0111-KDIB3-1.4012.409.2026.4.KO

Interpretacja indywidualna
- stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych zaistniałego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

19 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in.  podatku od towarów i usług.

Wniosek uzupełnili Państwo pismem z 25 czerwca 2026 r. będącym odpowiedzią na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zaistniałego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego

A (dalej „Spółka”) jest spółką komunalną, podatnikiem czynnym podatku od towarów i usług, której udziałowcami są dwie gminy tj. B (udziałowiec większościowy, powyżej 75 % udziałów) oraz C.

W 2015 r. ukończono budowę kanalizacji sanitarnej (przy udziale środków europejskich, beneficjentem była Spółka) w aglomeracji D tj. w części miasta D i miejscowościach (…). Od 2015 r. do dnia 31 lipca 2019r. Spółkę z Gminą D o statusie wiejskim łączyły umowy hurtowego odbioru i oczyszczania ścieków.

C sama prowadziła zbiorowe zaopatrzenie w wodę oraz zbiorowy odbiór ścieków od mieszkańców obu miejscowości, którym nadal dostarcza wodę do dnia 31 lipca 2019 r. Model rozliczeń, w którym C sama prowadziła zbiorowy odbiór ścieków od mieszkańców obu miejscowości, którym jednocześnie dostarcza wodę wynikał z założeń (…), gdzie w punkcie (…).

Ponadto z udziałem środków unijnych na wejściach sieci kanalizacyjnej z terenów wiejskich do sieci miejskiej zamontowano przepływomierze do pomiaru ilości ścieków w celu pomiaru ich ilości. W dniu 31 lipca 2019 r. umowa z Gminą wygasła. W wyniku sporu co do ceny Spółka i Gmina nie zawarły nowej umowy, ale Spółka - z uwagi na uwarunkowania techniczne i sanitarne - kontynuowała odbiór ścieków od przyłączonych nieruchomości. Spółka wystawiała Gminie faktury za bezumowny hurtowy odbiór ścieków. Gmina nie płaciła za należności z wystawianych przez Spółkę faktur (z wyjątkiem faktury za 08/2019 r po stawce (…) zł/m3 tj. jak w wygasłej umowie, Spółka żądała (…) zł/m3 netto). Gmina nie potwierdziła również zgodności sald za kolejne lata od 2019 r. do 2025 r. Gmina kwestionowała zasadność wystawienia tych faktur.

W 2020 r. Spółka złożyła przeciwko Gminie pozew o zapłatę za okres od sierpnia do września 2019 r. do Sądu Okręgowego, który zasądził zgodnie z żądaniem pozwu.

W dniu 4 grudnia 2025r. Sąd Apelacyjny wyrokiem (…) uchylił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił powództwo Spółki przeciwko Gminie. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny stwierdził, że „Nie można jednak przyznać, aby stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony prawidłowo w całości. Sąd Okręgowy przyjął bowiem, że Gmina D w sierpniu i wrześniu 2019 roku w dalszym ciągu wprowadzała do instalacji kanalizacyjnej Zakładu, odebrane uprzednio od mieszkańców ścieki. To ustalenie jest niezgodne z rzeczywistością. Wprowadzanie ścieków to proces odbywający się pomiędzy nieruchomościami odbiorców usług kanalizacyjnych, którymi w niniejszej sprawie są mieszkańcy Gminy D, a instalacją usługodawcy.

Prawidłowo ustalono, że Gmina D w okresie obowiązywania ww. umowy odprowadzała do Zakładu ścieki - po wprowadzeniu ich przez mieszkańców do przedmiotowej instalacji. Wprawdzie wykorzystywana przez Gminę instalacja kanalizacyjna była i jest własnością powodowej spółki, natomiast na podstawie umowy z 10 grudnia 2018 r. pozwana weszła w posiadanie zależne odpowiedniej jej części, na podstawie czego była w stanie faktycznie odbierać ścieki od mieszkańców, a następnie je odprowadzać do Zakładu. Stan ten jednak ustał z momentem rozwiązania omawianej umowy.

Pozwana Gmina od początku sierpnia 2019 r. nie miała już możliwości, ani faktycznej, ani prawnej, odbierania i odprowadzania ścieków mieszkańców, przestała bowiem władać wykorzystywaną instalacją kanalizacyjną. Jedynymi pozostałymi podmiotami omawianego procesu (wprowadzający - odprowadzający - odbierający) byli mieszkańcy - wprowadzający ścieki oraz powód - odbierający je i odprowadzający do urządzeń kanalizacyjnych. W tym zakresie stan faktyczny w sprawie był więc taki, że pozwana po dniu 31 lipca 2019 r. nie odbierała ścieków od mieszkańców i nie odprowadzała ich do instalacji Zakładu”.

SA wyjaśnił także, że „Pozwana Gmina od początku sierpnia 2019 r. nie miała już możliwości, ani faktycznej, ani prawnej, odbierania i odprowadzania ścieków mieszkańców, przestała bowiem władać wykorzystywaną instalacją kanalizacyjną. Jedynymi pozostałymi podmiotami omawianego procesu (wprowadzający - odprowadzający - odbierający) byli mieszkańcy - wprowadzający ścieki oraz powód - odbierający je i odprowadzający do urządzeń kanalizacyjnych. W tym zakresie stan faktyczny w sprawie był więc taki, że pozwana po dniu 31 lipca 2019 r. nie odbierała ścieków od mieszkańców i nie odprowadzała ich do instalacji Zakładu.

W związku z powyższym, nie sposób stwierdzić, aby w okresie, kiedy umowa z 10 grudnia 2018 r. już nie obowiązywała, Zakład w dalszym ciągu świadczył na rzecz pozwanej Gminy usługi odbioru i oczyszczania tychże ścieków. W rzeczywistości świadczył je bowiem na rzecz samych mieszkańców. Całkowicie nieuzasadnione jest stanowisko powoda, jakoby nie świadczył on tychże usług na rzecz mieszkańców, bowiem nie posiadał wymaganego zezwolenia. Faktyczne świadczenie danych usług miało miejsce, tyle, że bez stosownych zezwoleń.”

Zdaniem SA „W rzeczywistości, począwszy od sierpnia 2019 r. to Zakład odbiera i odprowadza ścieki od mieszkańców Gminy D. Otrzymywane ewentualnie przez Gminę od mieszkańców kwoty tytułem wynagrodzenia mogą być co najwyżej przedmiotem odrębnych postępowań z tytułu nienależnego świadczenia, nie mają jednak żadnego wpływu na to, że pozwana w rzeczywistości tychże ścieków nie odbierała i nie odprowadzała, ponieważ robił to powód jako faktycznie władający instalacją kanalizacyjną.(...) Wobec opisanych powyżej ustaleń w zakresie podmiotów biorących udział w procesie wprowadzania ścieków do instalacji (mieszkańcy) i odbierania ścieków oraz odprowadzania ich, Sąd Apelacyjny uznał, że Gmina D nie posiada legitymacji biernej w niniejszym postępowaniu, wobec czego apelacja zasługiwała na uwzględnienie w całości, a zaskarżony wyrok należało zmienić poprzez oddalenie powództwa”.

Spółka i Gmina zawarły ugodę, zgodnie z którą Spółka cofnęła pozwy, zaś Gmina zrzekła się kosztów postępowania. W efekcie obecnie niesporne pozostaje między Spółką a Gminą, że Gmina nie była usługobiorcą usług odbioru ścieków świadczonych przez Spółkę. Spółka nie domaga się już zapłaty za wykonane usługi od Gminy, tylko od właścicieli przyłączonych nieruchomości.

Spółka do dnia 4 lutego 2026 r. nie posiadała pozwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego odbioru ścieków z ww. miejscowości w Gminie D. W dniu 4 lutego 2026 r. Wójt Gminy D wydał pozwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego odbioru ścieków z ww. miejscowości w Gminie D na terenie miejscowości (…). Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 6 lutego 2026 r.

W dniu 31 października 2025 r. E (dalej „E”) po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy D w przedmiocie zatwierdzenia cen dla zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy D, miejscowości (…) dla A na okres 18 miesięcy zatwierdziło ustalone przez Wójta Gminy D ceny dla zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy D, miejscowości (…) dla A na okres 18 miesięcy, stanowiące załącznik do decyzji. W załączniku wskazano cenę za m3 w wysokości (…) zł netto (…) zł brutto.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 24i ust. 1 u.z.z.w. w okresie pierwszych 18 miesięcy od dnia podjęcia działalności przez powołane lub utworzone przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne lub podjęcia przez istniejące przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne nowego rodzaju działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków obowiązują ceny i stawki opłat zatwierdzone przez organ regulacyjny, w drodze decyzji, zapewniające pokrycie uzasadnionych kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. Organ regulacyjny wydaje decyzję, o której mowa powyżej, na wniosek właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w terminie co najmniej 14 dni przed powołaniem lub utworzeniem przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego lub podjęciem przez istniejące przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nowego rodzaju działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. Podstawą do określenia cen i stawek opłat zgodnie z art. 24i ust. 3 u.z.z.w. stanowią planowane dla pierwszego roku działalności przedsiębiorstwa (…) koszty zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. Decyzję zatwierdzającą cenę za zbiorowe odprowadzanie ścieków z 31.10.2025 r. (…). W kontekście powyższego Spółka wyjaśnia, że wobec wygaśnięcia umowy z Gminą oraz faktycznego odbierania ścieków od właścicieli nieruchomości przyłączonych do sieci (dalej także „Odbiorcy”), powstał spór, który z podmiotów - Spółka czy Gmina - powinna zawrzeć umowy z Odbiorcami na świadczenie usług obioru ścieków.

Jednocześnie przed Dyrektorem F (regulator dla Spółki) zostało wszczętych i toczy się kilkaset spraw o nakazanie Spółce zawarcia umów z mieszkańcami obu miejscowości, przy czym wydane w latach 2020 - 2021 decyzje nakazujące zawarcie umów zostały uchylone przez Sąd (…) (dalej także „F”) a w wydanej, w jednej ze spraw, uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że prawomocna decyzja nakazująca zawarcie umowy zastępuje pozwolenie na prowadzenie działalności. Natomiast wg. SN jej wydanie jest zdeterminowane brakiem możliwości przypisania po stronie Gminy przymiotu przedsiębiorstwa kanalizacyjnego (Gmina jest w obu miejscowościach przedsiębiorstwem wodociągowym). Do dnia złożenia wniosku takich decyzji wobec Spółki ani wobec Gminy nie wydano.

Ostatnią fakturę Spółka wystawiła Gminie za listopad 2025 r. Gmina odesłała fakturę twierdząc, że została wystawiona niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 z późn. zm., dalej „ustawa z dnia 11 marca 2004 r.”). Spółka od należności z wystawionych na Gminę faktur odprowadzała podatek należny od towarów i usług oraz należny podatek dochodowy.

Wobec części Odbiorców E  wydano postanowienia tymczasowe (dalej także „PT”) na podstawie art. 27a ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 27e ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 757, dalej „ustawa z dnia 7 czerwca 2011 r.”). Adresatem tych PT jest także Spółka. Dla przykładu w postanowieniu E z dnia 24 czerwca 2020 r. znak (…) E postanowiło „(...) określić dla Pani [...] warunki odprowadzania ścieków z nieruchomości (…) ul. [...], D przez A (dalej przedsiębiorstwo) do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu, w ten sposób, że:

  1) Rozliczenie za świadczoną usługę odbioru ścieków odbywa się po cenie (…) zł netto ((…) zł brutto) za 1 m3;

  2) Ilość odprowadzanych ścieków z przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z przeciętnymi normami, wynosi 9 m3;

  3) Należność za usługę odprowadzania ścieków stanowi iloczyn ceny oraz ilości odprowadzanych ścieków za okres rozliczeniowy, wynoszący miesiąc;

  4) Kwotę należności oraz warunki zapłaty określa wystawiona przez przedsiębiorstwo faktura;

  5) Zgłoszenie przez odbiorcę usług zastrzeżeń do wysokości faktury nie wstrzymuje jej zapłaty;

  6) W przypadku nadpłaty zalicza się ją na poczet przyszłych należności lub na żądanie odbiorcy usług zwraca się ją, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w tej sprawie”.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu „Należności za usługę odbioru ścieków w ilości miesięcznej 9 m z nieruchomości położonej przy [...], D dla A uiszcza Pani [...] po cenie (…) zł netto ((…) zł brutto) za 1 m3. Kwotę należności oraz warunki zapłaty określa wystawiona przez przedsiębiorstwo faktura. Zgłoszenie przez dostawcę zastrzeżeń do wysokości faktury nie wstrzymuje jej zapłaty. W przypadku nadpłaty zalicza się ją na poczet przyszłych należności lub na żądanie dostawcy zwraca się ją w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w tej sprawie. W przypadku niedotrzymania terminów płatności określonych w fakturze przedsiębiorstwo będzie obciążało dostawcę odsetkami ustawowymi zgodnie z obowiązującymi przepisami.”

Postanowienia te Sąd (…) zmienił następnie w ten sposób, że stawkę opłaty podwyższył do kwoty (…) zł brutto (pod koniec 2020 r.). F wskazał w szczególności, że „Gmina W. D posiada taryfę na odprowadzenia ścieków na terenie Gminy W. D zatwierdzoną decyzją E z 9 sierpnia 2019r. Stawka za odprowadzanie 1 m3 ścieków została ukształtowana w tej taryfie na poziomie (…) zł brutto (taryfa, k. 43v akt sądowych).

Sieć kanalizacyjna, znajdująca się na obszarze Gminy W. D, która została wybudowana w ramach wspólnego przedsięwzięcia Gminy M. D i Gminy W. D (Projekt nr …), a która znajduje się we władaniu A, stanowi własność tego przedsiębiorstwa (kartoteka skróconego majątku A, k. 101 akt adm).

A wydawał warunki techniczne oraz dokonywał odbioru przyłącza dla nieruchomości przyłączanych do sieci kanalizacyjnej (k. 97 akt adm).

W wyniku dokonanych przyłączeń odbiorców do sieci kanalizacyjnej Gmina W. D zawierała umowy o odprowadzanie ścieków z mieszkańcami Gminy W. D (umowa z Wnioskodawcą w sprawie niniejszej k. 79 akt adm)

W oparciu o tę sieć kanalizacyjną A świadczył na rzecz Gminy W. D usługi hurtowego odbioru ścieków z terenu Gminy W. D (umowa hurtowego odbioru ścieków z 10.12.2018 r k. 51 akt sądowych).

Ścieki z terenu Miasta D jak i Gminy W. D ostatecznie trafiają do oczyszczalni ścieków eksploatowanej przez spółkę wodną G (podmiotu niezależnego od A i Gminy D, oświadczenie powoda zawarte w piśmie z 8.10.2019 skierowanym do organu k.47 akt adm) Uchwałą Sejmiku Województwa (…) wyznaczona została aglomeracja D o równoważnej liczbie mieszkańców (…), z oczyszczalnią ścieków zlokalizowaną w D, której obszar obejmuje miasto D oraz w obszarze Gminy D miejscowości (…) (uchwała k. 2).”

Ponieważ nie wszyscy Odbiorcy zainicjowali postępowanie przez E, Odbiorcy dzielą się na dwie grupy:

  1) Odbiorcy PT - tj. Odbiorcy, którzy są adresatami PT, zatem warunki odbioru ścieków są określone w PT (w tym w szczególności cena za m3, ilość);

  2) Odbiorcy NPT - tj. Odbiorcy, którzy nie są adresatami PT; zatem warunki odbioru ścieków nie są określone, bowiem Spółki nie łączy z tymi odbiorcami żadna umowa, mimo że ścieki są od tych Odbiorców odbierane.

W grudniu 2025 r. Spółka podjęła wobec Odbiorców działania zmierzające do wyegzekwowania należności za usługi odbioru ścieków. Spółka wysłała (…) wezwań do zapłaty z czego odebrano (…). Wezwania obejmowały wezwanie do zapłaty za odbiór ścieków za cały okres, tj. od dnia 1 września 2019 r. W wezwaniach Spółka przyjęła stawkę z opinii biegłej tj. (…) zł/m3. Opinię tę sporządzono w innym postępowaniu, ale biegła dokonała w niej uzasadnionej - w jej ocenie - wyceny. W wezwaniach wyznaczono 3 dniowy termin płatności od dnia doręczenia wezwania. Część wezwań zostało odebranych i termin płatności upłynął w grudniu 2025 r., natomiast dla wezwań odebranych w dniu 29 grudnia 2025 r. i później oraz dla nieodebranych (licząc 14 dni od awizowania) - termin płatności przypadał w styczniu 2026 r.

Ponieważ Spółka nie dysponowała informacjami o faktycznej ilości odebranych ścieków (nie miała dostępu do urządzeń pomiarowych umożliwiających odczyt zużytej wody, co stanowi podstawę dla obliczenia ilości odebranych ścieków), Spółka oszacowała ilość ścieków na podstawie rozporządzenie Ministra Infrastruktury (…).

Wobec (…) właścicieli nieruchomości złożono pozwy o zapłatę za wykonane usługi, opierając powództwo na podstawie art. 405 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny . Wartość roszczenia obliczono na podstawie opinii biegłego z innego postępowania ((…) zł/m3; w postępowaniu tym sąd oddalił pozew Spółki) z wnioskiem o powołanie biegłego w sprawie, zaś w zakresie ilości ścieków zawnioskowano o zobowiązanie Wójta Gminy W. D o przedstawienie danych dot. ilości dostarczonej wody.

Ilość ścieków ustalono na podstawie wniosku o wydanie warunków technicznych i przyłączenie do sieci. W zakresie ceny Spółka wskazała za opinią biegłego, że powinna ona wynosić (…) zł, bowiem stanowi odpowiednią wartość obliczenia wydatku, jaki został zaoszczędzony przez odbiorcę usługi (stanowiąc tym samym bezpodstawne wzbogacenie).

Do dnia złożenia wniosku faktury dla Odbiorców za okresy do listopada 2025 r. nie zostały wystawione. Jedynym dokumentem, z którego wynikają terminy płatności jest wezwanie skierowane do Odbiorców.

W zakresie zdarzenia przyszłego Spółka wskazuje, że obecnie jest na etapie zawierania umów z mieszkańcami (…) oraz zawarła porozumienie z Wójtem Gminy D co do przekazywania comiesięcznych odczytów ilości dostarczonej wody.

Za okres od 01.12.2025 r. do dnia podpisania umów rozliczenie będzie się odbywać w zależności od porozumienia - ugody z danym mieszkańcem.

Mieszkańcy, którzy wyrażą zgodę na obciążenie wg. cen z Decyzji Taryfowej tj. wg. Ceny taryfowej zostaną obciążeni wg. ilości zużycia wody od 01.12.2025 do dnia zawarcia umowy i pierwszego odczytu ilości dostarczonej wody przez przedsiębiorstwo wodociągowe tj. Gminę D o statusie wiejskim. Mieszkańcy, którzy odmówią takiego rozliczenia zostaną wezwani do zapłaty z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia naliczanego wg. ilości osób korzystających z odbioru ścieków (na podstawie rozporządzenie Ministra Infrastruktury (…).

Pismem z 25 czerwca 2026 r. uzupełniono opis sprawy następująco.

 1. Czy wystąpiły okoliczności, które spowodowały przerwanie biegu przedawnienia, jeśli tak, to proszę wskazać jakie to były/są okoliczności?

Nie wystąpiły okoliczności, które spowodowały przerwanie/zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

 2. Czy rozliczyli Państwo podatek należny z faktur wystawionych na rzecz Gminy z tytułu bezumownego odbioru ścieków za okresy od sierpnia 2019 r. do listopada 2025 r., czy ujęli Państwo te faktury w JPK?

Spółka rozliczyła podatek należny z faktur wystawionych na rzecz Gminy z tytułu bezumownego odbioru ścieków za okresy od sierpnia 2019 r. do listopada 2025 r. Faktury ujęto w JPK i rozliczono podatek należny za cały okres.

 3. Czy Postanowienia Tymczasowe (PT) wydane przez E WP zawierają konkretne wytyczne co do częstotliwości rozliczeń tzn. czy określają terminy płatności lub okresy rozliczeniowe?

Zgodnie z treścią Postanowień Tymczasowych - w zakresie wytycznych do co częstotliwości rozliczeń - zawierają one wyłącznie wskazanie, że: 1) „Należność za usługa odprowadzania ścieków stanowi iloczyn ceny oraz ilości odprowadzanych ścieków za okres rozliczeniowy, wynoszący miesiąc 2) „Kwotę należności oraz warunki zapłaty określa wystawiona przez przedsiębiorstwo [Spółka - przyp. Wnioskodawcy] faktura”. PT nie zawiera żadnych dalszych wytycznych co do terminu płatności;

 4. Czy w odniesieniu do odbiorców, wobec których nie wydano Postanowień Tymczasowych, wystawili Państwo - poza skierowaniem wezwań do zapłaty - inne dokumenty księgowe (np. faktury VAT, noty księgowe, noty obciążeniowe) dokumentujące świadczone usługi w latach 2019-2025? Jeśli tak, proszę o wskazanie jaki to były dokumenty oraz daty wystawienia.

W odniesieniu do odbiorców, wobec których nie wydano Postanowień Tymczasowych, poza skierowaniem wezwań do zapłaty, nie wystawiano żadnych dokumentów księgowych; Spółka wyjaśnia również, że wobec odbiorców, dla których wydano Postanowienia Tymczasowe, Spółka również nie wystawiała żadnych dokumentów, poza skierowaniem wezwań do zapłaty.

 5. Czy mieszkańcy, dla których nie zostały wydane Postanowienia Tymczasowe zostali poinformowani o stosowaniu stawki „biegłego” przed wystawieniem wezwań do zapłaty?

Przed wystawieniem wezwań nie informowano mieszkańców, dla których nie zostały wydane Postanowienia Tymczasowe, o stosowaniu stawki „biegłego”; Spółka przed wystawieniem wezwań do zapłaty nie informowała o stosowaniu stawki „biegłego” również odbiorców, dla których wydano Postanowienia Tymczasowe.

 6. Czy i kiedy Gmina D oficjalnie złożyła oświadczenie o odmowie uznania faktur? Jeśli tak, to czy Państwo pomimo tej odmowy, nadal fakturowali Gminę, wiedząc, że dokumenty te są kwestionowane przez Gminę?

Gmina D zakwestionowała pismem z dnia 11 września 2019 r. otrzymaną fakturę z dnia 30 sierpnia 2019 r. za sierpień 2019 r., wzywając do jej korekty, bądź anulowania.

Gmina zaznaczyła, że pismo nie powinno (i nie może) stanowić choćby nieprawidłowego uznania długu. Wobec opisania faktury jako dotyczącej usług związanych z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków w ramach bezumownego korzystania z usług Spółki Gmina wyjaśniła, że tego typu wierzytelności winny odpowiadać rzeczywistym szkodom w ramach określanych zarówno istotą stosunku prawnego (w tym przypadku - pozytywny interes umowny, tj. to, co Spółka otrzymałaby, gdyby kontynuowano dotychczas istniejący stosunek umowny), ale również przepisów powszechnie obowiązujących i dobrych obyczajów.

Gmina wskazała, że w powyższym kontekście nie kwestionuje - acz co do zasady! - faktury, mając daleko posunięte wątpliwości co do jej wysokości. W ramach bowiem odszkodowania za bezumowne korzystanie z usług Spółki (taki bowiem charakter miało w ocenie Gminy roszczenie Spółki), jak wskazano w akapicie poprzedzającym, przyjęcie ceny jednostkowej za m3 jest niemożliwe. Nie jest ono w żaden sposób uzasadnione kosztowo i, racjonalnie rzecz ujmując, nie ma podstaw do uznania takiej kwoty za wiążącą. Gmina nadmieniła, że zawarte ze Spółką porozumienia i umowy w żadnym ze swoich zapisów nie przewidywały „karnych” stawek, czy sposobów wyliczania niekorzystnych dla odbiorcy, w przypadku zaistnienia bezumownego korzystania z usług. I to pomijając fakt, że takie różnicowanie sytuacji podmiotów wobec braku dodatkowych kosztów stanowi wyraźnie o nadużyciu prawa podmiotowego w myśl art. 5 Kodeksu cywilnego.

Mając na uwadze powyższe, Gmina wyraziła gotowość zaakceptowania starej stawki jednostkowej, tj. kwotę (…) zł za m3. Gmina oświadczyła również, że według tej kwoty dokona przeliczenia zużycia i zapłaci za wystawioną fakturę częściowo, aby uniknąć pogorszenia relacji ze Spółką, oraz niepotrzebnych kosztów. Wobec takiej wysokości stawki poprzednio obowiązującej, jak też w świetle ostatniej korespondencji (którą w sposób Gmina kwestionowała ustalenie stawki na poziomie (…) zł, a brak dialogu ze Spółką [w ocenie Gminy D - przypis Spółki] doprowadził ostatecznie do powstania stanu bezumownego korzystania z usług w miesiącu sierpniu), jak i również przyjmowanej przez (…) taryfy wodno-ściekowej na poziomie jeszcze niższym, niż stawka poprzednio obowiązująca - zdaniem Gminy - należało wyraźnie zaznaczyć, że nie jest możliwym uzyskanie przez Spółkę zapłaty na takim poziomie, jaki widnieje w fakturze.

W piśmie z dnia 11 września 2019 r. Gmina D podniosła również, że umowy zawarte z mieszkańcami Gminy w zakresie odpłatności za ścieki, zostały wypowiedziane. W związku z tym faktem, od września 2019 r. nie ma miejsca bezumowne korzystanie z usług Spółki przez Gminę D - Gmina D zwróciła się o niewystawianie przez Spółkę kolejnych faktur w następnych miesiącach.

Gmina D wskazała również, że zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Spółka ma obowiązek zawarcia umów indywidualnych z mieszkańcami, którzy o to wnioskują. Gmina podniosła także, ze Spółka jest właścicielem infrastruktury sieciowej na terenie Gminy D i świadczycie tam usługi, sami zaś mieszkańcy są fizycznie do tej przyłączeni i to oni odprowadzają ścieki, mając roszczenie o zawarcie umowy.

W odniesieniu do faktury z dnia 30 sierpnia 2019 r. Gmina D uregulowała kwotę (…) zł, odmawiając zapłaty w pozostałej części, tj. (…) zł.

Następnie pismem z dnia 7 października 2019 r. (dalej w odniesieniu do faktury z dnia 30 sierpnia 2019 r.), Gmina wyjaśniła, że podtrzymała stanowisko wyrażone w piśmie z 11 września 2019 r. Gmina wskazała, że uiszczona kwota tj. (…) złotych z nawiązką odpowiada poniesionym przez Spółkę kosztom świadczenia usług hurtowego odbioru ścieków w okresie objętym fakturą VAT z dnia 30 sierpnia 2019 r. za sierpień 2019 r.

Nadto Gmina ponownie podkreśliła, że przyjęta przez Spółkę w przedmiotowej fakturze cena netto za jeden m3 odebranych ścieków w wysokości (…) zł jest ceną nadmiernie wygórowaną, czego oczywistym jest, iż Gmina - szanując zasady dyscypliny finansów publicznych oraz nakaz prowadzenia racjonalnej i zgodnej z prawem polityki finansowej - nie może zaakceptować, aby rozliczenia pomiędzy Gminą a Spółką odbywały się na podstawie tak nieekwiwalentnej, arbitralnej i pozbawionej merytorycznego uzasadnienia podstawie.

Ponieważ Gmina nie uregulowała należności z kolejnych faktur, tj. faktur z dnia 30 sierpnia 2019 r. (w odniesieniu do tej faktury brak zapłaty kwoty (…) zł), 30 września 2019 r., 31 października 2019 r. - pismem z dnia 27 listopada 2019 r. Spółka wezwała Gminę do zapłaty.

Pismem z dnia 10 grudnia 2019 r. Gmina odpowiedziała, że w związku z faktem otrzymania wezwania do zapłaty z dnia 27 listopada br. Gmina informuję, iż żądanie Spółki, na bazie którego sformułowane zostało przedmiotowe wezwanie konsekwentnie traktuje jako bezpodstawne, m.in. dlatego, iż z przyczyn dla Gminy niezrozumiałych dalej opiera się ono na cenie (…) zł netto za 1 m3 odebranych ścieków, pomimo tego, iż jest to cena nie tylko błędnie skonstruowana (m.in. dlatego, że zawiera faktyczną wysoką marżę zysku, poprzez zaliczenie do kosztów jednostkowych świadczonej usługi wydatków na odsetki od pożyczki inwestycyjnej oraz rat kapitałowych), ale przede wszystkim jest arbitralna i nieuzasadniona, wszak bazuje na pozbawionej podstaw merytorycznych zmianie sposobu alokacji kosztów oczyszczania ścieków w Spółce na koszty zbiorowego odprowadzania ścieków i hurtowego oczyszczania ścieków, co w efekcie spowodowało znaczne zwiększenie kosztów hurtowego oczyszczania ścieków w porównaniu z dotychczas stosowaną ceną.

W tym kontekście Gmina po raz kolejny zaapelowała o dokonanie rzetelnej kalkulacji wspomnianej wcześniej ceny uwzględniającej prawem narzucone wytyczne, fakt działania przez Spółkę w sferze użyteczności publicznej i jej komunalny status oraz troskę o poszanowanie i zabezpieczenie uzasadnionego interesu wszystkich udziałowców Spółki.

Ponadto pismem z dnia 8 grudnia 2025 r. Gmina oświadczyła, że w związku z otrzymaniem przez Gminę Faktury VAT numer (…) za tzw. „bezumowne korzystanie z usług”, Gmina informuje, iż jest ona błędna i narusza przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2004 Nr 54 poz. 535 z późn. zm.), tym samym odmawiam jej przyjęcia, zarejestrowania i zaksięgowania.

Gmina wskazała, że Dyrektor E decyzją z dnia 31 października 2025 r. numer (…) ustalił ceny dla zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy D w miejscowości (…) dla A na okres 18 miesięcy, stanowiące załącznik do ww. decyzji.

Gmina wskazała ponadto, że Sąd Apelacyjny (…) w sprawie sygnatura akt (…) w Wyroku z dnia 4 grudnia 2025 r. przesądził ostatecznie, iż tutejsza Gmina nie jest stroną w zakresie odbioru ścieków przez jej mieszkańców. Gmina D nie może być zatem obciążana jakimikolwiek fakturami VAT z tego tytułu.

W całym okresie od 2019 r., za kolejne lata obrotowe, Gmina D odmawiała Spółce potwierdzenia salda wskazując, że saldo jest niezgodne z ewidencją księgową. Spółka dokonywała potwierdzenia salda w ten sposób, że jako wierzyciel wysyłała do Gminy D odcinek A i odcinek B potwierdzenia salda. Zgodnie z praktyką potwierdzania sald Odcinek A pozostaje do w dokumentacji kontrahenta (tu: Gmina D). Potwierdzenie sald na Odcinku B wypełnia kontrahent: zamieszcza adnotację o zgodności/niezgodności sald (saldo zgodne/saldo niezgodne). Odcinek B - w razie zgodności salda powinien zostać podpisany przez upoważnioną w Gminie D osobę i odesłany (jeśli salda są zgodne) Spółce, bądź odesłany z wyjaśnieniem rozbieżności.

Spółka przesyłała Gminie odcinek A i B potwierdzenia salda za każdy rok, wyszczególniając (narastająco w kolejnych latach) wystawione i nieuregulowane faktury za sporne usługi odbioru ścieków (Odcinki A i B zawierały nr faktury, data wystawienia, kwota należności brutto). Gmina D za każdy rok obrachunkowy informowała na piśmie Spółkę, że „saldo jest niegodne z ewidencją księgową” i odsyłała niepodpisany odcinek B potwierdzenia salda.

Pomimo kwestionowania przez Gminę zasadności wystawiania faktur na Gminę D, Spółka nadal te faktury wystawiała do listopada 2025 r.

 7. Czy zobowiązanie podatkowe, wynikające z korekty przychodów z tytułu faktur wystawionych przednio przez Państwa na rzecz Gminy uległo przedawnieniu?

Zobowiązanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie przychodów z tytułu faktur wystawionych uprzednio przez Spółkę na rzecz Gminy uległo przedawnieniu tylko w odniesieniu do roku 2019; nie wystąpiły okoliczności, które spowodowały przerwanie/zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

W kontekście pytania o „zobowiązanie podatkowe, wynikające z korekty przychodów z tytułu faktur wystawionych przednio przez Państwa na rzecz Gminy” Spółka nadmienia, że dotychczas nie skorygowała przychodów, ani faktur wystawionych na rzecz Gminy.

Pytania oznaczone jak we wniosku

  1) Czy Spółka jest uprawniona do wystawienia faktur korygujących do faktur wystawionych na Gminę za okresy od sierpnia 2019 do listopada 2025 r.?

  2) W którym okresie rozliczeniowym powinny zostać rozliczone faktury korygujące do faktur wystawionych na Gminę za okresy od sierpnia 2019 do listopada 2025 r.?

  4) Czy jeśli - na skutek wyroku sądu, zawartego porozumienia/ugody z Odbiorcą lub uznania przez Odbiorcę poprzez zapłatę - wartość m3 odebranych ścieków zostanie podwyższona w stosunku do przyjętej przez Spółkę, Spółka będzie obowiązana do skorygowania rozliczenia za okres, w którym pierwotnie rozliczyła obowiązek podatkowy, czy też taka zmiana powinna zostać rozliczona w rozliczeniu za okres, w którym wyrok sądu stanie się prawomocny lub zostanie zawarte porozumienie/ugody z Odbiorcą?

  5) W którym okresie rozliczeniowym należy rozliczyć podatek należny z tytułu usług świadczonych na rzecz Odbiorców PT oraz Odbiorców NPT?

  6) Czy w okolicznościach przedstawionych we wniosku do faktur wystawionych na rzecz Gminy z tytułu bezumownego odbioru ścieków za okresy od sierpnia 2019 do listopada 2025 r. będzie miał zastosowanie art. 108 ust. 1 i 2 w zw. z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.?

Państwa stanowisko

Spółka jest zdania, że:

    1) Spółka jest uprawniona do wystawienia faktur korygujących do faktur wystawionych na Gminę za okresy od sierpnia 2019 do listopada 2025 r., bowiem nie świadczyła w tym okresie żadnych usług na rzecz Gminy, ale na rzecz Odbiorców;

    2) faktury korygujące do faktur wystawionych na Gminę za okresy od sierpnia 2019 do listopada 2025 r. powinny zostać rozliczone w okresie rozliczeniowym, w którym zostaną wystawione.

Zdaniem Spółki w okolicznościach sprawy zasadne jest wystawienie faktur korygujących do faktur wystawionych na Gminę za okresy od sierpnia 2019 do listopada 2025 r., bowiem Spółka nie świadczyła w tym okresie żadnych usług na rzecz Gminy, ale na rzecz Odbiorców. Faktury wystawione na Gminę nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji.

Jak wynika z wydanego w sprawie wyroku Sądu Apelacyjnego (…), w okolicznościach sprawy Spółkę i Gminę nie łączyła żadna umowa o świadczenie usług odbioru ścieków. Obecnie - wobec zawarcia ugód -między Spółką a Gminą stan ten nie jest sporny. Sąd Apelacyjny wyjaśnił nadto, że Spółka świadczyła usługi na rzecz mieszkańców. Powyższe stanowisko potwierdza również sentencja wyroku Sądu Apelacyjnego (…) Istotne znaczenie mają również przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. Zgodnie z art. 16 ust. 1 tej ustawy na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków jest wymagane uzyskanie zezwolenia wydawanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w drodze decyzji. Przepis art. 6 ust. 1 stanowi, że dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy (ust. 2). Zgodnie z przepisem ust. 3 umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia dotyczące:

  1) ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia;

  2) sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń;

  3) praw i obowiązków stron umowy;

3a) warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług;

  4) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych;

  5) ustaleń zawartych w zezwoleniu, o których mowa w art. 18;

  6) okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia.

Przepis ust. 4 przewiduje, że umowa, o której mowa w ust. 1, może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym lub budynkami wielolokalowymi, umowa, o której mowa w ust. 1, jest zawierana z ich właścicielem lub z zarządcą (ust. 5).

Ponadto w art. 2 pkt 3) przewidziano, że odbiorca usług w rozumieniu ustawy oznacza każdego, kto korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.

Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że Spółka nie posiadała do dnia 4 lutego 2026 r. stosownych zezwoleń, ani umów, bowiem art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. stanowi, że czynności określone w ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.

Istotne znaczenie w sprawie należy natomiast przypisać postanowieniom tymczasowym (PT) wydanym przez E WP, bowiem w sprawie pojawił się - i jest w toku - spór co do podmiotu obowiązanego do zawarcia umów. Zgodnie z art. 27e ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. w sprawach spornych dotyczących:

  1) odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne,

  2) odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, lub odmowy przyłączenia do sieci nieruchomości osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci

- na wniosek strony rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji.

Przepis ust. 2 stanowi, że rozstrzygnięcie organu regulacyjnego, o którym mowa w ust. 1, może polegać na nakazaniu przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu:

a) zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków;

b) przywrócenia dostawy wody;

c) otwarcia przyłącza kanalizacyjnego;

d) przyłączenia do sieci.

Zgodnie zaś z przepisem art. 27e ust. 3 na wniosek jednej ze stron organ regulacyjny może określić, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, warunki zaopatrzenia w wodę lub odprowadzania ścieków, lub przyłączenia do sieci do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu.

Takie postanowienia w sprawie zostały wydane wobec części Odbiorców. Postanowienia te zabezpieczają interesy odbiorcy usług: „Przy czym interes odbiorcy, który przy takiej treści regulacji może być zagrożony z uwagi na dalekosiężne skutki, jakie wiążą się z wstrzymaniem dostaw wody i dolegliwością takiego działania dostawcy z uwagi na szczególnie wagę dobra jakim jest dostęp do wody, jest zdaniem Sądu dostatecznie chroniony przez przepis art. 27e ust. 3 u.z.z.w. Przewidziane w tym unormowaniu rozwiązanie prawne umożliwia organowi regulacyjnemu, na wniosek jednej ze stron, określić warunki zaopatrzenia w wodę do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu. A więc możliwe jest w takich okolicznościach nakazanie kontynowania dostaw wody na warunkach określonych przez regulatora do czasu zakończenia sporu” (Wyrok F w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2020 r., XVII AmW 24/19, LEX nr 3225587).

W zapadłej na kanwie opisanego stanu faktycznego uchwale SN (…) wyjaśniono, że „W sytuacji, w której nie jest możliwe przypisanie statusu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego gminie, dopuszczalne jest nakazanie zawarcia umowy o odprowadzenie ścieków podmiotowi stanowiącemu spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością utworzoną przez gminę lub spółkę do której przystąpiła kolejna gmina (spółkę komunalną) i którą gmina wyposażyła w infrastrukturę potrzebną do wykonywania zbiorowego odprowadzania ścieków oraz która spełnia pozostałe przesłanki do nakazania zawarcia umowy, pomimo że spółka ta nie posiada zezwolenia, o jakim mowa art. 16 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 2028). SN wyjaśnił również, że „Rozstrzygnięcie w sprawie spornej dotyczącej odmowy zawarcia umowy o odprowadzania ścieków, o którym mowa w art. 27e ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 2028) powinno zawierać istotne elementy umowy określone w art. 6 ust. 3 tej ustawy. (...) Znajduje to potwierdzenie także w brzmieniu art. 27e ust. 3 u.z.z.w.z.ś., zgodnie z którym, na wniosek jednej ze stron organ regulacyjny może określić, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, warunki zaopatrzenia w wodę lub odprowadzania ścieków, lub przyłączenia do sieci do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu. Skoro bowiem organ regulacyjny może określić „warunki odprowadzania ścieków” do czasu rozstrzygnięcia sporu, to tym bardziej rozstrzygając spór powinien w decyzji warunki te określić.”

W kontekście przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r., w odniesieniu do odbiorców wobec których PT wydano, ma zatem miejsce wprost przypadek opisany w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. tj., świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa (Odbiorcy PT).

W przypadku Odbiorców NPT, gdzie brak jest postanowień, zaś Spółki nie łączy z odbiorcą żadna umowa, nadal usługobiorcą pozostaje ów Odbiorca (a nie Gmina), z tym, że podstawą do takiej oceny jest faktyczne korzystanie z usług, które nie ma charakteru bezpłatnego, bowiem Spółka domaga się od tych odbiorców wynagrodzenia na podstawie art. 405 i n. Kc. Stosunek prawny w ramach którego ma miejsce wykonanie czynności podgalającej opodatkowaniu jest zatem ten oparty na podstawie art. 405 i n. Kc.

Z powyższych powodów uzasadnione jest skorygowanie faktur wystawionych na rzecz Gminy. Zgodnie z art. 29a ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. w przypadkach, o których mowa w ust. 10 pkt 1-3, obniżenia podstawy opodatkowania, w stosunku do podstawy określonej na wystawionej fakturze z wykazanym podatkiem, dokonuje się za okres rozliczeniowy, w którym podatnik wystawił fakturę korygującą w postaci faktury ustrukturyzowanej, z zastrzeżeniem ust. 13a-13c. Zgodnie z przepisem ust. 13a w przypadkach, o których mowa w ust. 10 pkt 1-3, obniżenia podstawy opodatkowania, w stosunku do podstawy określonej na wystawionej fakturze z wykazanym podatkiem, dokonuje się w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym podatnik otrzymał potwierdzenie otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługi, jeżeli podatnik wystawił fakturę korygującą inną niż faktura ustrukturyzowana, z zastrzeżeniem ust. 13b i 13c. Przepis ust. 15 przewiduje jednak, że warunku posiadania potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługi, o którym mowa w ust. 13a, nie stosuje się w przypadku: 3) sprzedaży: energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej, gazu przewodowego, usług dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej, usług dystrybucji gazu przewodowego, usług telekomunikacyjnych oraz usług wymienionych w poz. 24-37, 50 i 51 załącznika nr 3 do ustawy.

Stąd Spółka jest zdania, że faktury korygujące do faktur wystawionych na rzecz Gminy Spółka będzie mogła rozliczyć w rozliczeniu za okres ich wystawienia (bez względu na postać faktury). W opinii Spółki skorygowaniu faktur wystawionych na Gminę za okresy od września 2019 r. do listopada 2020 r. nie stoją na przeszkodzie przepisy dot. przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Brak jest w ustawie zastrzeżenia, że wystawienie faktury korygującej in minus nie może następować po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W okolicznościach sprawy istotne znaczenie ma sporny charakter zagadnienia czy usługobiorcą winna być Gmina, czy też Odbiorcy usług. W 2020 r. Spółka złożyła przeciwko Gminie pozew o zapłatę za okres od sierpnia 2019 r. do Sądu Okręgowego, który zasądził zgodnie z żądaniem pozwu. Dopiero w dniu 4 grudnia 2025 r. Sąd Apelacyjny wyrokiem (…) uchylił wyrok Sądu Okręgowego (…) i oddalił powództwo Spółki przeciwko Gminie. Sąd Apelacyjny stwierdził, że od czasu, gdy brak umowy hurtowego odbioru ścieków Gmina nie była legitymowana biernie, tylko jej mieszkańcy.

Spółka podjęła także decyzję o cofnięciu pozwów przeciwko Gminie za okres od października 2019 do 31 grudnia 2022 r. Co więcej do dnia złożenia wniosku nie zakończyły się postępowania przed E.

Spółka nie miała zatem - z powodu przewlekłości postępowania sądowego i przed E - możliwości bezspornego ustalenia czy zachodzą podstawy do skorygowania faktur wystawionych na rzecz Gminy. W tym zakresie niedopuszczalne byłoby z jednej strony nałożenie na Spółkę obowiązku zapłaty podatku z tytułu usług świadczonych na rzecz Odbiorcy za cały okres od sierpnia 2019 r., z jednoczesnym pozbawieniem Spółki prawa do skorygowania faktur wystawionych na rzecz Gminy.

W wyroku TSUE z dnia 26 stycznia 2012 r. C-588/10 podkreślono, że „Z orzecznictwa wynika również, że przepisy, których przedmiotem jest zapobieganie oszustwom podatkowym i unikaniu opodatkowania, zasadniczo mogą ustanawiać odstępstwa od poszanowania podstawy opodatkowania podatkiem VAT jedynie w granicach tego, co bezwzględnie jest konieczne dla osiągnięcia tego szczególnego celu. Powinny one bowiem w możliwie najmniejszym stopniu naruszać cele i zasady dyrektywy VAT i w związku z tym nie mogą być wykorzystywane w sposób, który podważałby neutralność podatku VAT, która stanowi podstawową zasadę wspólnego systemu podatku VAT ustanowionego przez przepisy Unii w tej dziedzinie (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Goldsmiths, pkt 21; wyrok z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie C-566/07 Stadeco, Zb.Orz. s. I-5295, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo; a także wyrok z dnia 27 stycznia 2011 r. w sprawie C-489/09 Vandoorne, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 27).

Przepisy dotyczące przedawnienia nie mogą zatem godzić w podstawowe zasady podatku od towarów i usług (zasada neutralności) w sytuacji, w której nie ma mowy o nadużyciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Kr 928/23 ocenił, że: „W określonych przypadkach istnieje możliwość dokonania skutecznej korekty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Należy jednak badać, czy żądanie zwrotu nie stanowi nadużycia prawa bądź zmowy. Ewentualne istnienie takich okoliczności powinno być przedmiotem badania przez organ podatkowy, który w razie ich stwierdzenia ma podstawę do odmowy uznania korekty za skuteczną. Jako nieprawidłowe uznać należy więc stanowisko, że po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., nie jest możliwa skuteczna korekta faktury do faktury wystawionej w okresie rozliczeniowym za które zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu.

Sąd wyjaśnił, że „Przywołana argumentacja jednoznacznie wskazuje, że w określonych przypadkach istnieje możliwość dokonania skutecznej korekty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W powyższym postanowieniu zwrócono jednocześnie uwagę, że należy badać, czy żądanie zwrotu nie będzie stanowiło nadużycia prawa, bądź zmowy. Ewentualne istnienie takich okoliczności powinno być przedmiotem badania przez organ podatkowy, który w razie ich stwierdzenia ma podstawę do odmowy uznania korekty za skuteczną. Odnośnie zaś przesłanki staranności, o której wspomniał TSUE, zauważyć należy, że odniósł ją do terminu złożenia przez podatnika wniosku o zwrot podatku (pkt 30), nie zaś niestaranności przy wykonywaniu zobowiązań cywilnoprawnych.

Wobec tego błędnie przyjął Dyrektor, że sam fakt upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, uniemożliwia Spółce dokonania prawnie skutecznej korekty. Przyjęcie takiego założenia spowodowało, że w postępowaniu podatkowym nie zbadano należycie, co faktycznie było powodem odstąpienia od umowy i jakie konkretnie wady doprowadziły do skorzystania przez nabywców z rękojmi. W aktach znajdują się jedynie porozumienia o odstąpieniu od umowy, z których nie wynika jednak, jakie okoliczności doprowadziły do ich zawarcia. Nie sposób zatem stwierdzić, czy nie zachodzą negatywne przesłanki uznania złożonych korekt za bezskuteczne. Dopiero pełny obraz zdarzeń, które doprowadziły do podpisania porozumień, pozwoli na sformułowanie wniosku, czy dokonane korekty powinny zostać uwzględnione. Brak przeprowadzenia takiego postępowania powoduje, że w sprawie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 O.p. i rozwiniętej w art. 187 § 1 O.p.

Ponadto jak zostało to wykazane, za nieprawidłowe uznać należy stanowisko, że po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., nie jest możliwa skuteczna korekta faktury do faktury wystawionej w okresie rozliczeniowym za które zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Tym samym doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1, ust. 4 i ust. 4a u.p.t.u. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) oraz art. 106j ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. w powiązaniu z art. 90 ust. 1 Dyrektywy 112.”

Wobec powyższego Spółka stoi na stanowisku, że będzie uprawniona do skorygowania faktur wystawionych na rzecz Gminy także za okresy, które na dzień złożenia wniosku, są już objęte przedawnieniem.

Odnosząc się do pytania nr 4

Zdaniem Spółki, w przypadku gdy po dniu powstania obowiązku podatkowego, z Odbiorcą PT lub Odbiorcą NPT zostanie zawarta ugoda/porozumienie regulujące zasady rozliczenia za okresy od sierpnia 2019 r. do listopada 2025 r., w których cena m3 zostanie ustalona w wartości wyższej niż ustalona w PT, Spółka będzie obowiązana rozliczyć taką zmianę w rozliczeniu za okres w którym wyrok sądu stanie się prawomocny lub zostanie zawarte porozumienie/ugoda z Odbiorcą. Podobnie należy potraktować przypadek, gdy na skutek wezwania Odbiorca PT lub Odbiorca NPT ureguluje kwotę wynikającą z wezwania/pozwu.

W takim przypadku bezpośrednie zastosowanie znajdzie art. 29a ust. 17 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., zgodnie z którym w przypadku, gdy podstawa opodatkowania uległa zwiększeniu, korekty tej podstawy dokonuje się w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym zaistniała przyczyna zwiększenia podstawy opodatkowania. Taką przyczyną będzie wyrok sądu lub zostanie zawarte porozumienie/ugoda z Odbiorcą.

W odniesieniu do pytania nr 5

Spółka jest zdania, że obowiązek podatkowy w odniesieniu do usług wykonanych w okresie od sierpnia 2019 r. do listopada 2025 r. powstanie w dniu upływu terminu płatności liczonym od dnia doręczenia wezwania Odbiorcy PT lub Odbiorcy NPT, przy czym jeśli Odbiorca nie odebrał wezwania, termin płatności należy liczyć od 15. dnia po pierwszym awizowaniu przesyłki.

W analogiczny sposób Spółka może rozliczyć obowiązek podatkowy w stosunku do Odbiorców PT i Odbiorców NPT, którzy nie zawrą porozumienia, bądź nie zaakceptują rozliczenia według Decyzji Taryfowej. W tych przypadkach Odbiorcy zostaną wezwani do zapłaty z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia naliczanego wg. ilości osób korzystających z odbioru ścieków (na podstawie rozporządzenie Ministra Infrastruktury …).

W przypadku usług odbioru ścieków obowiązek podatkowy powstaje na szczególnych zasadach, tj. z chwilą wystawienia faktury z tytułu świadczenia usług wymienionych w poz. 24-37, 50 i 51 załącznika nr 3 do ustawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 19a ust. 7 w przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 3 i 4, gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu - z chwilą upływu terminu płatności.

Zgodnie z art. 106i ust. fakturę wystawia się nie później niż z upływem terminu płatności - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4.

Zgodnie z przepisem ust. 7 faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż 60. dnia przed:

1) dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi;

2) otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub części zapłaty.

Przepis ust. 7 pkt 1 nie dotyczy wystawiania faktur w zakresie dostawy i świadczenia usług, o których mowa w art. 19a ust. 3, 4 i ust. 5 pkt 4, jeżeli faktura zawiera informację, jakiego okresu rozliczeniowego dotyczy (ust. 8).

Powyższe przepisy przewidują wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą (art. 19a ust. 3) usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.

W przypadku usług odbioru ścieków ustawa z dnia 11 marca 2004 r. wiąże obowiązek podatkowy z treścią stosunku prawnego łączącego strony (a nie zdarzeniami faktycznymi, w tym upływem okresu rozliczeniowego), a nadto zezwala na wystawienie faktury z góry bez ograniczenia terminem. Zdaniem Spółki zasadnicze znaczenie należy zatem przypisać określeniu w treści stosunku prawnego terminu płatności wynagrodzenia za usługi.

Skoro ustawodawca powiązał obowiązek podatkowy z wymagalnością wierzytelności, a ten element stosunku prawnego jest objęty swobodą umów, obowiązek podatkowy powstanie najwcześniej z chwilą wymagalności wierzytelności z tytułu odbioru ścieków. Termin ten powinien być określony przez strony w umowie. W przypadku gdy takiej umowy nie ma (świadczenie ma miejsce bez podstawy kontraktowej), dług ma charakter bezterminowy i staje się wymagalny dopiero na wezwanie wierzyciela, zgodnie z art. 455 KC (Por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2004 r. V CK 461/03 ).

W praktyce DKIS przyjmuje się, że w braku uregulowania tej kwestii w umowie stron, termin ten może być ustalony np. w ugodzie. W interpretacji z dnia 29 października 2018 r. sygn. 0115-KDIT1-3.4012.558.2018.1.JC oceniono, że „Jak wskazano w opisie stanu faktycznego w okresie od stycznia 2013 r. do maja 2015 r. Dzierżawca korzystał w nieruchomości bezumownie, w konsekwencji termin płatności czynszu dzierżawnego w tym okresie w żaden sposób nie został pomiędzy stronami ustalony. Stosowane zapisy dotyczące płatności za okres bezumownego korzystania z nieruchomości oraz terminy tych płatności zawarte zostały dopiero w podpisanej przez strony Ugodzie.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że terminy płatności wskazane w Ugodzie są terminami wskazującymi - zgodnie z art. 19 (w stanie prawnym do 31 grudnia 2013 r.) i 19a (w stanie prawnym od 1 stycznia 2014 r.) ustawy o VAT - terminy powstania obowiązku podatkowego z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości przez Dzierżawcę w okresie od stycznia 2013 r. do maja 2015 r.

W interpretacji z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. IPPP1/443-766/14/15-7/AS wskazano zaś, że „(...) obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług najmu/dzierżawy ustawodawca powiązał z dwoma okolicznościami - momentem wystawienia faktury oraz upływem terminu płatności określonego pomiędzy stronami. Ustawodawca pozostawia stronom swobodę w określaniu terminów płatności i nie wskazuje na konkretne dokumenty, z których miałby wynikać termin płatności. Stąd też nie można odrzucić żadnej formy w jakiej świadczący usługi określi termin płatności. Zatem nie ma przeszkód, by w analizowanym przypadku strony określiły należność jednorazowo za cały okres korzystania z nieruchomości przez użytkownika bez tytułu prawnego, a termin płatności wynikał z odrębnego pisma (wezwania) lub nowej umowy dzierżawy.

W interpretacji z dnia 16 listopada 2017 r. znak 0112-KDIL4.4012.430.2017.2.NK wskazano, że „Uwzględniając powyższe zważyć należy, że w sytuacji, gdy Wnioskodawca toleruje sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, osoby fizyczne korzystają z nieruchomości i jednocześnie Wnioskodawca nie podejmuje czynności zmierzających do odzyskania gruntu, lecz zamiarem jego jest uregulowanie stanu prawnego nieruchomości poprzez zawarcie umowy podnajmu, uznać należy, że w tym konkretnym przypadku używanie nieruchomości za domniemaną, dorozumianą zgodą, traktować należy jako świadczenie usług - która to czynność ma charakter usługi najmu (podnajmu) - podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W sytuacji gdy podejmowane działania zmierzają w istocie do odzyskania należnych Wnioskodawcy kwot, nie zaś do faktycznego zwrotu nieruchomości przyjąć należy, że między stronami istnieje dorozumiany stosunek prawny.

W związku z tym, że w świetle art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy dla usług najmu (podnajmu) powstaje z chwilą wystawienia faktury, należy uwzględnić regulacje dotyczące wystawiania faktur przewidziane w powołanej ustawie.

W myśl cytowanego wyżej art. 19a ust. 7 ustawy o VAT, w przypadku m.in. świadczenia usług najmu (podnajmu), gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu - z chwilą upływu terminu płatności.

Na mocy art. 106i ust. 3 pkt 4 tej ustawy, fakturę wystawia się nie później niż z upływem terminu płatności - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT.

Należy więc stwierdzić, że obowiązek podatkowy w przedmiotowej sprawie powstanie zgodnie z powołanym art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT z chwilą wystawienia faktur VAT, tj. 31 marca 2017 r. nie później jednak niż z chwilą upływu terminu płatności. W sprawie tej, wobec braku woli zawarcia proponowanej umowy, wnioskodawca obciążył jedną osobę fizyczną za bezumowne korzystanie z gruntu za rok 2015 i 2016. Wnioskodawca wystawił z tego tytułu dwie faktury, tj. fakturę VAT z dnia 31 marca 2017 r. za bezumowne korzystanie w roku 2015, na kwotę 900,00 zł brutto z terminem płatności do dnia 14 kwietnia 2017 r. oraz fakturę VAT z dnia 31 marca 2017 r. za bezumowne korzystanie w roku 2016, na kwotę 900,00 zł brutto z terminem płatności również do dnia 14 kwietnia 2017 r.

Podobne wnioski wynikają z interpretacji z dnia 17 października 2024 r. znak 0113- KDIPT1-3.4012.613.2024.1 .MK: „Jak wskazano w opisie sprawy w okresie bezumownego korzystania pojazdu klient korzysta z pojazdu bezumownie, w konsekwencji zasady korzystania z pojazdu w Okresie Bezumownym oraz rozliczenie z tego tytułu nie zostały pomiędzy stronami ustalone. Stosowne zasady korzystania z pojazdu w Okresie Bezumownym oraz rozliczenia z tego tytułu zawarte zostaną dopiero w podpisanym przez strony porozumieniu. Porozumienie przewiduje, iż Spółka wystawi fakturę VAT na kwotę Wynagrodzenia za okres korzystania z pojazdu w Okresie Bezumownym w terminie do określonej liczby dni od daty zawarcia Porozumienia.

Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że obowiązek podatkowy należy rozpoznać stosownie do art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy, w momencie wystawienia faktury. W sytuacji, gdy Wnioskodawca nie wystawi faktury lub wystawi ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy na podstawie art. 19a ust. 7 ustawy powstanie z chwilą upływu terminów wystawienia faktury, określonych w art. 106i ust. 3 i 4.”

W interpretacji z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.721.2022.1.MWJ oceniono zaś, że „Najem nieruchomości rozliczany jest miesięcznie. W umowie brak jest uregulowań dotyczących terminu wystawienia faktury. Termin płatności jest określony w liczbie dni od daty wystawienia/ otrzymania faktury (np. 30 dni od daty wystawienia/otrzymania faktury).

Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy należy wskazać, że w takich przypadkach obowiązek podatkowy powstaje na zasadach szczególnych, tj. z chwilą wystawienia faktury z tytułu tych świadczeń. Należy przyjąć, że Strony określiły termin płatności (poprzez wskazanie sposobu jego obliczania) w zawartej umowie najmu, ustalając między sobą, że termin ten przypada np. 30 dni od daty wystawienia/otrzymania faktury.”

W analizowanym przypadku Spółki nie łączyła z Odbiorcami usług żadna umowa. Nie można zatem kontynuować zasad określonych w wygasłej umowie, a przed zawarciem nowej. Spółka jest zdania, że za cały sporny okres obowiązek podatkowy może zostać rozpoznany z upływem terminu z wezwania odbiorców usług do zapłaty za wykonane usługi.

Wśród Odbiorców występują zasadniczo dwie grupy podmiotów:

1) Odbiorcy PT;

2) Odbiorcy NPT.

W przypadku Odbiorców objętych PT zasady rozliczeń do dnia zakończenia sporu (chyba że wcześniej zostanie podpisana umowa/ugoda) określa to postanowienie. Jak wskazano np. w postanowieniu E z dnia 24 czerwca 2020 r. znak (…) E postanowiło „(...) określić dla Pani [...] warunki odprowadzania ścieków z nieruchomości (…) D przez A (dalej przedsiębiorstwo) do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu, w ten sposób że:

  1) Rozliczenie za świadczoną usługę odbioru ścieków odbywa się po cenie (…) zł netto

  2) (… zł brutto) za 1 m3;

  3) Ilość odprowadzanych ścieków z przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z przeciętnymi normami, wynosi 9 m3;

  4) Należność za usługę odprowadzania ścieków stanowi iloczyn ceny oraz ilości odprowadzanych ścieków za okres rozliczeniowy, wynoszący miesiąc;

  5) Kwotę należności oraz warunki zapłaty określa wystawiona przez przedsiębiorstwo faktura;

  6) Zgłoszenie przez odbiorcę usług zastrzeżeń do wysokości faktury nie wstrzymuje jej zapłaty;

  7) W przypadku nadpłaty zalicza się ją na poczet przyszłych należności lub na żądanie odbiorcy usług zwraca się ją, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w tej sprawie.”

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu „Należności za usługę odbioru ścieków w ilości miesięcznej 9 m z nieruchomości położonej przy [...], D dla A uiszcza Pani [...] po cenie (…) zł netto ((…) zł brutto) za 1 m 3. Kwotę należności oraz warunki zapłaty określa wystawiona przez przedsiębiorstwo faktura. Zgłoszenie przez dostawcę zastrzeżeń do wysokości faktury nie wstrzymuje jej zapłaty. W przypadku nadpłaty zalicza się ją na poczet przyszłych należności lub na żądanie dostawcy zwraca się ją w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w tej sprawie. W przypadku niedotrzymania terminów płatności określonych w fakturze przedsiębiorstwo będzie obciążało dostawcę odsetkami ustawowymi zgodnie z obowiązującymi przepisami.”

PT nie określa jednak terminu płatności, ani terminu na wystawienie faktury. W takiej sytuacji dopiero faktura lub inny dokument, z którego wynikać będzie termin płatności, spowoduje wywołanie obowiązku podatkowego. Taki termin zakreślono w wysłanych wezwaniach.

Podobnie rzecz się ma z odbiorcami usług, dla których postanowienia nie wydano. Dopiero wzywając do zapłaty za wykonane usługi Spółka wyznaczyła termin płatności i w tym terminie obowiązek podatkowy powstanie.

Mając na względzie powyższe, skoro:

1) zgodnie z PT - termin płatności miała określać faktura Spółki;

2) Spółka nie wystawiła faktur Odbiorcom (do grudnia 2025 r.);

3) Spółka wezwała właścicieli do zapłaty za wykonane usługi wyznaczając termin płatności w grudniu 2025 r./styczniu 2026 r.

- obowiązek podatkowy powstał w wyznaczonym terminie płatności, mimo że faktur nie wystawiono.

Biorąc pod uwagę treść PT, które określają wartość usługi (ryczałtowe zużycie, stawkę), a także wskazują, że warunki płatności ustalone zostaną w fakturze Spółki, istnieją podstawy do rozliczenia całości należności dochodzonej od Odbiorców w rozliczeniu za grudzień 2025 r., mimo wskazania w PT miesięcznego okresu rozliczeniowego.

W przypadku Odbiorców NPT obowiązek podatkowy powstanie również w terminie płatności, liczonym od dnia doręczenia wezwania, bądź - gdy wezwania nie odebrali - od 15 dnia po pierwszy awizowaniu.

W odniesieniu do pytania nr 6

Spółka jest zdania, że w okolicznościach przedstawionych we wniosku do faktur wystawionych na rzecz Gminy z tytułu bezumownego odbioru ścieków za okresy od grudnia 2020 r. do listopada 2025 r. nie będzie miał zastosowanie art. 108 ust. 1 i 2 w zw. z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.

Stanowisko to jest uzasadnione, bowiem Spółka nie świadczyła usług na rzecz Gminy (co potwierdził także Sąd Apelacyjny w wyroku (…); w przypadku Odbiorców PT świadczenie usług na ich rzecz potwierdza także PT). Jednocześnie - mimo doręczenia faktur Gminie - Gmina nie przyjęła tych faktur, bowiem zanegowała swoje zobowiązanie i istnienie umowy. Z tego też powodu przed E zostały wszczęte postępowania w sprawie rozstrzygnięcia, który z podmiotów (Spółka/Gmina) jest obowiązana do zawarcia umów z Odbiorcami. Gmina nie płaciła za należności z wystawianych przez Spółkę faktur; nie potwierdziła również zgodności sald za 2025 r.

W tych okolicznościach należy przyjąć, że nie doszło do ryzyka uszczuplenia dochodów budżetowych na skutek wystawienia faktur na rzecz Gminy. Faktury takie mogą być skorygowane, jednak ponieważ nie dokumentowały żadnych usług na rzecz Gminy, nie mogą być elementem rozliczenia Spółki (nie dotyczy tych faktur obowiązek podatkowy na podstawie art. 19a ustawy z dnia 11 marca 2004 r.). Oznacza to - zdaniem Spółki że możliwe jest skorygowanie JPK_VAT za okresy od grudnia 2020 r. do listopada 2025 r. poprzez wykluczenie tych faktur z rozliczenia za te okresy. Ponieważ nie powstał obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług na podstawie ar 108 ust. 1 i 2 w zw. z art. 103 ust. 1 tej ustawy, Spółka nie była również zobowiązana do zapłaty podatku wynikającego z faktur wystawionych na rzecz Gminy także z tego tytułu.

Art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. stanowi, że w przypadku, gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, w przypadku, gdy podatnik wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku wyższą od kwoty podatku należnego (ust. 2).

W orzecznictwie podnosi się j, że zastosowanie tego przepisu wymaga ustalenia przez organy podatkowe, że na skutek wystawienia takich faktur powstało ryzyko uszczuplenia dochodów budżetowych na skutek użycia faktury w rozliczeniu podatkowym adresata tej faktury. Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. I FSK 1797/17 „Skład orzekający w niniejszej sprawie zgadza się ze stanowiskiem zajętym we wskazanym przez WSA wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt 1857/15 (dostępny j.w.). To właśnie z uzasadnienia tego wyroku (...), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że art. 108 u.p.t.u. ma zapobiegać nadużyciom w systemie VAT i należy stosować go z uwzględnieniem analizy, czy zaistniała sytuacja wytworzona faktem wystawienia faktury, o której mowa w tym przepisie, niesie za sobą ryzyko jakiegokolwiek obniżenia wpływów z tytułu podatków, zgodnie z zasadą neutralności podatku od towarów i usług. Wyeliminowanie takiego zagrożenia przez samego podatnika lub przez organ podatkowy w toku postępowania podatkowego, czyni nieuzasadnionym (niecelowym) jego stosowanie, gdyż naruszałoby to zasadę neutralności i pozostawało w sprzeczności z zasadą proporcjonalności, która wynika z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.” Podobnie NSA wypowiedział się w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. I FSK 1857/15 NSA.

Gmina poprawnie realizowała swoje obowiązki podatkowe (na co wskazuje okoliczność kwestionowania otrzymanych faktur) i nie ujęła wystawionych faktur w ewidencji podatku naliczonego, zatem ryzyko uszczuplenia dochodów budżetowych nie powstało w okolicznościach sprawy.

Jak podnosi się w orzecznictwie „W wyroku z dnia 30 stycznia 2009 r. I FSK 1658/07 (opubl. w: SIP LEX nr 508163) NSA uznał, że art. 108 ust. 1 ustawy o VAT dotyczy każdego podmiotu wystawiającego fakturę obejmującą podatek VAT w sytuacji, kiedy czynność nie podlega temu podatkowi, czy jest od podatku zwolniona, jak również z oceną charakteru tej należności, a więc, że nie jest podatek należny z tytułu dokonania jednej z czynności podlegającej opodatkowaniu, a wymienionej w art. 5 tej ustawy. Wobec tego należność ta nie może być ujmowana w deklaracji, w której podatnik dokonuje rozliczenia podatku należnego w rozumieniu podatku od czynności podlegających opodatkowaniu z uwzględnieniem podatku naliczonego. Tak więc charakter kwoty wykazanej w fakturze jako podatek należny w rozumieniu ustawy o VAT, w istocie nie będącej podatkiem należnym w tym rozumieniu, jest okolicznością nie pozwalająca na objęcie tej kwoty systemem rozliczeń dokonywanym przez podatnika w deklaracji VAT-7 w ramach podstawowego mechanizmu opodatkowania podatkiem od towarów i usług naliczenie podatku należnego - odliczenie podatku naliczonego. Poza tym wyrażono pogląd, że obowiązek zapłaty podatku wykazanego na fakturze, o której mowa w przepisie art. 108 ust. 1 ustawy VAT, nie może być zrealizowany poprzez ujęcie tej faktury w deklaracji VAT-7 oraz podatek ten nie może być częścią rozliczenia podatku w trybie art. 99 i art. 103 ustawy VAT" (wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2025 r. sygn. I FSK 1882/21).

Z powyższego wynika wniosek, że podatek wykazany na fakturze objętej dyspozycją art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.:

  1) nie może stanowić elementu rozliczenia podatkowego w JPK_V7M;

  2) podlega zapłacie odrębnie, poza zobowiązaniem podatkowym w podatku od towarów i usług.

Uwzględniając powyższe, a także okoliczność, że:

  1) faktury wystawione na rzecz Gminy nie dokumentują faktycznie wykonanych czynności;

  2) Gmina nie odliczyła podatku naliczonego, jaki z otrzymanych od Spółki faktur wynika;

  3) faktury nie spowodowały powstania obowiązku podatkowego w podatku należnym ani na podstawie art. 19a, ani art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.,

  4) Spółka jest uprawniona do złożenia korekt rozliczeń za okresy nieprzedawnione, polegających na wykluczeniu tych faktur z rozliczenia i domagania się stwierdzenia nadpłaty podatku od towarów i usług (gdy wskutek korekty taka nadpłata powstania) - w ocenie Spółki - także bez obowiązku skorygowania tych faktur.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie podatku od towarów i usług - pytania nr 1, 2, 4, 5 i 6 jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT”:

Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT:

 

Ustawodawca w art. 106j ust. 1 ustawy o VAT, określił przypadki, w których podatnik powinien wystawić fakturę korygującą. I tak, zgodnie z ww. przepisem:

W przypadku gdy po wystawieniu faktury:

1) podstawa opodatkowania lub kwota podatku wskazana w fakturze uległa zmianie,

2) (uchylony)

3) dokonano zwrotu podatnikowi towarów i opakowań,

4) dokonano zwrotu nabywcy całości lub części zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4 ,

5) stwierdzono pomyłkę w jakiejkolwiek pozycji faktury

  - podatnik wystawia fakturę korygującą.

 

Stosownie do art. 106j ust. 2 ustawy o VAT:

Faktura korygująca powinna zawierać:

 1) (uchylony)

 2) numer kolejny oraz datę jej wystawienia;

                2a) numer identyfikujący w Krajowym Systemie e-Faktur fakturę, której dotyczy faktura korygująca, z wyjątkiem faktur korygujących wystawianych do faktur, dla których nie został nadany numer identyfikujący w Krajowym Systemie e-Faktur;

 3) dane zawarte w fakturze, której dotyczy faktura korygująca:

a) określone w art. 106e ust. 1 pkt 1-5 ,

b) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi objętych korektą;

 4) (uchylony)

 5) jeżeli korekta wpływa na zmianę podstawy opodatkowania lub kwoty podatku należnego - odpowiednio kwotę korekty podstawy opodatkowania lub kwotę korekty podatku należnego z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku i sprzedaży zwolnionej;

 6) w przypadkach innych niż wskazane w pkt 5 - prawidłową treść korygowanych pozycji.

Z wyżej wskazanych przepisów wynika, że jeżeli po wystawieniu faktury wystąpią zdarzenia mające wpływ na treść wystawionej faktury lub okaże się, że wystawiona faktura zawiera błędy, podatnik wystawia w takim przypadku fakturę korygującą. Fakturę korygującą wystawia się m.in. w razie stwierdzenia pomyłki w cenie, stawce lub kwocie podatku bądź w jakiejkolwiek innej pozycji faktury. Zatem, co do zasady, korygowanie treści pierwotnie wystawionej faktury powinno nastąpić poprzez wystawienie przez sprzedawcę faktury korygującej. Faktura korygująca wystawiana jest w celu podania właściwych, prawidłowych i zgodnych z rzeczywistością kwot i innych danych, decydujących o rzetelności wystawionego dokumentu. Zatem, istotą faktur korygujących jest korekta faktur pierwotnych, tak aby dokumentowały rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych.

Przy czym należy nadmienić, że korekty faktur można dokonać wyłącznie do momentu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 622 ze zm.):

W myśl art. 70 § 2 Ordynacji podatkowej:

Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

 1) od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 , do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej;

 2) od dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie przedłużenia terminu płatności podatku, wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, do dnia upływu przedłużonego terminu.

Art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że:

Stosownie do art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej:

W myśl art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej:

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem:

 1) wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania;

 2) wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania;

 3) wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa;

                3a) przekazania do sądu powszechnego odwołania od decyzji w sprawie stwierdzenia istnienia stosunku pracy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 , z późn. zm.27));

                3b) skierowania do właściwego sądu pracy powództwa o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy, o którym mowa w art. 33a ust. 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy;

 4) doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2, lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

 5) doręczenia zawiadomienia o przystąpieniu do zabezpieczenia w przypadkach określonych w art. 32a § 3 i art. 35 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r. poz. 268 i 516 );

 6) wystąpienia przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, na wniosek strony, o którym mowa w art. 119h § 2 , o opinię Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, zwanej dalej „Radą”, co do zasadności zastosowania art. 119a lub środków ograniczających umowne korzyści.

Istotą przedawnienia uregulowanego w art. 70 Ordynacji podatkowej jest to, że na skutek upływu czasu zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa, zobowiązanie podatkowe bowiem przestaje istnieć. Zatem, termin początkowy i końcowy przedawnienia zobowiązania podatkowego wyznacza termin płatności zobowiązania podatkowego (z zastrzeżeniem instytucji zawieszenia i przerwania biegu przedawnienia, które wpływają na końcowy termin przedawnienia).

Instytucja przedawnienia ma to do siebie, że w odniesieniu do okresu, który uległ przedawnieniu, nie mogą być dokonywane żadne czynności, ani zwiększające zobowiązanie podatkowe, ani zmniejszające zobowiązanie podatkowe. Podatnik nie jest również zobowiązany do posiadania dokumentów oraz ewidencji prowadzonych dla celów rozliczania podatku za okresy, które uległy przedawnieniu. Z chwilą upływu terminu przedawnienia nie jest możliwa ani modyfikacja już dokonanego rozliczenia podatkowego przez podatnika, ani też kontrola (weryfikacja) jego prawidłowości przez organ podatkowy. Nie ma też możliwości złożenia korekty deklaracji za okresy, w stosunku do których w podatku VAT nastąpiło przedawnienie.

W komentowanym przepisie określony jest jeden termin przedawnienia - wynoszący 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin ten nie może być ani odroczony (art. 48 Ordynacji podatkowej) przez organ podatkowy, ani też przedłużony przez Ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 50 Ordynacji podatkowej). W związku z powyższym należy przyjąć, że jeżeli przedawnia się zobowiązanie podatkowe, to wraz z nim przedawnieniu ulegają także inne elementy danego stosunku prawno-podatkowego.

W kwestii przedawnienia należy zwrócić uwagę na uchwalę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FPS 9/08, w której wskazano, że:

Na tę uchwałę NSA powołuje się także w wyroku z 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1571/11, w którym Sąd stwierdził, że:

TSUE w wyroku z 21 stycznia 2010 r. w sprawie C-472/08 wskazał, że artykuł 18 ust. 4 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, wyznaczającym trzyletni termin przedawnienia na wystąpienie z wnioskiem o zwrot nadpłaty VAT nienależnie pobranej przez organy administracji skarbowej tego państwa.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że od 2015 r. do dnia 31 lipca 2019r. Spółkę z Gminą D o statusie w. łączyły umowy hurtowego odbioru i oczyszczania ścieków. W dniu 31 lipca 2019 r. umowa z Gminą wygasła. W wyniku sporu co do ceny Spółka i Gmina nie zawarły nowej umowy, ale Spółka - z uwagi na uwarunkowania techniczne i sanitarne - kontynuowała odbiór ścieków od przyłączonych nieruchomości. Spółka wystawiała Gminie faktury za bezumowny hurtowy odbiór ścieków. Gmina nie płaciła za należności z wystawianych przez Spółkę faktur (z wyjątkiem faktury za 08/2019 r. po stawce (…) zł/m3 tj. jak w wygasłej umowie, Spółka żądała (…) zł/m3 netto).

W 2020 r. Spółka złożyła przeciwko Gminie pozew o zapłatę za okres od sierpnia do września 2019 r. do Sądu Okręgowego, który zasądził zgodnie z żądaniem pozwu.

W dniu 4 grudnia 2025r. Sąd Apelacyjny wyrokiem (…) uchylił wyrok Sądu Okręgowego (…) i oddalił powództwo Spółki przeciwko Gminie. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny stwierdził, że „Nie można jednak przyznać, aby stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony prawidłowo w całości. Sąd Okręgowy przyjął bowiem, że Gmina D w sierpniu i wrześniu 2019 roku w dalszym ciągu wprowadzała do instalacji kanalizacyjnej Zakładu, odebrane uprzednio od mieszkańców ścieki. To ustalenie jest niezgodne z rzeczywistością. Wprowadzanie ścieków to proces odbywający się pomiędzy nieruchomościami odbiorców usług kanalizacyjnych, którymi w niniejszej sprawie są mieszkańcy Gminy D, a instalacją usługodawcy.(…)

Pozwana Gmina od początku sierpnia 2019 r. nie miała już możliwości, ani faktycznej, ani prawnej, odbierania i odprowadzania ścieków mieszkańców, przestała bowiem władać wykorzystywaną instalacją kanalizacyjną. Jedynymi pozostałymi podmiotami omawianego procesu (wprowadzający - odprowadzający - odbierający) byli mieszkańcy - wprowadzający ścieki oraz powód - odbierający je i odprowadzający do urządzeń kanalizacyjnych. W tym zakresie stan faktyczny w sprawie był więc taki, że pozwana po dniu 31 lipca 2019 r. nie odbierała ścieków od mieszkańców i nie odprowadzała ich do instalacji Zakładu”.

Sąd wyjaśnił także, że „nie sposób stwierdzić, aby w okresie, kiedy umowa z 10 grudnia 2018 r. już nie obowiązywała, Zakład w dalszym ciągu świadczył na rzecz pozwanej Gminy usługi odbioru i oczyszczania tychże ścieków. W rzeczywistości świadczył je bowiem na rzecz samych mieszkańców. Całkowicie nieuzasadnione jest stanowisko powoda, jakoby nie świadczył on tychże usług na rzecz mieszkańców, bowiem nie posiadał wymaganego zezwolenia. Faktyczne świadczenie danych usług miało miejsce, tyle, że bez stosownych zezwoleń.”

Spółka i Gmina zawarły ugodę, zgodnie z którą Spółka cofnęła pozwy, zaś Gmina zrzekła się kosztów postępowania. W efekcie obecnie niesporne pozostaje między Spółką a Gminą, że Gmina nie była usługobiorcą usług odbioru ścieków świadczonych przez Spółkę. Spółka nie domaga się już zapłaty za wykonane usługi od Gminy, tylko od właścicieli przyłączonych nieruchomości.

Nie wystąpiły okoliczności, które spowodowały przerwanie/zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Spółka rozliczyła podatek należny z faktur wystawionych na rzecz Gminy z tytułu bezumownego odbioru ścieków za okresy od sierpnia 2019 r. do listopada 2025 r. Faktury ujęto w JPK i rozliczono podatek należny za cały okres.

Wątpliwości Państwa dotyczą kwestii czy są Państwo uprawnieni do wystawienia faktur korygujących do faktur wystawionych na Gminę za okresy od sierpnia 2019 do listopada 2025 r. (pytanie nr 1).

Prawa i obowiązki m.in. w zakresie wystawiania faktur i rozliczenia podatku na ich podstawie, obowiązują podatników dopóty, dopóki zobowiązanie podatkowe określone w tych fakturach nie uległo przedawnieniu. Instytucja przedawnienia ma to do siebie, że w odniesieniu do okresu, który uległ przedawnieniu nie mogą być dokonywane żadne czynności ani zwiększające zobowiązanie podatkowe, ani zmniejszające zobowiązanie podatkowe. Podatnik nie jest tym samym zobowiązany do wystawiania dokumentów za okresy, które uległy przedawnieniu. Podkreślić jeszcze raz należy, że okres przedawnienia - zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - co do zasady - wynosi 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przedawnienie oznacza, że po upływie określonego czasu od momentu powstania zobowiązania podatkowego zobowiązanie to wygasa, a organ podatkowy, po upływie terminu przedawnienia, nie może domagać się uregulowania (nie ma możliwości wyegzekwowania) należnego świadczenia. Należy przy tym zauważyć, że przedawnienie następuje z mocy prawa.

W omawianej sprawie nie wystąpiły żadne przesłanki, które spowodowały przerwanie/zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Podatek VAT za okres od stycznia do listopada 2019 r. przedawnił się z końcem 2024 roku (tj. 31 grudnia 2024 r.). Podatek VAT za grudzień 2019 r., którego termin płatności przypadał w styczniu 2020 r. przedawnił się z końcem 2025 r. (31 grudnia 2025 r.). Podatek VAT za okres od stycznia do listopada 2020 r. przedawnił się z końcem 2025 roku (tj. 31 grudnia 2025 r.).

Zgodnie z Ordynacją podatkową zobowiązanie przedawnia się po 5 latach, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności.

Odnosząc się do sformułowanego pytania nr 1, należy wyjaśnić, że w odniesieniu do okresu, który uległ przedawnieniu, nie mogą być dokonywane żadne czynności, ani zwiększające zobowiązanie podatkowe, ani zmniejszające zobowiązanie podatkowe. Podatnik nie jest również zobowiązany do posiadania dokumentów oraz ewidencji prowadzonych dla celów rozliczania podatku za okresy, które uległy przedawnieniu. Z chwilą upływu terminu przedawnienia nie jest możliwa ani modyfikacja już dokonanego rozliczenia podatkowego przez podatnika, ani też kontrola (weryfikacja) jego prawidłowości przez organ podatkowy. Nie ma też możliwości złożenia korekty deklaracji za okresy, w stosunku do których w podatku VAT nastąpiło przedawnienie.

Mając zatem powyższe na uwadze stwierdzam, że mają Państwo prawo do wystawienia faktur korygujących do faktur wystawionych na Gminę z uwzględnieniem okresów przedawnienia.

W związku z powyższym, zobowiązanie podatkowe dotyczące dokonania korekty podatku VAT należnego za okres od sierpnia 2019 r. do listopada 2020 r., uległo przedawnieniu z upływem 2024 r. i 2025 r. Zatem nie są Państwo uprawnieni do wystawienia faktur korygujących do faktur wystawionych na Gminę od sierpnia 2019 r. do listopada 2020 r. Natomiast są Państwo uprawnieni wystawienia faktur korygujących do faktur wystawionych na Gminę od grudnia 2020 r. do listopada 2025 r.

Stanowisko Państwa w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.

Wątpliwości Państwa dotyczą także kwestii, w którym okresie rozliczeniowym powinny zostać rozliczone faktury korygujące do faktur wystawionych na Gminę za okresy od sierpnia 2019 r. do listopada 2025 r. (pytanie nr 2)

Na podstawie art. 29a ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 29a ust. 13 ustawy:

W myśl art.29a ust. 14 ustawy:

Faktury korygujące można generalnie podzielić na te, które powodują zmniejszenie podstawy opodatkowania (tzw. faktury korygujące „in minus”) oraz te, które wywołują skutki odwrotne, tj. w wyniku ich wystawienia wartość podstawy opodatkowania ulega podwyższeniu (tzw. faktury korygujące „in plus”). W ramach powyższego rozróżnienia można również dokonać podziału tychże faktur ze względu na powód ich wystawienia:

  - pierwszy rodzaj stanowią faktury korygujące wystawione w celu naprawienia błędu, który spowodował podanie nieprawidłowej kwoty należności na fakturze pierwotnej, a który istniał już w chwili wystawienia faktury pierwotnej. Błędy te polegają w szczególności na nieprawidłowym określeniu ilości sprzedawanego towaru, błędnym określeniu w fakturze ceny towaru niezgodnej z ustaleniami między stronami transakcji, czy też nieprawidłowym ustaleniu stawki podatku VAT w wyniku błędu rachunkowego;

  - drugi rodzaj stanowią faktury korygujące wystawione z przyczyn o charakterze wtórnym, które nie istniały w momencie wystawienia faktury pierwotnej i których powstanie nie jest uzależnione od błędu popełnionego przez wystawcę. Przyczyny powodujące konieczność wystawienia takich faktur to m.in.: podwyższenie ceny towaru już po wystawieniu faktury pierwotnej, czy następcze udzielenie rabatu, skonta, upustu na zakupiony towar. Przyczyną wtórną może być również zwrot towaru.

Z powołanych wyżej przepisów ustawy dotyczących faktur korygujących wynika, że jeżeli po wystawieniu faktury wystąpią zdarzenia mające wpływ na treść wystawionej faktury lub okaże się, że wystawiona faktura zawiera błędy, podatnik, wystawia w takim przypadku fakturę korygującą. Fakturę korygującą wystawia się m.in. w razie stwierdzenia pomyłki w cenie, stawce lub kwocie podatku bądź w jakiejkolwiek innej pozycji faktury, również gdy dokonano zwrotu podatnikowi towarów i opakowań, udzielono rabatu, bądź upustów i obniżek cen.

Zatem, co do zasady, korygowanie pierwotnie wystawionej faktury powinno nastąpić przez wystawienie przez sprzedawcę faktury korygującej. Faktura korygująca wystawiana jest w celu podania właściwych, prawidłowych i zgodnych z rzeczywistością kwot i innych danych, decydujących o rzetelności wystawionego dokumentu. Tym samym, istotą faktur korygujących jest korekta faktur pierwotnych, tak aby dokumentowały rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych.

W zależności od przyczyny korekty, podatnik jest zobowiązany do korekty podstawy opodatkowania bądź kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym ta przyczyna zaistniała, bądź na bieżąco.

Korekta wsteczna powinna mieć miejsce gdy, odnosząc się do rozliczenia dokonywanego wstecz (poprzez korektę), dokonywana korekta ma na celu wykazanie prawidłowej wysokości podatku należnego z tytułu danego zdarzenia, który w rozliczeniu za dany okres powstania obowiązku podatkowego z tego tytułu został wykazany w wadliwej wysokości. Istotne jest zatem, że korekta wsteczna dotyczy przypadku gdy wspomniana przyczyna korekty nastąpiła w świetle okoliczności aktualnych już w momencie „pierwotnego” rozpoznania obowiązku podatkowego. W takiej sytuacji faktura korygująca dokumentuje jedynie prawidłową wysokość podatku należnego z tytułu danej sprzedaży, odnośnie do której obowiązek podatkowy powstał w momencie jej realizacji i wystawienia faktury pierwotnej. Wobec tego - w świetle ogólnej zasady określającej moment powstania obowiązku podatkowego - sam fakt wystawienia faktury korygującej nie ma wpływu na obiektywną wysokość ukonstytuowanego już zobowiązania (podatku należnego) w miesiącu powstania obowiązku podatkowego, w przypadku którego doszło jedynie do wadliwego jego udokumentowania i wykazania w rozliczeniu za ten okres. Stąd wystawiana faktura korygująca musi zostać ujęta w rozliczeniu za ten okres.

Natomiast korekta na bieżąco będzie miała miejsce, gdy w momencie wystawienia faktury pierwotnej, podatek należny z tytułu danego zdarzenia wykazany był w prawidłowej wysokości (biorąc pod uwagę okoliczności aktualne na ten moment). Dopiero zdarzenie, które następuje po sprzedaży stanowi podstawę do podwyższenia lub obniżenia ceny, a w konsekwencji - dokonania korekty poprzez podwyższenie lub obniżenie podatku. W tym przypadku dopiero zdarzenie skutkujące podwyższeniem lub obniżeniem ceny zmienia wysokość prawidłowo wcześniej wykazanej podstawy opodatkowania i podatku należnego z tytułu dokonanej sprzedaży. Korekta podstawy opodatkowania jest zatem ujmowana w momencie zaistnienia zdarzenia skutkującego zmianą ceny.

W związku z powyższym, jak już wyżej wskazano, nie są Państwo uprawnieni do wystawienia faktur korygujących do faktur wystawionych na Gminę od sierpnia 2019 r. do listopada 2020 r. Zatem w przypadku wystawienia faktur korygujących do faktur wystawionych na Gminę od sierpnia 2019 r. do listopada 2020 r. nie są Państwo także uprawnieni do rozliczenia ich w okresie rozliczeniowym, w którym zostaną wystawione.

Natomiast w odniesieniu do faktur korygujących, które są wystawione do faktur wystawionych na Gminę od grudnia 2020 r. do listopada 2025 r. są Państwo uprawnieni do rozliczenia ich w okresie rozliczeniowym, w którym zostaną wystawione.

Stanowisko Państwa w zakresie pytania nr 2 jest nieprawidłowe, gdyż nie uwzględnili Państwo w uzasadnieniu okresu przedawnienia.

Wątpliwości Państwa dotyczą kwestii czy jeśli - na skutek wyroku sądu, zawartego porozumienia/ugody z Odbiorcą lub uznania przez Odbiorcę poprzez zapłatę - wartość m3 odebranych ścieków zostanie podwyższona w stosunku do przyjętej przez Państwa, będą Państwo obowiązani do skorygowania rozliczenia za okres, w którym pierwotnie rozliczyli obowiązek podatkowy, czy też taka zmiana powinna zostać rozliczona w rozliczeniu za okres, w którym wyrok sądu stanie się prawomocny lub zostanie zawarte porozumienie/ugody z Odbiorcą.

W świetle cytowanego wyżej art. 29a ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 29a ust. 17 ustawy:

W związku z powyższym, w przypadku gdy po dniu powstania obowiązku podatkowego na wskutek wyroku sądu, zawartego porozumienia/ugody z Odbiorcą lub uznania przez Odbiorcę poprzez zapłatę wartości m3 odebranych ścieków, wartość m3 odebranych ścieków zostanie podwyższona w stosunku do wartości przyjętej przez Państwa, będą Państwo zobowiązani do skorygowania rozliczenia za okres, w którym wyrok sądu stanie się prawomocny lub zostanie zawarte porozumienie/ugody z Odbiorcą, z uwzględnieniem okresów przedawnienia.

Stanowisko Państwa w zakresie pytania nr 4, z uwagi na uzasadnienie, jest nieprawidłowe.

Kolejne wątpliwości Państwa dotyczą kwestii, w którym okresie rozliczeniowym należy rozliczyć podatek należny z tytułu usług świadczonych na rzecz Odbiorców PT oraz Odbiorców NPT.

Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy:

W myśl art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy

Stosownie do art. 19a ust. 7 ustawy:

Art. 106i ust. 3 pkt 4 ustawy stanowi, że:

W świetle art. 106i ust. 7 ustawy:

Stosownie do art. 106i ust. 8 ustawy:

Obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług wymienionych w poz. 24-37, 50 i 51 załącznika nr 3 do ustawy powstaje w oparciu o przepis art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b w powiązaniu z art. 19a ust. 7 ustawy, tj. z chwilą wystawienia faktury z tytułu wykonania ww. usług, jednakże w sytuacji gdy podatnik z tytułu wykonania tych usług nie wystawi faktury lub wystawią ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu - z chwilą upływu terminu płatności określonego w umowie.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że Odbiorcy dzielą się na dwie grupy:

  1) Odbiorcy PT - tj. Odbiorcy, którzy są adresatami PT, zatem warunki odbioru ścieków są określone w PT (w tym w szczególności cena za m3, ilość);

  2) Odbiorcy NPT - tj. Odbiorcy, którzy nie są adresatami PT; zatem warunki odbioru ścieków nie są określone, bowiem Spółki nie łączy z tymi odbiorcami żadna umowa, mimo że ścieki są od tych Odbiorców odbierane.

W grudniu 2025 r. Spółka podjęła wobec Odbiorców działania zmierzające do wyegzekwowania należności za usługi odbioru ścieków. Spółka wysłała (…) wezwań do zapłaty z czego odebrano (…). Wezwania obejmowały wezwanie do zapłaty za odbiór ścieków za cały okres, tj. od dnia 1 września 2019 r. W wezwaniach wyznaczono 3 dniowy termin płatności od dnia doręczenia wezwania. Część wezwań zostało odebranych i termin płatności upłynął w grudniu 2025 r., natomiast dla wezwań odebranych w dniu 29 grudnia 2025 r. i później oraz dla nieodebranych (licząc 14 dni od awizowania) - termin płatności przypadał w styczniu 2026 r.

Wobec 25 właścicieli nieruchomości złożono pozwy o zapłatę za wykonane usługi, opierając powództwo na podstawie art. 405 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Do dnia złożenia wniosku faktury dla Odbiorców za okresy do listopada 2025 r. nie zostały wystawione. Jedynym dokumentem, z którego wynikają terminy płatności jest wezwanie skierowane do Odbiorców.

Za okres od 01.12.2025 r. do dnia podpisania umów rozliczenie będzie się odbywać w zależności od porozumienia - ugody z danym mieszkańcem.

W związku z powyższym, w odniesieniu do wykonanych usług świadczonych na rzecz Odbiorców PT i Odbiorców NPT obowiązek podatkowy powstanie w dniu upływu terminu płatności liczonym od dnia doręczenia wezwania Odbiorcy PT lub Odbiorcy NPT. Jak Państwo wskazali zgodnie z PT - termin płatności miała określać faktura Spółki. Państwo nie wystawili faktur Odbiorcom do grudnia 2025 r. W związku z tym w grudniu 2025 r. wezwali Państwo właścicieli do zapłaty za wykonane usługi wyznaczając termin płatności. Część wezwań zostało odebranych i termin płatności upłynął w grudniu 2025 r., natomiast dla wezwań odebranych w dniu 29 grudnia 2025 r. i później oraz dla nieodebranych (licząc 14 dni od awizowania) - termin płatności przypadał w styczniu 2026 r. Zatem jedynym dokumentem, z którego wynikają terminy płatności jest wezwanie skierowane do Odbiorców. Tak, więc obowiązek podatkowy powstał z chwilą upływu terminów płatności. Podatek należny powinni Państwo wykazać w okresie rozliczeniowym, w którym powstał obowiązek podatkowy, z uwzględnieniem okresów przedawnienia.

Stanowisko Państwa zakresie pytania nr 5, z uwagi na uzasadnienie, jest nieprawidłowe.

Wątpliwości Państwa dotyczą także kwestii czy do faktur wystawionych na rzecz Gminy z tytułu bezumownego odbioru ścieków za okresy od sierpnia 2019 do listopada 2025 r. będzie miał zastosowanie art. 108 ust. 1 i 2 w zw. z art. 103 ust. 1 ustawy.

 

Na podstawie art. 108 ust. 1 i 2 ustawy:

 1. W przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.

 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy podatnik wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku wyższą od kwoty podatku należnego.

Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy:

Przepis ten zobowiązuje wystawcę faktury do zapłaty wykazanej w niej kwoty podatku, niezależnie od okoliczności wystawienia takiej faktury. Każda zatem faktura z wykazaną kwotą podatku, wprowadzona do obrotu prawnego, powoduje konieczność zapłaty tego podatku. Już samo wystawianie faktur, które nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych, bez względu na ujęcie ich w rejestrach prowadzonych dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług oraz wykazanie podatku należnego z nich wynikającego w deklaracji, skutkuje zaistnieniem obowiązków wynikających z art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Każda osoba, która wprowadza do obrotu prawnego fakturę z wykazaną kwotą podatku (bez względu na powód nieprawidłowego wystawienia faktury) ma obowiązek zapłaty wykazanego w niej podatku VAT.

Przepis art. 108 ust. 1 ustawy kreuje obowiązek zapłaty podatku wykazanego w fakturze w oderwaniu od regulacji dotyczących obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego, chodzi bowiem o obowiązek zapłaty podatku i to obowiązek skonkretyzowany w obrębie tego przepisu, bez związku w szczególności z instytucjami takimi jak obliczenie i wpłacenie podatku za okresy miesięczne, oraz kształtowanie zobowiązania podatkowego według określonych relacji między podatkiem należnym i naliczonym.

W kwestii trybu i sposobu rozliczenia podatku zawartego w dokumencie, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy stwierdzić należy, że podatek ten winien zostać rozliczony na zasadach ogólnych wynikających z przepisów ustawy tj. art. 103. Jak wskazano powyżej, zgodnie z tym przepisem podatnicy są zobowiązani bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego do obliczenia i wpłacania podatku za okresy miesięczne, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy na rachunek urzędu skarbowego. W tym przypadku obowiązek podatkowy jest w szczególny sposób związany z samym faktem wystawienia faktury.

Faktura wystawiona w wyżej wskazanym trybie podlega także przepisom regulującym zasady ich korygowania.

Z opisu sprawy wynika, że rozliczyli Państwo podatek należny z faktur wystawionych na rzecz Gminy z tytułu bezumownego odbioru ścieków za okresy od sierpnia 2019 r. do listopada 2025 r. Faktury ujęto w JPK i rozliczono podatek należny za cały okres.

Mając na uwadze przedstawiony stan prawny i opis sprawy należy stwierdzić, że do faktur wystawionych na rzecz Gminy z tytułu bezumownego odbioru ścieków za okresy od sierpnia 2019 r. do listopada 2025 r. nie będzie miał zastosowanie art. 108 ust. 1 i 2 w zw. z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. Przy czym faktury wystawione za okresy od sierpnia 2019 r. do listopada 2020 r. nie podlegają przepisom regulującym zasady ich korygowania, ponieważ zobowiązanie podatkowe za okres od sierpnia 2019 r. do listopada 2020 r., uległo przedawnieniu z upływem 2024 r. i 2025 r. Natomiast w odniesieniu do faktur za okresy od grudnia 2020 r. do listopada 2025 r. należy zauważyć, że faktury podlegają przepisom regulującym zasady ich korygowania. Zatem, jak już wskazano wyżej, są Państwo uprawnieni do złożenia korekt rozliczeń za okresy nieprzedawnione (tj. za okresy od grudnia 2020 r. do listopada 2025 r.).

Tym samym, Państwa stanowisko z uwagi na uzasadnienie nieuwzględniające przedawnienia w zakresie pytania nr 6 jest nieprawidłowe.

 

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Ocena stanowiska Państwa w zakresie podatku od towarów i usług dotycząca pytania nr 3 i podatku dochodowego od osób prawnych zostanie zawarta w odrębnych rozstrzygnięciach.

Interpretacja dotyczy:

- stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia,

- zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnośnie powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych, należy zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych i nie mają mocy prawa powszechnie obowiązującego co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.

Natomiast odnośnie przywołanych przez Państwa wyroków sądów należy zauważyć, że wyroki sądów to rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie, osadzonej w określonym stanie faktycznym. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w swoim rozdziale III określa zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Nie przewiduje on takiej mocy dla orzecznictwa sądowego, w tym orzecznictwa sądów administracyjnych (w Polsce nie obowiązuje system precedensów sądowych). W związku z powyższym, nie negując orzecznictwa, jako cennego źródła w zakresie wskazywania kierunków wykładni norm prawa podatkowego, należy zauważyć, że moc obowiązująca wyroku zamyka się w obrębie sprawy, w której została wydana.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym albo opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

  - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

   - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

   - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

 

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.