0111-KDIB3-1.4012.580.2026.5.MG
Jako jedyny spadkobierca nie kontynuujący działalności gospodarczej ojca nie ma Pan obowiązku zapłaty podatku VAT z tytułu nabycia w ramach spadku roszczenia względem S.A. o wypłatę odszkodowania należnego Pana rodzicom. W przypadku otrzymania przez odszkodowania, do którego prawo nabył Pan w drodze dziedziczenia po rodzicach nie spowoduje u Panu obowiązku jego udokumentowania.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
19 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 19 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od towarów i usług.
Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 26 sierpnia 2026 r. (wpływ 26 sierpnia 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Ojciec - (A) NIP: (...) od dnia (...) dzierżawił działkę Nr (...) oraz (...) będącą własnością (X). Dzierżawa została podpisana na (...) lat do dnia (...).
Na wskazanej działce wybudowano budynek o powierzchni około (...) m² ze środków własnych, którego inwestorami byli tata - (A) oraz mama - (B). Wskazany budynek był miejscem wykonywania działalności gospodarczej, tj. prowadzono sklep (…).
Nakłady finansowe, w związku z budową obiektu zostały w całości poniesione przez właściciela firmy (A) oraz jego żony (B).
Z uwagi na prowadzoną inwestycję publiczną objętą decyzją Prezydenta (...) z dnia (...). sygn. akt (...) pn. „(...)”, oraz w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym wydania części nieruchomości, rodzice byli zmuszeni (w celu uniknięcia przymusu) wydać przedstawicielom Prezydenta (...) część nieruchomości, będącej przedmiotem najmu. Wydanie to nastąpiło w dniu (...) i obejmowało budynek o powierzchni około (...) m2.
Zgodnie z treścią decyzji nr (...) Prezydenta (...) z dnia (...) ustalone zostało odszkodowanie w wysokości (...) zł (słownie: (...)) z tytułu, cyt.: „(...)”.
Jak wynika z (…) decyzji – odszkodowanie zostało przyznane na rzecz użytkownika wieczystego – (X) SA.
Wszelkie decyzję oraz wyceny odbyły się poza wiedzą i uczestnictwem (A) i (B). W związku z powyższym właściciel firmy oraz jego żona złożyli pozew do sądu przeciwko (X) o zwrot odszkodowania (nakładów). Powództwo o zapłatę odszkodowania zostało złożone (...) roku do Sądu (...) jest nadal w toku.
(A) i (B) udzielili synowi (C) wszelkich pełnomocnictw do reprezentowania ich w sprawie sądowej o wypłatę nienależnego odszkodowania na rzecz (X) S.A.
W dniu (...) złożony został wniosek o sprawowanie zarządu sukcesyjnego, a w dniu (...) nastąpił zgon taty - (A). W dniu (...) został podpisany notarialnie akt poświadczenia dziedziczenia, w wyniku którego jedynym spadkobiercą (A) jest syn (C), który prowadzi działalność gospodarczą (...) od (...) do chwili obecnej.
W dniu (...) zmarła również mama - (B). W wyniku podpisania aktu dziedziczenie – również jedynym spadkobiercą został syn – (C).
W wyniku prowadzonych rozmów powód oraz pozwany deklarują chęć zawarcia ugody, w wyniku której (X) S.A ma wypłacić na rzecz (C) nienależnie otrzymane środki będące odszkodowaniem za zburzenie części budynku wzniesionego przez (A) oraz (B) w kwocie (...) zł.
Uzupełnienie
W piśmie z 26 sierpnia 2026 r. doprecyzował Pan opis sprawy o informacje:
Ojciec - (A) od dnia (...) dzierżawił działkę Nr (...) oraz (...) będącą własnością (X). Dzierżawa została podpisana na (...) lat do dnia (...).
Na wskazanej działce wybudowano budynek o powierzchni około (...) m² ze środków własnych, którego inwestorami byli tata - (A) oraz mama – (B). Wskazany budynek był miejscem wykonywania działalności gospodarczej, tj. prowadzono sklep (...).
Nakłady finansowe, w związku z budową obiektu zostały w całości poniesione przez właściciela firmy (A) oraz jego żony (B).
Z uwagi na prowadzoną inwestycję publiczną objętą decyzją Prezydenta (...) z dnia (...) sygn. akt (...) pn. „(...)”, oraz w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym wydania części nieruchomości, rodzice byli zmuszeni (w celu uniknięcia przymusu) wydać przedstawicielom Prezydenta (...) część nieruchomości, będącej przedmiotem najmu. Wydanie to nastąpiło w dniu (...) i obejmowało budynek o powierzchni około (...) m2.
Zgodnie z treścią decyzji nr (...) Prezydenta (...) z dnia (...) ustalone zostało odszkodowanie w wysokości (...) zł (słownie: (...)) z tytułu, cyt.: „(...)”.
Jak wynika z (…) decyzji – odszkodowanie zostało przyznane na rzecz użytkownika wieczystego – (X) SA.
W związku z powyższym właściciel firmy oraz jego żona złożyli pozew do sądu przeciwko (X) o zwrot odszkodowania (nakładów). Powództwo o zapłatę odszkodowania zostało złożone (...) roku do Sądu (...) jest nadal w toku.
(A) i (B) udzielili synowi (C) wszelkich pełnomocnictw do reprezentowania ich w sprawie sądowej o wypłatę nienależnego odszkodowania na rzecz (X) S.A.
W dniu (...) złożony został wniosek o sprawowanie zarządu sukcesyjnego, a w dniu (...) nastąpił zgon taty – (A). W dniu (...) został podpisany notarialnie akt poświadczenia dziedziczenia, w wyniku którego jedynym spadkobiercą (A) jest syn (C), który prowadzi działalność gospodarczą (...) od (...) do chwili obecnej.
W dniu (...) zmarła również mama - (B). W wyniku podpisania aktu dziedziczenie – również jedynym spadkobiercą został syn – (C).
W wyniku prowadzonych rozmów (C) jako spadkobierca roszczenia (A) i (B) oraz pozwana deklarują chęć zawarcia ugody, w wyniku której (X) S.A ma wypłacić na rzecz (C) nienależnie otrzymane środki będące odszkodowaniem za zburzenie części budynku wzniesionego przez (A) oraz (B) w kwocie (...) zł.
W nawiązaniu do wezwania, udzielił Pan poniższych wyjaśnień:
Pytanie a) czy jest Pan zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług – proszę wskazać datę;
a) jestem podatnikiem od towarów i usług od (...) do chwili obecnej;
Pytanie b) od kiedy i w jakim dokładnie zakresie prowadzi Pan działalność gospodarczą;
b) działalność gospodarcza została zarejestrowana w (...), zakres jej prowadzenia obejmuje sprzedaż (...);
Pytanie c) jaki jest przedmiot prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej;
c) sprzedaż (...);
Pytanie d) czy kontynuuje Pan prowadzenie przedsiębiorstwa Pana ojca w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej;
d) firma ojca (A) została zamknięta (...) i jego działalność gospodarcza nie jest przeze mnie kontynuowana. Prowadzona przeze mnie działalność od (...) ma zakres tożsamy z firmą ojca w części dotyczącej (...) oraz jest prowadzona w tym samym budynku, co działalność gospodarcza ojca ((...));
Pytanie e) jaka będzie podstawa prawna czynności (wypłaconego odszkodowania), w wyniku której (X) S.A. ma wypłacić na Pana rzecz nienależnie otrzymane środki będące odszkodowaniem za zburzenie części budynku wzniesionego przez (A) i (B);
e) (X) S.A. deklaruje, iż nienależne środki zostaną wypłacone na podstawie faktury VAT ewentualnie noty księgowej jako zwrot nakładów poniesionych na budowę zburzonej części budynku, (przepisy o podatku od towarów i usług). Pozwana nie uwzględnia sytuacji, w której (C) dziedziczy roszczenie (podatek od spadków i darowizn);
Pytanie f) czy środki, które (X) S.A. ma wypłacić na Pana rzecz za nienależnie otrzymane środki będące odszkodowaniem za zburzenie części budynku wzniesionego przez (A) i (B) otrzyma Pan jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej;
f) (X) S.A. chce wypłacić nienależnie pobrane środki jako osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na podstawie faktury VAT - zwrot nakładów finansowych ((X) S.A. nie posiada wiedzy w jaki sposób powinna nastąpić wypłata środków oraz jaka jest podstawa prawna opodatkowania);
Pytanie g) czy środki, które (X) S.A. ma wypłacić na Pana rzecz za nienależnie otrzymane środki będące odszkodowaniem za zburzenie części budynku wzniesionego przez (A) i (B) będą miały związek z nieruchomością wykorzystywaną w działalności gospodarczej – jeśli tak, proszę wskazać w jaki sposób;
g) nienależnie otrzymane środki przez (X) będące odszkodowaniem nie będą miały związku z nieruchomością, w której jest prowadzona działalność gospodarcza i nie zostaną wykorzystane w ramach jej prowadzenia np. odtworzenie zburzonego budynku lub zakup środków trwałych.
Po zakończeniu trwających umów dzierżawy ziemi, budynek przy (...) w (...) stanie się własnością (X) S.A. lub będę musiał zburzyć go na własny koszt - zgodnie z obowiązującą umową dzierżawy.
Pytanie h) jakie będą główne postanowienia ugody, w wyniku której (X) S.A. ma wypłacić na Pana rzecz nienależnie otrzymane środki będące odszkodowaniem za zburzenie części budynku wzniesionego przez (A) i (B);
h) głównymi postanowieniami umowy będzie :
pkt 1) wypłata wysokości nienależnie pobranych środków przez (X) w wysokości (...) zł z pominięciem kwoty ustawowych odsetek liczonych do dnia zapłaty (pozew uwzględnia ustawowe odsetki, jednak jestem skłonny wycofać żądanie w tym zakresie w przypadku zawarcia pozasądowej ugody),
pkt 2) wycofanie pozwu z Sądu (...) o wypłatę nienależnie pobranych środków wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi do dnia zapłaty
Pytanie i) jaką formę opodatkowania wybrał Pan dla prowadzonej działalności gospodarczej – zasady ogólne, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych;
i) zasady ogólne - przyjęta forma opodatkowania działalności gospodarczej.
Pytania w zakresie podatku od towarów i usług ostatecznie sformułowane w piśmie z 26 sierpnia 2026 r.
Czy jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą powinienem wystawić fakturę VAT (X) S.A., jeśli zostanie zawarta ugoda/wydany wyrok sądu (…) zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług? art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2004 Nr 54 poz. 535 z późn. zm.)?
Czy powinienem wystawić dla (X) S.A. notę księgową/notę informacyjną jako dokument będący podstawą do wypłaty (art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych (DZ. U. 1991 Nr 80 poz. 350 z późn. zm.)?
Pana stanowisko w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług ostatecznie przedstawione w piśmie z 26 sierpnia 2026 r.
Uważam, że nie powinienem opłacić podatku od towarów i usług i tym samym wystawić faktury VAT na rzecz (X) S.A., a jedynie notę obciążeniową/księgową.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku w zakresie podatku od towarów i usług jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Natomiast art. 8 ust. 1 ustawy stanowi, że:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i odzwierciedla zasadę powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji, które są wykonywane przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.
Wskazać należy, że nie każda czynność, która stanowi dostawę towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Określona czynność jest opodatkowana podatkiem VAT, jeśli zostanie wykonana przez podatnika, a więc osobę prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie o VAT, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że Pana Ojciec od dnia (...) dzierżawił działkę Nr (...) oraz (...) będącą własnością (X). Dzierżawa została podpisana na (...) lat do dnia (...). Na wskazanej działce wybudowano budynek o powierzchni około (...) m² ze środków własnych, którego inwestorami byli Pana tata oraz mama. Wskazany budynek był miejscem wykonywania działalności gospodarczej (prowadzono sklep (…)) Nakłady finansowe, w związku z budową obiektu zostały w całości poniesione przez właściciela firmy (A) oraz jego żony (B).
Z uwagi na prowadzoną inwestycję publiczną objętą decyzją Prezydenta (...) z dnia (...) oraz w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym wydania części nieruchomości, Pana rodzice byli zmuszeni (w celu uniknięcia przymusu) wydać przedstawicielom Prezydenta (...) część nieruchomości, będącej przedmiotem najmu. Wydanie to nastąpiło w dniu (...) i obejmowało budynek o powierzchni około (...) m2.
Zgodnie z treścią decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) ustalone zostało odszkodowanie w wysokości (...) zł (słownie: (...)) z tytułu, cyt.: „(...)”. Odszkodowanie zostało przyznane na rzecz użytkownika wieczystego – (X) SA. Wszelkie decyzję oraz wyceny odbyły się poza wiedzą i uczestnictwem Pana rodziców.
W związku z powyższym właściciel firmy oraz jego żona złożyli pozew do sądu przeciwko (X) o zwrot odszkodowania (nakładów). Powództwo o zapłatę odszkodowania zostało złożone (...) roku i sprawa o zapłatę odszkodowania jest nadal w toku.
(A) i (B) udzielili Panu wszelkich pełnomocnictw do reprezentowania w sprawie sądowej o wypłatę nienależnego odszkodowania na rzecz (X) S.A.
W dniu (...) złożony został wniosek o sprawowanie zarządu sukcesyjnego, a w dniu (...) nastąpił zgon Pana taty. W dniu (...) został podpisany notarialnie akt poświadczenia dziedziczenia, w wyniku którego jedynym spadkobiercą (A) jest Pan. W dniu (...) zmarła Pana mama. W wyniku podpisania aktu dziedziczenie – również jedynym spadkobiercą został Pan, który prowadzi działalność gospodarczą.
W wyniku prowadzonych rozmów Pan jako spadkobierca roszczenia (A) i (B) oraz pozwana deklarują chęć zawarcia ugody, w wyniku której (X) S.A ma wypłacić na rzecz Pana nienależnie otrzymane środki będące odszkodowaniem za zburzenie części budynku wzniesionego przez (A) oraz (B) w kwocie (...) zł.
Prowadzi Pan działalność gospodarczą od (...) do chwili obecnej. Jest Pan podatnikiem podatku od towarów i usług od (...) do chwili obecnej. Pana działalność gospodarcza została zarejestrowana w (...), zakres jej prowadzenia obejmuje sprzedaż (...). Firma Pana ojca została zamknięta (...) i jego działalność gospodarcza nie jest przez Pana kontynuowana. Prowadzona przez Pana działalność od (...) ma zakres tożsamy z firmą Pana ojca w części dotyczącej (...) oraz jest prowadzona w tym samym budynku, co działalność gospodarcza Pana ojca.
(X) S.A. deklaruje, iż nienależne środki zostaną wypłacone na podstawie faktury VAT ewentualnie noty księgowej jako zwrot nakładów poniesionych na budowę zburzonej części budynku, (przepisy o podatku od towarów i usług). Pozwana nie uwzględnia sytuacji, w której Pan dziedziczy roszczenie (podatek od spadków i darowizn).
(X) S.A. chce wypłacić nienależnie pobrane środki jako osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na podstawie faktury VAT - zwrot nakładów finansowych ((X) S.A. nie posiada wiedzy w jaki sposób powinna nastąpić wypłata środków oraz jaka jest podstawa prawna opodatkowania).
Nienależnie otrzymane środki przez (X) będące odszkodowaniem nie będą miały związku z nieruchomością, w której jest prowadzona działalność gospodarcza i nie zostaną wykorzystane w ramach jej prowadzenia np. odtworzenie zburzonego budynku lub zakup środków trwałych. Po zakończeniu trwających umów dzierżawy ziemi, budynek przy (...) w (...) stanie się własnością (X) S.A. lub będzie Pan musiał zburzyć go na własny koszt - zgodnie z obowiązującą umową dzierżawy.
Głównymi postanowieniami umowy w wyniku, której (X) S.A. ma wypłacić na Pana rzecz nienależnie otrzymane środki będące odszkodowaniem za zburzenie części budynku wzniesionego przez (A) i (B) będzie: wypłata wysokości nienależnie pobranych środków przez (X) w wysokości (...) zł z pominięciem kwoty ustawowych odsetek liczonych do dnia zapłaty (pozew uwzględnia ustawowe odsetki, jest Pan skłonny wycofać żądanie w tym zakresie w przypadku zawarcia pozasądowej ugody oraz wycofanie pozwu z Sądu (...) o wypłatę nienależnie pobranych środków wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi do dnia zapłaty
Należy wyjaśnić, że byt prawny podatnika – osoby fizycznej, na którego przepisy podatkowe nakładają obowiązek podatkowy, ustaje z chwilą jego śmierci.
Zgodnie bowiem z art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.):
Podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.
W kontekście niniejszej sprawy należy również wskazać, że spadek jest instytucją uregulowaną przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
I tak, stosownie do art. 922 § 1 ustawy Kodeks Cywilny:
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
W myśl art. 922 § 2 ustawy Kodeks Cywilny:
Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
Organy podatkowe uzyskują informację o śmierci podatnika na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 151 ze zm.).
Zgodnie z art. 12 ust. 2 ww. ustawy:
W przypadku zgonu lub ustania bytu prawnego podatnika nadany NIP wygasa, z wyjątkiem przypadków wymienionych w ust. 1-1b.
Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.
W myśl art. 97 § 2 Ordynacji podatkowej:
Jeżeli, na podstawie przepisów prawa podatkowego, spadkodawcy przysługiwały prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnienia te przechodzą na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek.
Zgodnie z art. 97 § 2a ustawy Ordynacja podatkowa:
Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w przypadku dalszego prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwo w spadku i ustanowienia zarządu sukcesyjnego.
Zatem z art. 97 § 2 i art. 97 § 2a ustawy Ordynacja podatkowa wynika, że spadkobiercy przejmują wszelkie majątkowe prawa i obowiązki, a prawa niemajątkowe w zależności od tego czy kontynuują działalność spadkodawcy czy nie.
Zgodnie z art. 97a § 1 Ordynacja podatkowa:
Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w spadku ponoszą zapisobierca windykacyjny kontynuujący prowadzenie tego przedsiębiorstwa, spadkobiercy zmarłego przedsiębiorcy, jeżeli nie został uczyniony zapis windykacyjny obejmujący przedsiębiorstwo w spadku, a także małżonek zmarłego przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku. Przepis art. 98 stosuje się odpowiednio.
Natomiast art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że:
Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.
Zaznaczenia wymaga, że powołany powyżej art. 97 ustawy Ordynacja podatkowa, stanowi o prawach i obowiązkach spadkodawcy, które były związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, natomiast art. 97a dotyczy zobowiązań podatkowych przedsiębiorstwa w spadku.
Stosownie do art. 96 ust. 7 ustawy:
W przypadku śmierci podatnika naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT.
Należy zauważy również, że przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170), wprowadziły specyficzny rodzaj podatnika, jaki stanowi przedsiębiorstwo w spadku.
W opisie sprawy wskazał Pan, że w dniu (...) złożony został wniosek o sprawowanie zarządu sukcesyjnego, a w dniu (...) nastąpił zgon Pana taty. (...) został podpisany notarialnie akt poświadczenia dziedziczenia, w wyniku którego jedynym spadkobiercą (A) został Pan - syn, który prowadzi działalność gospodarczą. Natomiast w dniu (...) zmarła Pana mama. W wyniku podpisania aktu dziedziczenia jedynym spadkobiercą został Pan.
W rozpatrywanej sprawie nie znajdą zastosowania ww. przepisy ustawy o zarządzie sukcesyjnym, gdyż – jak wskazał Pan w opisie sprawy – firma Pana ojca została zamknięta (...) i jego działalność gospodarcza nie jest przez Pana kontynuowana.
W skład spadku, który Pan nabył, weszło roszczenie względem (X) S.A o wypłatę odszkodowania należnego Pana rodzicom – jako budowniczym budynku posadowionego na gruncie (X) S.A., a który został zburzony. Roszczenie zgłosili Pana rodzice, a po ich śmierci weszło ono do masy spadkowej. Wskazał Pan również, że Pan jako spadkobierca roszczenia (A) i (B) oraz pozwana ((X) S.A.) deklarują chęć zawarcia ugody, w wyniku której (X) S.A ma wypłacić na rzecz Pana nienależnie otrzymane środki będące odszkodowaniem za zburzenie części budynku wzniesionego przez (A) oraz (B) w kwocie (...) zł. Nienależnie otrzymane środki przez (X) będące odszkodowaniem nie będą miały związku z nieruchomością, w której jest prowadzona przez Pana działalność gospodarcza i nie zostaną wykorzystane w ramach jej prowadzenia np. odtworzenie zburzonego budynku lub zakup środków trwałych.
Tym samym roszczenie względem (X) S.A o wypłatę odszkodowania należnego Pana rodzicom – jako budowniczym budynku posadowionego na gruncie (X) S.A., nabyte przez Pana – jedynego spadkobiercę po rodzicach w ramach spadku, należy do sfery Pana majątku prywatnego.
W tym miejscu należy podkreślić, że pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy o VAT, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen V. Dieter Armbrecht), które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę, będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej.
W kontekście powyższych rozważań stwierdzić należy, że skoro nienależnie otrzymane środki przez (X) S.A. będące odszkodowaniem nie będą miały związku z nieruchomością, w której jest prowadzona przez Pana działalność gospodarcza i nie zostaną wykorzystane w ramach jej prowadzenia np. odtworzenie zburzonego budynku lub zakup środków trwałych, to z tytułu nabycia przez Pana w ramach spadku roszczenia względem (X) S.A o wypłatę odszkodowania należnego Pana rodzicom – jako budowniczym budynku posadowionego na gruncie (X) S.A., nie wystąpią przesłanki pozwalające uznać Pana za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy. Przekazane Panu odszkodowanie przez (X) w ramach dziedziczenia po rodzicach wejdzie do sfery Pana majątku prywatnego, którym będzie Pan rozporządzać.
Zatem Pan jako jedyny spadkobierca nie kontynuujący działalności gospodarczej Pana ojca nie ma obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług z tytułu nabycia w ramach spadku roszczenia względem (X) S.A o wypłatę odszkodowania należnego Pana rodzicom – jako budowniczym budynku posadowionego na gruncie (X) S.A.
Zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:
Podatnik jest zobowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;
4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.
Odnosząc się do Pana wątpliwości należy stwierdzić, że jak zostało już wskazane powyżej, z tytułu nabycia przez Pana w ramach spadku roszczenia względem (X) S.A o wypłatę odszkodowania należnego Pana rodzicom – jako budowniczym budynku posadowionego na gruncie (X) S.A., nie wystąpi czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Będzie Pan bowiem korzystał z przysługującego Panu prawa do rozporządzania własnym majątkiem. Zatem w opisanej sytuacji nie powinien Pan wystawić faktury VAT na rzecz (X) S.A.
Podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie regulują dokumentowania transakcji, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem w przypadku otrzymania przez Pana od (X) odszkodowania, do którego prawo nabył Pan w drodze dziedziczenia po rodzicach nie spowoduje u Panu obowiązku jego udokumentowania.
W konsekwencji, Pana stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług w części, że nie powinien Pan opłacić podatku od towarów i usług i tym samym wystawić faktury VAT na rzecz (X) S.A., jest prawidłowe. Natomiast w części, że powinien Pan wystawić notę obciążeniową/księgową, należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Niniejsza interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie podatku od towarów i usług. Ocena prawna Pana stanowiska w zakresie podatku od spadku i darowizn oraz podatku dochodowego od osób fizycznych jest przedmiotem odrębnych rozstrzygnięć.
Ponadto informuję, że interpretacja wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko dla Pana – wnioskodawcy, który wystąpił z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej; wydana interpretacja nie wywołuje więc skutków prawnopodatkowych dla innych podmiotów.
Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione w opisie sprawy oraz we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – w wydanej interpretacji rozpatrzone.
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym albo opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pełna weryfikacja przedstawionych we wniosku okoliczności możliwa jest jedynie w toku postępowania podatkowego lub kontrolnego, prowadzonego przez uprawnione do tego organy, będącego poza zakresem instytucji interpretacji indywidualnej. Postępowanie w sprawie dotyczącej wydania interpretacji indywidualnej jest postępowaniem szczególnym, mającym charakter uproszczony, odrębny od postępowania podatkowego, uregulowanego w dziale IV Ordynacji podatkowej. Wydając bowiem interpretację indywidualną Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przedstawia jedynie pogląd dotyczący wykładni treści analizowanych przepisów i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego (którego elementy przyjmuje jako podstawę rozstrzygnięcia bez weryfikacji).
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów