0111-KDIB3-2.4012.520.2026.1.SR

Interpretacja indywidualna2026-09-10Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Wykonywanie Usług in-house stanowi/stanowić będzie podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług odpłatne świadczenie usług, wykonywane przez Spółkę jako podatnika tego podatku, a otrzymywane od Gminy wynagrodzenie (rekompensata) za wykonywanie Usług in-house stanowi/stanowić będzie podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu wykonywania tych usług.

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

13 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 13 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Zaistniały stan faktyczny.

X. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) (dalej jako Spółka) jest miejską jednostką organizacyjną (spółką komunalną, tj. spółką prawa handlowego ze 100% udziałem Gminy (...)), powstałą w wyniku likwidacji Zakładu (…) w (...) celem przekształcenia w spółkę ze 100% udziałem Gminy (...) na podstawie stosownej uchwały Rady Miasta (...) z dnia (...) r. W uchwale tej wskazano, iż przedmiotem działalności Spółki będzie prowadzenie dotychczasowej działalności zakładu, w szczególności: w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku.

Spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców KRS w dniu (...) r. W dniu (...) r. została zarejestrowana jako podatnik VAT czynny i utrzymuje ten status do dnia dzisiejszego. Wyłącznym udziałowcem Spółki od momentu jej powołania pozostaje Gmina (...) (dalej jako Gmina). Spółka działa w formie komunalnej spółki prawa handlowego.

Przedmiotem działalności Spółki jest:

-     pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody,

-     odprowadzanie i oczyszczanie ścieków,

-     działalność usługowa związana z gospodarką odpadami,

-     działalność usługowa związana z zagospodarowaniem terenów zielonych,

-     zbieranie odpadów,

-     sprzątanie,

-     wykonywanie wykopów i wierceń geologiczno-inżynierskich,

-     wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych,

-     roboty budowlane.

Podstawową działalnością Spółki jest zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Spółka realizuje dostawy wody i odbiór ścieków na podstawie umów zawieranych z odbiorcami tych usług. Stosowane przez Spółkę taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków podlegają zatwierdzeniu przez (…). Ponadto w mniejszym zakresie – w obszarze usług wodnokanalizacyjnych – Spółka prowadzi działalność dodatkową obejmującą budowę przyłączy, studni, montaż wodomierzy ogrodowych, uzgodnienia branżowe itp. według zleceń lokalnych odbiorców indywidualnych (os. fizycznych) i przedsiębiorców z terenu (...). Usługi te są świadczone na zasadach komercyjnych, a więc ceny za nie są ustalane przez Spółkę (brak taryfy zatwierdzanej przez organ regulacyjny). Dostawa wody i odbiór ścieków oraz wskazane usługi dodatkowe stanowią w Spółce świadczenia podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie są one przedmiotem niniejszego wniosku (ich opis, w tym klasyfikacja dla celów VAT, stanowi opis stanu faktycznego działalności Spółki).

Oprócz usług opisanych powyżej, Spółka wykonywała w przeszłości oraz wykonuje obecnie pozostałe usługi z zakresu swojego przedmiotu działalności. Odbiorcami tych usług mogą być podmioty komercyjne (tj. os. fizyczne i przedsiębiorcy). Usługi te podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie są one przedmiotem niniejszego wniosku (ich opis, w tym klasyfikacja dla celów VAT, stanowi opis stanu faktycznego działalności Spółki).

Pozostałe usługi z zakresu swojego przedmiotu działalności (tj. usługi inne niż: zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz inne w obszarze usług wodnokanalizacyjnych), Spółka wykonywała w przeszłości i wykonuje obecnie również dla Gminy. Do usług tych należą w szczególności: zarządzanie wyrobiskiem (dawnym kamieniołomem), odbiór i zagospodarowanie odpadów oraz utrzymanie czystości, utrzymanie zieleni (trawników, żywopłotów). Świadczone są na podstawie umów zawieranych z Gminą w wyniku: – udzielenia Spółce zamówienia wyłączonego spod stosowania przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy); – rozstrzygnięcia przez Gminę przetargu nieograniczonego; – udzielenia zamówienia w trybie podstawowym; – udzielenia zamówienia z wolnej ręki (gdy ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, a nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia). Usługi te podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie są one przedmiotem niniejszego wniosku (ich opis, w tym klasyfikacja dla celów VAT, stanowi opis stanu faktycznego działalności Spółki).

Spółka świadczy ponadto usługi na podstawie tzw. umów „in-house” na realizację takich zadań jak utrzymanie czystości oraz porządku na terenie Gminy oraz zimowe utrzymanie dróg (wraz ze ścieżkami rowerowymi, miejscami postojowymi, placami i parkingami), w przeszłości także zarządzanie wyrobiskiem na terenie Gminy, prowadzenie gminnego punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych oraz utrzymanie trawników i żywopłotów na terenie Gminy. Usługi te są przedmiotem niniejszego wniosku (dalej w niniejszym wniosku opisywane jako „Usługi in-house”).

Usługi in-house, powierzane Spółce do wykonywania obecnie lub w przeszłości, stanowią realizację zadań własnych gminy o charakterze użyteczności publicznej (w szczególności zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym).

Usługi in-house świadczone są przez Spółkę każdorazowo na podstawie umowy, zawieranej w wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie zamówienia z wolnej ręki w związku z wypełnieniem przesłanek z art. 214 ust. 1 pkt 11 w zw. z art. 305 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych. Oznacza to, iż zamówienia udzielane jest przez Gminę (jako zamawiającego) Spółce (jako osobie prawnej) w trybie zamówienia z wolnej ręki ze względu na spełnienie następujących warunków:

-     Gmina sprawuje nad Spółką prawną kontrolę, odpowiadającą kontroli sprawowanej nad własnymi jednostkami, polegającą na dominującym wpływie na cele strategiczne oraz istotne decyzje dotyczące zarządzania sprawami Spółki; powyższe wynika z faktu, iż Gmina jest 100% udziałowcem Spółki;

-     ponad 90% działalności Spółki dotyczy wykonywania zadań powierzonych jej przez Gminę jako zamawiającego sprawującego kontrolę nad Spółką;

-     w Spółce nie ma bezpośredniego udziału kapitału prywatnego.

Postanowienia umów na wykonywanie Usług in-house w zakresie dotyczącym wynagrodzenia Spółki (Wykonawcy) przewidują:

-     Maksymalne Wynagrodzenie, które nie stanowi ostatecznego wynagrodzenia Wykonawcy, a jedynie maksymalną wysokość zobowiązania Gminy (Zamawiającego) z tytułu realizacji usług objętych umową;

-     wynagrodzenie wynika z ilości faktycznie wykonanych przez Wykonawcę usług i cen jednostkowych; Wykonawcy przysługuje wynagrodzenie w kwocie równej sumie iloczynów cen jednostkowych i ilości wykonanych usług, nie więcej jednak niż Maksymalne Wynagrodzenie;

-     ceny jednostkowe mają charakter zryczałtowany, co oznacza, że obejmują wszelkie koszty, nakłady, wydatki związane z realizacją danej części zamówienia, w tym koszty prac przygotowawczych, porządkowych, zabezpieczających, transportu, robocizny oraz zakupu środków i materiałów; za realizację obowiązków Wykonawcy nie przysługuje jakiekolwiek dodatkowe wynagrodzenie poza wynagrodzeniem liczonym w wyżej opisany sposób;

-     płatność następuje za usługi świadczone w okresie każdego kolejnego miesiąca kalendarzowego obowiązywania umowy;

-     podstawą rozliczenia miesięcznego jest miesięczny protokół odbioru sporządzany przez Wykonawcę, zaakceptowany i podpisany przez przedstawiciela Zamawiającego; rzeczywista wysokość należnego wynagrodzenia za dany miesiąc jest ustalana w oparciu o faktycznie wykonane i odebrane usługi;

-     Zamawiający zastrzega sobie prawo do zlecania usług zamiennie co do ilości poszczególnych rodzajów usług w ramach danych zakresów zamówienia (zwiększenia lub zmniejszenia ilości), z zastrzeżeniem, że Maksymalne Wynagrodzenie Wykonawcy nie ulegnie zwiększeniu;

-     Wykonawca realizuje usługi do momentu, gdy łączna wysokość należnego wynagrodzenia osiągnie wysokość Maksymalnego Wynagrodzenia; umowa ulega wówczas automatycznie rozwiązaniu bez konieczności składania oświadczeń woli;

-     klauzule waloryzacyjne, przy tym zmiany wynagrodzenia wprowadza się na podstawie aneksu podpisanego przez strony w formie pisemnej pod rygorem nieważności;

-     Regulamin rekompensaty (jako załącznik do umowy) w celu weryfikacji, czy przyznane Wykonawcy jako podmiotowi wewnętrznemu wynagrodzenie z tytułu realizacji usług użyteczności publicznej nie stanowi niedozwolonej pomocy publicznej; Umowa zawiera postanowienia, z którego wynika, iż (cyt.): „W celu weryfikacji czy przyznane Wykonawcy jako podmiotowi wewnętrznemu w rozumieniu art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp wynagrodzenie z tytułu realizacji usług użyteczności publicznej objętych niniejszą Umową nie stanowi niedozwolonej pomocy publicznej, Strony ustalają Regulamin rekompensaty stanowiący załącznik nr 5 do niniejszej Umowy.”;

-     postanowienia zawierające uprawnienie do obniżenia wynagrodzenia przy wadliwym wykonaniu usług;

-     kary umowne naliczane jako procent wynagrodzenia i potrącane z wynagrodzenia.

Regulamin rekompensaty (Regulamin), będący każdorazowo załącznikiem do umów na wykonywanie Usług in-house, zawiera następujące postanawiania:

-     celem Regulaminu jest ustalenie dla Spółki przejrzystych i obiektywnych zasad spełniających wymogi Decyzji Komisji Europejskiej nr 2012/21/UE z dnia 20 grudnia 2011 roku, w celu określenia maksymalnej kwoty rekompensaty za wykonywanie zadań powierzonych umową wykonawczą; za świadczenie zadań użyteczności publicznej Spółka otrzyma od Gminy rekompensatę wyliczoną i weryfikowaną zgodnie z Decyzją KE; wysokość rekompensaty nie może przekroczyć kwoty koniecznej do pokrycia kosztów netto zleconych zadań, z uwzględnieniem rozsądnego zysku; w kalkulacji rekompensaty uwzględniane są przysługujące Spółce wpływy oraz przychody z usług dodatkowych, które powstały w związku z wykonywaniem zadań powierzonych, a także z wykorzystania majątku publicznego służącego świadczeniu zadań;

-     rekompensata to wszelkie przysporzenie w dowolnej formie przekazane Spółce od Gminy lub innych podmiotów publicznych w celu pokrycia kosztów związanych ze świadczeniem zadań powierzonych umową i Regulaminem; Rekompensata zostanie uznana za niedozwoloną pomoc publiczną i będzie podlegać zwrotowi, jeśli: wyliczenie nie nastąpi w obiektywny i przejrzysty sposób, przekroczy kwotę niezbędną do pokrycia kosztów i rozsądnego zysku, lub zostanie przeznaczona przez Spółkę na inne cele niż określono w umowie; wartość rekompensaty w żadnym wypadku nie może przekroczyć wysokości (…) EUR rocznie w okresie obowiązywania umowy; w trakcie roku rozliczeniowego Spółka otrzymuje wynagrodzenie (rekompensatę) wypłacane za zrealizowany przedmiot umowy w danym miesięcznym okresie rozliczeniowym na podstawie zatwierdzonych miesięcznych zestawień wykonanych zadań – kwoty wynikają z zakresu wykonanych prac, stwierdzonych ilości i obowiązujących stawek jednostkowych; ostateczne rozliczenie rekompensaty dla poszczególnych zadań następuje na podstawie sprawozdania z rozliczenia rekompensaty, którego wzór stanowi załącznik do Regulaminu;

-     koszty podlegające rekompensacie obejmują koszty bezpośrednie — w tym koszty działalności operacyjnej: wynagrodzenia wraz z pozapłacowymi kosztami pracy, koszty zużycia materiałów i energii oraz koszty amortyzacji sprzętu; koszty amortyzacji nowego sprzętu są objęte rekompensatą pod warunkiem uzyskania uprzedniej zgody Gminy na jego nabycie; poza kosztami bezpośrednimi rekompensata obejmuje również odpowiedni udział w kosztach pośrednich i ogólnych, obejmujący w szczególności koszty zarządu oraz koszty funkcjonowania i koszty administracyjne Spółki; wyłączone z rekompensaty są: koszt amortyzacji majątku sfinansowanego z dotacji (np. unijnych) oraz koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów (za wyjątkiem wpłat na PFRON); Spółka jest zobowiązana prowadzić odrębną ewidencję księgową z podziałem na koszty i przychody dla zadań powierzonych umową wykonawczą oraz ewidencję dla pozostałej działalności; po stronie przychodów Spółka jest zobowiązana uwzględnić: całość przychodu uzyskanego z tytułu wykonywania powierzonego zadania, w tym wynagrodzenie wypłacane w trakcie roku; dodatkowe przychody pozaumowne, których Spółka by nie uzyskała bez powierzenia zadań przez Gminę; wszelkie korzyści przyznane przez Gminę i podmioty publiczne — podwyższenie kapitału, dotacje bezzwrotne, preferencyjne pożyczki, poręczenia, umorzenia zobowiązań — ujmowane jako ekwiwalent dotacji brutto (EDB); a także dodatni wynik finansowy z działalności pozostałej pozostającej w związku z działalnością powierzoną;

-     Regulamin zawiera wzór kalkulacji rekompensaty; wartość rekompensaty należnej (nadwyżki lub niedoboru) obliczana jest według wzoru: R = K – P + RZN + PD, gdzie K to koszty zaakceptowane w PRF (plan rzeczowo-finansowy dla powierzonego zadania sporządzony na okres powierzenia), P to przychody Spółki, RZN to rozsądny zysk netto, a PD to podatek dochodowy związany z powierzonym zadaniem; jeżeli obliczona rekompensata należna R osiągnie wartości ujemne — co oznacza, że Spółka otrzymała nadmierne wynagrodzenie — mają zastosowanie przepisy dotyczące zwrotu nadwyżki rekompensaty zgodnie ze stosownymi postanowieniami Regulaminu; jeżeli rekompensata należna R osiągnie wartości dodatnie, mają zastosowanie przepisy dotyczące dopłaty do rekompensaty (pokrycie niedoboru wynagrodzenia wypłacanego w trakcie roku) zgodnie ze stosownymi postanowieniami Regulaminu;

-     Spółka może otrzymać w ramach rekompensaty rozsądny zysk, jeżeli Gmina wyrazi na niego zgodę i zaakceptuje go w planie rzeczowo-finansowym; rozsądny zysk jest weryfikowany zgodnie z Decyzją KE jako stopa zwrotu z kapitału, której zażądałoby typowe przedsiębiorstwo świadczące daną usługę, przy uwzględnieniu ryzyka; z uwagi na to, że Spółka nie ponosi znacznego ryzyka rynkowego, wartość graniczna rozsądnego zysku ustalona dla całego okresu powierzenia jest równa sumie odpowiedniej stopy swap powiększonej o premię w wysokości 100 punktów bazowych; Spółka uwzględnia rozsądny zysk poprzez odpowiednie skalkulowanie ceny jednostkowej netto w taki sposób, aby stawka — oprócz pokrycia kosztów — zawierała szacunkową dozwoloną wartość rozsądnego zysku netto; weryfikacja następuje na podstawie kalkulacji IRR (wewnętrznej stopy zwrotu) w całym okresie powierzenia, przy czym IRR nie może przekroczyć wartości granicznej;

-     Spółka w porozumieniu z Gminą sporządza plan rzeczowo-finansowy na okres trwania umowy, stanowiący załącznik do umowy i uwzględniający maksymalną wysokość wynagrodzenia (rekompensaty) wskazaną w umowie; w planie określa się stawkę jednostkową w podziale na: pokrycie kosztów zadania, szacunkowy rozsądny zysk netto (liczony jako marża do kosztów) oraz podatek dochodowy; decyzja o przyznaniu Spółce rozsądnego zysku następuje przy akceptacji planu przez Gminę; zatwierdzenie zmienionego planu bądź odmowa zatwierdzenia następuje w terminie 30 dni od wystąpienia Spółki z wnioskiem; zmiana planu dopuszczalna jest wyłącznie gdy nie narusza przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych; w przypadku gdy Spółka nie złoży pisemnego wniosku o wzrost uzasadnionych kosztów i nie uzyska ich zatwierdzenia przez Gminę, Gmina ma prawo odmówić uwzględnienia tych kosztów w rozliczeniu rekompensaty należnej;

-     Gmina wypłaci Spółce wynagrodzenie (rekompensatę) w kwocie wynikającej z iloczynu zatwierdzonej w planie rzeczowo-finansowym ceny jednostkowej netto oraz ilości wykonanych w danym miesiącu prac z podziałem na ich rodzaje; warunkiem wypłaty jest zatwierdzenie miesięcznych zestawień wykonanych zadań;

-     po upływie okresu trwania umowy następuje weryfikacja przekazanej rekompensaty poprzez określenie rekompensaty należnej na podstawie rzeczywistych przychodów i uzgodnionych w planie rzeczowo-finansowym kosztów Spółki, z uwzględnieniem rozsądnego zysku; Spółka przedkłada sprawozdanie z rozliczenia rekompensaty w terminie 30 dni po zakończeniu umowy; dopłata rekompensaty za miniony okres rozliczeniowy następuje w terminie do 31 grudnia roku kalendarzowego, w którym następuje rozliczenie; zwrot nadwyżki rekompensaty następuje w terminie 30 dni od daty zatwierdzenia sprawozdania z rozliczenia rekompensaty;

-     jeżeli rekompensata należna osiągnie wartości ujemne, zostanie uznana za nadmierną i będzie podlegać zwrotowi; Spółka oblicza wartość nadwyżki po zakończeniu umowy i określa jej wartość w sprawozdaniu z rozliczenia rekompensaty; w przypadku przyznania Spółce rozsądnego zysku podlega on weryfikacji poprzez sprawdzenie, czy IRR w całym okresie powierzenia nie przekroczył wartości granicznej; w przypadku niedokonania rozliczenia rekompensaty, niedokonania zwrotu nadwyżek lub stwierdzenia wykorzystania rekompensaty niezgodnie z przeznaczeniem, Gmina nałoży na Spółkę kary umowne przewidziane w umowie wykonawczej;

-     Regulamin zawiera wzór sprawozdania z rozliczenia rekompensaty, przeznaczony do rozliczenia umowy; wzór sprawozdania przewiduje tabelaryczne rozliczenie rekompensaty według powołanego wcześniej wzoru R = K – P + RZN + PD, z wyszczególnieniem kosztów operacyjnych bezpośrednich i pośrednich, przychodów ze sprzedaży (w tym rekompensaty), przychodów dodatkowych, innych przysporzeń, rozsądnego zysku netto oraz podatku dochodowego.

Reasumując, Regulamin stanowi kompleksowy mechanizm weryfikacji zgodności wynagrodzenia wypłacanego Spółce z przepisami o pomocy publicznej. Jego kluczowe elementy to: wzór kalkulacji R = K – P + RZN + PD, roczny limit (…) EUR, wartość graniczna rozsądnego zysku, obowiązek odrębnej ewidencji księgowej, coroczne sprawozdanie z rozliczenia oraz mechanizm zwrotu nadwyżki lub dopłaty niedoboru rekompensaty po zakończeniu umowy. Z tytułu umów na wykonywanie Usług in-house Spółka za wykonane zadania, na podstawie tygodniowych raportów i comiesięcznych protokołów, obciąża Gminę. Zgodnie z Regulaminem po zakończeniu okresu umowy Spółka sporządza kompleksowe sprawozdanie z wykonanych usług i wylicza tzw. rozsądny zysk (liczony jako iloczyn poniesionych kosztów i stopy bazowej swap powiększonej o 1 punkt procentowy).

Umowy na wykonywanie Usług in-house zwierają ponadto:

-     postanowienia dotyczące kar umownych, do zapłaty których mogą być zobowiązane strony umowy (a więc również Spółka);

-     wymóg posiadania przez Spółkę polisy ubezpieczeniowej odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej działalności w zakresie obejmującym czynności stanowiące przedmiot umowy;

-     klauzulę indemnifikacyjną, z której wynika, że jeśli na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania przez Wykonawcę jakichkolwiek obowiązków przewidzianych dla Wykonawcy w umowie, jakiekolwiek podmioty trzecie będą kierowały wobec Zamawiającego jakiekolwiek roszczenia, w tym odszkodowawcze, Wykonawca zobowiązuje się do zwolnienia Zamawiającego z odpowiedzialności względem takich podmiotów, w tym do podjęcia wszelkich zgodnych z przepisami prawa działań mających na celu zwolnienie Zamawiającego z takich zobowiązań;

-     zapisy o pełnej odpowiedzialności Wykonawcy za szkody wyrządzone w związku z wykonywanymi czynnościami, jak i z niewłaściwym wykonaniem przedmiotu umowy, za szkody wyrządzone Zamawiającemu oraz osobom trzecim w związku z realizacją umowy.

W zakresie dalszych okoliczności odnoszących się do działalności Spółki, w tym wykonywania Usługi in-house, należy wskazać, iż:

-     Spółka posiada pełną podmiotowość prawną i autonomię w zakresie pozyskiwania zamówień od podmiotów innych niż Gmina; aktywność Spółki na rynku komercyjnym i publicznym obejmuje: przetargi publiczne (przykładowo udział w postępowaniu przetargowym na odśnieżanie dróg powiatowych ogłoszonym przez powiat); usługi komercyjne (w minionych latach Spółka realizowała m.in. incydentalne usługi koszenia na rzecz podmiotu komercyjnego); pozostała działalność (na rzecz placówek oświatowych oraz innych jednostek organizacyjnych na terenie miasta (...) Spółka regularnie świadczy usługi w zakresie budowy i przebudowy instalacji wodnokanalizacyjnych oraz montażu podliczników); Zarząd Spółki podejmuje decyzje biznesowe w sposób niezależny od Gminy, kierując się kryteriami rentowności oraz zgodności celów z profilem działalności Spółki; głównym czynnikiem ograniczającym szerszą ekspansję na rynki sąsiednich gmin lub większą liczbę obsługiwanych podmiotów komercyjnych są ograniczone moce przerobowe i zasoby ludzkie Spółki, a nie ograniczenia prawne czy korporacyjne;

-     Spółka jest w pełni uprawniona do samodzielnego zawierania umów handlowych z podmiotami trzecimi (zarówno publicznymi, jak i prywatnymi) bez konieczności uzyskiwania zgody czy akceptacji ze strony Gminy; dotyczy to również tego zakresu usług, które Spółka wykonuje na zlecenie Gminy, w tym jako Usługi in-house; Gmina, jako udziałowiec Spółki, wykonuje swoje uprawnienia poprzez organy Spółki (zgromadzenie wspólników), natomiast nie uczestniczy bezpośrednio w procesie zawierania bieżących umów handlowych z podmiotami trzecimi;

-     ceny za usługi wykonywane przez Spółkę na zlecenie Gminy, w tym za Usługi in-house, nie są bezpośrednio kształtowane przez Gminę (również Rada Miasta nie posiada kompetencji w zakresie bezpośredniego kształtowania cen za usługi świadczone przez Spółkę); proces ustalania cen odbywa się w trybie negocjacji biznesowych; Spółka przygotowuje kalkulację kosztów i przedkłada ofertę cenową, która następnie podlega uzgodnieniom z Gminą, a brak konsensusu skutkuje brakiem zawarcia umowy; przykładowo w ubiegłym roku, z uwagi na brak porozumienia cenowego w zakresie usługi utrzymania zieleni miejskiej, Gmina zdecydowała się na ogłoszenie otwartego przetargu, w którym Spółka startowała, jednak zamówienie zostało udzielone innemu podmiotowi, który zaoferował lepsze warunki finansowe;

-     jak wynika z opisu zawartego we wcześniejszych fragmentach niniejszego wniosku, finansowanie Spółki ma mieszanych charakter, który zależy od trybu, w jakim dane usługi zostały powierzone/zlecone Spółce; pierwszy z dwóch głównych reżimów prawnych to umowy zawierane w trybie przetargów komercyjnych, w przypadku których, gdy Spółka wygrywa otwarty, nieograniczony przetarg publiczny, rozliczenie następuje na typowych zasadach rynkowych, w oparciu o cenę podaną w ofercie przetargowej, a Spółka ponosi pełne ryzyko gospodarcze zysku lub straty; drugi główny reżim to umowy na świadczenie Usług in-house, w przypadku których mechanizm finansowania opiera się na opisanych powyżej (odzwierciedlonych w treści Regulaminu) założeniach rekompensaty z tytułu świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym (SGEI), zgodnie z prawem unijnym; w tym reżimie kalkulacja wynagrodzenia (rekompensaty) spełnia rygorystyczne warunki (tzw. kryteria Altmark oraz Decyzję KE w sprawie SGEI), tj. w szczególności pokrycie kosztów (rekompensata nie może przekraczać kwoty niezbędnej do pokrycia kosztów poniesionych w związku z wykonywaniem zadań publicznych), rozsądny zysk (kalkulacja wynagrodzenia uwzględnia tzw. rozsądny zysk, tzw. reasonable profit, który pozwala Spółce na zachowanie płynności i rozwój, lecz nie może prowadzić do nadwsparcia, tzw. nadrekompensaty); rozdzielność rachunkowa (obowiązek prowadzenia ewidencji księgowej, która precyzyjnie rozdziela koszty i przychody działalności powierzonej, tj. Usługi in-house, od działalności czysto komercyjnej, aby wykluczyć tzw. subsydiowanie skrośne); zachowanie wymogów rekompensaty SGEI chroni Gminę i Spółkę przed zarzutem udzielenia niedozwolonej pomocy publicznej;

-     Gmina regularnie weryfikuje rynek i korzysta z usług podmiotów komercyjnych w tych samych obszarach, w których usługi na zlecenie Gminy świadczyła lub świadczy Spółka, w tym jako Usługi in-house; przykładowo w zakresie obsługi gminnego punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych: pierwotnie punkt ten obsługiwany był przez podmiot prywatny, następnie na okres dwóch lat zadanie powierzono Spółce w trybie Usług in-house, po tym okresie Gmina organizowała dwukrotnie otwarte przetargi, gdzie pierwszy z nich wygrała Spółka, natomiast w kolejnym najkorzystniejszą ofertę złożyła firma zewnętrzna (podmiot komercyjny); inny przykład to usługi utrzymanie zieleni miejskiej: przed powierzeniem tego zadania Spółce, usługi te przez lata świadczył podmiot komercyjny, obecnie – w związku z brakiem porozumienia cenowego ze Spółką – w wyniku rozstrzygnięcia przetargu usługę tę wykonuje ponownie firma zewnętrzna (podmiot komercyjny); kolejne przykłady to odśnieżanie i usługi porządkowe, które były w przeszłości realizowane przez podmioty prywatne, a obecnie są wykonywane przez Spółkę jako Usługi in-house;

-     należy podkreślić, iż bezpośrednim źródłem zobowiązania Spółki do świadczenia usług na rzecz Gminy, także w przypadku Usług in-house, jest zawsze dwustronna umowa cywilnoprawna (odpowiednio do specyfikacji usług: umowa o świadczenie usług lub umowa o roboty budowlane); usługi są więc wykonywane na podstawie umów o charakterze cywilnoprawnym, zawieranych w reżimie Prawa zamówień publicznych (w tym w trybie zamówień z wolnej ręki w ramach tzw. zamówień in-house dla Usług in-house) bądź w wyniku wygranych przetargów nieograniczonych;

-     także w przypadku Usług in-house odpowiedzialność Spółki ma charakter kontraktowy i deliktowy; Spółka odpowiada za szkody wyrządzone osobom trzecim, które są bezpośrednim następstwem nienależytego wykonania lub niewykonania zobowiązań umownych.

Końcowo Spółka pragnie podkreślić, że realizowane przez Spółkę na zlecenie Gminy usługi stanowią zadania własne gminy celowane w zaspokajanie potrzeb mieszkańców. Jednak zarówno w przeszłości jak i aktualnie zadania te wykonują dla Gminy na rynku równolegle także podmioty komercyjne, które standardowo obciążają Gminę podatkiem VAT z tytułu tych usług (przy tym stwierdzenie to stanowi opis stanu faktycznego).

Zdarzenie przyszłe.

W przyszłości Spółka nadal świadczyć będzie Usługi in-house w okolicznościach opisanych powyżej (zawartych w opisie zaistniałego stanu faktycznego).

Pytania

Pytanie do zaistniałego stanu faktycznego.

1.  Czy wykonywanie przez Spółkę Usług in-house stanowi podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług odpłatne świadczenie usług, wykonywane przez Spółkę jako podatnika tego podatku?

2.  Czy otrzymywane przez Spółkę od Gminy wynagrodzenie (rekompensata) za wykonywanie Usług in-house stanowi podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu wykonywania tych usług?

Pytanie do zdarzenia przyszłego.

1.  Czy wykonywanie przez Spółkę Usług in-house stanowić będzie podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług odpłatne świadczenie usług, wykonywane przez Spółkę jako podatnika tego podatku?

2.  Czy otrzymywane przez Spółkę od Gminy wynagrodzenie (rekompensata) za wykonywanie Usług in-house stanowić będzie podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu wykonywania tych usług?

Państwa stanowisko w sprawie

Stanowisko Spółki w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego.

1.  W ocenie Spółki wykonywanie przez Spółkę Usług in-house stanowi podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług odpłatne świadczenie usług, wykonywane przez Spółkę jako podatnika tego podatku.

2.  W ocenie Spółki otrzymywane przez Spółkę od Gminy wynagrodzenie (rekompensata) za wykonywanie Usług in-house stanowi podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu wykonywania tych usług.

Stanowisko Spółki w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego.

1.  W ocenie Spółki wykonywanie przez Spółkę Usług in-house stanowić będzie podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług odpłatne świadczenie usług, wykonywane przez Spółkę jako podatnika tego podatku.

2.  W ocenie Spółki otrzymywane przez Spółkę od Gminy wynagrodzenie (rekompensata) za wykonywanie Usług in-house stanowić będzie podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu wykonywania tych usług.

Uzasadnienie stanowiska Spółki (dotyczące przedstawionego zaistniałego stanu faktycznego i przedstawionego zdarzenia przyszłego).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 powołanej ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Jak wynika z powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, dla uznania, że świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność.

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy.

Co istotne usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

W konsekwencji, aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych kosztów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.

Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 15 lipca 1982 r. w sprawie Hong-Kong Trade Development Council TSUE stwierdził, że czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie. Analizując głębiej to zagadnienie TSUE w wyroku z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie Apple and Pear Development Council stwierdził, że czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem.

Pojęcie „odpłatności” pojawiło się również w orzeczeniu z dnia 5 lutego 1981 r. w sprawie C-154/80 Staatssecretaris van Financien przeciwko Coöperatieve Aardappelenbewaarplaats GA ETS, które zapadło na tle przepisów Dyrektywy VAT z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EWEC). Trybunał wskazał, że termin „zapłata” stanowi integralną część przepisów prawa wspólnotowego, które nie odwołuje się do prawa państw członkowskich dla ustalenia jego znaczenia i zakresu. Stąd też wykładnia tego wyrażenia nie może być pozostawiona dyskrecjonalnemu władztwu każdego państwa członkowskiego. Ponadto Trybunał przypomniał, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego. W końcu – jak wskazał Trybunał – świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość otrzymana według kryteriów obiektywnych.

Na uwagę zasługuje również orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R.J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), gdzie podkreślono, że dla wystąpienia opodatkowania podatkiem od towarów i usług konieczne staje się zaistnienie bezpośredniego związku płatności z konkretną czynnością oraz istnienie konsumenta tej czynności.

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane powinny być takie sytuacje, w których:

-     istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

-     wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,

-     istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

-     istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Ponadto, aby czynność podlegała opodatkowaniu musi być wykonana przez podmiot działający dla tej czynności w charakterze podatnika podatku VAT.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług stanowią implementację art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dyrektywą 2006/112/WE Rady). Zgodnie z tą regulacją, „podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Organy władzy publicznej mają na gruncie podatku od towarów i usług szczególny status, wynikający z art. 15 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Unormowanie to stanowi odzwierciedlenie art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, który stanowi, że krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.

Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.

Organy władzy publicznej nie będą podatnikami podatku od towarów i usług w związku z realizacją zadań, które podejmują jako podmioty prawa publicznego, nawet jeśli pobierają należności, opłaty lub składki. Organy te będą natomiast podatnikami VAT w przypadku wykonywanych przez nie czynności na podstawie umów cywilnoprawnych. Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenia usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Pojęcie podatnika obejmuje swym zakresem podmioty, które dokonują czynności podlegającej opodatkowaniu. Ustawodawca określił wskazane pojęcie na tyle szeroko, by w każdym przypadku profesjonalnej aktywności zawodowej, dokonywania czynności opodatkowanych podmiot mógł zostać uznany za podatnika w zakresie tych czynności. Podkreślić przy tym należy, że działalność gospodarcza ma miejsce również wówczas, gdy nie przyniosła ona żadnych widocznych efektów (bez względu na cel i rezultat takiej działalności). Charakterystyka ta pozwala na uznanie, że pojęcie podatnika na gruncie podatku od towarów i usług ma wymiar autonomiczny – niezależny od uregulowań innych aktów normatywnych regulujących stosunki prawnopodatkowe.

W zakresie statusu podmiotu publicznego wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 29 października 2015 r. w sprawie C-174/14 Saudaçor - Sociedade Gestora de Recursos e Equipamentos da Saúde dos Açores SA przeciwko Fazenda Pública, w którym stwierdził:

„(...) ponieważ (...) art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy jako wyjątek interpretować w sposób ścisły, należy uznać, że wyliczenie znajdujące się w tym przepisie jest wyczerpujące, a pojęcie „innych podmiotów prawa publicznego” stanowi pozostałą kategorię podmiotów należących do władzy publicznej, innych niż te, które zostały konkretnie wymienione w tym przepisie.

Jeżeli chodzi w szczególności o pierwszy z dwóch warunków ustanowionych w art. 13 ust. 1 wspomnianej dyrektywy, to znaczy o warunek dotyczący statusu podmiotu publicznego, to Trybunał orzekł już, że osoba, która wykonuje czynności należące do prerogatyw władztwa publicznego w sposób niezależny, nie pozostając częścią administracji publicznej, nie może zostać zaklasyfikowana jako podmiot prawa publicznego w rozumieniu tego przepisu(zob. podobnie w szczególności postanowienie Mihal, C-456/07, EU:C:2008:293, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).

Trybunał wyjaśnił również, że status „podmiotu prawa publicznego” nie może wynikać jedynie z tego, że dana działalność polega na wykonywaniu czynności należących do prerogatyw władztwa publicznego (zob. podobnie w szczególności postanowienie Mihal, C–456/07, EU:C:2008:293, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo)”.

Z kolei w wyroku z 22 lutego 2018 r. w sprawie C-182/17 Nagyszénás Településszolgáltatási Nonprofit Kft. przeciwko Nemzeti Adó-és Vámhivatal Fellebviteli Igazgatósága, TSUE wskazał, że: „Artykuł 2 ust. 1 lit. c dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że, z zastrzeżeniem sprawdzenia przez sąd odsyłający istotnych okoliczności faktycznych, działalność taka jak będąca przedmiotem postępowania głównego, polegająca na wykonywaniu przez spółkę niektórych zadań publicznych gminy zgodnie z umową zawartą między tą spółką a gminą stanowi odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej na mocy tego przepisu.

Artykuł 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że – z zastrzeżeniem sprawdzenia przez sąd odsyłający istotnych okoliczności faktycznych i prawa krajowego – działalność, taka jak omawiana w postępowaniu głównym, polegająca na wykonywaniu przez spółkę określonych publicznych zadań gminy na mocy umowy zawartej między tą spółką a gminą, nie jest objęta zasadą nieopodatkowania podatkiem od wartości dodanej przewidzianą w tym przepisie wówczas, gdy działalność ta stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 tej dyrektywy”.

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.

Zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu terytorialnego, polegające na wykonywaniu przez te jednostki zadań własnych, w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej – uregulowano w ustawie z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Jak stanowi art. 1 ust. 2 tej ustawy, gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych.

W oparciu o art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej, gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce komunalnej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego postanawiają o wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej.

Zatem w przypadku, gdy są to jednostki prawnie niewyodrębnione, tzn. pozostające w strukturze gminy, dla celów podatkowych traktuje się je tak samo jak gminne jednostki pomocnicze. Wykonywane przez nie czynności winna rozliczać gmina. Jeśli jednak znajdą się one poza strukturą gminy, jako tzw. jednostki prawnie wyodrębnione (np. w formie spółki prawa cywilnego lub handlowego), mają odrębną od gminy zdolność prawnopodatkową.

Z powyższych konstrukcji prawnych jednoznacznie wynika, że zarówno gmina, jak i utworzona przez nią spółka prawa handlowego, wykonując we własnym imieniu i na własny rachunek czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, działają w charakterze podatników podatku VAT.

Podkreślić należy, że dla uzyskania statusu podatnika VAT nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności. Podatnikiem będzie podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na to, czy przynosi ona zyski. Podatnikami VAT są również podmioty, których cel działalności nie jest związany z prowadzeniem działalności komercyjnej nastawionej na osiąganie zysków lub też przeznaczające uzyskane zyski na cele społecznie użyteczne (charytatywne, kulturalne, naukowe, itd.).

Zatem, nawet gdyby podatnik nie osiągnął dochodu z tytułu prowadzonej działalności, to wystąpi w charakterze podatnika podatku VAT wykonując czynności będące przedmiotem działalności gospodarczej – bowiem będzie świadczył w tym zakresie usługi, które podlegają VAT. Oznacza to, że jeżeli podmiot uzyska za to świadczenie jakąkolwiek zapłatę w sensie ekonomicznym (nawet bilansując tylko poniesione w związku z nim wydatki), to otrzymane wynagrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT według właściwych reguł.

Spółka jest spółką komunalną, w której 100% udziałów posiada Gmina. Spółka zawiera z Gminą umowy, których przedmiotem jest świadczenie Usług in-house. Są to umowy powierzenia zadań z zakresu użyteczności publicznej na terenie Gminy. Koszty działalności Spółki ponoszone w związku z wykonywaniem Usług in-house, a więc związana z realizacją powierzonych usług, wraz z uwzględnieniem rozsądnego zysku, pokrywane są przez Gminę w formie rekompensaty. Spółka może pokrywać wyłącznie koszty niezbędne do realizacji przedmiotu danej umowy. Otrzymane od Gminy środki finansowe w postaci rekompensaty są ściśle powiązane z wykonywanymi przez Spółkę Usługami in-house, tj. zadaniami powierzonymi przez Gminę. Otrzymana rekompensata jest przeznaczona wyłącznie na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tych zadań. Z tytułu wykonywania Usług in-house Spółka nie otrzymuje i nie będą otrzymywać innego wynagrodzenia. Należy przyjąć, iż bez otrzymywania rekompensaty Spółka nie wykonywałaby Usług in-house.

Jak zostało to wskazane powyżej, aby czynność podlegała opodatkowaniu musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy jej wykonaniem a otrzymanym świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Na mocy art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Powyższy przepis odnosi się do wszystkiego, co stanowi zapłatę obejmując swym zakresem każdą formę zapłaty otrzymaną przez sprzedawcę z tytułu dostawy towarów lub wykonania usługi.

Na podstawie art. 29a ust. 7 ustawy podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:

1)  stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;

2)  udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;

3)  otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

Podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi wartość otrzymanego świadczenia, które dostawca lub świadczący usługę otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego. Przepis art. 29a ust. 6 i ust. 7 ustawy wymienia elementy, które powinny być wliczane bądź nie powinny być wliczane do podstawy opodatkowania.

Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi.

Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru, czy też konkretnego rodzaju usługi. Gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Nie jest natomiast podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Otrzymane dotacje i inne dopłaty podlegają więc opodatkowaniu jako składnik ceny czynności, z którą są związane. Jeżeli dotacja, subwencja lub inna dopłata o podobnym charakterze przekazywana jest w celu sfinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia konkretnych usług – istnieje bezpośredni związek między otrzymaną dopłatą a dostawą towarów lub świadczeniem usług i ich ceną – to stanowi ona podstawę opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie ma przy tym znaczenia, od kogo dostawca towaru lub świadczący usługę otrzymuje zapłatę – czy od nabywcy czy od osoby trzeciej, ważne jest, aby było to wynagrodzenie za daną konkretną usługę lub za daną konkretną dostawę.

Zatem, aby dotacje i inne środki o podobnym charakterze stanowiły podstawę opodatkowania, muszą być wypłacane jako należność z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług i być bezpośrednio związane z ceną tego świadczenia. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne – na pokrycie kosztów działalności – nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.

Definicji terminu „bezpośredniego wpływu na cenę” nie zawiera ani ustawa, ani Dyrektywa 2006/112/ WE Rady, dlatego też w tym zakresie należy odwołać się do sposobu wykładni tego pojęcia wynikającego z orzecznictwa TSUE.

W wyroku z 15 lipca 2004 r. w sprawie C-144/02 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec TSUE wyjaśnił:

„26. Przewidując, że do podstawy opodatkowania podatkiem VAT zalicza się, w przypadkach, które określa art. 11 część A ust. 1 lit. a szóstej dyrektywy, subwencje przyznane podatnikom, przepis ten zmierza do obciążenia podatkiem VAT całej wartości towarów lub usług, a przez to do uniknięcia zmniejszenia przychodu z podatku na skutek przyznania subwencji.

27. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu stosuje się on, gdy subwencja jest bezpośrednio związana z ceną danej transakcji.

28. Aby miała miejsce taka sytuacja, subwencja powinna przede wszystkim być przyznawana konkretnie podmiotowi subwencjonowanemu po to, by dostarczał on określonego towaru lub wykonywał określoną usługę. Jedynie w tym przypadku subwencja może być uznana za świadczenie wzajemne względem dostawy towaru lub świadczonej usługi, a w związku z tym podlegać opodatkowaniu. Należy stwierdzić w szczególności, że prawo do otrzymywania subwencji jest przyznawane beneficjentowi, skoro tylko ten ostatni dokona transakcji podlegającej opodatkowaniu (wyrok z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie C–184/00 Office des produits wallons, Rec. str. I-9115, pkt 12 i 13).

29. Ponadto należy zbadać, czy nabywcy towarów lub usługobiorcy czerpią zysk z subwencji przyznanej jej beneficjentowi. Niezbędne jest bowiem, by cena, którą ma zapłacić nabywca lub usługobiorca, była ustalona w taki sposób, by zmniejszała się w stosunku odpowiadającym subwencji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, która stanowiłaby zatem element determinujący cenę, jakiej ten ostatni żąda. Należy zatem zbadać, czy okoliczność, że subwencja jest przyznawana sprzedawcy lub świadczącemu usługi, pozwala mu obiektywnie na sprzedaż towarów lub świadczenie usług po cenie niższej od tej, której by żądał, gdyby nie otrzymał subwencji (ww. wyrok w sprawie Office des produits wallons, pkt 14).

30. Powinno być w każdym razie możliwe zidentyfikowanie świadczenia wzajemnego, które stanowi subwencja. Nie ma konieczności, by kwota subwencji odpowiadała dokładnie zmniejszeniu ceny dostarczonego towaru lub wykonanej usługi. Wystarczy, by korelacja istniejąca między tym zmniejszeniem a wspomnianą wyżej subwencją, która może mieć charakter ryczałtowy, była istotna (ww. wyrok w sprawie Office des produits wallons, pkt 17).

31. Wreszcie w pojęciu „subwencje związane bezpośrednio z ceną” w rozumieniu art. 11 część A ust. 1 lit. a szóstej dyrektywy mieszczą się jedynie te subwencje, które stanowią całkowicie lub częściowo świadczenie uzyskiwane w zamian za dostawy towarów lub świadczenia usług oraz są przyznawane osobie trzeciej przez sprzedawcę lub świadczącego usługi (cytowany wyżej wyrok w sprawie Office des produits wallons, pkt 18)”.

Aby stwierdzić, czy otrzymywane przez beneficjenta środki wchodzą do podstawy opodatkowania świadczonych usług, niezbędne jest stwierdzenie, czy występują konkretne usługi, z którymi związane jest to dofinansowanie, wykonywane przez odbiorcę dofinansowania. Tylko w takim przypadku dotacja może wchodzić do podstawy opodatkowania. Następnie należy zbadać, zgodnie z tezami wyroków TSUE, czy dofinansowanie stanowi element determinujący cenę tej usługi (świadczenia).

Analizując sytuację Spółki w kontekście powołanych przepisów prawa należy zauważyć, że pomiędzy płatnością, którą otrzymuje Spółka w formie rekompensaty od Gminy, a świadczeniami na jej rzecz zachodzi związek bezpośredni, bowiem płatność następuje w zamian za te świadczenia.

W rozpatrywanej sprawie, na podstawie zawartej z Gminą umowy, Spółka wykonuje powierzone przez Gminę zadania o charakterze użyteczności publicznej (Usługi in-house), a za ich realizację Spółka otrzymuje wynagrodzenie w postaci rekompensaty.

Mamy więc do czynienia z istnieniem dwustronnego stosunku zobowiązaniowego (umowy), zakładającego istnienie podmiotu zlecającego wykonanie usługi, będącego jednocześnie ich odbiorcą (Gmina), jak również podmiotu wykonującego zlecenie – świadczącego usługę (podmiot gospodarczy posiadający odrębność prawno-podatkową od Gminy), którym jest Spółka.

W zakresie Usług in-house wykonywanych przez Spółką uznać należy, że rekompensata jest przyznawana w celu sfinansowania wykonywanych przez Spółkę konkretnych usług zgodnie z zawartą umową. Jest zatem istotnym elementem zaliczanym do podstawy opodatkowania świadczonych usług. Zatem Spółka otrzymuje zindywidualizowaną korzyść (rekompensatę), która pozostaje w bezpośrednim związku z czynnościami, które Spółka wykonuje na rzecz Gminy i które stanowią przedmiot działalności gospodarczej Spółki.

Zaznaczenia wymaga, że Spółka jest spółką prawa handlowego, będącą odrębnym od Gminy podmiotem posiadającym osobowość prawną, zatem Spółka nie jest adresatem normy zawartej w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Tym samym Spółka nie może korzystać z wyłączenia z opodatkowania, które dotyczy ściśle określonych podmiotów, tj. organów władzy publicznej i urzędów obsługujących te organy. Wprawdzie na podstawie umowy dot. Usług in-house Spółka zobowiązuje się wykonywać czynności związane z realizacją zadań własnych Gminy, jednak Spółka czyni to jako odrębny podmiot posiadający status podatnika VAT. Spółka nie wchodzi w skład administracji samorządowej, lecz prowadzi niezależną działalność gospodarczą. Stopień zależności Spółki od Gminy (wynikający z faktu, iż Gmina jest 100% udziałowcem Spółki) nie przesądza automatycznie o wyłączeniu Usług in-house (powierzonego Spółce zadania własnego Gminy) z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

W kontekście powyższego, na gruncie ustawy o VAT otrzymywane z tytułu realizacji Usług in-house świadczenie pieniężne – rekompensata, stanowi dla Spółki zapłatę za świadczone usługi. Mimo że Usługi in-house stanowią czynności z katalogu zadań własnych Gminy, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, to jednak Spółka nie wchodzi w skład administracji samorządowej, lecz prowadzi niezależną działalność gospodarczą. Zatem pomiędzy płatnością należną Spółce od Gminy określoną jako rekompensata, a świadczeniem na rzecz Spółki Usługami in-hosue, zachodzi związek bezpośredni, ponieważ płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Z tych też względów czynności (Usługi in-house), które Spółka zobowiązuje się wykonywać na rzecz Gminy, realizując powierzone zadania własne Gminy w zamian za otrzymaną rekompensatę, stanowią określone w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT odpłatne świadczenie usług, a więc podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Natomiast otrzymana w powyższym zakresie rekompensata stanowi element podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy.

W analizowanym przypadku dodatkowe okoliczności, które przemawiają za taką kwalifikacją wynikają z faktu, iż Spółka wykonuje swój podstawowy przedmiot działalności (zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków) jako podatnik VAT. Także pozostałe usługi z zakresu przedmiotu działalności Spółki są oferowane przez Spółkę na rynku, na rzecz podmiotów innych niż Gmina, na zasadach w pełni „komercyjnych”. Co więcej, również te usługi, które Spółka wykonuje na rzecz Gminy jako Usługi in-house, mogą być wykonywane przez Spółkę, w tym na rzecz Gminy w innych okresach (i jak wynika z opisu stanu faktycznego, sytuacje takie miały miejsce w przeszłości) na zasadach w pełni komercyjnych, tj. w wyniku rozstrzygnięcia przetargu ogłoszonego przez Gminę. Z kolei Gmina usługi z zakresu Usług in-house, w zależności do sytuacji, pozyskuje nie tylko w trybie powierzenia (w tym od Spółki jako Usługi in-house, lecz również od innych podmiotów na zasadach w pełni komercyjnych (w szczególności w wyniku przetargu). Wszystko to pokazuje, iż Spółka jest aktywnym uczestnikiem gry rynkowej, również w zakresie Usług in-house. Usługi te wykonuje jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT i za wynagrodzeniem, którym jest rekompensata otrzymywana od Gminy.

Na tej podstawie Spółka uznaje, iż jako czynny podatnik VAT, wszystkie świadczone przez nią usługi, w tym Usługi in-house, podlegają opodatkowaniu tym podatkiem. Reżim ten miał zastosowanie w Spółce również historycznie. Wszelkie umowy były realizowane na rzecz Gminy (zarówno w formule Usług in-house, jak i w trybie przetargowym) jako usługi opodatkowane VAT. W ocenie Spółki podejście takie jest w pełni prawidłowe. Co ponownie należy podkreślić, jakkolwiek realizowane przez Spółkę usługi stanowią zadania własne gminy celowane w zaspokajanie potrzeb mieszkańców, to historycznie oraz równolegle zadania te wykonują na rynku także podmioty komercyjne, które wykonują te usługi na rzecz gminy jako podatnicy VAT. Fakt, że jedynym wspólnikiem Spółki jest Gmina nie powinien zmieniać faktu, iż Spółka działa na zasadach pełnej konkurencyjności rynkowej, a status podatkowy Spółki (w zakresie VAT) nie powinien różnić się od statusu innych dostawców komercyjnych, z którymi Spółka konkuruje na jednym rynku.

Podsumowując, w zakresie wykonywania Usług in-house, związanych z realizacją zadań własnych Gminy, finansowanych z otrzymywanych od Gminy środków finansowych, Spółka działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy, a wykonywane czynności spełniają definicję świadczenia usług, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy. W konsekwencji podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług otrzymana rekompensata w formie pieniężnej stanowi zapłatę (wynagrodzenie) za świadczone przez Spółkę na rzecz Gminy usługi.

Wykonując czynności związane z realizacją zadań własnych Gminy, finansowanych z otrzymywanych od Gminy środków finansowych, Spółka prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy i nie działa w charakterze organu władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy, a co za tym idzie jest podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT i jest zobowiązana do rozpoznawania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, za które Spółka otrzymuje rekompensatę.

Prezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, w tym m.in.: z 16 stycznia 2026 r. nr 0111-KDIB3-2.4012.851.2025.3.SR, z 22 stycznia 2026 r. nr 0113-KDIPT1-2.4012.1072.2025.1.JS, z 6 lutego 2026 r. nr 0113-KDIPT1-1.4012.1159.2025.2.ŻR, z 26 marca 2026 r. nr 0112-KDIL1-1.4012.977.2025.2.EK, z 21 maja 2026 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.234.2026.2.DG; z 5 czerwca 2026 r. nr 0114-KDIP4-1.4012.234.2026.2.SK.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1)    przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2)    zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3)    świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Jak wynika z ww. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, dla uznania, że dostawa towarów czy świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność.

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy.

Co istotne usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Zatem aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych kosztów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.

Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 15 lipca 1982 r. w sprawie Hong-Kong Trade Development Council TSUE stwierdził, że czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie. Analizując głębiej ten problem TSUE w wyroku z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie Apple and Pear Development Council stwierdził, że czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem.

Pojęcie „odpłatności” pojawiło się również w orzeczeniu z dnia 5 lutego 1981 r. w sprawie C-154/80 Staatssecretaris van Financien przeciwko Coöperatieve Aardappelenbewaarplaats GA ETS, które zapadło na tle przepisów Dyrektywy VAT z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EWEC). Trybunał wskazał, że termin „zapłata” stanowi integralną część przepisów prawa wspólnotowego, które nie odwołuje się do prawa państw członkowskich dla ustalenia jego znaczenia i zakresu. Stąd też wykładnia tego wyrażenia nie może być pozostawiona dyskrecjonalnemu władztwu każdego państwa członkowskiego. Ponadto Trybunał przypomniał, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego. W końcu – jak wskazał Trybunał – świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość otrzymana według kryteriów obiektywnych.

Na uwagę zasługuje także orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R.J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), gdzie podkreślono, że dla wystąpienia opodatkowania podatkiem od towarów i usług konieczne staje się zaistnienie bezpośredniego związku płatności z konkretną czynnością oraz istnienie konsumenta tej czynności.

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

-     istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

-     wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,

-     istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

-     istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Ponadto, aby czynność podlegała opodatkowaniu musi być wykonana przez podmiot działający dla tej czynności w charakterze podatnika podatku VAT.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług stanowią implementację art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Zgodnie z ww. regulacją:

„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Organy władzy publicznej mają na gruncie podatku od towarów i usług szczególny status, wynikający z art. 15 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym:

Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Unormowanie to stanowi odzwierciedlenie art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, który stanowi, że:

Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.

Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.

W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte.

Organy władzy publicznej nie będą podatnikami podatku od towarów i usług w związku z realizacją zadań, które podejmują jako podmioty prawa publicznego, nawet jeśli pobierają należności, opłaty lub składki. Organy te będą natomiast podatnikami VAT w przypadku wykonywanych przez nie czynności na podstawie umów cywilnoprawnych. Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenia usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Pojęcie podatnika obejmuje swym zakresem podmioty, które dokonują czynności podlegającej opodatkowaniu. Ustawodawca określił wskazane pojęcie na tyle szeroko, by w każdym przypadku profesjonalnej aktywności zawodowej, dokonywania czynności opodatkowanych podmiot mógł zostać uznany za podatnika w zakresie tych czynności. Podkreślić przy tym należy, że działalność gospodarcza ma miejsce również wówczas, gdy nie przyniosła ona żadnych widocznych efektów (bez względu na cel i rezultat takiej działalności). Charakterystyka ta pozwala na uznanie, że pojęcie podatnika na gruncie podatku od towarów i usług ma wymiar autonomiczny – niezależny od uregulowań innych aktów normatywnych regulujących stosunki prawnopodatkowe.

W zakresie statusu podmiotu publicznego wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 29 października 2015 r. w sprawie C-174/14 Saudaçor – Sociedade Gestora de Recursos e Equipamentos da Saúde dos Açores SA przeciwko Fazenda Pública, w którym stwierdził:

„(…) ponieważ (…) art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy jako wyjątek interpretować w sposób ścisły, należy uznać, że wyliczenie znajdujące się w tym przepisie jest wyczerpujące, a pojęcie „innych podmiotów prawa publicznego” stanowi pozostałą kategorię podmiotów należących do władzy publicznej, innych niż te, które zostały konkretnie wymienione w tym przepisie.

Jeżeli chodzi w szczególności o pierwszy z dwóch warunków ustanowionych w art. 13 ust. 1 wspomnianej dyrektywy, to znaczy o warunek dotyczący statusu podmiotu publicznego, to Trybunał orzekł już, że osoba, która wykonuje czynności należące do prerogatyw władztwa publicznego w sposób niezależny, nie pozostając częścią administracji publicznej, nie może zostać zaklasyfikowana jako podmiot prawa publicznego w rozumieniu tego przepisu (zob. podobnie w szczególności postanowienie Mihal, C-456/07, EU:C:2008:293, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).

Trybunał wyjaśnił również, że status „podmiotu prawa publicznego” nie może wynikać jedynie z tego, że dana działalność polega na wykonywaniu czynności należących do prerogatyw władztwa publicznego (zob. podobnie w szczególności postanowienie Mihal, C456/07, EU:C:2008:293, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo)”.

Z kolei w wyroku z 22 lutego 2018 r. w sprawie C-182/17 Nagyszénás Településszolgáltatási Nonprofit Kft. przeciwko Nemzeti Adó-és Vámhivatal Fellebviteli Igazgatósága, TSUE wskazał, że:

„Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że, z zastrzeżeniem sprawdzenia przez sąd odsyłający istotnych okoliczności faktycznych, działalność taka jak będąca przedmiotem postępowania głównego, polegająca na wykonywaniu przez spółkę niektórych zadań publicznych gminy zgodnie z umową zawartą między tą spółką a gminą stanowi odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej na mocy tego przepisu.

Art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że – z zastrzeżeniem sprawdzenia przez sąd odsyłający istotnych okoliczności faktycznych i prawa krajowego – działalność, taka jak omawiana w postępowaniu głównym, polegająca na wykonywaniu przez spółkę określonych publicznych zadań gminy na mocy umowy zawartej między tą spółką a gminą, nie jest objęta zasadą nieopodatkowania podatkiem od wartości dodanej przewidzianą w tym przepisie wówczas, gdy działalność ta stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 tej dyrektywy”.

Rolę gminy określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

Natomiast, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1, 2, 3 ustawy o samorządzie gminnym:

Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy:

1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej;

2) gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego;

3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.

W myśl z art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.

Zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu terytorialnego, polegające na wykonywaniu przez te jednostki zadań własnych, w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej – uregulowano w ustawie z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 679).

Jak stanowi art. 1 ust. 2 ustawy o gospodarce komunalnej:

Gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych.

W oparciu o art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej:

Gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.

W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce komunalnej:

Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego postanawiają o wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej.

Zatem w przypadku, gdy są to jednostki prawnie niewyodrębnione, tzn. pozostające w strukturze gminy, dla celów podatkowych traktuje się je tak samo jak gminne jednostki pomocnicze. Wykonywane przez nie czynności winna rozliczać gmina. Jeśli jednak znajdą się one poza strukturą gminy, jako tzw. jednostki prawnie wyodrębnione (np. w formie spółki prawa cywilnego lub handlowego), będą miały odrębną od gminy zdolność prawnopodatkową.

Z powyższych konstrukcji prawnych jednoznacznie wynika, że zarówno gmina, jak i utworzona przez nią spółka prawa handlowego, wykonując we własnym imieniu i na własny rachunek czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, działają w charakterze podatników podatku VAT.

Podkreślić należy, że dla uzyskania statusu podatnika VAT nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności. Podatnikiem będzie podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na to, czy przynosi ona zyski. Podatnikami VAT są również podmioty, których cel działalności nie jest związany z prowadzeniem działalności komercyjnej nastawionej na osiąganie zysków lub też przeznaczające uzyskane zyski na cele społecznie użyteczne (charytatywne, kulturalne, naukowe, itd.).

Zatem, nawet gdyby podatnik nie osiągnął dochodu z tytułu prowadzonej działalności, to wystąpi w charakterze podatnika podatku VAT wykonując czynności będące przedmiotem działalności gospodarczej – bowiem będzie świadczył w tym zakresie usługi, które podlegają VAT. Oznacza to, że jeżeli podmiot uzyska za to świadczenie jakąkolwiek zapłatę w sensie ekonomicznym (nawet bilansując tylko poniesione w związku z nim wydatki), to otrzymane wynagrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT według właściwych reguł.

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo spółką komunalną ze 100% udziałem Gminy. Świadczą Państwo usługi na podstawie tzw. umów „in-house” na realizację takich zadań jak utrzymanie czystości oraz porządku na terenie Gminy oraz zimowe utrzymanie dróg (wraz ze ścieżkami rowerowymi, miejscami postojowymi, placami i parkingami), w przeszłości także zarządzanie wyrobiskiem na terenie Gminy, prowadzenie gminnego punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych oraz utrzymanie trawników i żywopłotów na terenie Gminy. Usługi in-house, powierzane Państwu do wykonywania obecnie lub w przeszłości, stanowią realizację zadań własnych gminy o charakterze użyteczności publicznej (w szczególności zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). Usługi in-house świadczone są przez Państwa każdorazowo na podstawie umowy, zawieranej w wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie zamówienia z wolnej ręki w związku z wypełnieniem przesłanek z art. 214 ust. 1 pkt 11 w zw. z art. 305 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych. Usługi są wykonywane na podstawie umów o charakterze cywilnoprawnym. Za świadczenie usług in-house otrzymują Państwo wynagrodzenie. Wynagrodzenie wynika z ilości faktycznie wykonanych przez Państwa usług i cen jednostkowych. Płatność następuje za usługi świadczone w okresie każdego kolejnego miesiąca kalendarzowego obowiązywania umowy. Podstawą rozliczenia miesięcznego jest miesięczny protokół odbioru sporządzany przez Państwa, zaakceptowany i podpisany przez przedstawiciela Zamawiającego. Rzeczywista wysokość należnego wynagrodzenia za dany miesiąc jest ustalana w oparciu o faktycznie wykonane i odebrane usługi. Regulamin rekompensaty stanowi każdorazowo załącznik do umów na wykonywanie Usług in-house. W ramach rekompensaty mogą Państwo otrzymywać rozsądny zysk, jeżeli Gmina wyrazi na niego zgodę i zaakceptuje go w planie rzeczowo-finansowym. Wysokość rekompensaty nie może przekroczyć kwoty koniecznej do pokrycia kosztów netto zleconych zadań, z uwzględnieniem rozsądnego zysku. Zgodnie z Regulaminem po zakończeniu okresu umowy sporządzają Państwo kompleksowe sprawozdanie z wykonanych usług i wyliczają tzw. rozsądny zysk (liczony jako iloczyn poniesionych kosztów i stopy bazowej swap powiększonej o 1 punkt procentowy).

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy wykonywanie przez Państwa Usług in-house stanowi/stanowić będzie podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług odpłatne świadczenie usług, wykonywane przez Państwa jako podatnika tego podatku oraz czy otrzymywane przez Państwa od Gminy wynagrodzenie (rekompensata) za wykonywanie Usług in-house stanowi/stanowić będzie podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu wykonywania tych usług.

Jak zostało wskazane powyżej, aby czynność podlegała opodatkowaniu musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy jej wykonaniem a otrzymanym świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Na mocy art. 29a ust. 1 ustawy:

Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Powyższy przepis odnosi się do wszystkiego, co stanowi zapłatę obejmując swym zakresem każdą formę zapłaty otrzymaną przez sprzedawcę z tytułu dostawy towarów lub wykonania usługi.

Katalog elementów dodatkowych wchodzących w skład podstawy opodatkowania określony został w art. 29a ust. 6 ustawy, zgodnie z którym:

Podstawa opodatkowania obejmuje:

1)    podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;

2)    koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

Na podstawie art. 29a ust. 7 ustawy:

Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:

1)    stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;

2)    udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;

3)    otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

Podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi wartość otrzymanego świadczenia, które dostawca lub świadczący usługę otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego. Przepis art. 29a ust. 6 i ust. 7 ustawy wymienia elementy, które powinny być wliczane bądź nie powinny być wliczane do podstawy opodatkowania.

Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi.

Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru, czy też konkretnego rodzaju usługi. Gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Nie jest natomiast podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Otrzymane dotacje i inne dopłaty podlegają więc opodatkowaniu jako składnik ceny czynności, z którą są związane. Jeżeli dotacja, subwencja lub inna dopłata o podobnym charakterze przekazywana jest w celu sfinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia konkretnych usług – istnieje bezpośredni związek między otrzymaną dopłatą a dostawą towarów lub świadczeniem usług i ich ceną – to stanowi ona podstawę opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie ma przy tym znaczenia, od kogo dostawca towaru lub świadczący usługę otrzymuje zapłatę - czy od nabywcy czy od osoby trzeciej, ważne jest, aby było to wynagrodzenie za daną konkretną usługę lub za daną konkretną dostawę.

Zatem, aby dotacje i inne środki o podobnym charakterze stanowiły podstawę opodatkowania, muszą być wypłacane jako należność z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług i być bezpośrednio związane z ceną tego świadczenia. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne – na pokrycie kosztów działalności – nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.

Definicji terminu „bezpośredniego wpływu na cenę” nie zawiera ani ustawa, ani Dyrektywa 2006/112/WE Rady, dlatego też w tym zakresie należy odwołać się do sposobu wykładni tego pojęcia wynikającego z orzecznictwa TSUE.

W wyroku z 15 lipca 2004 r. w sprawie C-144/02 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec TSUE wyjaśnił:

„26. Przewidując, że do podstawy opodatkowania podatkiem VAT zalicza się, w przypadkach, które określa art. 11 część A ust. 1 lit. a) szóstej dyrektywy, subwencje przyznane podatnikom, przepis ten zmierza do obciążenia podatkiem VAT całej wartości towarów lub usług, a przez to do uniknięcia zmniejszenia przychodu z podatku na skutek przyznania subwencji.

27. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu stosuje się on, gdy subwencja jest bezpośrednio związana z ceną danej transakcji.

28. Aby miała miejsce taka sytuacja, subwencja powinna przede wszystkim być przyznawana konkretnie podmiotowi subwencjonowanemu po to, by dostarczał on określonego towaru lub wykonywał określoną usługę. Jedynie w tym przypadku subwencja może być uznana za świadczenie wzajemne względem dostawy towaru lub świadczonej usługi, a w związku z tym podlegać opodatkowaniu. Należy stwierdzić w szczególności, że prawo do otrzymywania subwencji jest przyznawane beneficjentowi, skoro tylko ten ostatni dokona transakcji podlegającej opodatkowaniu (wyrok z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie C‑184/00 Office des produits wallons, Rec. str. I‑9115, pkt 12 i 13).

29. Ponadto należy zbadać, czy nabywcy towarów lub usługobiorcy czerpią zysk z subwencji przyznanej jej beneficjentowi. Niezbędne jest bowiem, by cena, którą ma zapłacić nabywca lub usługobiorca, była ustalona w taki sposób, by zmniejszała się w stosunku odpowiadającym subwencji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, która stanowiłaby zatem element determinujący cenę, jakiej ten ostatni żąda. Należy zatem zbadać, czy okoliczność, że subwencja jest przyznawana sprzedawcy lub świadczącemu usługi, pozwala mu obiektywnie na sprzedaż towarów lub świadczenie usług po cenie niższej od tej, której by żądał, gdyby nie otrzymał subwencji (ww. wyrok w sprawie Office des produits wallons, pkt 14).

30. Powinno być w każdym razie możliwe zidentyfikowanie świadczenia wzajemnego, które stanowi subwencja. Nie ma konieczności, by kwota subwencji odpowiadała dokładnie zmniejszeniu ceny dostarczonego towaru lub wykonanej usługi. Wystarczy, by korelacja istniejąca między tym zmniejszeniem a wspomnianą wyżej subwencją, która może mieć charakter ryczałtowy, była istotna (ww. wyrok w sprawie Office des produits wallons, pkt 17).

31. Wreszcie w pojęciu „subwencje związane bezpośrednio z ceną” w rozumieniu art. 11 część A ust. 1 lit. a) szóstej dyrektywy mieszczą się jedynie te subwencje, które stanowią całkowicie lub częściowo świadczenie uzyskiwane w zamian za dostawy towarów lub świadczenia usług oraz są przyznawane osobie trzeciej przez sprzedawcę lub świadczącego usługi (cytowany wyżej wyrok w sprawie Office des produits wallons, pkt 18)”.

Aby stwierdzić, czy otrzymywane przez beneficjenta środki wchodzą do podstawy opodatkowania świadczonych usług, niezbędne jest stwierdzenie, czy występują konkretne usługi, z którymi związane jest to dofinansowanie, wykonywane przez odbiorcę dofinansowania. Tylko w takim przypadku dotacja może wchodzić do podstawy opodatkowania. Następnie należy zbadać, zgodnie z tezami wyroków TSUE, czy dofinansowanie stanowi element determinujący cenę tej usługi (świadczenia).

Analizując przedstawiony opis sprawy w kontekście powołanych przepisów prawa należy zauważyć, że pomiędzy płatnością, którą otrzymują/będą Państwo otrzymywali w formie rekompensaty od Gminy a świadczeniami na jej rzecz zachodzi/będzie zachodził związek bezpośredni, bowiem płatność następuje w zamian za te świadczenia.

W rozpatrywanej sprawie, na podstawie zawartych z Gminą umów, wykonują/będą Państwo wykonywali powierzone przez Gminę zadania o charakterze użyteczności publicznej, w szczególności w zakresie utrzymania czystości oraz porządku na terenie Gminy oraz zimowego utrzymania dróg (wraz ze ścieżkami rowerowymi, miejscami postojowymi, placami i parkingami), w przeszłości także zarządzanie wyrobiskiem na terenie Gminy, prowadzenie gminnego punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych oraz utrzymanie trawników i żywopłotów na terenie Gminy, tj. Usługi in-house, a za ich realizację otrzymują/będą Państwo otrzymywali wynagrodzenie w postaci rekompensaty.

W tym przypadku mamy zatem do czynienia z istnieniem dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu zlecającego wykonanie usługi, będącego jednocześnie odbiorcą usługi (Gmina), jak również podmiotu wykonującego zlecenie – świadczącego usługę (podmiot gospodarczy posiadający odrębność prawno-podatkową od Gminy) – w przedmiotowej sprawie Państwo.

W zakresie ww. czynności wykonywanych przez Państwa uznać należy, że rekompensata jest przyznawana w celu sfinansowania wykonywanych przez Państwa konkretnych usług zgodnie z zawieranymi umowami, jest zatem istotnym elementem zaliczanym do podstawy opodatkowania świadczonych usług. Zatem otrzymują/będą Państwo otrzymywali zindywidualizowaną korzyść (rekompensatę), która pozostaje w bezpośrednim związku z czynnościami, które wykonują/będą Państwo wykonywali na rzecz Gminy i które stanowią/będą stanowiły przedmiot Państwa działalności gospodarczej.

Zaznaczenia wymaga, że są Państwo spółką prawa handlowego, będącą odrębnym od Gminy podmiotem posiadającym osobowość prawną, zatem nie są Państwo adresatem normy prawnej zawartej w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Tym samym nie mogą/nie będą Państwo mogli korzystać z wyłączenia z opodatkowania, które dotyczy ściśle określonych podmiotów, tj. organów władzy publicznej i urzędów obsługujących te organy. Wprawdzie zobowiązują się Państwo wykonywać czynności związane z realizacją zadań własnych Gminy, jednak czynią/będą to Państwo czynili jako odrębny podmiot posiadający status podatnika VAT. Nie wchodzą Państwo w skład administracji samorządowej, lecz prowadzą Państwo niezależną działalność gospodarczą. Stopień Państwa zależności od Gminy nie może automatycznie przesądzać o wyłączeniu powierzonych Państwu zadań własnych Gminy z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług świadczenie pieniężne otrzymywane z tytułu realizacji ww. usług określane przez strony jako rekompensata, stanowi/będzie stanowiło dla Państwa zapłatę za świadczone przez Państwa usługi. Jak Państwo wskazali, płatność następuje za usługi świadczone w okresie każdego kolejnego miesiąca kalendarzowego obowiązywania umowy. Wynagrodzenie wynika z ilości faktycznie wykonanych przez Państwa usług i cen jednostkowych. Rzeczywista wysokość należnego wynagrodzenia za dany miesiąc jest ustalana w oparciu o faktycznie wykonane i odebrane usługi.

W kontekście powyższego, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług otrzymywane z tytułu realizacji opisanych we wniosku usług świadczenie pieniężne – rekompensata, stanowi/będzie stanowiło dla Państwa zapłatę za świadczone przez Państwa usługi. Mimo że wykonują/będą Państwo wykonywali czynności z katalogu zadań własnych Gminy, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, to jednak nie wchodzą Państwo w skład administracji samorządowej, lecz prowadzą Państwo niezależną działalność gospodarczą. Zatem pomiędzy płatnością należną Państwu od Gminy określoną jako rekompensata, a świadczeniem na jej rzecz, zachodzi/będzie zachodził związek bezpośredni, ponieważ płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Z tych też względów czynności, które wykonują/będą Państwo wykonywali na rzecz Gminy, realizując powierzone zadania własne Gminy, tj. Usługi in-house, w zamian za otrzymaną rekompensatę, stanowią/będą stanowiły określone w art. 8 ust. 1 ustawy odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zatem otrzymana w powyższym zakresie rekompensata stanowi/będzie stanowiła element podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy.

Podsumowując, wykonywanie przez Państwa Usług in-house stanowi/stanowić będzie podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług odpłatne świadczenie usług, wykonywane przez Państwa jako podatnika tego podatku, a otrzymywane przez Państwa od Gminy wynagrodzenie (rekompensata) za wykonywanie Usług in-house stanowi/stanowić będzie podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu wykonywania tych usług.

Zatem, Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia, oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (pytań). Inne kwestie przedstawione w opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego oraz we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniami, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.

Jednocześnie należy podkreślić, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

-     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)    z zastosowaniem art. 119a;

2)    w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)    z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-     w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.