0111-KDWB.4015.37.2026.1.HK
Skutki podatkowe ustanowienia służebności części nieruchomości – po stronie ustanawiającego.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
20 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 16 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych ustanowienia służebności części nieruchomości. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Jest Pan właścicielem budynku wielorodzinnego w (…) – zarówno działka, na której znajduje się budynek, jak i jego budowa została sfinansowana ze środków wspólności majątkowej małżeńskiej Pana oraz Pana żony (…).
Planuje Pan ustanowić na rzecz swojej matki (…) dożywotnią, bezpłatną służebność jednego z mieszkań, znajdujących się w budynku wraz z przynależną komórką lokatorską i miejscem w garażu podziemnym.
Umowa o ustanowieniu służebności w formie aktu notarialnego zostanie zawarta pomiędzy Panem a Pana matką.
Jednocześnie Pana żona wyrazi zgodę na ustanowienie służebności, również w formie aktu notarialnego (odrębnego).
Wskazał Pan, że analogiczna sprawa została rozstrzygnięta interpretacją z 10 czerwca 2025 r. znak: 0111-KDIB2-2.4015.64.2025.1.PB.
Pytanie
Czy powyższe zdarzenie rodzi skutek podatkowy? Czy ustanowienie przez Pana na rzecz matki bezpłatnej, dożywotnej służebności części nieruchomości będącej składnikiem majątku Pana i Pana żony, przy notarialnej zgodzie Pana żony na tę służebność, rodzi skutki podatkowe (umowa o ustanowieniu służebności aktem notarialnym pomiędzy Panem a matką; zgoda żony odrębnym aktem notarialnym)?
Pana stanowisko w sprawie
Pana zdaniem, ustanowienie przez Pana na rzecz Pana matki bezpłatnej, dożywotniej służebności części nieruchomości będącej składnikiem majątku Pana i Pana żony, przy notarialnej zgodzie Pana żony nie rodzi skutków podatkowych, per analogiam do interpretacji z 10 czerwca 2025 r. znak: 0111-KDIB2-2.4015.64.2025.1.PB – umowa o ustanowienie służebności w formie aktu notarialnego zostanie zawarta tylko pomiędzy Panem a Pana matką. Zgoda żony zostanie wrażona odrębnym aktem notarialnym.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 478 ze zm.):
Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „służebność”. Z tego względu, celem ustalenia tej definicji, należy sięgnąć do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego:
Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
W myśl art. 245 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.
§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia.
Stosownie do art. 296 Kodeksu cywilnego:
Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
W myśl art. 297 ww. Kodeksu:
Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
Z powołanego powyżej art. 296 Kodeksu cywilnego wynika, że służebność osobista jest obciążeniem nieruchomości na rzecz indywidualnie oznaczonej osoby fizycznej. Na skutek ustanowienia służebności właściciel nieruchomości obciążonej ma obowiązek znosić w określonym zakresie korzystanie z jego nieruchomości przez osobę uprawnioną. Funkcją służebności osobistej jest zaspokojenie osobistych potrzeb uprawnionego, w związku z czym często pełni ona funkcję alimentacyjną, zawsze jednak ściśle związaną z osobą uprawnionego.
Źródłem powstania służebności (ograniczonego prawa rzeczowego) jest co do zasady czynność prawna (umowa), stanowiąca wynik uzgodnień stron.
Stosownie do treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje, przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności oraz użytkowania − z chwilą ustanowienia tych praw.
Z treści wniosku wynika, że planuje Pan ustanowić na rzecz swojej matki dożywotnią, bezpłatną służebność mieszkania (części nieruchomości) wraz z przynależną komórką lokatorską i miejscem w garażu podziemnym. Umowa o ustanowieniu służebności w formie aktu notarialnego zostanie zawarta pomiędzy Panem a Pana matką. Jednocześnie Pana żona wyrazi zgodę na ustanowienie służebności, również w formie aktu notarialnego (odrębnego).
Ma Pan wątpliwości, czy powyższe zdarzenie rodzi skutek podatkowy; czy ustanowienie przez Pana na rzecz matki bezpłatnej, dożywotnej służebności części nieruchomości będącej składnikiem majątku Pana i Pana żony, przy notarialnej zgodzie Pana żony na tę służebność, rodzi skutki podatkowe.
Mając na uwadze przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe i powołane wyżej przepisy prawa stwierdzić należy, że ustanowienie nieodpłatnej służebności osobistej mieszkania podlega, zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, opodatkowaniu tym podatkiem, przy czym – stosownie do art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn − obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
Zatem z tytułu ustanowienia przez Pana służebności osobistej na rzecz Pana matki po Pana stronie nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn, bowiem w takiej sytuacji osobą nabywającą tytułem służebności osobistej jest Pana matka, a nie Pan.
W związku z powyższym, Pana stanowisko należało uznać za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja – zgodnie ze złożonym wnioskiem i stosownie do uregulowania zawartego w art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – została wydana wyłącznie dla Pana i tylko Pan może czerpać z niej ochronę. Interpretacja ta nie dotyczy zatem Pana matki. Gdyby Pana matka chciała skorzystać z ochrony jaką daje interpretacja, powinna wystąpić z odrębnym wnioskiem o wydanie interpretacji.
Zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej:
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).
Odnosząc się do przywołanej przez Pana interpretacji indywidualnej z 10 czerwca 2025 r. znak: 0111-KDIB2-2.4015.64.2025.1.PB wskazać należy, że została ona wydana w indywidualnej sprawie i nie ma zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego. Natomiast organ, mimo że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkuje się wydanymi rozstrzygnięciami, to nie ma możliwości zastosowania ich wprost, ponieważ nie stanowią materialnego prawa podatkowego. Ponadto interpretacja ta została wydana na wniosek osoby nabywającej tytułem służebności, więc odnosi się do skutków podatkowych dotyczących osoby nabywającej tytułem służebności, a nie do skutków podatkowych osoby, która ustanawia służebność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów