0111-KDIB2-3.4015.300.2026.3.MD 0114-KDWP.4011.373.2026.3.AS

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

Stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego:

• w zakresie podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe,
• w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych:

 - w odniesieniu do pytania nr 1 i 4 jest nieprawidłowe,

 - w odniesieniu do pytania nr 2, 3 jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn oraz podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych zwrotu równowartości sprzedanego majątku spadkowego przez sprzedających mieszkanie spadkodawcy. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca wyjaśnia, że nie posiada obywatelstwa polskiego ani karty stałego pobytu na terytorium Polski. Wnioskodawca jest obywatelem Republiki Białorusi, przebywającym na terytorium Polski legalnie na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769 ze zm.). Posiadana przez Wnioskodawcę wiza krajowa (typ D) była ważna do dnia (…) września 2024 r., a w dniu (…) września 2024 r., a więc jeszcze w okresie jej ważności, Wnioskodawca złożył do Wojewody (…) wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w związku ze studiami. Zgodnie z powołanym przepisem, złożenie tego wniosku w okresie legalnego pobytu skutkuje tym, że pobyt Wnioskodawcy na terytorium Polski pozostaje legalny do dnia wydania ostatecznej decyzji w tej sprawie, co potwierdza stempel Wojewody złożony w paszporcie Wnioskodawcy. Postępowanie nadal toczy się przed (…) Urzędem Wojewódzkim i nie zostało zakończone, w związku z czym Wnioskodawca nie posiada obecnie karty pobytu. Wnioskodawca ma status studenta studiów stacjonarnych.

Wnioskodawca (…) jest obywatelem Republiki Białorusi, od kilku lat faktycznie zamieszkującym w Polsce pod adresem: ul. (…).

Wnioskodawca posiada status polskiego rezydenta podatkowego w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT), podlegając nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce od całości swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich osiągania.

Ojciec Wnioskodawcy – A.A., syn (…) (ur. (…)) - był właścicielem lokalu mieszkalnego nr (…) w budynku nr (…) przy ul. (…) (Republika Białorusi). Od stycznia 2022 r. ojciec Wnioskodawcy był inwalidą I grupy po urazie czaszkowo-mózgowym i cierpiał na zaburzenia psychiczne w postaci demencji spowodowanej chorobami pokrewnymi. Stan ten został potwierdzony badaniem sądowo-psychiatrycznym nr (…) z (…) września 2026 r., przeprowadzonym przez (…) - badanie wykazało, że ojciec Wnioskodawcy zarówno (…) listopada 2023 r. (udzielenie pełnomocnictwa), jak i (…) marca 2024 r. (zawarcie umowy sprzedaży) nie był zdolny do rozumienia znaczenia swoich działań ani do kierowania nimi.

(…) listopada 2023 r. B.B., córka (…), uzyskała od ojca Wnioskodawcy pełnomocnictwo notarialne, poświadczone przez notariusza (…). i wpisane do rejestru pod numerem (…).

Na podstawie tego pełnomocnictwa, (…) marca 2024 r., mieszkanie ojca Wnioskodawcy zostało sprzedane córce wyżej wymienionej osoby – C.C, córce (…) - za cenę (…) rubli białoruskich, znacząco poniżej wartości rynkowej. Umowa sprzedaży została poświadczona przez rejestratora (…).

Transakcja ta jest nieważna z mocy prawa jako dokonana przez osobę niemogącą rozumieć znaczenia swoich działań (art. 177 ust. 1 Kodeksu Cywilnego Republiki Białorusi) oraz jako czynność zabroniona przez prawo (art. 170 KC RB) - transakcja jest nieważna od chwili jej zawarcia i nie wywołuje żadnych skutków prawnych, co oznacza, że prawnie rzecz biorąc mieszkanie nigdy skutecznie nie opuściło majątku ojca Wnioskodawcy.

Następnie, (…) maja 2025 r., C.C sprzedała to mieszkanie osobie trzeciej – D.D - za kwotę (...) rubli białoruskich.

Ojciec Wnioskodawcy zmarł (…) września 2025 r. Wnioskodawca jest jedynym spadkobiercą ustawowym pierwszej kolejności po ojcu. Wnioskodawca zgłosił się do notariusza w (…) w celu przyjęcia spadku. Postępowanie spadkowe nie zostało zakończone: Wnioskodawca nie może osobiście stawić się na terytorium Republiki Białorusi z przyczyn od niego niezależnych, a zgodnie z prawem białoruskim pełnomocnictwo ogólne udzielone za granicą nie jest wystarczające do zakończenia postępowania spadkowego.

Na dzień złożenia wniosku Wnioskodawca nie dysponuje postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku.

Wnioskodawca wniósł powództwo do Sądu Rejonowego (…) (sędzia (…), ul. (…)). Pozew z (…) kwietnia 2026 r. stanowi ostateczne, rozbudowane pismo procesowe będące doprecyzowaniem wcześniejszego powództwa złożonego w toku sprawy i obejmuje następujące żądania:

1)  uznania pełnomocnictwa z (…) listopada 2023 r. udzielonego przez ojca Wnioskodawcy na rzecz B.B, córki (…), za nieważne;

2)  ustalenia faktu nieważności umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego nr (…) z (…) marca 2024 r. zawartej pomiędzy B.B a C.C;

3)  zastosowania skutków nieważności transakcji i zwrotu środków pieniężnych za mieszkanie oraz zwrotu wszelkich kosztów poniesionych przez Wnioskodawcę w związku z postępowaniem.

W pozwie jako pozwani wymienieni są: B.B, córka (…); C.C, córka (…); D.D. Trzecią stroną niezgłaszającą samodzielnych roszczeń jest (…) (...).

W toku postępowania przeprowadzona została ekspertyza sądowo-psychiatryczna nr (…) z (…) września 2026 r., wykonana przez (…), która potwierdziła, że A.A., który zmarł (…) września 2025 r., zarówno w chwili poświadczenia pełnomocnictwa ((…) listopada 2023 r.), jak i w chwili poświadczenia umowy kupna-sprzedaży mieszkania nr (…) w budynku (…) przy ul. (…) ((…) marca 2024 r.), cierpiał na zaburzenie psychiczne w postaci otępienia spowodowanego chorobami pokrewnymi i nie mógł rozumieć znaczenia swoich działań ani nimi kierować. Pozew z (…) kwietnia 2026 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym - tłumacz przysięgły języka rosyjskiego (…).

Przed wydaniem wyroku przez sąd, C.C, córka (…), dobrowolnie wpłaciła gotówkę na rachunek bankowy Wnioskodawcy w (…), nr rachunku: (…), w łącznej kwocie (…) BYN (…) (…) maja 2026 r., godz. (…). Wpłatę gotówkową potwierdza Polecenie wpłaty gotówkowej nr (...) z (…) maja 2026 r., wystawione przez (…), Wydział nr (…) (Formularz (…)), opatrzone tłumaczeniem przysięgłym - tłumacz przysięgły (…) z (…) maja 2026 r.

W dokumencie tym jako wpłacająca wskazana jest C.C ((…)), a jako odbiorca - Wnioskodawca, syn (…). Tytuł płatności w Poleceniu wpłaty gotówkowej nr (…) brzmi: „Odszkodowanie pieniężne za odziedziczone mieszkanie - adres: (…), po śmierci Ojca: A.A.”. Szczegółowe okoliczności przekazania środków opisuje dokument „Potwierdzenie otrzymania środków” z (…) maja 2026 r. (…), sporządzony w dwóch egzemplarzach, opatrzony tłumaczeniem przysięgłym – tłumacz (…).

Dokument podpisany jest przez:

1)  pełnomocnika Wnioskodawcy – E.E, córkę (…) (matkę Wnioskodawcy, ur. (…)., działającą na podstawie pełnomocnictwa ogólnego z (…) 2026 r., poświadczonego przez notariusza (…) oraz

2)  C.C, córkę (…).

Zgodnie z dokumentem „Potwierdzenie otrzymania środków”, na łączną kwotę (…) BYN składają się:

a)  (…) BYN - zwrot środków za mieszkanie położone pod adresem: (…), stanowiące składnik masy spadkowej po ojcu Wnioskodawcy;

b)  (…) BYN - zwrot kosztów przeprowadzenia badania sądowo-psychiatrycznego;

c)  (…) BYN - zwrot 50% kosztów uiszczenia opłaty państwowej.

W dokumencie „Potwierdzenie otrzymania środków” wskazano ponadto, że Sąd Rejonowy (…) rozpatrywał sprawę cywilną z powództwa Wnioskodawcy, syna (…), w którego interesie działał pełnomocnik na podstawie pełnomocnictwa, przeciwko B.B., córce (…), C.C., córce (…) i D.D, córce (…). W sprawie cywilnej nie doszło do zawarcia ugody między stronami. Środki pieniężne zostały dobrowolnie wpłacone przez C.C, córkę (…), na rachunek bankowy Wnioskodawcy, syna (…), w celu dobrowolnego rozwiązania sporu cywilnego i dobrowolnego spełnienia żądań powoda o zwrot środków za mieszkanie oraz zwrot kosztów sądowych.

W związku z dobrowolnym wykonaniem wyżej wymienionych obowiązków przez pozwaną, Wnioskodawca wycofał pozew, a postępowanie zostało umorzone przez Sąd Rejonowy (…). Nie doszło do zawarcia ugody sądowej. Nie został wydany wyrok.

Wnioskodawca przelał środki na swój rachunek bankowy w Polsce ((...), nr rachunku: (…)) przelewem międzynarodowym (…) (…) maja 2026 r. w kwocie (…) PLN (…) Potwierdza to Polecenie przelewu (…) nr (…) z (…) maja 2026 r., wystawione przez (…), opatrzone tłumaczeniem przysięgłym - tłumacz (…). Płatnikiem jest E.E. (matka Wnioskodawcy, działająca na podstawie pełnomocnictwa), bank płatnika: (…). Odbiorcą jest Wnioskodawca, bank beneficjenta: (…). Tytuł przelewu (…) brzmi: „ZWROT PIENIĘDZY OD C.C ZA MIESZKANIE DZIEDZICZONE POD ADRESEM (…), POTWIERDZENIE Z DNIA (…).2026”. Przelew nie jest związany z działalnością gospodarczą.

Według wiedzy Wnioskodawcy, na Białorusi środki te nie zostały opodatkowane i nie podlegają opodatkowaniu jako zwrot wartości składnika związanego ze spadkiem. Potwierdzają to tytuły obu dokumentów bankowych - Polecenia wpłaty gotówkowej nr (…) oraz przelewu (…) - wskazujące jednoznacznie na dziedziczny charakter przekazywanych środków poprzez użycie sformułowań „odziedziczone mieszkanie” oraz „mieszkanie dziedziczone”. Wnioskodawca nie składał w Polsce zgłoszenia SD-Z2 ani deklaracji SD-3, ponieważ nie dysponuje postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, od którego biegłby termin na takie zgłoszenie. Wnioskodawca nie ma możliwości osobistego stawiennictwa na terytorium Republiki Białorusi z przyczyn od niego niezależnych, a zgodnie z obowiązującym prawem białoruskim zakończenie postępowania spadkowego wymaga albo osobistego stawiennictwa spadkobiercy, albo pełnomocnictwa udzielonego na terytorium Białorusi - co w sytuacji Wnioskodawcy jest obiektywnie niemożliwe. Postępowanie spadkowe pozostaje zawieszone na czas nieokreślony. Termin na złożenie SD-Z2 nie rozpoczął biegu, gdyż nie doszło do formalnego nabycia spadku, od którego ustawa uzależnia powstanie obowiązku podatkowego (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Pytania

1.   Czy kwota (…) BYN (…) otrzymana przez Wnioskodawcę tytułem dobrowolnego zwrotu wartości mieszkania stanowiącego składnik masy spadkowej po ojcu Wnioskodawcy – A.A., synu (…) - które zostało zbyte za jego życia na podstawie nieważnej transakcji dokonanej w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez osobę niemogącą rozumieć znaczenia swoich działań, opisana w tytule płatności Polecenia wpłaty gotówkowej nr (…) z (…) maja 2026 r. jako „odszkodowanie pieniężne za odziedziczone mieszkanie po śmierci ojca” oraz w tytule przelewu (…) z (…) maja 2026 r. jako „zwrot pieniędzy za mieszkanie dziedziczone”, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) - czy też środki te podlegają podatkowi od spadków i darowizn jako nabycie prawa majątkowego związanego ze spadkiem, z wyłączeniem stosowania ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT?

2.   Czy kwota (…) BYN (…) otrzymana tytułem zwrotu kosztów przeprowadzenia badania sądowo-psychiatrycznego oraz kwota (…) BYN (…) otrzymana tytułem zwrotu 50% kosztów uiszczenia opłaty państwowej - obie stanowiące zwrot wydatków wcześniej poniesionych przez Wnioskodawcę w związku z dochodzeniem przed sądem praw do składnika masy spadkowej - stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT)?

3.   W jakim zeznaniu rocznym Wnioskodawca powinien wykazać opisane środki pieniężne, jeżeli organ uzna, że podlegają one w całości lub w części opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych? Czy w takiej sytuacji zastosowanie ma zeznanie PIT-36 jako właściwe dla przychodów uzyskanych z zagranicy, nierozliczanych za pośrednictwem płatnika?

4.   Czy fakt, że na Białorusi środki te nie zostały opodatkowane i nie podlegają opodatkowaniu jako zwrot wartości składnika związanego ze spadkiem, ma wpływ na ich kwalifikację podatkową i opodatkowanie w Polsce w świetle Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Warszawie dnia 18 listopada 1992 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 120, poz. 534)?

Pana stanowisko w sprawie

Ad 1.

Zdaniem Wnioskodawcy, kwota (…) BYN otrzymana tytułem dobrowolnego zwrotu wartości mieszkania nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT).

Mieszkanie przy ul. (…) stanowiło wyłączną własność ojca Wnioskodawcy – A.A., syna (…). Zostało ono zbyte na podstawie transakcji nieważnej z mocy prawa, dokonanej w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez osobę niemogącą rozumieć znaczenia swoich działań, co potwierdza ekspertyza sądowo-psychiatryczna nr (…). Zgodnie z art. 168 ust. 1 i art. 170 Kodeksu Cywilnego Republiki Białorusi, transakcja nieważna nie wywołuje żadnych skutków prawnych poza tymi związanymi z jej nieważnością i jest nieważna od chwili jej zawarcia - oznacza to, że prawnie rzecz biorąc mieszkanie nigdy skutecznie nie opuściło majątku ojca Wnioskodawcy.

Wnioskodawca, jako jedyny spadkobierca ustawowy pierwszej kolejności, nabyłby to mieszkanie w drodze spadku po śmierci ojca (…) września 2025 r., gdyby nie wspomniana nieważna transakcja. Kwota (…) BYN stanowi zatem ekonomiczny ekwiwalent składnika masy spadkowej - jest to restytucja wartości nieruchomości, która powinna wejść do spadku po ojcu Wnioskodawcy.

Potwierdzają to niezbicie trzy niezależne dokumenty:

a. Tytuł płatności Polecenia wpłaty gotówkowej nr (…) z (…) maja 2026 r.: „Odszkodowanie pieniężne za odziedziczone mieszkanie - adres: (…), po śmierci Ojca: A.A., syn (…)” - dokument bankowy wystawiony przez (…);

b. Tytuł przelewu (..) z (…) maja 2026 r.: „ZWROT PIENIĘDZY OD C.C. ZA MIESZKANIE DZIEDZICZONE POD ADRESEM (…)” - dokument bankowy wystawiony przez (…);

c. Treść dokumentu „Potwierdzenie otrzymania środków” z (…) maja 2026 r.: wprost wskazano, że mieszkanie należało wcześniej do ojca Wnioskodawcy i zostało zbyte na podstawie nieważnej transakcji, a przekazane środki stanowią dobrowolny zwrot ceny tego mieszkania.

Wszystkie trzy dokumenty opatrzone są tłumaczeniami przysięgłymi tłumacza (…) i dołączone do wniosku.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.), przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn.

Wyłączenie to ma charakter bezwzględny - jeżeli dane przysporzenie mieści się w zakresie ustawy o podatku od spadków i darowizn, ustawa o PIT w ogóle nie ma zastosowania.

Nabycie środków pieniężnych stanowiących równowartość składnika masy spadkowej podlega ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r. poz. 596 ze zm.), nie ustawie o PIT. Na gruncie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, podatkowi temu podlega nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia. Pojęcie to obejmuje nie tylko nabycie fizycznie istniejących składników majątku, lecz również nabycie roszczeń i wartości ekwiwalentnych związanych ze spadkiem - w tym roszczeń restytucyjnych wywodzących się z nieważnych rozporządzeń majątkiem spadkodawcy dokonanych za jego życia. W konsekwencji środki te nie powinny być wykazywane w żadnym zeznaniu PIT.

Wnioskodawca jako syn spadkodawcy (A.A., syna (…)), należy do kręgu osób wskazanych w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, tj. do tzw. zerowej grupy podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez te osoby jest zwolnione z podatku od spadków i darowizn pod warunkiem zgłoszenia nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego na formularzu SD-Z2. Obowiązek podatkowy w przypadku dziedziczenia powstaje z chwilą przyjęcia spadku lub z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Jeżeli nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przed organem podatkowym na fakt nabycia (art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Na dzień złożenia wniosku Wnioskodawca nie dysponuje postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku - postępowanie spadkowe na Białorusi jest zawieszone z przyczyn obiektywnych, niezależnych od Wnioskodawcy. Termin 6-miesięczny na złożenie SD-Z2 nie rozpoczął zatem jeszcze biegu. W konsekwencji Wnioskodawca złoży zgłoszenie SD-Z2 niezwłocznie po uzyskaniu formalnego potwierdzenia nabycia spadku i skorzysta ze zwolnienia na podstawie art. 4a. Skutek podatkowy: 0 zł podatku od spadków i darowizn.

Niezależnie od powyższego, nawet przy hipotetycznym założeniu, że otrzymane środki należałoby oceniać przez pryzmat ustawy o PIT, kwota (…) BYN nie stanowi definitywnego przysporzenia majątkowego Wnioskodawcy w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Kwota ta stanowi wyłącznie ekonomiczny odpowiednik wartości nieruchomości, którą Wnioskodawca nabył w drodze dziedziczenia. Jest to przywrócenie stanu majątkowego sprzed bezprawnej czynności - nie zaś uzyskanie nowego przysporzenia, które powiększałoby majątek Wnioskodawcy ponad stan wyjściowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że zwrot równowartości składnika majątkowego (restytucja) nie jest przychodem w rozumieniu ustawy o PIT, gdyż nie prowadzi do trwałego przyrostu zasobów majątkowych podatnika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.11.2012 r., sygn. II FSK 627/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.01.2014 r., sygn. III SA/Wa 1982/13).

Ad 2.

Zdaniem Wnioskodawcy, kwota (…) BYN (zwrot kosztu ekspertyzy psychiatrycznej) i kwota (…) BYN (zwrot 50% opłaty państwowej) nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Po pierwsze, zwrot poniesionych wydatków nie stanowi przysporzenia majątkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT - jest wyłącznie przywróceniem stanu sprzed poniesienia kosztu. Wnioskodawca nie uzyskał żadnej korzyści majątkowej netto: odzyskał jedynie to, co wcześniej wydatkował w związku z dochodzeniem praw do składnika masy spadkowej. Po drugie, koszty te zostały poniesione bezpośrednio w celu odzyskania składnika masy spadkowej i stanowią integralną część procesu restytucji spadku. Jako koszty pomocnicze i nierozerwalnie związane z nabyciem składnika spadkowego, podlegają temu samemu reżimowi podatkowemu co kwota główna ((…) BYN) - a więc ustawie o podatku od spadków i darowizn, z wyłączeniem ustawy o PIT na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Po trzecie, nawet gdyby organ uznał te kwoty za przychód podlegający ustawie o PIT, korzystałyby ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, który zwalnia z podatku dochodowego odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zasada zwrotu kosztów postępowania sądowego wynika wprost z przepisów procesowych, a zatem nawet przy hipotetycznym uznaniu zwróconych kosztów za przychód, podlegałyby one zwolnieniu z PIT.

Ad 3.

W świetle stanowiska przedstawionego powyżej Wnioskodawca uważa, że środki te nie powinny być wykazywane w żadnym zeznaniu PIT, gdyż w całości podlegają wyłączeniu z ustawy o PIT na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.

Gdyby jednak organ uznał, że całość lub część środków podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, Wnioskodawca wskazuje, że należałoby je wykazać w zeznaniu PIT‒36 za rok podatkowy 2026, jako przychody uzyskane z zagranicy nierozliczane za pośrednictwem płatnika, w pozycji „inne źródła" w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, stosownie do art. 45 ust. 1 ustawy o PIT.

Ad 4.

Zdaniem Wnioskodawcy, fakt nieopodatkowania tych środków na Białorusi potwierdza ich charakter restytucyjny - odzyskanie wartości składnika spadkowego, nie zaś uzyskanie nowego dochodu. Skoro środki podlegają ustawie o podatku od spadków i darowizn (a nie ustawie o PIT), Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Warszawie dnia 18 listopada 1992 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 120, poz. 534), nie ma bezpośredniego zastosowania.

Zgodnie z art. 2 tej Umowy, obejmuje ona wyłącznie podatki od dochodu i majątku wymienione w tym przepisie, a podatek od spadków i darowizn nie jest objęty jej zakresem przedmiotowym.

Niezależnie od powyższego Wnioskodawca wskazuje:

a) Białoruś nie opodatkowała tych środków - brak zatem jakiegokolwiek podatku zagranicznego do odliczenia i brak ryzyka podwójnego opodatkowania w sensie ekonomicznym;

b) gdyby organ uznał, że środki podlegają opodatkowaniu PIT w Polsce, zastosowanie miałby art. 22 Umowy dotyczący innych dochodów nieujętych w poprzednich artykułach, który co do zasady przyznaje wyłączne prawo do opodatkowania państwu rezydencji podatnika - tj. Polsce; brak opodatkowania na Białorusi oznacza brak możliwości odliczenia podatku zagranicznego, lecz nie zmienia faktu, że Polska zachowuje pełne prawo do opodatkowania tych środków;

c) oba dokumenty bankowe - Polecenie wpłaty gotówkowej (...) i przelew (…) - posługują się jednoznacznym słownictwem wskazującym na dziedziczny charakter środków poprzez użycie sformułowań „odziedziczone mieszkanie” oraz „mieszkanie dziedziczone”, co stanowi dodatkowy obiektywny argument za ich restytucyjną, a nie dochodową kwalifikacją.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych i prawnych, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że:

1. Kwota (…) BYN stanowi restytucję wartości składnika masy spadkowej i podlega ustawie o podatku od spadków i darowizn, z bezwzględnym wyłączeniem ustawy o PIT na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT;

2. Wnioskodawca jako syn spadkodawcy jest uprawniony do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn po złożeniu zgłoszenia SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od uzyskania formalnego potwierdzenia nabycia spadku - skutek: 0 zł podatku;

3. Kwoty (…) BYN i (…) BYN nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu PIT - jako zwrot wydatków lub koszty pomocnicze nabycia składnika spadkowego; ewentualnie korzystają ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT;

4. Opisane środki nie powinny być wykazywane w żadnym zeznaniu PIT;

5. Umowa PL-BY o unikaniu podwójnego opodatkowania nie obejmuje swoim zakresem podatku.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Spadek jest instytucją regulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

W myśl art. 922 § 1 tej ustawy:

Jak wynika z art. 924 ww. ustawy:

Natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy:

W myśl art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Stosownie do art. 3 pkt 1 ww. ustawy:

Jak wynika z powyższych przepisów, nabycie przez osobę fizyczną rzeczy i praw majątkowych tytułem spadku podlega podatkowi od spadków i darowizn, jeżeli:

-    nabywane rzeczy znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub nabywane prawa majątkowe wykonywane są na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (za wyjątkiem sytuacji określonej w cyt. powyżej art. 3 pkt 1 ustawy) lub

-    nabywane rzeczy znajdują się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane są za granicą; ale w chwili nabycia spadku nabywca jest obywatelem polskim lub ma miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawodawca w ustawie o podatku od spadków i darowizn określił więc dwa samoistne stany prawne – normujące odmienne zdarzenia – w zakresie przysporzenia majątkowego, z którymi prawo wiąże powstanie obowiązku podatkowego.

Pierwszy, określony w treści art. 1 ww. ustawy, odnosi się do nabycia rzeczy lub praw na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od obywatelstwa czy też miejsca zamieszkania uprawnionej osoby fizycznej. Wyjątek od tej zasady został określony w art. 3 ust. 1 omawianej ustawy, zgodnie z którym nie podlega nabycie własności rzeczy ruchomych lub praw znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli w dniu nabycia zarówno nabywca, jak i spadkodawca nie byli obywatelami polskimi i nie mieli miejsca stałego pobytu lub siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Drugi stan prawny, określony w art. 2 cyt. ustawy, odnosi się do posiadania obywatelstwa polskiego lub miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w sytuacji gdy przedmiotem nabycia są rzeczy/prawa znajdujące się za granicą Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika z opisu stanu faktycznego, nie posiada Pan obywatelstwa polskiego ani karty stałego pobytu na terytorium Polski. Pana ojciec był właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w Republice Białorusi. Z uwagi na uraz, Pana ojciec cierpiał na zaburzenia psychiczne, co zostało potwierdzone badaniem sądowo-psychiatrycznym. W 2023 r. Pana ojciec udzielił pełnomocnictwa na sprzedaż mieszkania, którego był właścicielem. Mieszkanie zostało dwukrotnie sprzedane innym osobom. W trakcie udzielania pełnomocnictwa oraz sprzedaży mieszkania Pana ojciec nie był zdolny do rozumienia znaczenia swoich działań i kierowania nimi. (…) września 2025 r. Pana ojciec zmarł. Sprzedaż mieszkania Pana ojca jest nieważna z mocy prawa, jako dokonana przez osobę niemogącą rozumieć znaczenia swoich działań według Kodeksu Cywilnego Republiki Białorusi, co oznacza, że prawnie rzecz biorąc mieszkanie nigdy skutecznie nie opuściło majątku Pana ojca. Jest Pan jedynym spadkobiercą, ale nie ma Pan na ten moment możliwości dokończenia postępowania spadkowego, ponieważ wymagane jest Pana osobiste stawiennictwo na Białorusi, co aktualnie nie jest możliwe. Nie dysponuje Pan więc postanowieniem o nabyciu spadku. Wniósł Pan powództwo do Sądu Rejonowego na Białorusi o ustalenie nieważności pełnomocnictwa udzielonego przez ojca oraz sprzedaży jego mieszkania, domagał się Pan zastosowania skutków nieważności transakcji i zwrotu środków pieniężnych za mieszkanie i kosztów poniesionych przez Pana w związku z postępowaniem. Przed wydaniem wyroku przez sąd, jedna z pozwanych dobrowolnie wpłaciła gotówkę, (…) maja 2026 r., na Pana rachunek bankowy prowadzony w banku białoruskim. W efekcie wycofał Pan powództwo sądowe.

Pana wątpliwości budzi, czy ww. wpłacone środki podlegają podatkowi od spadków i darowizn.

Dokonując analizy sprawy w pierwszej kolejności należy zauważyć, że przedmiot nabycia, który stanowią środki pieniężne, w chwili ich otrzymania znajdował się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści wniosku jasno wynika, iż w chwili nabycia środki pieniężne znajdowały się na Białorusi. W przedmiotowej sprawie nie znajdzie zatem zastosowania art. 1 (a zatem i art. 3 pkt 1) ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przepis ten bowiem dotyczy rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy jednak wskazać, że na mocy art. 2 ww. ustawy, przedmiotem ustawy o podatku od spadków i darowizn objęte jest również nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą. Jednakże, powołany przepis ma zastosowanie tylko wówczas, gdy w chwili zawarcia umowy darowizny/nabycia spadku nabywca był obywatelem polskim lub miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ww. art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn posługuje się pojęciem miejsca stałego pobytu (odmiennie chociażby do art. 4 ust. 4 tej ustawy, który odwołuje się do miejsca zamieszkania). Nie ma w nim też (jak również w całej ustawie) odwołania do rezydencji podatkowej, centrum interesów osobistych czy gospodarczych (życiowych). W związku z tym, że ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji miejsca stałego pobytu, należy odwołać się w tym zakresie do innych aktów prawa. Przedmiotowa kwestia najdokładniej uregulowana jest w ustawie z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.).

Zgodnie z art. 98 pkt 1 tej ustawy:

Warunki udzielania zezwolenia na pobyt stały zostały wymienione w art. 195 i następnych ww. ustawy o cudzoziemcach.

I tak, zgodnie z art. 195 ust. 1 ww. ustawy:

W myśl art. 210 ust. 1 ww. ustawy:

Zatem przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy jak i zezwolenia na pobyt czasowy nie można utożsamiać z miejscem stałego pobytu, o którym mowa w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Okoliczność przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy oznacza również, że nie jest Pan obywatelem Polski (co potwierdza Pan w opisie zdarzenia).

Tym samym, skoro – jak wynika z wniosku – nie był Pan obywatelem polskim i nie miał miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu wyżej przywołanych przepisów, to nabycie przez Pana środków pieniężnych nawet gdyby zostały one nabyte tytułem spadku (co dla celów rozstrzygnięcia w podatku od spadków i darowizn nie wymaga przesądzenia) nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn również na podstawie art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Nie może Pan zatem w związku z nabyciem opisanych środków skorzystać ze wskazanego przez Pana zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, określonego w art. 4a ww. ustawy. Żeby bowiem dane nabycie korzystało ze zwolnienia, to musi ono podlegać opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Jak wynika z wyżej przedstawionej argumentacji, opisane nabycie w ogóle nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Wobec powyższego, Pana stanowisko w zakresie podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.

Odnosząc się do Pana wątpliwości związanych z opodatkowaniem otrzymanych kwot na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyjaśniam, że na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 4a ustawy:

Zgodnie natomiast z obowiązującą w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zasadą powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy:

W myśl art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychód należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego – zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Pod pojęciem przychodu należy zatem rozumieć także takie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Stosownie natomiast do art. 11a ust. 1 ustawy:

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia wynika, że jest Pan osobą fizyczną, nieposiadającą obywatelstwa polskiego ani karty stałego pobytu na terytorium Polski. Posiada Pan nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce.

Pana ojciec był właścicielem lokalu mieszkalnego położonego na terenie Białorusi. Od stycznia 2022 r. był inwalidą I grupy po urazie czaszkowo-mózgowym i cierpiał na zaburzenia psychiczne w postaci demencji. Badanie sądowo-psychiatryczne wykazało, że zarówno w dniu (…).11.2023 r. (udzielenie pełnomocnictwa), jak i w dniu (…).03.2024 r. (zawarcie umowy sprzedaży) nie był zdolny do rozumienia znaczenia swoich działań ani do kierowania nimi.

W dniu (…) 11.2023 r. B.B. uzyskała od Pana ojca pełnomocnictwo notarialne. Na jego podstawie tego pełnomocnictwa w dniu (…).03.2024 r. mieszkanie zostało sprzedane córce B.B – C.C. – za cenę znacząco poniżej wartości rynkowej. Następnie, w dniu (…).05.2025 r., C.C. sprzedała mieszkanie osobie trzeciej.

Pana ojciec zmarł (..) 09.2025 r., a Pan jest jedynym spadkobiercą ustawowym pierwszej kolejności. Postępowanie spadkowe nie zostało zakończone. Na dzień złożenia niniejszego wniosku nie dysponuje Pan postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku.

Wniósł Pan powództwo, żądając uznania pełnomocnictwa za nieważne, ustalenia nieważności umowy sprzedaży oraz zastosowania skutków nieważności transakcji.

W toku postępowania ekspertyza sądowo-psychiatryczna potwierdziła, że ojciec Wnioskodawcy nie mógł rozumieć znaczenia swoich działań ani nimi kierować w chwili poświadczenia pełnomocnictwa i umowy kupna-sprzedaży. Przed wydaniem wyroku C.C. dobrowolnie wpłaciła środki pieniężne, w związku z czym wycofał Pan pozew, a postępowanie zostało umorzone. Nie doszło do zawarcia ugody sądowej i nie został wydany wyrok. W dokumencie tym jako wpłacająca wskazana jest C.C. Tytuł płatności w Poleceniu wpłaty gotówkowej nr (…) brzmi: „Odszkodowanie pieniężne za odziedziczone mieszkanie adres: ul (…), po śmierci Ojca: A.A., syn (…)”. Szczegółowe okoliczności przekazania środków opisuje dokument „Potwierdzenie otrzymania środków” z dnia (…).05.2026 r. Zgodnie z dokumentem „Potwierdzenie otrzymania środków”, na łączną kwotę (…) BYN składają:

·      (…) BYN - zwrot środków za mieszkanie położone pod adresem: (…), stanowiące składnik masy spadkowej po Pana ojcu,

·      (…) BYN - zwrot kosztów przeprowadzenia badania sądowo-psychiatrycznego,

·      (…) BYN - zwrot 50% kosztów uiszczenia opłaty państwowej.

Powziął Pan wątpliwość czy kwota (…) BYN otrzymana przez Pana tytułem dobrowolnego zwrotu wartości mieszkania stanowiącego składnik masy spadkowej po Pana ojcu, które zostało zbyte za jego życia na podstawie nieważnej transakcji dokonanej w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez osobę niemogącą rozumieć znaczenia swoich działań, opisana w tytule płatności Polecenia wpłaty gotówkowej nr (…) z dnia (…).05.2026 r. jako „odszkodowanie pieniężne za odziedziczone mieszkanie po śmierci ojca” oraz w tytule przelewu (…) z dnia (…).05.2026 r. jako „zwrot pieniędzy za mieszkanie dziedziczone", stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) - czy też środki te podlegają podatkowi od spadków i darowizn jako nabycie prawa majątkowego związanego ze spadkiem, z wyłączeniem stosowania ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.

Jak już wcześniej wyjaśniłem, nabycie przez Pana środków pieniężnych w wysokości (…) BYN otrzymanych z tytułu zwrotu środków za mieszkanie nie będzie podlegało przepisom o podatku od spadków i darowizn.

Oznacza to, że w przedstawionej sytuacji nie będzie miało zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, w przedstawionej sytuacji zastosowanie znajdą przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 tej ustawy. W związku z tym, każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy – jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Wskazał Pan, że mieszkanie zostało zbyte za życia ojca na podstawie nieważnej czynności prawnej dokonanej w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez osobę niemogącą rozumieć znaczenia swoich działań. Pana zdaniem, z uwagi na nieważność tej czynności mieszkanie nigdy skutecznie nie opuściło majątku Pana ojca i powinno było wejść do masy spadkowej, a następnie zostać nabyte przez Pana w drodze dziedziczenia.

Należy jednak odróżnić skutki cywilnoprawne nieważności czynności prawnej od skutków podatkowych otrzymania przez Pana środków pieniężnych.

Nawet przy przyjęciu, zgodnie z twierdzeniem Pana, że wcześniejsza czynność prawna była nieważna, okoliczność ta nie przesądza, że otrzymana przez Pana kwota stanowi zwrot składnika majątkowego lub środków uprzednio należących do Pana. Z przedstawionego opisu sprawy wynika bowiem, że mieszkanie stanowiło własność Pana ojca. Nie nabył Pan tego mieszkania za własne środki, nie zapłacił za nie osobie, która następnie dokonała na Pana rzecz zwrotu pieniędzy, ani też nie posiadał wcześniej w swoim majątku równowartości tego mieszkania. Otrzymana kwota nie stanowi zatem zwrotu Pana własnych środków. Nie można również uznać, że otrzymanie tej kwoty jedynie przywróciło Pana stan majątkowy istniejący przed dokonaniem nieważnej czynności prawnej.

W konsekwencji nie można utożsamiać otrzymania przez Pana pieniędzy odpowiadających wartości mieszkania z restytucją Pana własnego majątku. W przypadku zwrotu świadczenia spełnionego wcześniej przez podatnika na podstawie nieważnej czynności prawnej otrzymanie zwracanych środków co do zasady nie powoduje powstania przychodu podatkowego. Podatnik otrzymuje bowiem z powrotem własne środki, a wypłata ma na celu przywrócenie stanu majątkowego istniejącego przed dokonaniem nieważnej czynności prawnej. Taka sytuacja nie występuje jednak w przedstawionej sprawie. Nie otrzymał Pan zwrotu świadczenia, które sam wcześniej spełnił. Otrzymał natomiast środki pieniężne od osoby trzeciej odpowiadające wartości nieruchomości należącej wcześniej do Pana ojca.

Tym samym otrzymana kwota nie stanowi zwrotu Pana własnego majątku, lecz stanowi przysporzenie majątkowe uzyskane przez Pana od osoby trzeciej.

Istotne znaczenie ma również okoliczność, że w przedstawionym stanie faktycznym nie doszło do zawarcia ugody sądowej ani nie został wydany wyrok sądu stwierdzający nieważność czynności prawnej lub zasądzający na Pana rzecz określoną kwotę.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz powołane przepisy prawa, należy stwierdzić, że otrzymana przez Pana kwota pieniężna stanowi rzeczywiste i definitywne przysporzenie majątkowe.

W konsekwencji otrzymana kwota w wysokości (…) BYN tytułem dobrowolnego zwrotu wartości mieszkania stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym Pana stanowisko w tym zakresie należy uznać za nieprawidłowe.

Powziął Pan również wątpliwość czy kwota (…) BYN otrzymana tytułem zwrotu kosztów przeprowadzenia badania sądowo-psychiatrycznego oraz kwota (…) BYN otrzymana tytułem zwrotu 50% kosztów uiszczenia opłaty państwowej stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu – jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Powyższe potwierdza również orzecznictwo, np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 sierpnia 2017 r. sygn. II FSK 2253/15 oraz w wyroku z 31 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 2076/15 stwierdził, że przychód nie występuje, gdy podatnik uzyskuje zwrot poniesionych nakładów. Przychód jest bowiem w istocie określonym przyrostem majątkowym. W przypadku zwrotu już poniesionego wydatku nie dochodzi do zwiększenia aktywów (podatnik odzyskuje aktywa, które wcześniej posiadał). Nie ma więc przedmiotu opodatkowania.

Z opisu sprawy wnika, że wniósł Pan powództwo do sądu obejmujące m.in.: żądanie zwrotu wszelkich kosztów poniesionych przez Pana w związku z postępowaniem. Przed wydaniem wyroku C.C. dobrowolnie wpłaciła środki pieniężne w tym zwrot kosztów przeprowadzenia badania sądowo-psychiatrycznego oraz zwrot 50% kosztów uiszczenia opłaty państwowej. Wskazał Pan, że kwoty stanowią zwrot wydatków wcześniej poniesionych przez Pana w związku z dochodzeniem przed sądem praw do składnika masy spadkowej.

Wobec powyższego otrzymane przez Pana kwoty nie stanowią przychodu z żadnego ze źródeł wskazanych w art. 10 ust. 1 ustawy o PIT, w szczególności nie stanowią przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 tej ustawy. Nie podlegają zatem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Podsumowując, zwrot wydatków poniesionych przez Pana w związku z dochodzeniem przed sądem praw do składnika masy spadkowej, obejmujący kwotę (…) BYN tytułem kosztów badania sądowo-psychiatrycznego oraz kwotę (…) BYN tytułem częściowego zwrotu uiszczonej opłaty państwowej, nie stanowi przychodu podatkowego, ponieważ nie prowadzi do powstania po Pana stronie definitywnego przysporzenia majątkowego. Środki te mają charakter wyłącznie kompensacyjny i stanowią zwrot, odpowiednio w całości lub w części, wcześniej poniesionych wydatków.

Zatem w tym zakresie Pana stanowisko jest prawidłowe.

Kolejna wątpliwość jaka pojawiła się u Pana jest czy i w jakim zeznaniu rocznym powinien Pan wykazać opisane środki pieniężne, jeżeli organ uzna, że podlegają one w całości lub w części opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W tym miejscu wskazuje, że na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że o rodzaju zeznania rocznego, w którym podatnik powinien wykazać uzyskany przychód, decyduje jego kwalifikacja do odpowiedniego źródła przychodów oraz sposób jego opodatkowania.

Jak wskazano powyżej, otrzymana przez Pana kwota (…) BYN tytułem dobrowolnego zwrotu wartości mieszkania stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, podlegający opodatkowaniu według skali podatkowej. W związku z powyższym powinien Pan wykazać ten przychód w zeznaniu PIT-36.

Zatem Pana stanowisko w tym zakresie jest prawidłowe.

Przechodząc do ostatniej Pana wątpliwości czy fakt, że na Białorusi środki te nie zostały opodatkowane i nie podlegają opodatkowaniu jako zwrot wartości składnika związanego ze spadkiem, ma wpływ na ich kwalifikację podatkową i opodatkowanie w Polsce w świetle Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Warszawie dnia 18 listopada 1992 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 120, poz. 534).

Jak już wcześniej wyjaśniłem, nabycie przez Pana środków pieniężnych w wysokości (…) BYN otrzymanych z tytułu zwrotu środków za mieszkanie będzie podlegało przepisom ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając na uwadze powyższe to do jej opodatkowania zastosowanie znajdują przepisy Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, z dnia 18 listopada 1992 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 120 poz. 534).

Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 lit. a) tej umowy w Rzeczypospolitej Polskiej umowa dotyczy m.in. podatku dochodowego od osób fizycznych.

Umowa nie wymienia wprost w żadnym z artykułów dochodów związanych z otrzymaniem środków pieniężnych przez Pana, zatem zastosowanie w sprawie znajduje art. 21 ust. 1 tej umowy, w myśl którego:

Z tego względu otrzymane przez Pana w środki pieniężne stosownie do art. 21 ust. 1 tej umowy będą podlegały opodatkowaniu tylko w Polsce, tj. w państwie, w którym Pan zamieszkuje i jako rezydent podatkowy podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Oznacza to również, że w przedstawionej sytuacji nie będzie miała zastosowania metoda unikania podwójnego opodatkowania. Zgodnie z umową polsko-białoruską środki pieniężne, które Pan otrzyma będą podlegały opodatkowaniu tylko w Polsce co oznacza, że nie dojdzie do ich podwójnego opodatkowania.

Sam fakt, że środki pieniężne nie zostały opodatkowane na Białorusi i zgodnie z prawem białoruskim nie podlegają tam opodatkowaniu jako zwrot wartości składnika majątkowego związanego ze spadkiem, nie ma wpływu na ich kwalifikację podatkową w Polsce. O ich kwalifikacji w Polsce decydują przepisy polskiego prawa podatkowego, z uwzględnieniem postanowień właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Zatem Pana stanowisko w zakresie pytania numer 4 uznano za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Wskazane przez Pana we własnym stanowisku wyroki sądów administracyjnych dotyczą tylko konkretnych, indywidualnych spraw, osadzonych w określonych stanach faktycznych/zdarzeniach przyszłych i tylko w tych sprawach wydane rozstrzygnięcia są wiążące.

Dokumenty dołączone przez Pana do wniosku nie podlegają analizie i weryfikacji w ramach postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.