik może skutecznie się domagać od swego kontrahenta (Por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 18 lipca 2005 r., I SA/Łd 372/05 i z dnia 20 kwietnia 2005 r., I SA/Łd 1197/04, tezy publ. w: Podatek dochodowy od osób fizycznych, praca zbiorowa pod red. B. Dautera, Lexis Nexis 2006; por. też wyrok NSA z dnia 26 marca 1999 r. sygn. akt. l SA/Gd 883/97 Lex nr 37818; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2003 r. sygn. akt SA/Bd 106/03, niepubl.; por. też Moment uznania przychodu za należny, D. Niestrzębski, R. Sarnacki, „Przegląd Podatkowy” 2001, nr 5, poz. 22).
Zastrzega się jednakże w związku z powyższym, że przychód nie powstaje przed datą, w której wymagalne stało się roszczenie o zapłatę należności za wykonaną usługę czy sprzedany towar. Konieczne jest więc ustalenie, w jakiej dacie podatnik (wierzyciel) mógł najwcześniej domagać się zapłaty za wykonanie ww. czynności (Por. wyrok NSA z dnia 26 września 2003 r., sygn. akt III SA 210/02, teza publ. w Podatek dochodowy, op. cit., Lexis Nexis 2006; wyrok NSA z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 883/97, Lex nr 37818; wyrok NSA z dnia 18 września 1997 r., sygn. akt I SA/Po 328/97, Lex nr 31742)).
W orzecznictwie podkreślano przy tym, iż analizowana regulacja nie rozróżnia, czy przychód jest sporny, czy bezsporny. Ten fakt nie ma wpływu na określenie przychodu z działalności gospodarczej. Powyższe należy do zakresu prawa cywilnego i jest rozstrzygane przez sąd powszechny. W prawie podatkowym bowiem najważniejsze jest wykonanie usługi/sprzedaży towaru i upływ terminu do zapłaty należności (Por. wyrok NSA z dnia 5 marca 1999 r., sygn. akt I SA/Po 1238/98,niepubl.).
We wniosku o wydanie interpretacji podatkowej Podatnik jednoznacznie wskazał, że obie płatności mają charakter zaliczek. W umowie o wykonanie instalacji elektrycznej Strony uzgodniły, że kwota otrzymanego wynagrodzenia (zaliczki) może podlegać zwrotowi na rzecz Zamawiającego w przypadku niewykonania usługi. W szczególności strony ustaliły, że zaliczka ma charakter zwrotny do chwili należytego wykonania i odbioru (protokołem) wykonanych prac, na poczet których została uiszczona. Z umowy jednoznacznie wynika, że pobrane zaliczki są przyporządkowane do konkretnej usługi (wykonania instalacji energii elektrycznej w określonym terminie). W szczególności Strony umówiły się, że Zamawiający jest zobowiązany do zapłaty z góry zaliczki należnej na poczet należytego wykonania usługi (tj. jej zapłata nastąpiła z góry przed wykonaniem usługi lub jej częściowym wykonaniem). Dodatkowo wskazano, że strony umówiły się, że Zamawiający jest zobowiązany do zapłaty z góry zaliczki należnej na poczet należytego wykonania usługi (tj. jej zapłata nastąpiła z góry przed wykonaniem usługi).
Zatem, w ocenie Strony, faktura wystawiona w dniu 5 października 2022 r. nie mogła dokumentować wykonania usługi lub otrzymania zapłaty i prowadzić do powstania przychodu podatkowego, ponieważ nie dokumentowała ona przychodu należnego.
Dana faktura została wystawiona w celu otrzymania drugiej zaliczki (którą ostatecznie zapłacono dopiero po wykonaniu usługi). W opisie stanu faktycznego Podatnik wskazał na konkretne przyczyny, które stały za błędnym wystawieniem faktury oraz wskazał, że doszło do opóźnienia w płatności zaliczki (błędne wystawienie faktury zamiast faktury zaliczkowej).
Wskazano m.in., że w wyniku wykonania przez profesjonalnego doradcę podatkowego przeglądu dokumentacji podatkowej stwierdzono błędy w dokumentacji podatkowej, w szczególności co do sposobu wystawienia faktur. Nie odzwierciedlają one rzeczywistych ustaleń poczynionych między Stronami umowy na wykonanie instalacji elektrycznej. Księgowość zbyt pochopnie wystawiała faktury bez ustalenia treści postanowień umownych między Wnioskodawcą a Zamawiającym.
Podatnik wskazał, że planuje dokonać korekty wystawionych przez siebie faktur w następujący sposób:
- Faktura korygująca fakturę z 22 września 2022 r. dokumentująca otrzymanie zaliczki na poczet wykonania usługi w listopadzie 2022 r. („pierwsza faktura zaliczkowa”),
- Faktura korygująca fakturę z 5 października 2022 r. „do zera” – w związku nieotrzymaniem drugiej zaliczki przed wykonaniem usługi,
- Faktura końcowa z dnia 28 listopada 2022 r. dokumentująca rozliczenie końcowe usług w listopadzie 2022 r.
Zaliczka stanowi odrębną kategorię pojęciową od wymagalnej płatności wynagrodzenia. W konsekwencji, wystawienie faktury na otrzymanie zaliczki, nie może zostać uznane za wystawienie faktury w rozumieniu art. 14 ust. 1c pkt 1 ustawy o p.d.o.f., ergo nie prowadzi do powstania obowiązku podatkowego.
Na podstawie przedstawionych powyżej rozważań należy dojść do wniosku, że określając skutki podatkowe w p.d.o.f. nie można całkowicie abstrahować od ustaleń umownych stron co do sposobu dokonywania płatności oraz ich charakteru. Prawdą jest, że podatnik nie może dowolnie określać momentu powstania obowiązku podatkowego. Jednak również Organ nie może arbitralnie określać skutki podatkowe w oderwaniu od ustaleń umownych Stron. Przepisy art. 14 ust. 1c oraz ust. 3 pkt 1 ustawy o p.d.o.f. zostały zredagowane w taki sposób, aby odpowiadały one realiom życia gospodarczego, a zachowanie podatników pośrednio ma wpływ na moment powstania obowiązku podatkowego. Może bowiem zdarzyć się tak, że dla identycznych towarów lub usług dojdzie do różnego sposobu dokonania zapłaty, np. w jednym przypadku najpierw zostanie wykonana usługa, w drugim najpierw zostanie wystawiona faktura przed ich wykonaniem, a w jeszcze innym, ktoś dokona zapłaty całości wynagrodzenia tuż po podpisaniu umowy zanim faktura zostanie wystawiona.
W interpretacji podatkowej z 14 lutego 2020 r. nr 0111-KDIB2-1.4010.589.2019.1.AR Organ stwierdził, że o kwalifikacji otrzymanej zapłaty jako przychodu lub jako przedpłaty (zaliczki) decyduje charakter tej zapłaty.
Przysporzenie uważane za przychód podatkowy musi mieć charakter definitywny, podczas gdy przedpłata, zaliczka nie mają takiego charakteru ze względu na każdorazową możliwość ich zwrotu przed terminem wykonania usług, na poczet których zostały wpłacone. Fakt, że dana wpłata stanowi zaliczkę (przedpłatę) na poczet konkretnej usługi, która zostanie wykonana w następnym okresie sprawozdawczym, musi wynikać z postanowień zawartej umowy i powinien znaleźć odzwierciedlenie w treści dokumentacji. Dodatkowo należy zauważyć, że ww. zaliczki (przedpłaty) nie mogą być anonimowe. Ich dokumentowanie i ewidencja powinna być prowadzona w sposób przejrzysty, pozwalający na przyporządkowanie pobranych wpłat do danej usługi bądź do danego towaru i konkretnego nabywcy. Z faktury lub umowy powinno jednoznacznie wynikać, które pobrane wpłaty lub zarachowane należności są zaliczkami (przedpłatami). Nie wszystkie bowiem wpłaty będą zaliczkami i przedpłatami niestanowiącymi przychodów podatkowych. Do przychodów nie zalicza się tylko tych zaliczek i przedpłat, które można przyporządkować do dostawy konkretnego towaru, czy też konkretnej usługi, która zostanie wykonana w określonym terminie realizacji. Użyte w art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych sformułowanie „zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych”, wskazuje, iż chodzi o takie dostawy towarów lub usług, co do których w momencie pobrania wpłaty nie ma wątpliwości, że zostaną faktycznie wykonane. W kontekście powyższego wskazać należy, że otrzymanie zaliczki, w tym w wysokości 100% wynagrodzenia, która nie ma charakteru definitywnego, ostatecznego, nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego.
Powyższe potwierdza chociażby interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 13 marca 2018 r. Nr 0114-KDIP2-3.4010.32.2018.1.PS, w której wskazano: „(...) Sensem (...) wyłączenia z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT jest niedopuszczenie do sytuacji, w ramach której dane przysporzenie majątkowe pozbawione cechy definitywności zostałoby uznane za przychód podatkowy. (...) W unormowaniu tym chodzi (...) o takie zdarzenia gospodarcze, co do których zapłata w momencie jej dokonywania nie jest ostateczna, albowiem osoba wpłacająca dane przysporzenie ma możliwość wycofania się z usługi, czy też dostawy towarów. Do czasu zatem wykonania usługi/dostawy towaru podatnik nie ma pewności, iż dana należność ma charakter definitywny (bezzwrotny). W konsekwencji, zastosowanie powyższej normy do wskazanej powyżej sytuacji wydaje się być w pełni racjonalne i dające prawną podstawę do przesunięcia terminu rozpoznania przychodu podatkowego. (...) Świadczenie zaliczkowe zakłada zwrot, w sytuacji gdy druga strona odstępuje od umowy. Również w ramach przedpłaty, która zakładać może obowiązek uiszczenia całej ceny przed dokonaniem usługi (dostawy towarów), konieczne jest dopuszczenie możliwości zwrotu świadczenia wraz z odstąpieniem od umowy (...)”.
Zasada in dubio pro tributario
W ocenie Podatnika, w danej sprawie możliwe jest zastosowanie zasady określonej w art. 2a Ordynacji Podatkowej z uwagi na to, że kwestia rozstrzygnięcia, kiedy powstał przychód podatkowy w sytuacji, gdy płatność uzgodniona przez strony umowy jako zaliczka została ostatecznie uregulowana dopiero po wykonaniu usługi, a płatności dokonano na podstawie nieprawidłowo wystawionej faktury, nie jest oczywista.
Zgodnie z zasadą in dubio pro tributario niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.
Zdaniem Wnioskodawcy, w celu udzielenia odpowiedzi na Jego pytanie nr 1 zawarte we wniosku o wydanie interpretacji podatkowej, tj. w celu ustalenia, kiedy w okolicznościach danej sprawy powstał przychód podatkowy, nie jest konieczne odwoływanie się do przepisu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o p.d.o.f. (lub przynajmniej wystarczającym będzie jego użycie dopiero w drugiej kolejności) będącego wyjątkiem od zasady, a zatem takim przepisem, który należy ściśle interpretować.
Wnioskodawca stoi na stanowisku, że rozstrzygnięcie Jego sprawy powinno się odbyć przede wszystkim w oparciu o zasady ogólne powstania obowiązku podatkowego. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o p.d.o.f. przychodem podatnika jest przychód należny, a w art. 14 ust. 1c zostało doprecyzowane, kiedy powstaje przychód podatkowy.
W ocenie Wnioskodawcy, stopień skomplikowania Jego stanu faktycznego stanowi wystarczającą przesłankę uznania, że określenie prawidłowego sposobu interpretacji przepisu art. 14 ust. 1c ustawy o p.d.o.f. w jego sytuacji powoduje znaczne trudności interpretacyjne.
Według Wnioskodawcy, jest możliwe udzielenie odpowiedzi na jego pytanie nr 1 wyłącznie na podstawie art. 14 ust. 1c bez konieczności sięgania po inne przepisy. Kluczowe jest bowiem ustalenie, czy faktura z 5 października 2022 r. dokumentowała przychód należny, skoro na ten moment Podatnik był uprawniony do wystawienia wyłącznie faktury zaliczkowej. Również na uwagę zasługuje ten fakt, że podatnicy są uprawnieni do korygowania faktur błędnie wystawionych. W ocenie Podatnika, nie każda wystawiona faktura powoduje zastosowanie regulacji zawartej w art. 14 ust. 1c ustawy o p.d.o.f., choć żeby dojść do takiego wniosku należy przeprowadzić pewne rozumowanie.
Kolejną wątpliwością jest to, czy sam fakt wystawienia błędnej faktury w sposób niezgodny z ustaleniami Stron, oraz otrzymanie zapłaty po wykonaniu usługi, która miała być zaliczką, skutkuje tym, że wystawienie takiej faktury prowadzi do powstania przychodu podatkowego.
Zdaniem Wnioskodawcy, powyższe kwestie mają charakter skomplikowany, a interpretacja przepisów, która mogłaby rozstrzygnąć dany problem nie jest oczywista. W ocenie Podatnika, mając na uwadze wykładnię celowościową przepisów art. 14 ust. 1 i ust. 1c ustawy o p.d.o.f. oraz istotę zasady memoriałowej w prawie podatkowym, efektem zastosowania przepisów powinno być rozstrzygnięcie, że wyłącznie osiągnięcie przychodu należnego w rozumieniu prawa cywilnego może spowodować powstanie przychodu podatkowego. Niemniej sposób, w jaki należałoby dojść do takiego wniosku nie jest oczywisty, ponieważ stan faktyczny Podatnika jest mocno skomplikowany.
W ocenie Wnioskodawcy, sam fakt, że Organ nie podał uzasadnienia prawnego na poparcie własnego rozstrzygnięcia, nie wskazał prawidłowego sposobu interpretacji przepisów, lecz przeszedł od razu do sposobu rozstrzygnięcia sprawy, świadczy o tym, że nie miał on oczywistych argumentów, które jednoznacznie potwierdzałaby, że mimo pewnych wątpliwości prawnych, istnieje tylko jeden sposób prawidłowej interpretacji przepisów. Zatem w okolicznościach danej sprawy możliwe jest zastosowanie zasady in dubio pro tributario.
Z treści wniosku o interpretację podatkową wyraźnie wynika, które rozwiązanie Podatnik uważa za najbardziej korzystne dla siebie (uznanie, że pierwszy przychód podatkowy powstał w dniu wykonania usługi – tj. 28 listopada 2022 r.). W odniesieniu do problemu określenia momentu powstania przychodu podatkowego w p.d.o.f. w orzecznictwie przyjmuje się praktyczną możliwość zastosowania zasady in dubio pro tributario.
W wyroku NSA z 27 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 903/17 Sąd doszedł do następujących wniosków:
„Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że zarówno podatnik nie może dnia powstania przychodu ustalić dowolnie, wybierając jedną z trzech wskazanych dat w zależności od korzyści podatkowej, jaką może w ten sposób osiągnąć (opóźniając albo przyspieszając moment uzyskania przychodu), tak i organ podatkowy nie może dokonywać wyboru momentu powstania przychodu w sposób niekorzystny dla podatnika, wybierając tę datę, którą jest w stanie ustalić, a która może być późniejsza niż data przychodu przyjęta przez podatnika, jeżeli jednocześnie nie jest w stanie podważyć (wskazując określone dowody), że moment powstania przychodu został określony niezgodnie z powołanymi przepisami na dzień uregulowania zapłaty. Ustawodawca nie zakłada bowiem, że w przypadku wątpliwości co do stanu faktycznego, można za datę powstania przychodu uznać datę wykonania usługi, jeżeli tylko taka data możliwa jest do pewnego ustalenia. Przypomnieć należy, że art. 2a O.p. zakazuje wykładni przepisów prawa podatkowego, w razie wątpliwości co do jego treści, na niekorzyść podatnika”.
W zakresie fakturowania Wnioskodawca przyjmuje (w ślad za organem w interpretacji z 7 maja 2015 r. – Izba Skarbowa w Bydgoszczy – ITPP1/4512-151/15/DM), że moment wystawienia faktury dokumentującej otrzymanie zaliczki (stanowiącej całość lub część należności) przed wykonaniem usługi budowlanej nie wpływa na moment powstania obowiązku podatkowego w VAT. W przypadku otrzymania zaliczki obowiązek podatkowy powstaje bowiem z chwilą jej otrzymania, niezależnie od tego, kiedy zostanie wystawiona faktura dokumentująca tę zaliczkę.
Zgodnie ze stanowiskiem organu będącym poprzednikiem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej: „Należy jednak zaznaczyć, że wystawienie faktury dokumentującej otrzymanie zaliczki (stanowiącej całość lub część należności) przed wykonaniem usługi budowlanej nie wpływa na moment powstania obowiązku podatkowego. W przypadku otrzymania zaliczki obowiązek podatkowy powstanie bowiem z chwilą otrzymania tej zaliczki, niezależnie od tego kiedy zostanie wystawiona faktura dokumentująca tę zaliczkę, co wynika z art. 19a ustawy o podatku od towarów i usług”.
W ocenie Wnioskodawcy, sposób fakturowania usługi nie ma decydującego znaczenia dla określenia skutków podatkowych w PIT, ponieważ faktury powinny dokumentować przebieg transakcji, a nie kształtować go. Skoro w danej sprawie faktury zostały wystawione niezgodnie z ustaleniami Stron (tj. niezgodnie z umową), to w celu określenia skutków podatkowych w PIT należy wziąć pod uwagę rzeczywiste ustalenia i charakter transakcji.
Skoro faktura z 22 września 2022 r. miała zostać wystawiona w celu otrzymania zaliczki (mimo że nie została oznaczona jako faktura zaliczkowa), to fakt jej wystawienia, opóźnienia w zapłacie drugiej zaliczki oraz wpłata tej kwoty dopiero po wykonaniu płatności nie powinien mieć znaczenia dla określenia momentu powstania przychodu podatkowego w PIT. Z ustaleń stron wyraźnie bowiem wynika, że wszelkie płatności do momentu odbioru prac i zakończenia usługi nie miały charakteru definitywnego i mogły zostać zwrócone na rzecz Zamawiającego.
Jednocześnie faktura z 5 października 2025 r. nie dokumentowała w sposób prawidłowy danej transakcji, w szczególności nie została oznaczona jako faktura końcowa, nie odnosiła się do faktury z 22 września 2022 r.
Fakt otrzymania przez Wnioskodawcę wpłaty zaliczki nie został potwierdzony wystawieniem faktury zaliczkowej, ponieważ wszystkie faktury były wystawiane przez zewnętrzną księgowość, która nie otrzymała umowy zawartej z Zamawiającym, tylko informacje o wysokości kwot wynagrodzenia. Księgowi postąpili według standardowego schematu przyjętego u nich dla wystawienia faktur i określenia daty wykonania usługi nie uwzględniając specyfiki działalności prowadzonej przez Wnioskodawcę.
Mimo, że powyższa interpretacja dotyczyła obowiązku podatkowego w VAT, w ocenie Podatnika, zawarta w niej argumentacja może znaleźć zastosowanie również do obowiązku podatkowego w p.d.o.f.
Faktura VAT może być wystawiona przed wykonaniem usługi lub otrzymaniem (przed dokonaniem wykonaniem usługi) całości lub części zapłaty (art. 106i ust. ust. 7 ustawy o VAT).
Sam fakt wystawienia faktury dla usług podlegających opodatkowaniu zgodnie z zasadami ogólnymi (tj. dla których przewidziane są zasady ogólne powstania obowiązku podatkowego) nie przesądza o powstaniu obowiązku podatkowego.
Moment powstania obowiązku podatkowego został bowiem określony w art. 19a ustawy o VAT, zgodnie z którym powstaje on co do zasady w momencie wykonania usługi (lub jej częściowego wykonania, gdy określono płatność) lub otrzymania zaliczki.
Z kolei dla usług budowlanych (do których, w ocenie Wnioskodawcy, zaliczają usługi wykonywane przez Niego – zakładanie instalacji elektrycznej na nowych osiedlach) przepisy przewidują zasady szczególne powstania obowiązku podatkowego – art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a ustawy o VAT.
Faktura nie stanowi samodzielnej przyczyny powodującej powstanie obowiązku podatkowego, ponieważ nie funkcjonuje ona w oderwaniu od ustaleń umownych stron. Zgodnie bowiem z ugruntowanym orzecznictwem TSUE, aby uznać że dane świadczenie podlega opodatkowaniu VAT, między jego stroną powinny istnieć ustalenia co do wysokości wynagrodzenia, a usługobiorca powinien wyrazić wolę otrzymania usług. Zatem, w sytuacji błędnego wystawienia faktury, niezgodnie z ustaleniami Stron, w ślad za orzecznictwem TSUE, nie da się stwierdzić, że istnieje podstawa opodatkowania, która mogłaby zostać udokumentowana przy pomocy faktury. W takim przypadku bowiem, usługobiorca nie wyraża jeszcze chęci zapłaty konkretnego wynagrodzenia, zatem obowiązek podatkowy w VAT nie może powstać.
W obrocie gospodarczym również nie praktykuje się wystawienia faktur końcowych, przed wykonaniem usługi. Faktury dla usług budowlanych są bowiem wystawiane dopiero po wykonaniu usługi. W konsekwencji, Wnioskodawca będzie uprawniony do skorygowania pierwotnie wystawionych faktur z 22 września 2022 r. oraz 5 października 2022 r. oznaczonych jako zwykłe faktury w ten sposób, że:
- faktura z 22 września 2022 r. zostanie skorygowana „do zera”, a w jej miejsce zostanie wystawiona faktura zaliczkowa na kwotę otrzymanej zaliczki,
- faktura z 5 października 2022 r. zostanie skorygowana „do zera”, a w jej miejsce zostanie wystawiona faktura dokumentująca otrzymanie płatności (z datą powstania obowiązku podatkowego: 29 listopada 2022 r.) – tj. dopiero po otrzymaniu płatności (tak skorygowana faktura nie będzie zatem fakturą, o której mowa w art. 106i ust. 7 ustawy o VAT) – a w konsekwencji obowiązek podatkowy w VAT dla tak skorygowanego zdarzenia otrzymania drugiej płatności powstanie dopiero w dniu 29 listopada 2022 r.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku w zakresie:
- skorygowania pierwotnie wystawionej faktury z 22 września 2022 r. do zera, a w jej miejsce wystawienia faktury zaliczkowej na kwotę otrzymanej zaliczki jest prawidłowe;
- skorygowania pierwotnie wystawionej faktury z 5 października 2022 r. do zera jest prawidłowe;
- powstania obowiązku podatkowego w VAT dla skorygowanej faktury z 5 października 2022 r. z dniem 29 listopada 2022 r. jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Na podstawie art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Natomiast na podstawie art. 19a ust. 1 ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.
Dla celów powstania obowiązku podatkowego dokonanie czynności np. świadczenia usług następuje więc z chwilą faktycznego ich dokonania, za wyjątkiem przypadków, w których przepisy ustawy określają wprost ten moment.
Zgodnie z zasadą ogólną określoną art. 19a ust. 1 ustawy generalnie brak jest powiązania momentu powstania obowiązku podatkowego z datą wystawienia faktury.
Jak stanowi art. 2 pkt 31 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o fakturze – rozumie się przez to dokument w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie.
W myśl art. 19a ust. 8 ustawy:
Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z wyjątkiem:
1) dostaw towarów, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 1b;
2) dostaw towarów i świadczenia usług, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 5 pkt 4.
Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. Powołany wyżej przepis art. 19a ust. 1 ustawy formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres. Jeżeli jednak przed wykonaniem usługi podatnik otrzyma całość lub część zapłaty, obowiązek podatkowy powstanie z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Jednocześnie powyższe przepisy uniezależniają powstanie obowiązku podatkowego od wystawienia faktury.
W rozpatrywanej sprawie ze względu na specyfikę prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, tj. usługi w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych, należy przywołać art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a ustawy, na podstawie którego:
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury w przypadkach, o których mowa w art. 106b ust. 1, z tytułu świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych.
Przy czym, w myśl art. 19a ust. 7 ustawy:
W przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 3 i 4, gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu – z chwilą upływu terminu płatności.
Celem rozpatrzenia przedmiotowej sprawy warto zwrócić także uwagę na zasady dotyczące wystawiania faktur oraz faktur korygujących określonych w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług.
I tak, zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy:
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
W świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku VAT, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.
Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego (potwierdzeniem nabycia określonych towarów i usług lub też otrzymania zaliczki). Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.
W praktyce zdarzają się jednakże sytuacje, gdy po wystawieniu faktury następują zdarzenia gospodarcze mające wpływ na treść pierwotnej faktury lub faktura zawiera błędy. W takiej sytuacji ustawodawca wskazuje na obowiązek skorygowania takiej faktury przez wystawienie faktury korygującej.
Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 4 ustawy:
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.
Stosownie do art. 106e ust. 1 ustawy:
Faktura powinna zawierać:
1) datę wystawienia;
2) kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę;
3) imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy;
4) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. a oraz pkt 25;
5) numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. b, pkt 26 i 27;
6) datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury;
7) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
8) miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług;
9) cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);
10) kwoty wszelkich opustów lub obniżek cen, w tym w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty, o ile nie zostały one uwzględnione w cenie jednostkowej netto;
11) wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług, objętych transakcją, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto);
12) stawkę podatku albo stawkę podatku od wartości dodanej w przypadku korzystania z procedur szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a, 7 i 9;
13) sumę wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku;
14) kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku;
15) kwotę należności ogółem
(…).
Na podstawie art. 106i ustawy:
1. Fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, z zastrzeżeniem ust. 2-9.
2. Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4 , fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano całość lub część zapłaty od nabywcy.
3. Fakturę wystawia się nie później niż:
1) 30. dnia od dnia wykonania usług - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a;
2) 60. dnia od dnia wydania towarów - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. b, z zastrzeżeniem ust. 4;
3) 90. dnia od dnia wykonania czynności - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. c;
4) z upływem terminu płatności – w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4.
4. W przypadku dostawy towarów, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. b , gdy umowa przewiduje rozliczenie zwrotów wydawnictw, fakturę wystawia się nie później niż 120. dnia od pierwszego dnia wydania towarów.
5. W przypadku, o którym mowa w art. 29a ust. 12 , fakturę wystawia się nie później niż:
1) 7. dnia od określonego w umowie dnia zwrotu opakowania;
2) 60. dnia od dnia wydania opakowania, jeżeli w umowie nie określono terminu zwrotu opakowania.
6. W przypadkach, o których mowa w art. 106b ust. 3, fakturę wystawia się:
1) zgodnie z ust. 1 i 2 - jeżeli żądanie wystawienia faktury zostało zgłoszone do końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty;
2) nie później niż 15. dnia od dnia zgłoszenia żądania - jeżeli żądanie wystawienia faktury zostało zgłoszone po upływie miesiąca, o którym mowa w pkt 1.
6a. (uchylony)
7. Faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż 60. dnia przed:
1) dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi;
2) otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub części zapłaty.
8. Przepis ust. 7 pkt 1 nie dotyczy wystawiania faktur w zakresie dostawy i świadczenia usług, o których mowa w art. 19a ust. 3, 4 i ust. 5 pkt 4, jeżeli faktura zawiera informację, jakiego okresu rozliczeniowego dotyczy.
9. Przepisów ust. 3, 4 i 8 nie stosuje się do wystawiania faktur w zakresie dostawy towarów lub świadczenia usług, o których mowa w art. 8a ust. 1 i 3.
W myśl art. 106j ust. 1 ustawy:
W przypadku gdy po wystawieniu faktury:
1) podstawa opodatkowania lub kwota podatku wskazana w fakturze uległa zmianie,
2) (uchylony)
3) dokonano zwrotu podatnikowi towarów i opakowań,
4) dokonano zwrotu nabywcy całości lub części zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4,
5) stwierdzono pomyłkę w jakiejkolwiek pozycji faktury
- podatnik wystawia fakturę korygującą.
Z kolei stosownie do art. 106j ust. 2 ustawy:
Faktura korygująca powinna zawierać:
1) (uchylony)
2) numer kolejny oraz datę jej wystawienia;
2a) numer identyfikujący w Krajowym Systemie e-Faktur fakturę, której dotyczy faktura korygująca, z wyjątkiem faktur korygujących wystawianych do faktur, dla których nie został nadany numer identyfikujący w Krajowym Systemie e-Faktur;
3) dane zawarte w fakturze, której dotyczy faktura korygująca:
a) określone w art. 106e ust. 1 pkt 1-5,
b) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi objętych korektą;
4) (uchylony)
5) jeżeli korekta wpływa na zmianę podstawy opodatkowania lub kwoty podatku należnego - odpowiednio kwotę korekty podstawy opodatkowania lub kwotę korekty podatku należnego z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku i sprzedaży zwolnionej;
6) w przypadkach innych niż wskazane w pkt 5 - prawidłową treść korygowanych pozycji.
Przepis art. 106j ust. 2a ustawy stanowi, że:
Faktura korygująca może zawierać:
1) wyrazy „FAKTURA KORYGUJĄCA” albo „KOREKTA”;
2) przyczynę korekty.
Fakturę korygującą wystawia się m.in. w razie stwierdzenia pomyłki w cenie, stawce lub kwocie podatku bądź w jakiejkolwiek innej pozycji faktury, również, gdy dokonano zwrotu podatnikowi towarów i opakowań, udzielono rabatu, bądź upustów i obniżek cen. Wystawiana jest ona w celu podania właściwych, prawidłowych i zgodnych z rzeczywistością kwot i innych danych, decydujących o rzetelności wystawionego dokumentu.
Istotą faktur korygujących jest więc korekta faktur pierwotnych, tak aby dokumentowały rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych.
Z opisu sprawy wynika, że:
- prowadzi Pan jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych (PKD 2025: 43.12.Z);
- ww. usługi zostały sklasyfikowane pod kodem PKWiU 43.21.10 – roboty związane z wykonywaniem instalacji elektrycznych;
- jest Pan czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT od 5 września 2022 r.;
- zawarł Pan z odbiorcą usługi pisemną umowę na realizację instalacji elektrycznej, która zobowiązywała do zapłaty na Pana rzecz kwot tytułem zaliczek na poczet wynagrodzenia za wykonanie usługi, tj. pierwszej zaliczki płatnej do 30 września 2022 r. i drugiej zaliczki płatnej do 31 października 2022 r.;
- umowa zawierała również zapis, że ww. usługa zostanie wykonana do dnia 28 listopada 2022 r., a potwierdzeniem należytego wykonania usług będzie podpisanie protokołu odbioru wykonanych prac;
- z dniem podpisania ww. protokołu uiszczone zaliczki zostaną zaliczone na poczet wynagrodzenia należnego Panu;
- wystawił Pan faktury 22 września 2022 r. z terminem zapłaty 30 września 2022 r., oraz 5 października 2022 r. z terminem zapłaty 31 października 2022 r.;
- 23 września 2022 r. otrzymał Pan pierwszy przelew, a 29 listopada 2022 r. otrzymał Pan drugi przelew;
- faktury z 22 września 2022 r. oraz z 5 października 2022 r. mimo, że miały dokumentować wpłatę zaliczki, to zostały wystawione z błędnym opisem i datą sprzedaży. Księgowość wystawiła ww. faktury nie mając dostępu do umowy zawartej między Stronami i z tego względu faktury nie zostały oznaczone jako zaliczkowe;
- Zamawiający opóźnił się z zapłatą drugiej faktury i uregulował ją dopiero dzień po dokonaniu usługi.
Pana wątpliwości dotyczą ustalenia, czy jest Pan uprawniony do skorygowania pierwotnie wystawionych faktur z 22 września 2022 r. oraz z 5 października 2022 r. oznaczonych jako zwykłe faktury w ten sposób, że:
- faktura z 22 września 2022 r. zostanie skorygowana „do zera”, a w jej miejsce zostanie wystawiona faktura zaliczkowa na kwotę otrzymanej zaliczki,
- faktura z 5 października 2022 r. zostanie skorygowana „do zera”, a w jej miejsce zostanie wystawiona faktura dokumentująca otrzymanie płatności (z datą powstania obowiązku podatkowego: 29 listopada 2022 r.) – po jej otrzymaniu (tak skorygowana faktura nie będzie zatem fakturą, o której mowa w art. 106i ust. 7 ustawy) – a w konsekwencji obowiązek podatkowy w VAT dla tak skorygowanego zdarzenia otrzymania drugiej płatności powstanie dopiero w dniu 29 listopada 2022 r.
Odnosząc się do Pana wątpliwości dotyczących sposobu korekty faktury podkreślić należy, że celem faktury jest przede wszystkim udokumentowanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, pod względem przedmiotu transakcji.
Faktury są dokumentem o charakterze sformalizowanym. Zatem, co do zasady, faktury muszą być wystawione zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Prawidłowość materialnoprawna faktury zachodzi, jeżeli odzwierciedla ona prawdziwe zdarzenie gospodarcze. Oznacza to, że nie można uznać za prawidłową faktury, gdy sprzecznie z jej treścią wskazuje ona zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało bądź zaistniało w innych rozmiarach albo między innymi podmiotami. Faktura potwierdza zaistniałe zdarzenia gospodarcze, a jej elementy formalne wymagane przez art. 106e ust. 1 ustawy mają wyłącznie znaczenie dowodowe. Jedynie braki merytoryczne faktury mogą wywołać skutek materialny w postaci zmian w przedmiocie lub podstawie opodatkowania, a także doprowadzić do niewłaściwego określenia wysokości podatku.
W przypadku, gdy po wystawieniu faktury wystąpią zdarzenia mające wpływ na treść faktury lub okaże się, że wystawiona faktura zawiera błędy, fakturę korygującą wystawia podatnik, tj. sprzedawca towaru lub usługi. Fakturę korygującą Sprzedawca wystawia w razie stwierdzenia pomyłki w jakiejkolwiek pozycji faktury. Zatem, co do zasady, korygowanie treści pierwotnie wystawionej faktury powinno nastąpić przez wystawienie przez sprzedawcę faktury korygującej. Faktura korygująca wystawiana jest w celu podania właściwych, prawidłowych i zgodnych z rzeczywistością kwot i innych danych, decydujących o rzetelności wystawionego dokumentu. Zatem, istotą faktur korygujących jest korekta faktur pierwotnych, tak aby dokumentowały rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że za prawidłowe działanie uznaje się sytuację, gdy błąd polegający na nieprawidłowym wskazaniu na fakturze rodzaju zdarzenia, koryguje się „do zera” i jednocześnie wystawienie nowej faktury – odzwierciedlające rzeczywiste zdarzenie gospodarcze.
W analizowanej sprawie, na podstawie zawartej pisemnej umowy na realizację usługi, zobowiązującej Zleceniobiorcę do zapłaty na Pana rzecz pierwszej zaliczki, płatnej do 30 września 2022 r., 22 września 2022 r. została wystawiona faktura, która w założeniu miała dokumentować otrzymanie zaliczki z tytuły wykonania usługi w późniejszym okresie rozliczeniowym. Jednakże – jak Pan wskazał – księgowość pomyliła się i zamiast wystawić tę fakturę jako zaliczkową, wystawiła ją jako zwykłą fakturę. Przedmiotowa faktura została opłacona 23 września 2022 r.
Zatem, w przedstawionych okolicznościach sprawy wystawiona przez Pana pierwotna faktura z 22 września 2022 r. w rzeczywistości obrazowała wyświadczenie usługi, a nie przedpłatę w formie zaliczki na przyszłe jej wykonanie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ww. faktura w tym konkretnym przypadku dokumentuje bowiem transakcję, która nie miała miejsca.
Tym samym, skorygowanie wystawionej faktury z 22 września 2022 r. obrazującej transakcję sprzedaży, z powodu błędu co do rodzaju zdarzenia powinno nastąpić poprzez wystawienie przez Pana jako sprzedawcę usługi faktury korygującej do zera oraz nowej faktury dokumentującej otrzymanie zaliczki.
Natomiast odnośnie faktury wystawionej 5 października 2022 r., która również mimo, że miała dokumentować wpłatę zaliczki, to została omyłkowo wystawiona z błędnym opisem, analogicznie do powyżej opisanej sytuacji winna być skorygowana do zera. Jednakże z uwagi na fakt, iż do całkowitego wykonania usługi doszło 28 listopada 2022 r., w którym to dniu prace zostały faktycznie odebrane przez Zamawiającego, co zostało potwierdzone protokołem odbioru prac, a płatność za ich wyświadczenie została zrealizowana 29 listopada 2022 r., tj. dzień po dokonaniu usługi, to powinien Pan wystawić nową fakturę dokumentującą rozliczenie wykonanej przez Pana usługi. Ponadto, z opisu sprawy wynika, że faktura wystawiona po wykonaniu usługi będzie dokumentowała rozliczenie końcowe usługi, tym samym faktura z 5 października 2022 r. nie stanowi faktury, o której mowa w art. 106i ust. 7 ustawy.
Z uwagi na specyfikę prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych, tj. usług budowlanych należy wskazać, że w tym przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury w myśl art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a ustawy.
Natomiast, w przypadku faktury dokumentującej wyświadczenie usługi budowlanej, gdy podatnik wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminu wystawienia faktury stosowanie do art. 19a ust. 7 ustawy.
W przedmiotowej sprawie wskazał Pan, że druga płatność nastąpiła już po wykonaniu usługi. Tym samym, płatność ta nie może być traktowana jak zaliczka. Zatem, obowiązek podatkowy w VAT dla tak skorygowanego zdarzenia otrzymania drugiej płatności nie powstanie w dniu 29 listopada 2022 r
W konsekwencji, moment powstania obowiązku nie będzie uzależniony od momentu jej wpłaty.
Podsumowanie
Jest Pan uprawniony do skorygowania pierwotnie wystawionych faktur z 22 września 2022 r. oraz z 5 października 2022 r. oznaczonych jako faktury sprzedażowe w ten sposób, że:
- faktura z 22 września 2022 r. zostanie skorygowana do zera, a w jej miejsce zostanie wystawiona faktura zaliczkowa na kwotę otrzymanej 23 września 2022 r. zaliczki,
- faktura z 5 października 2022 r. zostanie skorygowana do zera, a w jej miejsce zostanie wystawiona faktura dokumentująca rozliczenie końcowe usługi.
W wyżej opisanym zakresie, Pana stanowisko uznałem za prawidłowe.
Natomiast, odnośnie określenia momentu powstania obowiązku podatkowego dla skorygowanej faktury z 5 października 2022 r. obowiązek podatkowy powstanie – zgodnie z art. 19a ust. 7 ustawy – z chwilą upływu terminu wystawienia faktury stosownie do art. 106i ust. 3 pkt 1 ustawy.
Tym samym, Pana stanowisko w zakresie określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT dla skorygowanej faktury z 5 października 2022 r. na dzień 29 listopada 2022 r. jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
- stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia;
- zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Podkreślam, że interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie, które nie zostały objęte pytaniem wskazanym we wniosku – nie mogą być zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności kwestii określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT dla faktury korygującej fakturę z 22 września 2022 r. oraz sposobu dokonania korekty faktur przy użyciu KSeF.
Zauważam, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym i zdarzeniem przyszłym. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Pana w złożonym wniosku. Należy zaznaczyć, że wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Ta interpretacja stanowi ocenę Pana stanowiska wyłącznie w zakresie podatku od towarów i usług, natomiast w zakresie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów