0111-KDIB3-2.4012.441.2026.1.SR
Rekompensata otrzymywana przez Spółkę od Miasta z tytułu powierzenia realizacji zadania własnego gminy w zakresie prowadzenia Społecznej Agencji Najmu (SAN), stanowi wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i w konsekwencji podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Interpretacja indywidualna
- stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
13 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Spółka X. sp. z o.o., zwana dalej Spółką lub Wnioskodawcą, jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Spółka powstała na podstawie Uchwały nr (...) Rady Miasta (...) z dnia (...) r. w sprawie (...) pod nazwą „X. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością”. Przedmiotem działalności Spółki jest w szczególności realizacja zadań własnych gminy w zakresie budownictwa mieszkaniowego oraz budowa obiektów użyteczności publicznej.
Miasto (...) jest jednostką samorządu terytorialnego działającą na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.). Miasto (...) jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. W ramach swojej działalności Miasto (...) wykonuje zarówno czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.; dalej: ustawa VAT), jak również czynności niepodlegające opodatkowaniu VAT, realizowane w ramach zadań własnych, o których mowa w art. 7 ustawy o samorządzie gminnym. Zadania własne polegają na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, tj. mieszkańców gminy i są realizowane przez jednostki organizacyjne gminy, zakłady budżetowe oraz spółki komunalne.
Jednym z istotnych obszarów działalności Miasta (...) jest prowadzenie polityki mieszkaniowej, stanowiącej zadanie własne gminy w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym. Celem tej działalności jest zapewnienie mieszkańcom dostępu do lokali mieszkalnych, w szczególności osobom i gospodarstwom domowym, które z uwagi na swoją sytuację społeczną lub ekonomiczną mają ograniczony dostęp do rynku komercyjnego.
W celu realizacji zadań z zakresu polityki mieszkaniowej Miasto (...) realizuje projekt pn. „(...)”, zwany dalej Projektem, współfinansowany ze środków programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS 05.01), na podstawie zatwierdzonego wniosku o dofinansowanie tworząc Społeczną Agencję Najmu (SAN).
Jest to podmiot współpracujący z gminą, który pośredniczy między właścicielami mieszkań na wynajem i osobami, którym dochody lub sytuacja życiowa utrudniają najem mieszkania w warunkach rynkowych.
W celu realizacji zadań wynikających z projektu Miasto (...) zawarło z Wnioskodawcą umowę o współpracy, która jest warunkiem prowadzenia przez SAN działalności, o którym mowa w art. 22b ust. 1, ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 1273 ze zm.), na terenie gminy. Wnioskodawca prowadzi działalność komunalną niezależnie od projektu. Spółka nie została powołana wyłącznie w celu realizacji Projektu opisanego we wniosku. Działalność Społecznej Agencji Najmu stanowi odrębną działalność poza obszarem jej aktywności i jest prowadzona wyłącznie w celu realizacji projektu, którego beneficjentem jest Miasto (...), a Spółka jest wykonawcą zadań przewidzianych w projekcie, tj. utworzenia i prowadzenia działalności Społecznej Agencji Najmu. Z ekonomicznego punktu widzenia Spółka nie byłaby w stanie realizować powierzonego zadania bez środków otrzymanych od Miasta. Otrzymane środki finansowe pochodzące z funduszy Unii Europejskiej Miasto przekazuje Spółce zgodnie z wytycznymi projektu, które przeznaczone będą tylko i wyłącznie na realizację projektu. Spółka nie wykorzystuje otrzymanych pieniędzy na inne potrzeby działalności. Strony zobowiązane będą do wspólnego działania na rzecz skutecznej realizacji Projektu, zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie, obowiązującymi wytycznymi, przepisami prawa oraz postanowieniami umowy o współpracy.
W ramach współpracy Spółka, jako realizator projektu, zobowiązana jest w szczególności do realizacji powierzonych zadań w ramach Projektu, prowadzenia wymaganej dokumentacji, współpracy z Miastem (...) przy monitorowaniu i ewaluacji Projektu, przestrzegania zasad kwalifikowalności wydatków, promocji i informacji określonych dla projektów FERS. Celem projektu jest (…). Spółka jest odpowiedzialna za tworzenie oraz organizację działalności Społecznej Agencji Najmu. Do jej zadań należą w szczególności:
- pozyskiwanie lokali mieszkalnych od Miasta (...) oraz od właścicieli prywatnych,
- zarządzanie zasobem lokali objętych projektem,
- zawieranie umów najmu z osobami należącymi do wybranej grupy docelowej,
- administrowanie lokalami oraz bieżąca obsługa najemców.
Najemcy, po podpisaniu umowy najmu, zostaną objęci dodatkowymi formami wsparcia, obejmującymi m.in. działania z zakresu aktywizacji społecznej i zawodowej, mające na celu poprawę ich sytuacji życiowej oraz zwiększenie samodzielności mieszkaniowej.
W ramach realizacji projektu Spółka jest odpowiedzialna za:
- adaptację oraz prace remontowe gminnych pustostanów, w celu przywrócenia ich do użytkowania i dostosowania do potrzeb przyszłych najemców,
- utworzenie i zapewnienie funkcjonowania Społecznej Agencji Najmu (SAN), w tym organizację struktur, procedur oraz systemu zarządzania lokalami,
- rekrutację grupy docelowej, zgodnie z kryteriami określonymi w dokumentacji projektowej, w szczególności osób zagrożonych wykluczeniem społecznym lub znajdujących się w trudnej sytuacji mieszkaniowej,
- zawieranie umów najmu lokali mieszkalnych z uczestnikami projektu oraz bieżące administrowanie najmem,
- świadczenie usług aktywnej integracji o charakterze społecznym, mających na celu poprawę funkcjonowania uczestników w środowisku lokalnym oraz zwiększenie ich samodzielności życiowej,
- zapewnienie wsparcia społecznego i zawodowego najemcom, w tym indywidualnej pracy z uczestnikiem oraz monitorowania postępów,
- wypłatę dopłat do czynszu, zgodnie z zasadami określonymi w Projekcie, w celu zwiększenia dostępności mieszkań dla grupy docelowej,
- mitygację ryzyk związanych z dzierżawą lokali, w szczególności poprzez zabezpieczenie interesów właścicieli lokali, monitoring płatności czynszowych oraz działania prewencyjne ograniczające ryzyko zadłużenia i degradacji lokali,
- realizację działań z zakresu aktywizacji zawodowej, w tym doradztwo zawodowe, organizację szkoleń oraz przyznawanie stypendiów dla uczestników projektu.
Miasto (...), jako beneficjent projektu zobowiązane jest do zapewnienia nadzoru nad realizacją Projektu, przekazywania środków finansowych zgodnie z umową współpracy, przy sprawozdawczości, audytach i kontrolach, koordynowania współpracy z instytucją zarządzającą.
Do zadań Miasta należą m.in:
- koordynacja prac przy ustaleniu szczegółowych zadań i prac Projektu,
- gromadzenie wszystkich informacji i dokumentów niezbędnych do przygotowania wniosku o dofinansowanie,
- reprezentowanie przed Instytucją Zarządzającą w zakresie udzielonego umocowania,
- opracowywanie i terminowe przedkładanie do Instytucji Zarządzającej wniosków o płatność oraz raportów z realizacji projektu na obowiązujących wzorach oraz w oparciu o informacje i dokumenty dostarczane przez spółkę,
- koordynowanie, monitorowanie i nadzorowanie prawidłowości działań spółki przy realizacji zadań zawartych w Projekcie,
- przekazywanie środków w formie rekompensaty na działalność SAN,
- gromadzenie, w zakresie wynikającym z wymogów Projektu, informacji o uczestnikach Projektu i ich przekazywanie do Instytucji Zarządzającej.
Zgodnie z umową o współpracy środki finansowe przekazywane do SAN przez Miasto w związku z działalnością, o której mowa w art. 22a ust 1 i 1a ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa, będą stanowiły rekompensatę z tytułu świadczenia usługi publicznej w rozumieniu przepisów prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy publicznej z tytułu świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym, o której mowa w art. 22i ww. ustawy.
Przekazywane środki finansowe będą miały charakter zakupowy i zostaną przeznaczone na sfinansowanie wydatków związanych z realizacją Projektu, ponoszonych przez podmiot współrealizujący przedsięwzięcie. Spółka prowadząca Społeczną Agencję Najmu nie będzie działać jako podmiot świadczący odpłatne usługi na rzecz Gminy, lecz jako podmiot realizujący powierzone zadanie publiczne w zakresie polityki mieszkaniowej. Beneficjentami tej działalności będą mieszkańcy Miasta (...).
Rekompensata będzie miała charakter ogólny i wyrównawczy. Jej celem będzie wyłącznie pokrycie kosztów ponoszonych przez Spółkę w związku z realizacją zadania publicznego, w zakresie, w jakim koszty te nie będą pokrywane z innych źródeł, w tym z przychodów uzyskiwanych w ramach działalności Społecznej Agencji Najmu.
Rekompensata będzie przeznaczona wyłącznie na pokrycie kosztów ponoszonych przez Spółkę w związku z realizacją powierzonego zadania. Rekompensata nie może zostać przeznaczona na cele inne niż realizacja powierzonego zadania w ramach projektu. Realizacja projektu oraz działalności Społecznej Agencji Najmu jest uzależniona od otrzymywania rekompensaty. W przypadku jej braku zadanie nie byłoby realizowane w zakładanym zakresie. Rekompensata nie jest kalkulowana jako dopłata do ceny konkretnych usług i nie stanowi elementu ceny. Może pośrednio wpływać na poziom czynszów dla mieszkańców, jednak nie jest powiązana z ceną jednostkowego świadczenia. Rekompensata nie stanowi elementu ceny usług ani nie wpływa na jej wysokość. Nie jest powiązana z ceną żadnego jednostkowego świadczenia i nie ma bezpośredniego wpływu na poziom czynszów dla mieszkańców.
Wysokość rekompensaty jest ustalona jako stała kwota, z uwzględnieniem zasady braku nadkompensacji i określana na podstawie poniesionych kosztów. Jest ona uzależniona od etapu realizacji projektu oraz wysokości poniesionych wydatków. Warunkiem otrzymania rekompensaty jest realizacja powierzonego zadania zgodnie z umową oraz poniesienie kosztów związanych z jego wykonaniem. Spółka nie otrzyma od Miasta dodatkowego wynagrodzenia poza rekompensatą w związku z powierzonym zadaniem dotyczącym realizowanego projektu.
Wypłata rekompensaty będzie dokumentowana notami księgowymi lub innymi dokumentami wewnętrznymi, a nie fakturami VAT. Towary i usługi nabywane w związku z realizacją projektu będą wykorzystywane przez Miasto do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, tj. do realizacji zadań własnych w zakresie polityki mieszkaniowej.
Pytanie
Czy rekompensata otrzymywana przez Wnioskodawcę od Miasta (...) z tytułu powierzenia realizacji zadania własnego gminy w zakresie prowadzenia Społecznej Agencji Najmu (SAN), stanowi wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług i w konsekwencji podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT)?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, w opisanym zdarzeniu, rekompensata wypłacana przez Miasto (...) spółce komunalnej prowadzącej Społeczną Agencję Najmu, z tytułu powierzenia realizacji zadania własnego gminy w zakresie polityki mieszkaniowej, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają wyłącznie odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług. Warunkiem uznania danej czynności za podlegającą opodatkowaniu jest istnienie stosunku prawnego, w ramach którego dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych, a otrzymana płatność stanowi wynagrodzenie pozostające w bezpośrednim związku z konkretnym świadczeniem. W analizowanym zdarzeniu taki związek nie występuje. Rekompensata wypłacana Wnioskodawcy nie stanowi zapłaty za świadczenie usług na rzecz Miasta, lecz jest elementem mechanizmu finansowania realizacji zadania własnego gminy, wykonywanego w interesie publicznym. Wnioskodawca prowadzący Społeczną Agencję Najmu nie działa jako podmiot świadczący odpłatne usługi na rzecz Miasta, lecz jako podmiot współuczestniczący w realizacji Projektu. Beneficjentami przedsięwzięcia są mieszkańcy Miasta (...), a nie Miasto jako potencjalny nabywca usług. Ponadto SAN prowadzić będzie w ramach realizacji projektu nieodpłatnie dla lokatorów wynajmowanych mieszkań usługi aktywnej integracji, zapewnienia wsparcia społecznego i zawodowego najemcom, dopłaty do czynszów, doradztwo zawodowe, szkolenia, stypendia.
Działalność Społecznej Agencji Najmu stanowi odrębną działalność poza obszarem aktywności Wnioskodawcy i jest prowadzona wyłącznie w celu realizacji projektu, którego beneficjentem jest Miasto (...), a Spółka jest wykonawcą zadań przewidzianych w projekcie, tj. utworzenia i prowadzenia działalności Społecznej Agencji Najmu. Miasto, jako beneficjent funduszy Unii Europejskiej, przekaże otrzymane pieniądze Spółce, która realizuje projekt do wysokości otrzymanego dofinansowania. Ostatecznymi beneficjentami będą mieszkańcy Miasta. Tym samym po stronie Miasta nie występuje status konsumenta świadczenia, co wyklucza uznanie wypłacanej rekompensaty za wynagrodzenie w rozumieniu przepisów ustawy VAT. Podkreślić należy, iż rekompensata, którą otrzymuje Spółka od Miasta na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem zadań wynikających z projektu nie wpływa na cenę najmu, czyli na cenę świadczonej usługi, nie stanowi dopłaty do ceny świadczonej usługi. Rekompensata ma charakter ogólny i wyrównawczy. Jej celem jest wyłącznie pokrycie kosztów ponoszonych przez Spółkę w związku z realizacją zadania publicznego, w zakresie realizacji projektu. Rekompensata nie jest kalkulowana w odniesieniu do konkretnych czynności, nie jest uzależniona od liczby zawartych umów najmu ani od wysokości czynszu i nie wpływa na cenę jakiegokolwiek świadczenia. W konsekwencji rekompensata ta nie spełnia definicji podstawy opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy VAT, gdyż nie stanowi zapłaty, którą usługodawca otrzymuje lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży. Brak jest bowiem bezpośredniego i indywidualnego związku pomiędzy wypłatą rekompensaty, a jakimkolwiek świadczeniem realizowanym na rzecz Miasta. Powyższe stanowisko pozostaje w zgodzie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, zgodnie z którym środki przekazywane podmiotom realizującym zadania własne jednostek samorządu terytorialnego, mające charakter rekompensaty kosztów realizacji tych zadań i niewiążące się z odpłatnym świadczeniem usług, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Dodatkowo należy wskazać, że opisany model funkcjonowania Społecznej Agencji Najmu wynika wprost z przepisów ustawy o społecznych agencjach najmu, która przewiduje możliwość finansowania tej działalności z wykorzystaniem mechanizmu rekompensaty, jako instrumentu realizacji polityki mieszkaniowej gminy. Mechanizm ten nie ma charakteru rynkowego i nie prowadzi do osiągania zysku przez podmiot realizujący zadanie publiczne.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Wnioskodawcy, wypłata rekompensaty na rzecz spółki komunalnej prowadzącej Społeczną Agencję Najmu, w opisanym zdarzeniu W konsekwencji nie spełnia przesłanek określone w art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, a przekazanie rekompensaty pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w rozumieniu art. 7 ustawy.
Zatem każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
- w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
- świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).
Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy jej wykonaniem a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną czynność w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego dostawy towaru lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. I tak, przykładowo w wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise, TSUE uznał, że określoną czynność można uznać za wykonaną odpłatnie, jeśli istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto gdy odpłatność za otrzymane świadczenie pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miała być opodatkowana VAT.
Na uwagę zasługuje także orzeczenie z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 R. J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, gdzie podkreślono, że usługi świadczone są za wynagrodzeniem, wyłącznie jeżeli istnieje stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a jej odbiorcą, na mocy którego występuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez świadczącego usługę stanowi wartość przekazywaną w istocie w zamian za usługę wyświadczoną jej odbiorcy.
W dorobku orzecznictwa TSUE przyjmuje się więc, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.
W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Taka konstrukcja definicji świadczenia usług jest wyrazem zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji dokonywanych w ramach profesjonalnego obrotu gospodarczego.
Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze - dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie - czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem działa jako podatnik VAT.
Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie art. 15. ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług stanowią implementację art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą. Zgodnie z ww. regulacją Dyrektywy:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Jak stanowi art. 15 ust. 6 ustawy:
Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Unormowanie to stanowi odzwierciedlenie art. 13 ust. 1 Dyrektywy, który stwierdza, że:
Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.
Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte.
Należy zauważyć, że ustawa o podatku od towarów i usług posługując się sformułowaniem „organy władzy publicznej” nie definiuje tego pojęcia, tak jak i Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.). W świetle art. 16 ust. 2 Konstytucji RP:
Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Rozwinięcie tej regulacji zawarto w art. 163 Konstytucji RP, zgodnie z którym:
Samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych.
Z powołanych przepisów wynika, że pojęciem tym objęte są wszelkie organy państwowe i samorządu terytorialnego.
W zakresie statusu podmiotu publicznego wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 29 października 2015 r. w sprawie C-174/14 Saudaçor - Sociedade Gestora de Recursos e Equipamentos da Saúde dos Açores SA przeciwko Fazenda Pública, w którym stwierdził:
(…) ponieważ, jak przypomina się w pkt 49 niniejszego wyroku, art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy jako wyjątek interpretować w sposób ścisły, należy uznać, że wyliczenie znajdujące się w tym przepisie jest wyczerpujące, a pojęcie „innych podmiotów prawa publicznego” stanowi pozostałą kategorię podmiotów należących do władzy publicznej, innych niż te, które zostały konkretnie wymienione w tym przepisie. Jeżeli chodzi w szczególności o pierwszy z dwóch warunków ustanowionych w art. 13 ust. 1 wspomnianej dyrektywy, to znaczy o warunek dotyczący statusu podmiotu publicznego, to Trybunał orzekł już, że osoba, która wykonuje czynności należące do prerogatyw władztwa publicznego w sposób niezależny, nie pozostając częścią administracji publicznej, nie może zostać zaklasyfikowana jako podmiot prawa publicznego w rozumieniu tego przepisu (zob. podobnie w szczególności postanowienie Mihal, C-456/07, EU:C:2008:293, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał wyjaśnił również, że status „podmiotu prawa publicznego” nie może wynikać jedynie z tego, że dana działalność polega na wykonywaniu czynności należących do prerogatyw władztwa publicznego (zob. podobnie w szczególności postanowienie Mihal, C-456/07, EU:C:2008:293, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo).
Z kolei w wyroku z 22 lutego 2018 r. w sprawie C-182/17 Nagyszénás Településszolgáltatási Nonprofit Kft. przeciwko Nemzeti Adó-és Vámhivatal Fellebviteli Igazgatósága, TSUE wskazał, że:
W istocie fakt, że działalność, o której mowa, polega na wykonywaniu funkcji przyznanych i regulowanych przez ustawę w celu leżącym w interesie ogólnym, jest bez znaczenia dla oceny, czy działalność ta stanowi odpłatne świadczenie usług. W tym kontekście Trybunał orzekł, że nawet jeśli omawiana działalność ma na celu wykonywanie konstytucyjnego obowiązku ciążącego wyłącznie i bezpośrednio na danym państwie członkowskim, nie można tylko z tego powodu podważać bezpośredniego związku istniejącego pomiędzy dokonanym świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem (zob. podobnie wyrok z dnia 2 czerwca 2016 r., Lajvér, C‑263/15, EU:C:2016:392, pkt 42).
i ostatecznie stwierdził, że:
Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że, z zastrzeżeniem sprawdzenia przez sąd odsyłający istotnych okoliczności faktycznych, działalność taka jak będąca przedmiotem postępowania głównego, polegająca na wykonywaniu przez spółkę niektórych zadań publicznych gminy zgodnie z umową zawartą między tą spółką a gminą stanowi odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej na mocy tego przepisu. Art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że - z zastrzeżeniem sprawdzenia przez sąd odsyłający istotnych okoliczności faktycznych i prawa krajowego - działalność, taka jak omawiana w postępowaniu głównym, polegająca na wykonywaniu przez spółkę określonych publicznych zadań gminy na mocy umowy zawartej między tą spółką a gminą, nie jest objęta zasadą nieopodatkowania podatkiem od wartości dodanej przewidzianą w tym przepisie wówczas, gdy działalność ta stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 tej dyrektywy.
Dokonując wykładni art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług należy więc zauważyć, że celem tej regulacji jest wyłączenie wszelkich organów władzy publicznej oraz innych organów podlegających prawu publicznemu z kategorii podatników podatku od towarów i usług w odniesieniu do czynności wykonywanych przez te podmioty w charakterze władz publicznych. Podatnikiem podatku od towarów i usług jest więc również organ władzy publicznej oraz urząd obsługujący ten organ, jeżeli w stosunku do określonej czynności lub transakcji zachowuje się jak podmiot gospodarczy. Z tego właśnie względu, ustawodawca uznał w art. 15 ust. 6 ustawy, że organy (urzędy) nie są podatnikami w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki (urzędy) czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy, umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych).
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z 8 marca 1995 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662):
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy gminnego budownictwa mieszkaniowego.
Na podstawie art. 9 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym:
1. W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.
4. Zadaniami użyteczności publicznej, w rozumieniu ustawy, są zadania własne gminy, określone w art. 7 ust. 1, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych.
Ponadto, zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Z powyższego wynika, że art. 29a ust. 1 ustawy odnosi się do wszystkiego, co stanowi zapłatę obejmując swym zakresem każdą formę zapłaty otrzymaną przez sprzedawcę z tytułu dostawy towarów lub wykonania usługi.
Katalog elementów dodatkowych wchodzących w skład podstawy opodatkowania określony został w art. 29a ust. 6 ustawy. I tak, stosownie do treści ww. przepisu:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
W myśl art. 29a ust. 7 ustawy:
Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Z powyższych przepisów wynika, że co do zasady podstawa opodatkowania obejmuje wszystko co stanowi wartość otrzymanego świadczenia, które dostawca lub świadczący usługę otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego. Przepis art. 29a ust. 6 i ust. 7 ustawy wymienia elementy, które powinny być wliczane bądź nie powinny być wliczane do podstawy opodatkowania.
Z art. 29a ust. 1 ustawy wynika, że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.
Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są czy też nie są opodatkowane podatkiem od towarów i usług istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania.
Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje nie dające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy.
Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru czy też konkretnego rodzaju usługi. Nie jest więc podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi.
W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Zatem podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług zwiększa się tylko o takie dotacje, które w sposób bezwzględny i bezpośredni są związane z daną dostawą towarów lub świadczeniem usług. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne - na pokrycie kosztów działalności nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.
Art. 29a ust. 1 ustawy jest odpowiednikiem art. 73 Dyrektywy, zgodnie z którym:
(…) podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.
Należy uznać, że opodatkowanie subwencji (dotacji) stanowi wyjątek od zasad ogólnych wspólnego systemu VAT. Nie wszystkie subwencje (dotacje) stanowią element podstawy opodatkowania VAT. Jedynie takie, które są subwencjami (dotacjami) związanymi bezpośrednio z ceną dostawy towarów czy ceną świadczenia usług. Wyjątek ten należy interpretować w sposób ścisły. Wykładnia ścisła prowadzi do wniosku, że tylko subwencje bezpośrednio wpływające na cenę transakcji podlegają opodatkowaniu. Natomiast inne subwencje (dotacje) nie wchodzą tym samym do podstawy opodatkowania, a w konsekwencji nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Istotne zatem dla wykładni art. 29a ust. 1 ustawy, jest wyjaśnienie pojęcia „dotacja bezpośrednio związana z ceną”.
W tym celu istotne znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W szczególności wyroki w sprawach C-184/00 (Office des produits wallons ASBL v. Belgian State) oraz C-353/00 (Keeping Newcastle Warm Ltd. v. Commisioners of Customs and Excise, w skrócie KNW).
W wyroku C-184/00 Trybunał stwierdził, że pojęcie subwencji (dotacji) bezpośrednio związanych z ceną należy interpretować jako obejmujące wyłącznie subwencje, które stanowią całość lub część wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, a które są wypłacane przez podmiot trzeci w stosunku do sprzedawcy lub świadczącego. Trybunał argumentował, że w celu ustalenia, czy dotacja stanowi wynagrodzenie, cena towarów i usług musi, co do zasady, być ustalana nie później, niż w momencie zdarzenia podlegającego opodatkowaniu. Zobowiązanie do zapłaty dotacji dokonane przez osobę, która jej udziela, rodzi korelat, jakim jest prawo beneficjenta do jej otrzymania, ponieważ dokonał on dostawy podlegającej opodatkowaniu. Ten związek pomiędzy dotacją a ceną musi być jednoznacznie widoczny na podstawie indywidualnej analizy okoliczności stanowiących podstawę wypłaty tego wynagrodzenia. Z drugiej strony nie jest konieczne, aby cena towarów lub usług bądź część tej ceny została ustalona. Wystarczy by możliwe było jej ustalenie. Cena jaką płaci nabywca musi być ustalana w taki sposób, że zmniejsza się ona w proporcji do dotacji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, co zatem stanowi element ustalenia ceny, jakiej żąda ten ostatni. Trybunał w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wskazał sądowi odsyłającemu szereg wskazówek, stwierdzając, że sąd krajowy musi zbadać obiektywnie, czy fakt, iż dotacja jest wypłacana sprzedawcy lub świadczącemu pozwala mu sprzedawać towary lub świadczyć usługi po cenie niższej, niż musiałby on żądać w braku takiej dotacji. Nie jest konieczne, by dotacja odpowiadała bezpośrednio zmniejszeniu ceny dostarczanych towarów, wystarczy by relacja pomiędzy zmniejszeniem ceny a dotacją, która może być wyrażona ryczałtowo, była istotna.
W wyroku C-353/00 TSUE wyraził pogląd, że niezależnie od tego, czy dofinansowanie spełnia warunek bezpośredniego związku z ceną, czy też nie spełnia takiego warunku, zwiększać będzie podstawę opodatkowania, jeśli osoba trzecia (także organ władzy publicznej) wpłaca pewną kwotę pieniędzy na poczet usług świadczonych na rzecz osoby fizycznej. Orzeczenie to dotyczyło dopłat wypłacanych firmie zajmującej się usługami związanymi z doradztwem w dziedzinie energetyki.
Związek dotacji z ceną nie został szczegółowo przeanalizowany w tym wyroku. Szersze uwagi na ten temat znalazły się natomiast w opinii rzecznika generalnego oraz pisemnym stanowisku rządu Wielkiej Brytanii, które zaaprobował Trybunał. Jak wskazuje rzecznik, dotacje mogą mieć różną formę i charakter. Zwykle przez dotacje (subwencje) rozumie się sumy wypłacane danemu podmiotowi z funduszy publicznych w interesie ogólnym. W praktyce dotacje mogą mieć postać dopłat ogólnych do działalności przedsiębiorstwa (i wówczas nie podlegają opodatkowaniu) albo też stanowić subsydia do konkretnych dostaw lub usług, umożliwiając nabycie ich ostatecznemu odbiorcy po niższej cenie (lub w ogóle bez odpłatności z jego strony). W tym ostatnim przypadku podlegają podatkowi VAT.
Tego rodzaju dotacje występowały w przypadku KNW. Istniał bezpośredni związek pomiędzy usługami podatnika a otrzymywanymi dotacjami (dotacje były korelatem usług i wypłacano je tylko w razie ich świadczenia; również kwotowo zależały od liczby usług). Wpływ na cenę również był oczywisty: ostateczny odbiorca nie musiał płacić za usługę właśnie z powodu pokrycia jej dotacją. Mimo, że dotacje oczywiście wpływały na działalność przedsiębiorstwa i w sensie ekonomicznym pokrywały część kosztów jego funkcjonowania, przede wszystkim były one związane z ceną. Dlatego też nie można było ich traktować jako pozostających poza podatkiem VAT.
Jeżeli otrzymywana dotacja jest w sposób zindywidualizowany i policzalny związana z ceną danego świadczenia (tj. świadczenie dzięki dotacji ma cenę niższą o konkretną kwotę), taka dotacja podlega VAT. Jeżeli natomiast związek tego rodzaju nie występuje i równocześnie dotacja nie jest elementem wynagrodzenia związanego z danymi dostawami towarów lub usług, wówczas można - i należy - potraktować ją jako płatność niepodlegającą podatkowi VAT.
W sytuacji zatem, gdy podatnik dla konkretnej dostawy towarów lub konkretnego świadczenia usług otrzymuje od innego podmiotu dofinansowanie, np. w postaci dotacji stanowiącej dopłatę do ceny towaru lub usługi - tego rodzaju dofinansowanie stanowi, obok ceny, uzupełniający ją element podstawy opodatkowania z tytułu tej dostawy lub świadczenia. Natomiast dotacje mające na celu dofinansowanie ogólnych kosztów działalności, niedające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a więc nieuzależnione od ilości i wartości dostarczanych towarów lub świadczonych usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy, a zatem nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Jednocześnie z art. 29a ust. 1 ustawy wynika, że nie ma znaczenia od kogo dostawca towaru lub świadczący usługę otrzymuje zapłatę - czy od nabywcy czy od osoby trzeciej, ważne jest aby było to wynagrodzenie za dane konkretne świadczenie lub za daną konkretną dostawę.
Należy w tym miejscu wskazać również na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 4 lipca 2024 r. w sprawie C-87/23 Biedrība „Latvijas Informācijas un komunikācijas tehnoloģijas asociācija” przeciwko Valsts ieņēmumu dienests. Wprawdzie okoliczności, których dotyczy ten wyrok nie są identyczne z niniejszą sprawą, ale jednak TSUE wskazuje w nim na uwzględnienie kwoty dotacji w podstawie wymiaru opodatkowania. W powołanym wyroku Trybunał wskazał, że:
Aby transakcja mogła zostać uznana za dokonaną „odpłatnie” w rozumieniu tej dyrektywy, nie jest konieczne, jak wynika to również z art. 73 tejże dyrektywy, aby świadczenie wzajemne za świadczenie usług zostało uzyskane bezpośrednio od ich odbiorcy, bowiem owo świadczenie wzajemne może pochodzić także od osoby trzeciej (zob. podobnie wyrok z dnia 30 marca 2023 r., Gmina O., C‑612/21, EU:C:2023:279, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo). (pkt 27)
Okoliczność, że rozpatrywana transakcja została dokonana po cenie wyższej lub niższej od kosztu wytworzenia, a zatem po cenie wyższej lub niższej od zwykłej ceny rynkowej, nie ma znaczenia dla kwalifikacji transakcji jako „odpłatnej”, ponieważ okoliczność taka nie może mieć wpływu na bezpośredni związek pomiędzy transakcją, która została lub zostanie dokonana, a świadczeniem wzajemnym, które zostało lub zostanie otrzymane, w wysokości wcześniej określonej według ustalonych kryteriów (zob. podobnie wyrok z dnia 30 marca 2023 r., Gmina O., C‑612/21, EU:C:2023:279, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo). (pkt 28)
W ramach projektu ICT wydaje się, że współistnieją, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający, dwie usługi. Pierwsza z nich wiąże beneficjenta szkolenia ze stowarzyszeniem, na rzecz którego beneficjent ten płaci całość żądanej ceny. Po otrzymaniu dotacji od CFLA stowarzyszenie przekazuje kwotę przypadającą każdemu beneficjentowi usługi szkoleniowej, co skutkuje obniżeniem ceny pierwotnie zapłaconej przez beneficjenta na rzecz stowarzyszenia. Druga z nich wynika z umowy zawartej między stowarzyszeniem a przedsiębiorstwem szkoleniowym, na rzecz którego stowarzyszenie płaci wynagrodzenie w zamian za wykonaną usługę. (pkt 30)
Jest zatem jasne, że stowarzyszenie należy uznać za podmiot świadczący usługi szkoleniowe względem beneficjenta szkolenia. W tym względzie nie ma znaczenia, że stowarzyszenie nie zatrudniło własnego personelu, postanowiło natomiast skorzystać z usług podwykonawcy. (pkt 31)
(…) okoliczność, że dochód składający się z jednej strony z wypłaty pomocy pochodzącej za pośrednictwem CFLA z EFRR, a z drugiej strony z wynagrodzenia płaconego przez beneficjentów usług szkoleniowych pokrywa w całości koszty stowarzyszenia, ale nie pozwala mu na osiągnięcie zysku zgodnie z jego statusem stowarzyszenia o celu niezarobkowym, również nie może stanowić przeszkody dla zakwalifikowania świadczenia usług rozpatrywanych w postępowaniu głównym jako odpłatnego świadczenia usług, jak wynika wyraźnie z orzecznictwa przytoczonego w pkt 28 niniejszego wyroku, zgodnie z którym transakcja, nawet dokonana po cenie niższej od kosztu wytworzenia, może zostać zakwalifikowana jako transakcja dokonana odpłatnie. (pkt 36)
Dalej TSUE wskazał, że:
Artykuł 73 tej dyrektywy należy zatem interpretować w ten sposób, że dotacje wypłacane usługodawcy przez europejski fundusz w celu świadczenia konkretnych usług wchodzą, zgodnie z tym przepisem, w zakres podstawy opodatkowania jako płatność otrzymana od osoby trzeciej. (pkt 39)
Trybunał stwierdził również, że:
(…) z uwagi na trudności w opracowaniu dokładnej definicji działalności gospodarczej należy zbadać wszystkie okoliczności, w jakich jest ona prowadzona, dokonując indywidualnej oceny w odniesieniu do tego, co jest typowym zachowaniem przedsiębiorcy prowadzącego działalność w danej dziedzinie (wyroki: z dnia 30 marca 2023 r., Gmina O., C‑612/21, EU:C:2023:279, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 30 marca 2023 r., Gmina L., C‑616/21, EU:C:2023:280, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo), czyli w niniejszym przypadku przedsiębiorstwa zajmującego się organizacją i świadczeniem usług szkoleniowych. (pkt 46)
Dalej, odwołując się do treści art. 9 Dyrektywy TSUE wskazał, że:
Przede wszystkim z brzmienia tego przepisu wynika, że za podatnika uważa się każdą osobę, która samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, bez względu na jej rezultaty. Wynika z tego, że zamierzony przez stowarzyszenie cel polegający na osiągnięciu zwykłej równowagi swoich rachunków nie może wystarczyć do wykluczenia możliwości wykonywania przez to stowarzyszenie działalności gospodarczej. Z tego samego powodu przedsiębiorstwo, które usiłuje osiągnąć zyski, lecz którego działalność okazałaby się trwale deficytowa, na przykład z powodu słabych wyników, pozostaje jednak podatnikiem, jeżeli przypomniana w pkt 46 niniejszego wyroku analiza wszystkich warunków, w jakich działalność ta jest wykonywana, prowadzi do uznania tej działalności za mającą charakter gospodarczy. (pkt 49)
i dalej:
Ponadto stowarzyszenie zachowuje się jak przedsiębiorstwo organizujące i zapewniające szkolenia, gdy realizuje projekty szkoleniowe finansowane przez EFRR za pośrednictwem CFLA. W szczególności poszukuje ono projektów, klientów oraz instruktorów, których usługi nabywa w ramach podwykonawstwa. Pobiera ono zapłatę części ceny od beneficjentów usług szkoleniowych, ocenia ich poziom wiedzy i gromadzi uwagi dotyczące szkolenia, co odpowiada typowemu badaniu jakości. (pkt 50)
Bezsporne jest również, że stowarzyszenie posiada własny personel do organizacji swoich projektów, poza podwykonawcami, z których korzysta. W tym ostatnim względzie należy przypomnieć, że podwykonawstwo jest w pełni powszechne w ramach życia gospodarczego.(pkt 51)
Wynika z tego, że na zewnątrz stowarzyszenie jawi się jako podmiot świadczący usługi szkoleniowe lub organizację takich usług, porównywalny z każdym innym podmiotem gospodarczym działającym na tym samym rynku, z którym zatem konkuruje. (pkt 52)
Wreszcie, nawet jeśli fakt, że znaczna część jego finansowania pochodzi z dotacji publicznych, wydaje się powodować niepewność co do rentowności stowarzyszenia, należy podkreślić, że dotacje te i ich przewidywalna kwota stanowią elementy, na podstawie których stowarzyszenie opracowuje swój plan pracy i poszukuje klientów. (pkt 53)
Podsumowując Trybunał doszedł do wniosku, że:
1) Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że: świadczenie usług szkoleniowych zafakturowane przez stowarzyszenie o celach niezarobkowych, zlecone zasadniczo osobom trzecim i korzystające z dotacji pochodzących z funduszy europejskich, które mogą wynosić do 70 % całkowitej kwoty tych usług, stanowi odpłatne świadczenie usług, przy czym nie ma zastosowania art. 28 tej dyrektywy w braku wyraźnej umowy prowadzenia spraw pozwalającej na stwierdzenie świadczenia usług przez podatnika we własnym imieniu i na rzecz osoby trzeciej.
2) Artykuł 73 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że: dotacje wypłacane usługodawcy przez europejski fundusz w celu świadczenia konkretnych usług wchodzą, zgodnie z tym przepisem, w zakres podstawy opodatkowania jako płatność otrzymana od osoby trzeciej.
3) Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że: posiadany status stowarzyszenia o celach niezarobkowych nie stoi na przeszkodzie temu, by - po przeprowadzeniu analizy uwzględniającej wszystkie okoliczności działalności danego stowarzyszenia, a w szczególności okoliczność, że działalność ta jest porównywalna z typowym zachowaniem podmiotu gospodarczego w tym samym sektorze - stowarzyszenie to mogło zostać uznane za podatnika prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu.
Z okoliczności sprawy wynika, że są Państwo czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Są Państwo jednoosobową spółką Gminy Miasto (...). Przedmiotem Państwa działalności jest w szczególności realizacja zadań własnych gminy w zakresie budownictwa mieszkaniowego oraz budowa obiektów użyteczności publicznej. Jednym z istotnych obszarów działalności Miasta jest prowadzenie polityki mieszkaniowej, stanowiącej zadanie własne gminy w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym. W celu realizacji zadań z zakresu polityki mieszkaniowej Miasto realizuje projekt pn. „(...)”, tworząc Społeczną Agencję Najmu (SAN). Miasto zawarło z Państwem umowę o współpracy, która jest warunkiem prowadzenia przez SAN działalności, o którym mowa w art. 22b ust. 1 ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa na terenie gminy. Działalność Społecznej Agencji Najmu stanowi odrębną działalność poza obszarem Państwa aktywności i jest prowadzona wyłącznie w celu realizacji projektu, którego beneficjentem jest Miasto, a Państwo są wykonawcą zadań przewidzianych w projekcie. Są Państwo odpowiedzialni za tworzenie oraz organizację działalności Społecznej Agencji Najmu. Do Państwa zadań należą w szczególności:
- pozyskiwanie lokali mieszkalnych od Miasta (...) oraz od właścicieli prywatnych,
- zarządzanie zasobem lokali objętych projektem,
- zawieranie umów najmu z osobami należącymi do wybranej grupy docelowej,
- administrowanie lokalami oraz bieżąca obsługa najemców.
Najemcy, po podpisaniu umowy najmu, zostaną objęci dodatkowymi formami wsparcia, obejmującymi m.in. działania z zakresu aktywizacji społecznej i zawodowej, mające na celu poprawę ich sytuacji życiowej oraz zwiększenie samodzielności mieszkaniowej. Miasto, jako beneficjent projektu zobowiązane jest do zapewnienia nadzoru nad realizacją Projektu, przekazywania środków finansowych zgodnie z umową współpracy, przy sprawozdawczości, audytach i kontrolach, koordynowania współpracy z instytucją zarządzającą. Zgodnie z umową o współpracy środki finansowe przekazywane do SAN przez Miasto w związku z działalnością, o której mowa w art. 22a ust 1 i 1a ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa, będą stanowiły rekompensatę z tytułu świadczenia usługi publicznej w rozumieniu przepisów prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy publicznej z tytułu świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym, o której mowa w art. 22i ww. ustawy.
Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia czy rekompensata otrzymywana od Miasta z tytułu powierzenia realizacji zadania własnego gminy w zakresie prowadzenia Społecznej Agencji Najmu (SAN), stanowi wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług i w konsekwencji podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że rekompensata będzie przeznaczona wyłącznie na pokrycie kosztów ponoszonych przez Państwa w związku z realizacją powierzonego zadania. Rekompensata nie może zostać przeznaczona na cele inne niż realizacja powierzonego zadania w ramach projektu. Realizacja projektu oraz działalności Społecznej Agencji Najmu jest uzależniona od otrzymywania rekompensaty. W przypadku jej braku zadanie nie byłoby realizowane w zakładanym zakresie. Warunkiem otrzymania rekompensaty jest realizacja powierzonego zadania zgodnie z umową oraz poniesienie kosztów związanych z jego wykonaniem. Spółka nie otrzyma od Miasta dodatkowego wynagrodzenia poza rekompensatą w związku z powierzonym zadaniem dotyczącym realizowanego projektu.
Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie pomiędzy płatnością, którą otrzymują Państwo w formie rekompensaty od Miasta, a wykonywanymi przez Państwa świadczeniami na rzecz Miasta zachodzi związek bezpośredni. Uznać w tym zakresie należy, iż otrzymują Państwo płatność za wykonywane na rzecz Miasta świadczenia.
W tym przypadku mamy zatem do czynienia z istnieniem dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu zlecającego wykonanie usługi, będącego jednocześnie odbiorcą usługi (Miasto), jak również podmiotu wykonującego zlecenie - świadczącego usługę (podmiot gospodarczy posiadający odrębność prawno-podatkową od Miasta), tj. Państwa.
W zakresie ww. czynności wykonywanych przez Państwa uznać należy, że rekompensata jest przyznawana w celu sfinansowania wykonywanych przez Państwa konkretnych usług zgodnie z umową o współpracy, jest zatem istotnym elementem zaliczanym do podstawy opodatkowania świadczonych usług. Zatem otrzymują Państwo zindywidualizowaną korzyść (rekompensatę), która pozostaje w bezpośrednim związku z czynnościami, które wykonują Państwo na rzecz Miasta i które stanowią przedmiot Państwa działalności gospodarczej.
Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług świadczenie pieniężne otrzymywane z tytułu realizacji ww. usług określane przez strony jako rekompensata, stanowi dla Państwa zapłatę za świadczone przez Państwa usługi. Jak Państwo wskazali, w przypadku braku rekompensaty zadanie nie byłoby realizowane w zakładanym zakresie. Realizacja projektu oraz działalności Społecznej Agencji Najmu jest uzależniona od otrzymywania rekompensaty.
W kontekście powyższego, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług otrzymywane z tytułu realizacji opisanych we wniosku usług świadczenie pieniężne - rekompensata, stanowi dla Państwa zapłatę za świadczone usługi. Mimo, że wykonują Państwo czynności z katalogu zadań własnych Miasta, to jednak nie wchodzą Państwo w skład administracji samorządowej, lecz prowadzą niezależną działalność gospodarczą. Zatem pomiędzy płatnością należną Państwu od Miasta określoną jako rekompensata, a świadczeniem na jego rzecz, zachodzi związek bezpośredni, ponieważ płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Z tych też względów czynności, które Państwo zobowiązali się wykonywać na rzecz Miasta, realizując powierzone zadania własne Miasta w zamian za otrzymaną rekompensatę, stanowią określone w art. 8 ust. 1 ustawy odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Podsumowując, rekompensata otrzymywana przez Państwa od Miasta z tytułu powierzenia realizacji zadania własnego gminy w zakresie prowadzenia Społecznej Agencji Najmu (SAN), stanowi wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i w konsekwencji podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Tym samym, Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (pytania). Inne kwestie przedstawione w opisie zdarzenia przyszłego oraz we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być - zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej - rozpatrzone.
Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.
Jednocześnie należy podkreślić, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów