0111-KDIB2-3.4015.284.2026.3.LM

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

 

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

 

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

 

13 lipca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zwrotu nakładów poniesionych na nieruchomości. Uzupełniła Pani wniosek - w odpowiedzi na wezwanie - 6 sierpnia 2026 r. Treść wniosku jest następująca

 

Opis zdarzenia przyszłego

(wniosek został złożony ze wskazaniem, że dotyczy stanu faktycznego, jednak z opisu sprawy wynika, że dotyczy on zdarzenia przyszłego)

Wnioskodawczyni jest polskim rezydentem podatkowym. Prowadzi działalność gospodarczą pod nr NIP: (…) od (…) 2012 r. Wniosek dotyczy jednak zakresu opodatkowania podatkiem od osób fizycznych w sferze prywatnej, tj. poza działalnością gospodarczą.

Wnioskodawczyni w latach 2011-2024 żyła w nieformalnym związku, z którego konkubenci mają wspólnie dwoje dzieci. W okresie trwania konkubinatu konkubenci prowadzili wspólne gospodarstwo domowe (wspólnie partycypowali w kosztach codziennego życia) oraz zamieszkiwali wspólnie z dziećmi w nieruchomości należącej do konkubenta Wnioskodawczyni. W planie konkubentów było sformalizowanie związku poprzez zawarcie ślubu, niestety plany życiowe uległy zmianie i doszło do zakończenia trwania nieformalnego związku.

Dom zamieszkiwany przez konkubentów został wybudowany na nieruchomości gruntowej zakupionej w trakcie trwania konkubinatu, a Wnioskodawczyni czyniła w tym okresie nakłady z własnego majątku, m.in. poprzez dostarczanie środków finansowych na spłatę rat kredytu hipotecznego. Kredyt hipoteczny został zaciągnięty przez konkubenta, na jego imię i nazwisko, na budowę domu.

Ze swoich środków finansowych Wnioskodawczyni ponosiła również nakłady na wykończenie i wyposażenie domu, którego właścicielem jest były konkubent. Nakłady te obejmowały m.in. zakup materiałów budowlanych, zakup sprzętów AGD, mebli oraz elementów wyposażenia. Niestety Wnioskodawczyni nie gromadziła systematycznie wszystkich faktur dokumentujących wszelkie te wydatki, a ponadto w związku z upływem długiego czasu od zakończenia budowy domu faktury są w większości zagubione.

W trakcie konkubinatu konkubent Wnioskodawczyni nabył również dwie inne nieruchomości gruntowe, na których zakup Wnioskodawczyni również poczyniła nakłady ze swojego majątku.

Konkubenci nie posiadali wspólnego konta bankowego, w razie potrzeby Wnioskodawczyni dokonywała przelewy na konto Konkubenta, z których to środków był opłacany kredyt hipoteczny lub pokrywane inne wydatki związane np. z wykończeniem i wyposażeniem domu. Zdarzały się również sytuacje, gdy Wnioskodawczyni wypłacała środki finansowe z bankomatu i następnie w gotówce były regulowane zobowiązania związane z zakupem towaru lub usług na wykończenie lub wyposażenie domu.

Wnioskodawczyni planuje zawrzeć z Konkubentem pozasądowe porozumienie dotyczące zwrotu poczynionych przez konkubentów nakładów w trakcie trwania konkubinatu. Dokument będzie sporządzony w formie aktu notarialnego. Celem ugody będzie ostateczne rozliczenie nakładów każdej ze stron na rzecz majątków prywatnych drugiej strony oraz wskazanie konkretnych kwot do zwrotu.

Wartość poczynionych przez Wnioskodawczynię nakładów zostanie ustalona w oparciu o rzeczywiste wydatki, o dokonywane przelewy z konta prywatnego Wnioskodawczyni na konto konkubenta, wypłaty gotówki z konta prywatnego celem opłacenia wydatków związanych z nieruchomością, poniesione faktycznie opłaty za faktury, na opłacenie polis ubezpieczenia nieruchomości. Wysokość zwrotu zostanie ustalona przez strony umownie i potwierdzona w ugodzie, jako sprawiedliwe rozliczenie poniesionych nakładów. Zwrot środków pieniężnych przez konkubenta na rzecz Wnioskodawczyni, ustalonych przez strony w ugodzie, nie będzie stanowił ani darowizny, ani innego nieodpłatnego przysporzenia, ani odszkodowania czy zwrotu utraconych korzyści. Podstawą prawną ugody będzie art. 405 i 410 Kodeksu cywilnego. W wyniku zastosowania ugody nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego Wnioskodawczyni, a jedynie do zwrotu nakładów poniesionych na zakup, budowę i wyposażenie domu jednorodzinnego oraz na zakup kolejnych dwóch nieruchomości.

Środki finansowe Wnioskodawczyni pochodziły z zysków prowadzonej przez nią działalności zarobkowej (działalność gospodarcza) oraz z lokat oszczędnościowych. Celem Wnioskodawczyni, przy przekazywaniu środków konkubentowi, nie było ani dokonanie pożyczki na jego rzecz, ani darowanie mu środków pieniężnych, a jedynie dokładanie się do majątku, który co prawda wspólnym nie był, jednak z uwagi na trwający związek nieformalny, wzmocniony posiadaniem wspólnych dzieci, był traktowany przez strony związku poniekąd, jak wspólny majątek.

Pytanie w zakresie podatku od spadków i darowizn

Czy kwota, którą ma Pani otrzymać od byłego konkubenta na podstawie pisemnej ugody sporządzonej w akcie notarialnym, tytułem zwrotu poniesionych nakładów na jego nieruchomości, ustalonych jako sprawiedliwe rozliczenie poniesionych nakładów, stanowi darowiznę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn? (pytanie oznaczone we wniosku nr 2)

 

Pani stanowisko w sprawie

Pani zdaniem, kwota, którą ma Pani otrzymać od byłego konkubenta na podstawie pisemnej ugody sporządzonej w akcie notarialnym, tytułem zwrotu poniesionych nakładów na jego nieruchomości, ustalonych jako sprawiedliwe rozliczenie poniesionych nakładów, nie stanowi darowizny podlegającej opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

W przedstawionej przez Panią sprawie, otrzyma Pani od byłego konkubenta kwoty, które będą odpowiadać nakładom poczynionym przez Panią na przestrzeni kilkunastu lat trwania związku, na majątek prywatny byłego konkubenta. Zastosowanie znajdą przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Zgodnie z art. 405 Kodeksu cywilnego kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

W myśl art. 410 § 1 Kodeksu cywilnego, przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

Stosownie do treści art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Środki pieniężne, które będą podlegać zwrotowi na mocy ugody, wchodziły pierwotnie w skład Pani majątku, a następnie zostały przeniesione do majątku konkubenta w toku trwania nieformalnego związku. Czyniąc wyżej opisane nakłady, Pani celem nie było ani dokonanie pożyczki na rzecz konkubenta, ani darowanie mu środków pieniężnych, a jedynie „dokładanie” się do majątku, który co prawda nie był wspólnym majątkiem, jednak z uwagi na trwający związek nieformalny (z planami jego sformalizowania), wzmocniony posiadaniem wspólnych dzieci, był traktowany poniekąd, jak wspólny majątek. Bezspornym jest fakt, że z uwagi na ponoszenie przez Panią nakładów na nieruchomości konkubenta w toku konkubinatu, były konkubent się wzbogacił. W związku z powyższym nie budzi też wątpliwości, że w przedstawionym stanie faktycznym ma Pani roszczenie do byłego konkubenta o zapłatę kwoty w wysokości ściśle określonej w planowanej ugodzie pozasądowej. Planowane porozumienie nie zmienia charakteru Pani wierzytelności (jako mającej podstawę w bezpodstawnym wzbogaceniu), a jedynie będzie konkretyzowało jej wysokość i termin zapłaty.

W wyniku zawarcia planowanej ugody, nie powiększy Pani swojego majątku, lecz doprowadzi do odzyskania jego pierwotnego stanu, sprzed spełnienia świadczenia, które stało się nienależne w związku z zakończeniem konkubinatu.

Zwrot nakładów poniesionych przez Panią nie będzie mógł być potraktowany jako darowizna ze strony konkubenta i opodatkowany na mocy ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Darowizna jest bowiem czynnością, której celem jest dokonanie przysporzenia majątkowego (świadczenie musi wzbogacić obdarowanego), a zobowiązanie darczyńcy musi być zamierzone jako nieodpłatne. Do zawarcia umowy darowizny, niezbędne jest zgodne oświadczenie złożone przez obie strony umowy: oświadczenie darczyńcy o przekazaniu darowizny oraz oświadczenie obdarowanego o jej przyjęciu.

Planowane zawarcie ugody pozasądowej w sprawie poniesionych nakładów poniesionych w trakcie nieformalnego związku, doprowadzi do skonkretyzowania Pani wierzytelności względem byłego Konkubenta. Na podstawie ugody były konkubent dokona przelewu na Pani rzecz środków pieniężnych jako zwrotu poniesionych nakładów powstałych w toku konkubinatu. Tego rodzaju świadczenie nie skutkuje jakimkolwiek przysporzeniem majątkowym, gdyż ma charakter zwrotny. Nie jest ono również darowizną. Wobec powyższego Pani stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w aktualnym stanie prawnym.

Na potwierdzenie stanowiska przywołała Pani wyroki sądów.

Z uwagi na zakres tej interpretacji, przywołałem powyżej tylko tę część Pani stanowiska, która odnosi się do zagadnienia dotyczącego podatku od spadków i darowizn.

 

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

 

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

 

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz.U.z2026 r., poz. 478 ze zm.):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;

2) darowizny, polecenia darczyńcy;

3) zasiedzenia;

4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Stosownie do art. 1 ust. 2 ww. ustawy:

Jak wynika z przywołanych przepisów, katalog tytułu nabycia podlegającego opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym. Wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią jedyne przypadki podlegające opodatkowaniu tym podatkiem.

Zatem opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn może podlegać jedynie nieodpłatne nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych wymienionych w ww. art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Tym samym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych z innych tytułów, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera pojęcia „darowizna”, dlatego w tym zakresie należy sięgnąć do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 23kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego:

Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego bez ekwiwalentu i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Darowizna jest więc czynnością, której celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego (świadczenie musi wzbogacić obdarowanego), a zobowiązanie darczyńcy musi być zamierzone jako nieodpłatne.

Do zawarcia umowy darowizny, podobnie jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie złożone przez obie strony umowy. Umowa darowizny dochodzi do skutku dopiero z chwilą złożenia oświadczenia obdarowanego o przyjęciu darowizny. Należy zaznaczyć, że ustawodawca nie wymaga żadnej szczególnej formy oświadczenia obdarowanego o przyjęciu darowizny.

W myśl art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego:

Zatem daną czynność można uznać za darowiznę, jeżeli posiada cechy tegoż zobowiązania, tzn. gdy zostanie złożone oświadczenie darczyńcy o przekazaniu darowizny oraz oświadczenie obdarowanego o jej przyjęciu, a ponadto czynność ta musi polegać na nieodpłatnym świadczeniu darczyńcy (kosztem jego majątku) na rzecz obdarowanego.

Z treści wniosku wynika, że planuje Pani zawrzeć z konkubentem pozasądowe porozumienie dotyczące zwrotu poczynionych przez konkubentów nakładów w trakcie trwania konkubinatu. Dokument będzie sporządzony w formie aktu notarialnego. Zwrot środków pieniężnych przez konkubenta na Pani rzecz ustalony przez strony w ugodzie, nie będzie stanowił ani darowizny, ani innego nieodpłatnego przysporzenia, ani odszkodowania czy zwrotu utraconych korzyści. Podstawą prawną ugody będzie art. 405 i 410 Kodeksu cywilnego. W wyniku zastosowania ugody nie dojdzie do powstania po Pani stronie przysporzenia majątkowego, a jedynie do zwrotu nakładów poniesionych na zakup, budowę i wyposażenie domu jednorodzinnego oraz na zakup kolejnych dwóch nieruchomości.

Jak wynika z przedstawionego opisu rozliczenie nakładów nie przybrało żadnego z tytułów określonych w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Tym samym nabycie przez Panią opisanych środków pieniężnych nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Zatem, w opisanym zdarzeniu nie jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku od spadków i darowizn.

 

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Ta interpretacja stanowi ocenę Pani stanowiska wyłącznie w zakresie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn. W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych wydane zostało/zostanie odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz.622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

  - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

   - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

   - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a i art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.