taxmachine.pl

0111-KDIB3-1.4012.414.2026.2.IK

Interpretacja indywidualna2026-07-17Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Skutki podatkowe wydzielenia i wniesienia ZCP do Spółki przejmującej.

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.


Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 17 czerwca 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

- Zainteresowany będący stroną postępowania:

A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

(Spółka przejmująca)

- Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

(Spółka dzielona)


Opis zaistniałego stanu faktycznego

Wnioskodawca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (…). Jest częścią grupy kapitałowej. Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Zakres działalności Spółki obejmuje przede wszystkim instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia. W ramach swojej działalności Spółka zajmuje się między innymi (...).

Zainteresowana (Spółka dzielona) jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (…). Jest częścią grupy kapitałowej. Zainteresowana została podzielona w 2025 roku. Wydzielono z niej zorganizowaną część przedsiębiorstwa (dalej: „ZCP”) obejmującą dział Generalnego Wykonawstwa, która została przejęta przez Wnioskodawcę.

ZCP w postaci działu Generalnego Wykonawstwa stanowił samodzielną i zorganizowaną część składników niematerialnych i materialnych, która służyła wykonywaniu działalności gospodarczej zorientowanej na realizację projektów budowlanych w obszarze przemysłowych instalacji, (...).

Wraz z ZCP na Wnioskodawcę (Spółkę przejmującą) przeszła działalność, którą się obecnie zajmuje, w ramach której wykonuje między innymi projekt obejmujący budowę (...) składających się z silników gazowych wraz z infrastrukturą budowlaną (dalej: „Projekt”).

Zainteresowana zawarła umowę na realizację przedsięwzięcia opisanego w dalszej części. Przedmiotem umowy są kompletne prace projektowe, prace budowlane, dostawa, montaż, rozruch, ruch regulacyjny i próbny, szkolenie personelu zamawiającego, przekazanie do eksploatacji wraz z uzyskaniem wymaganych decyzji administracyjnych oraz gwarancja i rękojmia, wykonanej w formule „pod klucz” kompletnej, nowoczesnej Instalacji tj. (...), składającego się z silników gazowych wraz z infrastrukturą budowlaną i technologiczną, produkującego ciepło w wodzie gorącej na potrzeby sieci ciepłowniczej oraz odbiorców technologicznych oraz energię elektryczną. Usługi realizowane w ramach umowy mają charakter usług budowlano-montażowych.

Prace realizowane na podstawie przedmiotowej umowy zostały podzielone na etapy, dla których wyznaczone zostały osobne terminy określone w harmonogramie realizacji.

Z postanowień umowy wynika, że zakończeniem wykonania etapu jest podpisanie przez strony protokołu płatności dotyczącego danego etapu.

W trakcie podziału wszelkie prawa i obowiązki związane z przedmiotową umową, jako składnik zorganizowanej części przedsiębiorstwa zostały przeniesione na Spółkę dzieloną.

Wniosek niniejszy dotyczy jednego z etapów realizacji umowy kompleksowej, o której mowa powyżej (dalej: „Etap”).

Spółka dzielona wykonywała ten Etap i miał on planowany czas zakończenia zgodnie z harmonogramem na 31 lipca 2025 roku. Zgodnie z protokołem odbioru prac dotyczących tego Etapu rzeczywistym terminem zakończenia Etapu realizacji był dzień 19 sierpnia 2025 roku. Protokół, w którym potwierdzono termin rzeczywistego wykonania sporządzono 5 września 2025 roku.

Wpis podwyższenia kapitału zakładowego Spółki przejmującej, a więc moment w którym Spółka przejmująca przejęła wydzieloną część obejmującą zorganizowaną część przedsiębiorstwa dokonany został 25 września 2025 roku.

Co istotne, wszelkie formalności związane z zakończeniem Etapu realizacji, uprawniające zgodnie z zawartą umową do wystawienia faktury za wykonany Etap realizacji zostały zakończone po 25 września 2025 roku. W tym dniu podpisany został protokół płatności dotyczący Etapu.

Po zakończeniu formalności związanych z Etapem realizacji Zainteresowany wystawił fakturę za ten Etap 6 października 2025 roku.

VAT należny z tytułu wykonania Etapu rozpoznał również Zainteresowany za wrzesień 2025 roku. Spółka przejmująca, Wnioskodawca, nie rozpoznała VAT należnego z tytułu Etapu.

W uzupełnieniu do wniosku wskazano, że:

1.       Czy sporządzenie protokołu, w którym potwierdzono termin rzeczywistego wykonania odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana?

Tak, w branży budowlanej obejmującej budowę tego rodzaju instalacji dokonuje się odbiorów protokołami, w których wskazywana jest data rzeczywistego wykonania. Przez datę rzeczywistego wykonania rozumie się wtedy datę faktycznego zakończenia prac objętych protokołem, a przez faktyczne zakończenie prac rozumie się datę, w której wykonawca zakończył wykonywanie usługi (lub etapu) i uznał ją za kompletną i spełniającą warunki przewidziane w umowie.

2.       Czy podpisanie przez strony protokołu płatności potwierdzającego zakończenie wykonania etapu usługi odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana?

Tak, odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą i handlową, jednak w protokole tym, za datę rzeczywistego wykonania uznaje się datę wynikającą z protokołu odbioru, podpisywanego wcześniej, o którym mowa w odpowiedzi na pytanie 1. Rolą protokołu płatności nie jest potwierdzenie wykonania usługi, tylko potwierdzenie spełnienia innych warunków, wynikających między innymi z przepisów prawa, umowy lub wewnętrznych procedur inwestora, umożliwiających dokonanie zapłaty za wykonaną usługę.

3.       Który z protokołów świadczy o wykonaniu usługi?

W zawartej umowie z Inwestorem znajduje się postanowienie, z którego wynika, że przez zakończenie etapu prac rozumie się podpisanie przez strony protokołu płatności. Jednocześnie jednak protokół ten nie dotyczy wykonania tego etapu lecz potwierdza, że spełnione są przesłanki do dokonania zapłaty tj. np. wykonawca zrealizował zobowiązania wobec wykonawców, u inwestora uzyskano zgodę na dokonanie zapłaty.

4.       W jakim celu sporządzano protokół, w którym potwierdzono termin rzeczywistego wykonania?

Protokół odbioru sporządzono w celu potwierdzenia prawidłowości i jakości wykonanych prac w ramach Etapu. W jego podpisaniu biorą udział osoby reprezentujące wykonawcę i inwestora. Są to osoby posiadające kompetencje do oceny tych prac pod względem technicznym. W protokole określa się okres w jakim wykonywane były prace w tym faktyczny moment, w którym instalacja jest wykonana i gotowa do odbioru. Po wskazanej w protokole dacie, wykonawca nie dokonywał już żadnych usług związanych z tym etapem.

5.       W jakim celu strony podpisały protokół płatności potwierdzający zakończenie wykonania etapu usługi?

Zgodnie z umową płatności będą dokonywane na podstawie faktur VAT tylko za usługi wykonane i odebrane oraz po podpisaniu przez zamawiającego protokołu płatności.

Protokół płatności stanowi podstawę do wystawienia faktury VAT przez Wykonawcę.

6.       Czy określono w umowie pomiędzy kontrahentami jaki moment uznaje się za wykonanie etapu usługi? Jeżeli tak, to należy wskazać jaki określono moment wykonania usługi?

Za moment wykonania etapu usługi zgodnie z brzmieniem umowy uznaje się podpisanie przez strony protokołu płatności dotyczącego danego etapu realizacji. Terminy zakończenia etapów realizacji podane w harmonogramie realizacji umowy oraz szczegółowym harmonogramie realizacji usługi mogą ulec zmianie na zasadach przewidzianych w innych postanowieniach umowy. Dotyczą one zmiany prawa, siły wyższej i innych okoliczności nieznanych w momencie zawarcia umowy, a które mogą mieć wpływ na harmonogramy realizacji.

7.       W jaki sposób ustalone zostało wynagrodzenie za opisane we wniosku usługi?

Wynagrodzenie zostało ustalone w sposób ryczałtowy za Etap.

8.       Czy protokół płatności ustala ostatecznie wysokość należnego wynagrodzenia?

Protokół płatności nie ustala ostatecznie wysokości należnego wynagrodzenia. Wysokość wynagrodzenia za właściwe wykonanie Etapu usługi wynika z umowy.

9.       Czy kwoty należne Zainteresowanemu za wykonanie etapu usługi mają charakter definitywny, czy mogą podlegać zwrotowi?

Kwoty te mają charakter definitywny. Z żadnych mechanizmów wynikających z umowy nie wynika, że będą podlegały weryfikacji i ewentualnemu zwrotowi.

10.    W którym momencie jest znane Zainteresowanemu całkowite wynagrodzenie za wykonanie etapu usługi??

Wynagrodzenie jest znane w momencie podpisywania umowy i harmonogramu rzeczowo- finansowego.

11.    Jakie to, cyt.: „wszelkie formalności związane z zakończeniem Etapu realizacji” uprawniają Zainteresowanego do wystawienia faktury?

Do wystawienia faktury zgodnie z umową uprawnia Stronę podpisany protokół płatności. Aby protokół płatności został podpisany konieczne jest złożenie zamawiającemu oświadczeń podpisanych przez podwykonawców i dalszych podwykonawców robót budowlanych dotyczących etapu realizacji poprzedzającego wykonanie etap realizacji objętego aktualnym protokołem. W oświadczeniach tych podwykonawcy i dalsi podwykonawcy potwierdzają, że ich należności wymagalne za poprzedni względem aktualnego etap realizacji zostały uregulowane. Konieczność złożenia tych oświadczeń wynika z przepisów kodeksu cywilnego nakładających na zamawiającego solidarną odpowiedzialność względem podwykonawców i dalszych podwykonawców. Formalności te nie odnoszą się stricte do realizacji aktualnego Etapu.

Ponadto warunkiem podpisania przez zamawiającego protokołu płatności jest również zatwierdzenie przez zamawiającego raportu miesięcznego składanego przez wykonawcę za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym ma być podpisany dany protokół płatności.


Pytania (oznaczone numerami jak we wniosku)

1.       Czy Zainteresowany postąpił prawidłowo wykazując VAT należny z tytułu Etapu realizacji za wrzesień 2025 roku?

2.       Czy Zainteresowany był zobowiązany do wystawienia faktury za Etap realizacji?

3.       Czy Wnioskodawca postąpił prawidłowo nie wystawiając faktury i nie wykazując VAT za Etap realizacji?


Państwa stanowisko

1.       Zainteresowany postąpił prawidłowo wykazując VAT należny z tytułu Etapu realizacji za wrzesień 2025 roku.

2.       Zainteresowany był zobowiązany do wystawienia faktury za Etap realizacji.

3.       Wnioskodawca postąpił prawidłowo nie wystawiając faktury i nie wykazując VAT za Etap realizacji.

Uzasadnienie stanowiska:

1.              Część wspólna uzasadnienia:

Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 93c ust 1 Ordynacji Podatkowej, osoby prawne przejmujące lub osoby prawne powstałe w wyniku podziału wstępują, z dniem podziału lub z dniem wydzielenia, we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki osoby prawnej dzielonej pozostające w związku z przydzielonymi im w planie podziału składnikami majątku.

Powyższy przepis stosuje się, jeżeli majątek przejmowany na skutek podziału, a przy podziale przez wydzielenie - także majątek osoby prawnej dzielonej, stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa (art. 93c ust. 2 Ordynacji podatkowej).

Uregulowanie to ustanawia tzw. zasadę sukcesji ograniczonej. Oznacza to, iż spółka przejmująca jest następcą podatkowym spółki dzielonej, ale tylko w takim zakresie, w jakim prawa i obowiązki podatkowe pozostają w związku z przydzielonymi jej w planie podziału składnikami majątku.

W praktyce oznacza to, iż przedmiotem sukcesji są tylko te prawa i obowiązki podatkowe, które spełniają łącznie następujące warunki:

          pozostają w związku z przejmowaną zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa;

          powstały przed dniem sukcesji (wydarzyły się przed podziałem) oraz

          nie zostały zrealizowane przez spółkę dzieloną (są nadal „stanami otwartymi” na dzień wydzielenia).

A contrario, w związku z faktem, iż przedmiotem sukcesji są „prawa i obowiązki”, to te z nich, które uległy konkretyzacji do dnia wydzielenia (a więc te zdarzenia, których skutki zaistniały dla celów podatkowych przed wydzieleniem) nie będą przedmiotem sukcesji - nie będą miały bowiem przymiotu praw i obowiązków (oraz nie będą „stanami otwartymi”).

Podsumowując, w przypadku podziału przez wydzielenie decydujące znaczenie powinna mieć okoliczność, czy dane prawo lub obowiązek powstało i istniało w dniu wydzielenia. Wniosek taki wynika z literalnej wykładni art. 93c Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym sukcesji podlegają prawa i obowiązki "pozostające" w związku z przydzielonymi spółce przejmującej składnikami majątku. W przepisie tym ustawodawca posłużył się czasem teraźniejszym. Stąd, przedmiotem sukcesji mogą być wyłącznie "stany otwarte", tj. prawa i obowiązki, które na dzień wydzielenia "pozostają" jeszcze w związku z przydzielonymi spółce przejmującej składnikami majątku. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że przepis ten nie odnosi się do praw i obowiązków, które nie pozostawały w związku z danymi składnikami majątku w dniu wydzielenia, tj. zostały skonkretyzowane przed dniem wydzielenia.

Oznacza to, że jeżeli dane prawo bądź obowiązek powstało do dnia wydzielenia lub dotyczy okresu poprzedzającego podział (powinno być rozliczone w tym właśnie czasie), skutki podatkowe z nim związane ściśle wiążą się z rozliczeniami podatkowymi Spółki dzielonej - tj. na dzień wydzielenia nie „pozostają” w związku z wydzielanym majątkiem ZCP.

Powyższe stanowisko w zakresie rozumienia sukcesji potwierdzają następujące orzeczenia i  interpretacja:

a)      Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2021 r., sygn. II FSK 3239/18

b)      Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2019 r., sygn. II FSK 2821/17.

c)       Interpretacja Indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 27 lutego 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4017.10.2023.2.AND;

d)      Interpretacja Indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 27 lutego 2024 r. sygn. 0111-KDIB1-1.4017.9.2023.2.AW;

e)      Interpretacja Indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 11 stycznia 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.638.2023.2.RH;

f)        Interpretacja Indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 21 grudnia 2023 r., sygn. 111-KDIB2-1.4017.10.2023.1.KK;

g)      Interpretacja Indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 23 listopada 2021 r. sygn. 0111-KDIB1-3.4010.498.2021.1.BM;

h)      Interpretacja Indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 maja 2017 r. sygn. 0112-KDIL5.4010.12.2017.1.EK;

i)        Interpretacja Indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 kwietnia 2017 r., sygn. 1462-IPPB5.4510.85.2017.1.JF.

Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 1

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W myśl art. 19a ust. 1-4 ustawy o VAT Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1.

W odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę.

Usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.

Ustawa o VAT przewiduje również szczególny moment powstania obowiązku podatkowego dla niektórych usług. Szczególny moment powstania obowiązku podatkowego rozpoznaje się między innymi dla świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych.

Na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a Ustawy o VAT obowiązek podatkowy dla tego rodzaju usług powstaje w chwili wystawienia faktury.

Na podstawie art. 19a ust. 7 Ustawy o VAT, gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu - z chwilą upływu terminu płatności.

Analiza art. 106i ust 3 pkt 1 prowadzi do wniosku, że skoro termin na wystawienie faktury wynosi 30 dni, to obowiązek podatkowy z tytułu usług budowlanych i budowlano-montażowych powstaje najpóźniej 30 dnia od wykonania usługi, o ile oczywiście wcześniej nie wystawiono faktury za te usługi.

W związku z takim brzmieniem przepisów Zainteresowana uznała, że obowiązek podatkowy powstał 19 września 2025 roku, gdyż wtedy upłynął 30-dniowy termin na wystawienie faktury.

Jak wskazano w opisie stanu faktycznego, dniem wydzielenia był dzień 25 września 2025 roku

W konsekwencji, jeżeli dane prawo bądź obowiązek powstało przed tym dniem lub dotyczy okresu poprzedzającego podział (powinno być rozliczone w tym właśnie czasie), skutki podatkowe z nim związane ściśle wiążą się z rozliczeniami podatkowymi spółki dzielonej - tj. na dzień wydzielenia nie „pozostają” w związku z wydzielanym majątkiem ZCP.

Z kolei, w przypadku, gdy dane prawo bądź obowiązek powstało w dniu wydzielenia lub później, rozliczenia podatkowe z nim związane powinny dotyczyć wyłącznie podmiotu przejmującego.

Zdaniem Wnioskodawcy, na gruncie przywołanych wyżej przepisów ustawy o VAT, w przypadku podziału spółki kapitałowej o przyporządkowaniu do spółki dzielonej i spółki przejmującej obowiązku rozpoznania podatku należnego powinna decydować data powstania tego obowiązku.

W konsekwencji, jeżeli obowiązek podatkowy w zakresie transakcji realizowanych w ramach wydzielanego ZCP powstał przed dniem wydzielenia - zobowiązanym do jego uwzględnienia w rozliczeniach VAT, inaczej: rozpoznania obowiązku podatkowego oraz wykazania w deklaracji VAT, będzie Spółka Dzielona.

Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie Wnioskodawców, Zainteresowany postąpił prawidłowo wykazując VAT należny z tytułu wykonania Etapu realizacji.

Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 2

Biorąc pod uwagę powyższe, Spółka stoi na stanowisku, że skoro ciążył na niej obowiązek wykazania VAT należnego z tytułu Etapu realizacji, to była ona również zobowiązana do udokumentowania wykonania tej usługi fakturą.

W związku z powyższym, zdaniem Spółki, postąpiła ona prawidłowo wystawiając fakturę za Etap realizacji.

Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 3

Biorąc pod uwagę stanowisko dotyczące pytania nr 1 i pytania nr 2, za prawidłowe należy uznać również stanowisko zgodnie z którym Zainteresowany nie był zobowiązany do wystawienia faktury za Etap realizacji ani wykazania VAT należnego z tego tytułu.


Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.


Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zagadnienie sukcesji podatkowej, tj. sytuację, w której dany podmiot (podatnik) wstępuje w prawa i obowiązki innego podatnika m.in. korzystając z praw nabytych przez inny podmiot (innego podatnika) regulują przepisy Działu III Rozdziału 14 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową. W regulacjach tych, zawarta jest pozycja prawnopodatkowa dwóch kategorii podmiotów: następców prawnych oraz podmiotów przekształconych.

Zgodnie z art. 93 § 1 Ordynacji podatkowej:

Osoba prawna lub spółka komandytowo-akcyjna zawiązane (powstałe) w wyniku łączenia się:

1) osób prawnych,

2) osobowych spółek handlowych,

3) osobowych i kapitałowych spółek handlowych

- wstępują we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki każdej z łączących się osób lub spółek.

W myśl art. 93 § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do osoby prawnej i spółki komandytowo-akcyjnej łączących się przez przejęcie:

1) innej osoby prawnej (osób prawnych);

2) osobowej spółki handlowej (osobowych spółek handlowych).

Jak stanowi art. 93a § 1 Ordynacji podatkowej:

Osoba prawna zawiązana (powstała) w wyniku:

1) przekształcenia innej osoby prawnej,

2) przekształcenia spółki niemającej osobowości prawnej

- wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształcanej osoby lub spółki.

Na podstawie art. 93a § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej:

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do:

1) osobowej spółki handlowej zawiązanej (powstałej) w wyniku przekształcenia:

a) innej spółki niemającej osobowości prawnej,

b) spółki kapitałowej.

Zgodnie z art. 93c § 1 Ordynacji podatkowej:

Osoby prawne lub spółki komandytowo-akcyjne przejmujące albo osoby prawne lub spółki komandytowo-akcyjne powstałe w wyniku podziału wstępują, z dniem podziału albo z dniem wydzielenia albo z dniem wyodrębnienia, we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki osoby prawnej lub spółki komandytowo-akcyjnej dzielonej pozostające w związku z przydzielonymi im w planie podziału składnikami majątku.

Na mocy art. 93c § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepis § 1 stosuje się, jeżeli majątek przejmowany na skutek podziału, a przy podziale przez wydzielenie albo podziale przez wyodrębnienie - także majątek osoby prawnej lub spółki komandytowo-akcyjnej dzielonej, stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

Następstwo prawne polega zatem na przejściu z jednego podmiotu na drugi określonych praw i obowiązków. W przypadku prawa podatkowego mamy do czynienia z pochodnym nabyciem praw, kiedy to następca prawny nabywa prawa i obowiązki przysługujące jego poprzednikowi prawnemu. Jest to nabycie translatywne, gdyż dotyczy praw poprzednio już istniejących. W prawie podatkowym z reguły ma miejsce następstwo prawne pod tytułem ogólnym (sukcesja uniwersalna), kiedy to mocą jednego zdarzenia prawnego dochodzi do nabycia całego lub części majątku, a nabywca wchodzi zarówno w prawa, jak i w obowiązki swego poprzednika prawnego.

Inaczej rzecz ujmując, należy sprawdzić, czy każde prawo, które przysługiwałoby danemu podmiotowi (podatnikowi) przysługuje – na podstawie przepisów o sukcesji prawnej – innemu podmiotowi (podatnikowi), będącemu tzw. „następcą prawnym” tego pierwszego podmiotu (podatnika).

Przepis art. 93c Ordynacji podatkowej zakłada możliwość wyodrębnienia praw i obowiązków podatkowych związanych z poszczególnymi zorganizowanymi częściami majątku oraz że tak wyodrębnione zespoły praw i obowiązków są objęte sukcesją. Powyższy przepis wprowadza zatem do systemu podatkowego zasadę sukcesji podatkowej częściowej. Zgodnie z tą zasadą, w przypadku podziału przez wydzielenie, podmiot przejmujący wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki podatkowe, które związane są z tą częścią majątku, która jest przejmowana. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że w wyniku podziału przez wydzielenie przejmowane są prawa i obowiązki przewidziane w przepisach prawa podatkowego, ale pod warunkiem, że majątek przejmowany na skutek podziału, a także majątek osoby prawnej dzielonej stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

Z uwagi na fakt, że ustawodawca nie definiuje pojęcia „praw i obowiązków podatkowych związanych ze składnikami majątku”, będących przedmiotem sukcesji na podstawie art. 93c Ordynacji podatkowej, należy przyjąć, że sukcesji nie podlegają te prawa i obowiązki, które na mocy obowiązujących przepisów podatkowych zostały przypisane do osoby dzielonego podatnika. Sukcesji podlegają prawa i obowiązki, które choć wynikają ze zdarzeń mających miejsce przed podziałem, to nie uległy konkretyzacji do tej daty na gruncie rozliczeń podatkowych.

W przypadku podziału przez wydzielenie decydujące znaczenie ma okoliczność, czy dane prawo lub obowiązek powstało i istniało przed dniem wydzielenia. Wniosek taki wynika z literalnej wykładni art. 93c Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym sukcesji podlegają prawa i obowiązki „pozostające” w związku z przydzielonymi spółce przejmującej lub spółce nowopowstałej w wyniku podziału składnikami majątku. W przepisie tym, ustawodawca posłużył się czasem teraźniejszym. Stąd, przedmiotem sukcesji mogą być wyłącznie „stany otwarte”, tj. prawa i obowiązki, które na dzień wydzielenia „pozostają” jeszcze w związku z przydzielonymi spółce przejmującej lub spółce nowopowstałej w wyniku podziału składnikami majątku.

Z literalnej wykładni przepisu wynika zatem, że nie odnosi się on do praw i obowiązków, które „pozostawały” w związku z danymi składnikami majątku przed dniem wydzielenia. W konsekwencji, jeżeli dane prawo bądź obowiązek powstało przed dniem wydzielenia lub dotyczy okresu poprzedzającego podział (powinno być rozliczone w tym właśnie czasie), skutki podatkowe z nim związane ściśle wiążą się z rozliczeniami podatkowymi Spółki dzielonej, tj. na dzień wydzielenia nie „pozostają” w związku z wydzielanym majątkiem.

Z kolei, w przypadku, gdy dane prawo bądź obowiązek powstało w dniu wydzielenia lub po tej dacie (tj. „pozostaje” w dniu wydzielenia w związku ze składnikami majątku podlegającymi podziałowi), rozliczenia podatkowe z nim związane powinny dotyczyć wyłącznie spółek nowo zawiązanych.

Następstwo prawne (sukcesję generalną częściową), zgodnie z art. 93c Ordynacji podatkowej, należy rozumieć jako kontynuację – od dnia wydzielenia – rozliczeń podatkowych prowadzonych dotychczas przez spółkę dzieloną, a nie jako przejęcie przez spółkę przejmującą lub spółkę nowo zawiązaną całości rozliczeń podatkowych wydzielanych części przedsiębiorstwa z okresu przed podziałem.

Przepis art. 93c Ordynacji podatkowej łączy następstwo prawne jedynie z tymi składnikami majątku, które osobom prawnym przydzielono w planie podziału. Nie jest to więc pełna sukcesja uniwersalna, ale można mówić raczej o sukcesji uniwersalnej częściowej.

Plan podziału jest pisemnym uzgodnieniem między spółką dzieloną a spółką przejmującą. Nie jest on czynnością prawną, ale raczej ma charakter czynności faktycznej.

Nadmienić przy tym należy, że zgodnie z art. 93e Ordynacji podatkowej:

Przepisy art. 93-93d stosuje się w zakresie, w jakim odrębne ustawy, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz inne ratyfikowane umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, nie stanowią inaczej.

Oznacza to, że aby określić zakres przejmowanych przez następcę prawnego praw i obowiązków, należy dokonać oceny nie tylko przepisów Ordynacji podatkowej, ale także innych aktów prawnych. Zagadnienie podziału spółek jest uregulowane w tytule IV dziale II ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.), zwanej dalej „KSH”.

W myśl art. 529 § 1 KSH:

Podział może być dokonany:

1) przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na inne spółki za udziały albo akcje spółki przejmującej, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez przejęcie);

2) przez zawiązanie nowych spółek, na które przechodzi cały majątek spółki dzielonej za udziały lub akcje nowych spółek, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez zawiązanie nowych spółek);

3) przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na istniejącą i na nowo zawiązaną spółkę albo spółki za udziały lub akcje spółki albo spółek przejmujących i nowo zawiązanych, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez przejęcie i zawiązanie nowej spółki);

4) przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na istniejącą lub nowo zawiązaną spółkę albo spółki za udziały lub akcje spółki albo spółek przejmujących, nowo zawiązanych lub spółki dzielonej, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez wydzielenie);

5) przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na istniejącą lub nowo zawiązaną spółkę albo spółki za udziały lub akcje spółki albo spółek przejmujących lub nowo zawiązanych, które obejmuje spółka dzielona (podział przez wyodrębnienie).

Zgodnie z art. 529 § 2 KSH:

Do podziału przez wydzielenie oraz podziału przez wyodrębnienie stosuje się przepisy o podziale spółek dotyczące odpowiednio spółki przejmującej lub spółki nowo zawiązanej. W przypadku podziału przez wyodrębnienie nie stosuje się przepisów art. 534 § 1 pkt 2, 3-5 i 8, art. 536 § 1, art. 537, art. 538 i art. 541 § 5.

Podział przez wydzielenie jest instytucją prawa handlowego będącą jedną z form restrukturyzacji, polegającą na rozdrobnieniu majątku spółki dzielonej, które polega na przekazaniu składników majątkowych (pasywów i aktywów) spółki dzielonej bez przeprowadzenia likwidacji, do spółek nowo tworzonych. Instytucję podziału spółek regulują przepisy art. 528-550 KSH.

Stosownie do art. 531 § 1 KSH:

Spółki przejmujące lub spółki nowo zawiązane powstałe w związku z podziałem wstępują z dniem podziału albo z dniem wydzielenia albo z dniem wyodrębnienia w prawa i obowiązki spółki dzielonej, określone w planie podziału.

W myśl art. 531 § 2 KSH:

Na spółkę przejmującą lub spółkę nowo zawiązaną powstałą w związku z podziałem przechodzą z dniem podziału albo z dniem wydzielenia albo z dniem wyodrębnienia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, pozostające w związku z przydzielonymi jej w planie podziału składnikami majątku spółki dzielonej, a które zostały przyznane spółce dzielonej, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 532 § 1 KSH:

Do podziału spółki stosuje się przepis art. 441 § 3 oraz odpowiednio przepisy dotyczące powstania właściwej formy prawnej spółki przejmującej albo spółki nowo zawiązanej, z wyłączeniem przepisów o wkładach niepieniężnych, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej.

Cechą szczególną trybu podziału spółki wskazanego w art. 529 § 1 pkt 4 KSH jest to, że spółka dzielona nie przestaje istnieć, nie traci swojej podmiotowości prawnej, a jedynie zmniejsza swój majątek o część, która jest przenoszona do istniejącego podmiotu (następuje tylko przeniesienie części majątku tej spółki na inną spółkę już istniejącą lub nowo zawiązaną). W takiej sytuacji ma miejsce sukcesja uniwersalna częściowa (art. 531 § 1 KSH), tj. następstwo generalne dotyczące praw i obowiązków związanych z przenoszonymi składnikami majątku (określonymi w planie podziału). Zatem następstwo prawne, w zakresie, o którym mowa powyżej dotyczy tylko i wyłącznie określonej w planie podziału części przenoszonej na inny podmiot (sukcesja uniwersalna częściowa).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Przy czym, w myśl art. 2 pkt 6 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Stosownie do art. 6 pkt 1 ustawy:

Przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Przepis art. 2 pkt 27e ustawy, stanowi, że:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o zorganizowanej części przedsiębiorstwa - rozumie się przez to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Zgodnie z art. 91 ust. 9 ustawy,

W przypadku transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa korekta określona w ust. 1-8 jest dokonywana przez nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Przepis art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.) stanowi, że:

W przypadku przekazania, odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako aportu do spółki całości lub części majątku, państwa członkowskie mogą uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca i że w takim przypadku osoba, której przekazano towary, będzie traktowana jako następca prawny przekazującego.

W przypadkach gdy odbiorca nie podlega w pełni opodatkowaniu, państwa członkowskie mogą przedsięwziąć środki niezbędne w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji. Mogą także przyjąć wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania poprzez wykorzystanie przepisów niniejszego artykułu.

Przyjęta w art. 6 pkt 1 ustawy opcja wyłączenia od opodatkowania czynności zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części wymaga, aby w przypadku zbycia tak określonego przedmiotu, jego nabywca traktowany był jako następca prawny podatnika dokonującego zbycia. W konsekwencji, w takiej sytuacji dochodzi do sukcesji prawnopodatkowej w zakresie podatku od towarów i usług - następuje przeniesienie na nabywcę zasad dotyczących opodatkowania tym podatkiem w odniesieniu do czynności związanych z nabytym mieniem na warunkach identycznych, jakie obowiązywały zbywcę, gdyby do zbycia nie doszło.

Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością i jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Jest częścią grupy kapitałowej. Zakres działalności Spółki obejmuje przede wszystkim instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia. W ramach swojej działalności Spółka zajmuje się między innymi realizacją projektów obejmujących budowę (...) składających się z silników gazowych wraz z infrastrukturą budowlaną.

Zainteresowana (Spółka dzielona) jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Jest częścią grupy kapitałowej. Zainteresowana została podzielona w 2025 roku. Wydzielono z niej zorganizowaną część przedsiębiorstwa obejmującą dział Generalnego Wykonawstwa, która została przejęta przez Wnioskodawcę.

ZCP w postaci działu Generalnego Wykonawstwa stanowił samodzielną i zorganizowaną część składników niematerialnych i materialnych, która służyła wykonywaniu działalności gospodarczej zorientowanej na realizację projektów budowlanych w obszarze przemysłowych instalacji, (...).

Wraz z ZCP na Wnioskodawcę (Spółkę przejmującą) przeszła działalność, którą się obecnie zajmuje, w ramach której wykonuje między innymi projekt obejmujący budowę (...) składających się z silników gazowych wraz z infrastrukturą budowlaną (dalej: „Projekt”).

Zainteresowana zawarła umowę na realizację przedsięwzięcia opisanego w dalszej części. Przedmiotem umowy są kompletne prace projektowe, prace budowlane, dostawa, montaż, rozruch, ruch regulacyjny i próbny, szkolenie personelu zamawiającego, przekazanie do eksploatacji wraz z uzyskaniem wymaganych decyzji administracyjnych oraz gwarancja i rękojmia, wykonanej w formule „pod klucz” kompletnej, nowoczesnej Instalacji tj. (...), składającego się z silników gazowych wraz z infrastrukturą budowlaną i technologiczną, produkującego ciepło w wodzie gorącej na potrzeby sieci ciepłowniczej oraz odbiorców technologicznych oraz energię elektryczną. Usługi realizowane w ramach umowy mają charakter usług budowlano-montażowych.

Prace realizowane na podstawie przedmiotowej umowy zostały podzielone na etapy, dla których wyznaczone zostały osobne terminy określone w harmonogramie realizacji.

Z postanowień umowy wynika, że zakończeniem wykonania etapu jest podpisanie przez strony protokołu płatności dotyczącego danego etapu.

W trakcie podziału wszelkie prawa i obowiązki związane z przedmiotową umową, jako składnik zorganizowanej części przedsiębiorstwa zostały przeniesione na Spółkę dzieloną.

Spółka dzielona wykonywała ten Etap i miał on planowany czas zakończenia zgodnie z harmonogramem na 31 lipca 2025 roku. Zgodnie z protokołem odbioru prac dotyczących tego Etapu rzeczywistym terminem zakończenia Etapu realizacji był dzień 19 sierpnia 2025 roku. Protokół, w którym potwierdzono termin rzeczywistego wykonania sporządzono 5 września 2025 roku.

Wpis podwyższenia kapitału zakładowego Spółki przejmujące, a więc moment w którym Spółka przejmująca przejęła wydzieloną część obejmującą zorganizowaną część przedsiębiorstwa dokonany został 25 września 2025 roku.

Co istotne, wszelkie formalności związane z zakończeniem Etapu realizacji, uprawniające zgodnie z zawartą umową do wystawienia faktury za wykonany Etap realizacji zostały zakończone po 25 września 2025 roku. W tym dniu podpisany został protokół płatności dotyczący Etapu.

Po zakończeniu formalności związanych z Etapem realizacji Zainteresowany wystawił fakturę za ten Etap 6 października 2025 roku.

VAT należny z tytułu wykonania Etapu rozpoznał również Zainteresowany za wrzesień 2025 roku. Spółka przejmująca, Wnioskodawca, nie rozpoznała VAT należnego z tytułu Etapu.

Państwa wątpliwości dotyczą kwestii kto z Państwa miał obowiązek wykazać VAT należny i wystawić fakturę. Spółka dzielona czy spółka przejmująca.

W związku z ww. wątpliwościami należy rozstrzygnąć kiedy powstał obowiązek podatkowy dla etapu realizacji umowy kompleksowej.

Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy:

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.

W myśl przepisu art. 19a ust. 2 ustawy:

W odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę.

Na mocy art. 19a ust. 3 ustawy:

Usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.

Na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a ustawy:

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury w przypadkach, o których mowa w art. 106b ust. 1, z tytułu świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych.

Stosownie do treści art. 19a ust. 7 ustawy:

W przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 3 i 4, gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu - z chwilą upływu terminu płatności.

W myśl art. 19a ust. 8 ustawy:

Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z wyjątkiem:

1)   dostaw towarów, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 1b;

2)   dostaw towarów i świadczenia usług, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 5 pkt 4.

Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. Powołany wyżej przepis art. 19a ust. 1 ustawy formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres. Jednakże, w sytuacji, gdy dana usługa jest przyjmowana częściowo – obowiązek podatkowy powstaje w chwili wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę. Jeżeli przed wykonaniem usługi podatnik otrzyma całość lub część zapłaty, obowiązek podatkowy powstanie z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Jednocześnie powyższe przepisy uniezależniają powstanie obowiązku podatkowego od wystawienia faktury.

Ustawa o VAT nie definiuje momentu wykonania usługi, ani w żaden sposób nie precyzuje jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia. Wskazać jednak należy, że o faktycznym wykonaniu usługi decyduje jej charakter. Z kolei o charakterze i o dacie wykonania tej usługi decydują strony umowy cywilnoprawnej, chyba że moment ten jest określany przez obowiązujący przepis prawa, regulujący zasady wykonywania danego rodzaju dostaw i usług.

Ustawa o podatku od towarów i usług wskazuje moment powstania obowiązku podatkowego dla usług - zgodnie z ustawą dla celów powstania obowiązku podatkowego wykonanie czynności następuje z chwilą faktycznego jej dokonania.

Warto w tym miejscu przywołać wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2 maja 2019 r. w sprawie C-224/18, który dotyczy usług budowlanych, to jednak tezy tego wyroku mają zastosowanie w sprawie. W wyroku tym TSUE orzekł, że:

„Artykuł 66 akapit pierwszy lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą Rady 2010/45/UE z dnia 13 lipca 2010 r., należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on temu, by w wypadku braku wystawienia faktury dotyczącej świadczonych usług lub wystawienia jej z opóźnieniem formalny odbiór tej usługi był uważany za moment, w którym usługa ta została wykonana, gdy - tak jak w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym - państwo członkowskie przewiduje, że podatek staje się wymagalny z upływem terminu rozpoczynającego bieg w dniu, w którym została wykonana usługa, jeżeli, po pierwsze, formalność odbioru została uzgodniona przez strony w umowie wiążącej je postanowieniami umownymi odzwierciedlającymi rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana i, po drugie, formalność ta stanowi materialne zakończenie usługi i ustala ostatecznie wysokość należnego świadczenia wzajemnego, co podlega zweryfikowaniu przez sąd odsyłający”.

Z wyroku tego wynika, że formalny odbiór usług budowlanych lub budowlano-montażowych, uznany jest za moment, w którym zostały one wykonane, jednakże po łącznym spełnieniu następujących warunków:

·        formalność odbioru została uzgodniona przez strony w umowie z postanowieniami odzwierciedlającymi rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana,

·        formalność ta stanowi materialne zakończenie usługi i

·        formalność ta ustala ostatecznie wysokość należnego świadczenia wzajemnego.

Zatem w przypadku wykonywania usług budowlanych lub budowlano-montażowych, o materialnym wykonaniu usług decyduje uzgodniony przez strony dokument umowny potwierdzający formalność odbioru tych usług, na etapie zgłoszenia do odbioru przez wykonawcę odcinka lub całości prac budowlanych lub budowlano-montażowych.

Ponadto stosownie do art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Z powyższej zasady wynika, że strony mogą dowolnie kształtować treść umowy w granicach wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawa, w tym także przepisy prawa podatkowego.

Kwestie dotyczące wystawiania faktur regulują przepisy Działu XI Rozdziału 1 ustawy.

I tak, stosownie do art. 106b ust. 1 ustawy:

Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:

1)  sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;

2)  wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;

3)  wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;

4)  otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:

a)  wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,

b)  czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,

c)  dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.

Jednocześnie, jak stanowi art. 106i ust. 1 ustawy:

Fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, z zastrzeżeniem ust. 2‒9.

Na podstawie art. 106i ust. 2 ustawy:

Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano całość lub część zapłaty od nabywcy.

Stosownie z kolei do art. 106i ust. 3 ustawy:

Fakturę wystawia się nie później niż:

1) 30. dnia od dnia wykonania usług – w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a;

2) 60. dnia od dnia wydania towarów – w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. b, z zastrzeżeniem ust. 4;

3) 90. dnia od dnia wykonania czynności – w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. c;

4) z upływem terminu płatności – w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4.

Zgodnie z art. 106i ust. 7 ustawy:

Faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż 60. dnia przed:

1) dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi;

2) otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub części zapłaty.

Na podstawie art. 106i ust. 8 ustawy,

Przepis ust. 7 pkt 1 nie dotyczy wystawiania faktur w zakresie dostawy i świadczenia usług, o których mowa w art. 19a ust. 3, 4 i ust. 5 pkt 4, jeżeli faktura zawiera informację, jakiego okresu rozliczeniowego dotyczy.

W świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika.

W przedmiotowej sprawie wynika, że Spółka dzielona podjęła się wykonania prac budowlano-montażowych. Prace te były podzielone na etapy.

Spółka dzielona wykonała jeden z etapów 19 sierpnia 2025 r.

Protokół w którym potwierdzono termin rzeczywistego wykonania sporządzono 5 września 2025 r.

25 września został podpisany protokół płatności .

Zaś faktura została wystawiona przez Spółkę dzieloną 6 października 2026 r.

Spółka dzielona rozpoznała również VAT należny za wrzesień 2025 r..

Wpis podwyższenia kapitału zakładowego Spółki przejmującej, a więc moment w którym Spółka przejmująca przejęła wydzielona część obejmującą organizowana część przedsiębiorstwa dokonany został 25 września 2025 r.

Jednocześnie wskazali Państwo, że:

Sporządzenie protokołu, w którym potwierdzono termin rzeczywistego wykonania odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana. W branży budowlanej obejmującej budowę tego rodzaju instalacji dokonuje się odbiorów protokołami, w których wskazywana jest data rzeczywistego wykonania. Przez datę rzeczywistego wykonania rozumie się wtedy datę faktycznego zakończenia prac objętych protokołem, a przez faktyczne zakończenie prac rozumie się datę, w której wykonawca zakończył wykonywanie usługi (lub etapu) i uznał ją za kompletną i spełniającą warunki przewidziane w umowie.

Podpisanie przez strony protokołu płatności potwierdzającego zakończenie wykonania etapu usługi odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana. Odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą i handlową, jednak w protokole tym, za datę rzeczywistego wykonania uznaje się datę wynikającą z protokołu odbioru, podpisywanego wcześniej, o którym mowa wyżej. Rolą protokołu płatności nie jest potwierdzenie wykonania usługi, tylko potwierdzenie spełnienia innych warunków, wynikających między innymi z przepisów prawa, umowy lub wewnętrznych procedur inwestora, umożliwiających dokonanie zapłaty za wykonaną usługę.

W zawartej umowie z Inwestorem znajduje się postanowienie, z którego wynika, że przez zakończenie etapu prac rozumie się podpisanie przez strony protokołu płatności. Jednocześnie jednak protokół ten nie dotyczy wykonania tego etapu lecz potwierdza, że spełnione są przesłanki do dokonania zapłaty tj. np. wykonawca zrealizował zobowiązania wobec wykonawców, u inwestora uzyskano zgodę na dokonanie zapłaty.

Protokół odbioru sporządzony jest w celu potwierdzenia prawidłowości i jakości wykonanych prac w ramach Etapu. W jego podpisaniu biorą udział osoby reprezentujące wykonawcę i inwestora. Są to osoby posiadające kompetencje do oceny tych prac pod względem technicznym. W protokole określa się okres w jakim wykonywane były prace w tym faktyczny moment, w którym instalacja jest wykonana i gotowa do odbioru. Po wskazanej w protokole dacie, wykonawca nie dokonywał już żadnych usług związanych z tym etapem.

Zgodnie z umową płatności będą dokonywane na podstawie faktur VAT tylko za usługi wykonane i odebrane oraz po podpisaniu przez zamawiającego protokołu płatności.

Protokół płatności stanowi podstawę do wystawienia faktury VAT przez Wykonawcę.

Wynagrodzenie zostało ustalone w sposób ryczałtowy za Etap.

Protokół płatności nie ustala ostatecznie wysokości należnego wynagrodzenia. Wysokość wynagrodzenia za właściwe wykonanie Etapu usługi wynika z umowy. Wynagrodzenie jest znane w momencie podpisywania umowy i harmonogramu rzeczowo- finansowego.

W tym miejscu należy podkreślić, że co do zasady, obowiązek podatkowy powstaje na zasadach wskazanych w art. 19a ustawy w powiązaniu z art. 106a i nast. ustawy, które to przepisy odnoszą się do zasad wystawiania faktur.

W przedmiotowej sprawie Spółka dzielona świadczy usługi, z tytułu wykonania których obowiązek podatkowy powstaje na zgodnie art. 19a ust. 5 pkt 3 ustawy.

Za moment wykonania usługi (w całości lub w części) należy uważać moment wykonania wszystkich czynności i spełnienia warunków składających się na dane świadczenie.

W przedmiotowej sprawie, protokół odbioru oraz protokół płatności zostały uzgodnione przez strony w umowie z postanowieniami odzwierciedlającymi rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana. Jednakże formalność sporządzenia tych protokołów nie stanowi materialnego zakończenie usługi. Ponadto żaden z ww. protokołów nie ustala ostatecznie wysokości należnego świadczenia wzajemnego.

Zgodnie z protokołem odbioru prac dotyczących Etapu rzeczywistym terminem zakończenia Etapu realizacji był 19 sierpnia 2025 r.

Zatem w przedmiotowej sprawie datą zakończenia usługi, co potwierdza protokół odbioru jest dzień 19 sierpnia 2025 r. Jednakże z uwagi na fakt, że dla usług budowlanych i budowlano-montażowych  Fakturę wystawia się nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usług – w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a, fakturę należało wystawić do 19 września 2025 r.

Z uwagi na to, że obowiązek podatkowy jest w tym przypadku ściśle związany z wystawieniem faktury a nie z wykonaniem czynności, to obowiązek podatkowy powstał przed wydzieleniem. W konsekwencji do wystawienia faktury i wykazania podatku VAT należnego za wrzesień zobowiązana była Spółka dzielona.

Natomiast Spółka przejmująca z tytułu opisanego we wniosku świadczenia nie jest zobowiązana do wystawiania faktury i wykazania podatku VAT należnego.

Tym samym stanowisko Zainteresowanych jest prawidłowe.


Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja rozstrzyga ściśle w zakresie sformułowanego pytania, stąd wszelkie inne kwestie poruszone we wniosku a nieobjęte pytaniem nie były przedmiotem rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Pełna weryfikacja przedstawionych we wniosku okoliczności możliwa jest jedynie w toku postępowania podatkowego lub kontrolnego, prowadzonego przez uprawnione do tego organy, będącego poza zakresem instytucji interpretacji indywidualnej. Postępowanie w sprawie dotyczącej wydania interpretacji indywidualnej jest postępowaniem szczególnym, mającym charakter uproszczony, odrębny od postępowania podatkowego, uregulowanego w dziale IV Ordynacji podatkowej. Wydając bowiem interpretację indywidualną Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przedstawia jedynie swój pogląd dotyczący wykładni treści analizowanych przepisów i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego (którego elementy przyjmuje, jako podstawę rozstrzygnięcia bez weryfikacji).


Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·         Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a ;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·       Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością  (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·       w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·       w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).


Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.