0111-KDIB2-3.4015.277.2026.2.BD
Zawarcie jako spadkobierca powoda ugody z bankiem w sprawie unieważnienia kredytu.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn:
- w zakresie wykazanego przez Pana w zgłoszeniu składnika majątkowego nabytego w spadku po ojcu – jest prawidłowe,
- w zakresie otrzymania środków pieniężnych na podstawie zawartej ugody sądowej – jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
8 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zawarcia jako spadkobierca powoda ugody z bankiem w sprawie unieważnienia kredytu.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Jest Pan spadkobiercą po tacie, Panu A. B. Akt poświadczenia dziedziczenia po tacie sporządzono (…) 2023 r. Pana tata był stroną procesu z powództwa Pana A. B. oraz Pani C. D. przeciwko (…) Bank (…) o stwierdzenie nieważności umowy kredytu nr (…) z (…) 2007 r. oraz o zasądzenie zwrotu wszystkich uiszczonych w wykonaniu tej umowy rat, jako świadczenia nienależnego. Sprawa była rozpoznawana na etapie postępowania apelacyjnego przed Sądem Apelacyjnym (…) pod sygnaturą akt (…) (następnie zmieniono sygnaturę na (…)).
Kredytobiorcami na podstawie ww. umowy nr (…)była Pani C. D. oraz Pan A. D. Przedmiotem umowy był kredyt denominowany kursem franka szwajcarskiego, zaś zarzut nieważności umowy kredytu był uzasadniony abuzywnością zawartych w umowie klauzul walutowych.
Na kanwie innej sprawy Sąd Najwyższy w wyroku z (…) 2025 roku, (…) wyjaśnił, co następuje: „Zawarte w umowie klauzule przeliczeniowe są abuzywne przede wszystkim dlatego, że narażały kredytobiorców na niczym nieograniczone ryzyko związane ze zmiennością kursu walut, o którym nie zostali należycie poinformowani. To właśnie ten aspekt ma w tzw. sprawach frankowych pierwszoplanowy charakter, gdyż właśnie ziszczenie się owego ryzyka w stopniu, o którym kredytobiorcy nie byli prawidłowo uprzedzeni, sprawiło, że tzw. kredyty frankowe okazały się dla nich rażąco niekorzystne. Nie chodzi przy tym o to, że bank nie przewidział precyzyjnie kształtowania się kursu waluty obcej w przyszłości i nie poinformował o niej kredytobiorcy, ale o to, iż przed zawarciem umowy nie uświadomił kredytobiorcom, jak duże ryzyko wiąże się z korzystaniem z takiego produktu finansowego i nie wprowadził do umowy stosownych mechanizmów zabezpieczających”.
(…) 2024 r. złożył Pan zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, jako spadkobierca Pana A. B., w którym to zgłoszeniu wskazał, że do nabytych po tacie składników majątku spadkowego należą m.in. wierzytelności sporne przeciwko (…), ze wskazaniem na „Miejsce położenia rzeczy lub wykonywania prawa majątkowego” – „Sąd Apelacyjny w (…), (…)” i wartość rynkową wierzytelności 954.851,62 złotych, 2.787,45 CHF i 324.576,29 CHF oraz udział w tych wierzytelnościach w wysokości 1/2 (druga część wierzytelności przypadała Pani C. D.).
Po śmierci Pana A. B. sprawa była kontynuowana z Pana udziałem, jako następcy prawnego zmarłego pod sygn. akt (…).
(…) 2026 r. Pan, jako następca prawny zmarłego kredytobiorcy/powoda – Pana A. B., oraz Pani C. D. (kredytobiorca i powódka) zawarli z bankiem (…) ugodę, na podstawie której:
- zobowiązali się do cofnięcia pozwu w sprawie (…) wraz ze zrzeczeniem się roszczeń, które to zrzeczenie się roszczeń obejmowało stwierdzenie nieważności umowy kredytu oraz zwrot wszystkich spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu świadczeń,
- Bank zobowiązał się do zwrotu na Pana rzecz kwoty 675.000 zł (§ 2 ust. 2 ugody), która to kwota stanowiła zgodnie z § 2 ust. 1 ugody: „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz Kredytobiorcy”.
Dodać należy, że ww. kwota zwrotu mieściła się w przypadającym na Pana A. B. „naddatku” wynikającego z różnicy pomiędzy:
- wartością faktycznie otrzymanego kredytu w złotówkach, jako walucie wypłaty kredytu,
- sumą spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych w walucie spłaty,
i wskutek zwrotu tej kwoty, Kredytobiorcy nie uzyskali zwrotu świadczeń, których suma wykraczałaby poza wyżej opisany naddatek.
Pytanie w zakresie podatku od spadków i darowizn
Czy w związku z zawarciem wyżej opisanej ugody, na podstawie art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, aby skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 powinien Pan zgłosić wierzytelność pieniężną otrzymaną tytułem „częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz Kredytobiorcy”, względnie dokonać korekty zgłoszenia z (…) 2024 r. poprzez sprecyzowanie określenia wierzytelności jako niespornej i wskazanie kwoty należności wynikającej z ugody z (…) 2026 r. (pytanie oznaczone we wniosku nr 1)
Pana stanowisko w sprawie w zakresie podatku od spadków i darowizn
Pana zdaniem, wierzytelność pieniężna skonkretyzowana w ugodzie z (…) 2026 r. jako należna tytułem „częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz Kredytobiorcy” została już skutecznie i prawidłowo zgłoszona jako część masy spadkowej po Pana tacie, poprzez wskazanie na wierzytelność sporną dochodzoną w toku postępowania sądowego. Co prawda, ugodę zawarto poza tym postępowaniem, to jednak gdyby nie zarzut nieważności umowy kredytu, Bank nie oferowałby zwrotu jakiejkolwiek części spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, nadto zaś warunkiem zawarcia ugody i uzyskania zwrotu było zrzeczenie się roszczeń o stwierdzenie nieważności umowy kredytu. Dlatego też wskutek ugody nie doszło do zmiany składnika spadku nabytego po śmierci Pana ojca.
Z uwagi na zakres tej interpretacji, przywołałem powyżej tylko tę część Pana stanowiska, która odnosi się do zagadnienia dotyczącego podatku od spadków i darowizn.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 ze zm.):
Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;
2) darowizny, polecenia darczyńcy;
3) zasiedzenia;
4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
Stosownie do treści ust. 2 ww. przepisu:
Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że ustawa o podatku od spadków i darowizn ściśle określa granice przedmiotu opodatkowania, tj. nabycie według określonych tytułów, wyczerpująco wymieniając tytuły, na podstawie których nabycie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Powyższy katalog czynności ujęty w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn ma charakter zamknięty. Zatem, opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn podlega tylko nabycie i to takie, które zostało w nim wymienione w sposób wyraźny.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „spadek”, dlatego należy w tym zakresie odwołać się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
W myśl art. 922 § 1 tej ustawy:
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
Zgodnie z art. 924 ww. ustawy:
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
Natomiast, stosownie do przepisu art. 925 Kodeksu cywilnego:
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Zatem nabycie spadku przez spadkobiercę następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. Moment, z jakim następuje nabycie spadku w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości interpretacyjnych, określony został w art. 925 Kodeksu cywilnego. Stosownie do tego przepisu, spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Postanowienie o nabyciu spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza jedynie nabycie spadku (prawo spadkobiercy do spadku), które z mocy art. 925 Kodeksu cywilnego nastąpiło już wcześniej, z chwilą otwarcia spadku, tj. śmierci spadkodawcy.
Stosownie do art. 1025 § 1 i 2 ww. ustawy:
Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.
Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.
Z powołanych powyżej przepisów wynika, że spadkobiercy w zasadzie wchodzą w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Oznacza to, że w skład spadku wchodzą prawa i obowiązki, ale także uzasadnione prawnie nadzieje na nabycie prawa – istniejące w dacie nabycia spadku. Prawa majątkowe są składnikiem masy spadkowej dającym nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie.
Do praw majątkowych zalicza się prawa rzeczowe (własność, użytkowanie wieczyste, prawa rzeczowe ograniczone), wierzytelności, prawa na dobrach niematerialnych o charakterze majątkowym oraz prawa rodzinne o charakterze majątkowym (np. prawo do świadczeń alimentacyjnych). Prawa majątkowe są więc składnikiem masy spadkowej dającym nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie.
Z opisu sprawy wynika, że jest Pan spadkobiercą po tacie. Akt poświadczenia dziedziczenia po tacie sporządzono (…) 2023 r. Pana tata był stroną procesu z powództwa Pana A. B. oraz Pani C. D. przeciwko Bankowi o stwierdzenie nieważności umowy kredytu z (…) 2007 r. oraz o zasądzenie zwrotu wszystkich uiszczonych w wykonaniu tej umowy rat, jako świadczenia nienależnego. Sprawa była rozpoznawana na etapie postępowania apelacyjnego. Kredytobiorcami była Pani C. D. oraz Pan A. B. Przedmiotem umowy był kredyt denominowany kursem franka szwajcarskiego, zaś zarzut nieważności umowy kredytu był uzasadniony abuzywnością zawartych w umowie klauzul walutowych. (…) 2024 r. złożył Pan zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, jako spadkobierca Pana A. B., w którym to zgłoszeniu wskazał Pan, że do nabytych po tacie składników majątku spadkowego należą m.in. wierzytelności sporne przeciwko Bankowi, ze wskazaniem na miejsce położenia rzeczy lub wykonywania prawa majątkowego i wartości rynkowej wierzytelności oraz udziału w tych wierzytelnościach w wysokości 1/2 (druga część wierzytelności przypadała Pani C. D.).
W myśl art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
Jak stanowi art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 tej ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje – przy nabyciu w drodze dziedziczenia – z chwilą przyjęcia spadku.
Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.
Zgodnie z ww. art. 4a ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy:
Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
W myśl art. 4a ust. 1a ww. ustawy:
Jeżeli dokumentem potwierdzającym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych jest akt poświadczenia dziedziczenia lub europejskie poświadczenie spadkowe, termin 6 miesięcy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, do zgłoszenia tego nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
Jak stanowi art. 4a ust. 2 ww. ustawy:
Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.
Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu SD-Z2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz. U. poz. 2060).
Jak wynika z opisu wniosku, (…) 2024 r. złożył Pan już zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, jako spadkobierca po ojcu. W zgłoszeniu tym wykazał Pan, że do nabytych po tacie składników majątku spadkowego należą m.in. wierzytelności sporne przeciwko Bankowi.
Zauważyć należy, że w drodze dziedziczenia nabył Pan prawo majątkowe w postaci roszczenia wynikającego z powództwa o ustalenie nieważności umowy kredytu wytoczonego m.in. przez Pana zmarłego ojca. Tym samym, nabycie tego prawa majątkowego – roszczenia podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Wchodzi bowiem ono do masy spadkowej, jako istniejące na dzień śmierci spadkodawcy, skoro – jak wynika z wniosku – powództwo o ustalenie nieważności umowy zostało wytoczone jeszcze za życia Pana ojca.
Zatem w tej części uznałem Pana stanowisko za prawidłowe.
Z kolei 2026 r. Pan, jako następca prawny zmarłego kredytobiorcy/powoda – Pana ojca, oraz Pani C. D. (kredytobiorca i powódka) zawarli z bankiem ugodę, na podstawie której zobowiązali się do cofnięcia pozwu wraz ze zrzeczeniem się roszczeń, które to zrzeczenie się roszczeń obejmowało stwierdzenie nieważności umowy kredytu oraz zwrot wszystkich spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu świadczeń. Bank zobowiązał się do zwrotu na Pana rzecz kwoty 675.000 zł (§ 2 ust. 2 ugody), która to kwota stanowiła zgodnie z § 2 ust. 1 ugody: „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz Kredytobiorcy”.
Według Pana ta wierzytelność pieniężna, skonkretyzowana w ww. ugodzie z 2026 r. jako stanowiąca część zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych, została już prawidłowo zgłoszona jako część masy spadkowej.
W omawianej sprawie należy jednak odróżnić uzyskanie konkretnych świadczeń wynikających z danego prawa majątkowego (realizacja roszczenia) od samego nabycia prawa majątkowego (nabycia roszczenia). Realizacja nabytego w spadku roszczenia nie jest w świetle ustawy o podatku od spadków i darowizn nabyciem podlegającym opodatkowaniu tym podatkiem.
Zatem otrzymanie świadczenia przez Pana, jako spadkobiercę zmarłego kredytobiorcy, na podstawie ww. ugody z Bankiem, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, gdyż nabycie to nie zostało wymieniona w katalogu art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Tym samym, nie ma Pan obowiązku zgłaszania do urzędu skarbowego wypłaconej Panu kwoty na podstawie zawartej z Bankiem ugody czy też dokonywania korekty złożonego już przez Pana (…) 2024 r. zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po zmarłym ojcu. Jak sam Pan prawidłowo zauważył, w wyniku zawartej z bankiem ugody nie doszło do zmiany składnika spadku nabytego po śmierci Pana ojca.
Opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn podlega bowiem wartość nabytego w spadku roszczenia a nie jego realizacja.
Dlatego też nie mogłem w tej części uznać Pana stanowiska za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Ta interpretacja stanowi ocenę Pana stanowiska wyłącznie w zakresie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn. W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów