0111-KDIB2-3.4015.260.2026.2.MD

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

 

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

 

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

 

25 czerwca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 19 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie obowiązków podatkowych w związku z zasiedzeniem udziału w nieruchomości na rzecz zmarłej matki. Uzupełnił go Pan pismem z 13 sierpnia 2026 r. - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

 

Opis stanu faktycznego

 

        1. Status Wnioskodawcy i tożsamość nieruchomości.

Przedmiotem wniosku jest uregulowanie sytuacji prawnopodatkowej nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...), stanowiącej działkę o numerze geodezyjnym (...), obręb (...), o powierzchni (...) m², dla której nie jest prowadzona księga wieczysta. Wnioskodawca jest synem (...), która wraz z innymi członkami rodziny była wieloletnim samoistnym posiadaczem wskazanej nieruchomości.

        2. Nabycie własności przez zasiedzenie.

Przed Sądem Rejonowym w (...) toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. (...) r. Sąd Rejonowy w (...) wydał postanowienie, z którego sentencji wynika, że:

   - (...) r. własność wyżej opisanej nieruchomości (działka nr (...)) nabyli przez zasiedzenie: (...) w udziale wynoszącym (...) części; mama Wnioskodawcy - (...) w udziale wynoszącym (...) część oraz na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej (...) i (...) w udziale wynoszącym (...) część;

   - (...) r. własność pozostałego udziału w nieruchomości, wynoszącego (...) części, nabyli przez zasiedzenie na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej (...) oraz (...).

Nabycie powyższych udziałów nastąpiło z mocy samego prawa z upływem terminów posiadania samoistnego, które dobiegły końca odpowiednio w (...) i (...) roku.

        3. Zgony pierwotnych nabywców i sukcesja prawna.

Wszyscy pierwotni nabywcy nieruchomości wymienieni w postanowieniu sądu zmarli przed zakończeniem postępowania i wydaniem orzeczenia. Sukcesja prawna i udziały spadkowe po poszczególnych osobach przedstawiają się w sposób następujący:

   - (...) zmarł (...) r. Następcami prawnymi pod tytułem ogólnym zostali: (...), którzy nabyli spadek po zmarłym w częściach równych, po (...);

   - (...) zmarła (...) r. Spadek po niej na podstawie ustawy nabyli w częściach równych (po (...) części spadku) żyjący w tym momencie zstępni: (...);

   - (...) zmarła przed orzekaniem w sprawie, a spadek po niej nabyła na podstawie ustawy jej córka (...);

   - (...) również zmarł przed datą orzekania, a spadek po nim na podstawie ustawy nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego w częściach równych jego żona (...) oraz syn (...);

   - (...) zmarła (...) r. Spadek po niej nabył w całości jej syn (...);

   - (...) zmarła (…) 2025 r. Spadek po niej na podstawie testamentu notarialnego nabył w całości jej syn Wnioskodawca (...).

        4. Postępowanie sądowe i wydanie postanowienia.

 

Wniosek o stwierdzenie zasiedzenia został złożony w Sądzie Rejonowym w (...) (...) r.

W dacie wydania orzeczenia oraz w dacie jego uprawomocnienia, żadna z osób fizycznych wskazanych w sentencji jako bezpośredni nabywcy nieruchomości (w tym (...)) już nie żyła. W konsekwencji brak obiektywnej możliwości podmiotowego rozliczenia i zgłoszenia obowiązku podatkowego przez osoby zmarłe. Wnioskodawca jako spadkobierca, który ostatecznie wskutek dziedziczenia po zmarłej mamie nabył udział (...) części w nieruchomości, powziął wątpliwość co do momentu i podmiotu ciążącego obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn.

 

Pytania (przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)

 

   1. Czy w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w (...) postanowienia z (...) r. (sygn. akt (...)), stwierdzającego nabycie własności udziału (...) części nieruchomości w drodze zasiedzenia z dniem (...) r. na rzecz zmarłej matki Wnioskodawcy (...), po stronie Wnioskodawcy (...) powstał obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn z tytułu samego zasiedzenia?

   2. Czy Wnioskodawca (...) jest zobowiązany do złożenia zeznania podatkowego oraz do zapłaty podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia w drodze zasiedzenia udziału (...) części nieruchomości, stwierdzonego postanowieniem Sądu Rejonowego w (...) z (...) r. (sygn. akt (...)) na rzecz jego zmarłej matki, czy też obowiązek ten w ogóle nie powstaje po stronie Wnioskodawcy, ponieważ nie był on samoistnym posiadaczem nieruchomości ani nie został wymieniony w sentencji tego postanowienia?

   3. Czy jedynym tytułem prawnym, z którego dla Wnioskodawcy wynika obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn w opisanym stanie faktycznym, jest nabycie przez niego spadku po zmarłej matce ((...)) - obejmującego m.in. udział (...) części nieruchomości, którego własność matka nabyła w drodze zasiedzenia - rozliczane na zasadach ogólnych dotyczących nabycia tytułem dziedziczenia, a nie z tytułu samego zasiedzenia?

 

Pana stanowisko w sprawie (przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Ad 1. Zdaniem Wnioskodawcy, w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w (...) postanowienia z (...) r. (sygn. akt (...)), stwierdzającego nabycie własności udziału (...) części nieruchomości w drodze zasiedzenia z dniem (...) r. na rzecz zmarłej matki Wnioskodawcy, po stronie Wnioskodawcy nie powstał obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia. Zgodnie z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego zdolność prawną osoba fizyczna posiada od chwili urodzenia do chwili śmierci - wraz ze śmiercią matka Wnioskodawcy utraciła zdolność prawną, w związku z czym nie mogła być stroną jakiegokolwiek stosunku podatkowo prawnego powstającego po dacie uprawomocnienia się postanowienia. Jednocześnie zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze zasiedzenia powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego zasiedzenie i ciąży wyłącznie na osobie wskazanej w tym postanowieniu jako nabywca - nabycie w drodze zasiedzenia jest bowiem instytucją prawa rzeczowego związaną̨ nierozerwalnie z faktem samoistnego posiadania nieruchomości przez konkretną, oznaczoną osobę̨ (art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn), a nie z jej następcami prawnymi. Wnioskodawca nie był samoistnym posiadaczem nieruchomości, nie został też wskazany w sentencji postanowienia jako osoba, na rzecz której stwierdzono zasiedzenie. W konsekwencji, w ocenie Wnioskodawcy, obowiązek podatkowy z tytułu zasiedzenia w ogóle nie mógł powstać po jego stronie - nie zaistniał bowiem po jego stronie stan faktyczny, z którym ustawa wiąże powstanie takiego obowiązku (art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej).

Ad 2. Zdaniem Wnioskodawcy, nie jest on zobowiązany do złożenia zeznania podatkowego ani do zapłaty podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia w drodze zasiedzenia udziału (...) części nieruchomości, stwierdzonego postanowieniem Sądu Rejonowego w (...) z (...) r. na rzecz jego zmarłej matki - obowiązek taki po jego stronie w ogóle nie powstaje. Instytucja sukcesji podatkowej, o której mowa w art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, obejmuje przejście na spadkobierców wyłącznie przewidzianych w przepisach prawa podatkowego majątkowych praw i obowiązków spadkodawcy, a więc obowiązków, które już powstały (skonkretyzowały się) po stronie spadkodawcy za jego życia. Skoro obowiązek nigdy nie powstał, a zatem nie mógł on przejść na Wnioskodawcę w drodze sukcesji uregulowanej w art. 97 § 1 oraz art. 98 Ordynacji podatkowej - sukcesji podlegają̨ wyłącznie obowiązki istniejące, a nie hipotetyczne. Dodatkowo, zgodnie z art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, decyzja wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa jest nieważna, co potwierdza, że Organ nie może wywodzić po stronie Wnioskodawcy obowiązku podatkowego z tytułu zdarzenia, którego adresatem - zgodnie z sentencją postanowienia sądu - była wyłącznie zmarła matka Wnioskodawcy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 27 września 2023 r. (sygn. 0111-KDIB2-3.4015.155.1.2023.BD), w której Organ potwierdził analogiczny sposób rozumienia zakresu podmiotowego obowiązku podatkowego z tytułu zasiedzenia stwierdzonego po śmierci osoby wskazanej w postanowieniu sądu.

Ad 3. Zdaniem Wnioskodawcy, jedynym tytułem prawnym, z którego wynika dla niego obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn w opisanym stanie faktycznym, jest nabycie przez niego spadku po zmarłej matce (...), rozliczane na zasadach ogólnych właściwych dla nabycia tytułem dziedziczenia, a nie samo zasiedzenie nieruchomości. Udział (...) części nieruchomości, którego własność matka Wnioskodawcy nabyła z mocy prawa z dniem (...) r. (co zostało jedynie deklaratoryjnie potwierdzone postanowieniem sądu z (...) r.), wszedł w skład masy spadkowej po niej i podlega opodatkowaniu wyłącznie jako składnik majątku nabytego przez Wnioskodawcę w drodze dziedziczenia, zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, z zachowaniem właściwych dla tego tytułu terminów i zasad zgłoszenia oraz momentu powstania obowiązku podatkowego, którym jest data przyjęcia spadku bądź uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku/wydania aktu poświadczenia dziedziczenia. Obowiązek podatkowy z tytułu samego zasiedzenia jako odrębne zdarzenie prawnopodatkowe wiążące się - zgodnie z art. 5 i art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn - wyłącznie z osobą samoistnego posiadacza wskazanego w sentencji postanowienia, nie powstaje i nie może powstać po stronie Wnioskodawcy jako spadkobiercy. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ przesądza, że Wnioskodawca rozlicza nabycie udziału w nieruchomości wyłącznie w ramach jednego zgłoszenia/zeznania dotyczącego nabycia spadku, a nie w ramach odrębnego, dodatkowego rozliczenia z tytułu zasiedzenia.

 

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

 

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

 

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 478):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;

2) darowizny, polecenia darczyńcy;

3) zasiedzenia;

4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Spadek jest instytucją regulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

W myśl art. 922 § 1 tej ustawy:

Zgodnie z art. 924 ww. ustawy:

Jak wynika z treści art. 925 Kodeksu cywilnego:

Z kolei kwestia zasiedzenia uregulowana została w przepisach art. 172-176 ustawy Kodeks cywilny. 

W myśl art. 172 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

Zasiedzenie jest tzw. instytucją dawności, służącą korygowaniu rzeczywistego stanu posiadania ze stanem prawnym. Prowadzi ono do nabycia przez posiadacza własności na skutek długotrwałego posiadania przez niego rzeczy, czemu towarzyszy utrata własności przez dotychczasowego właściciela, który w przeszłości utracił posiadanie rzeczy. Poprzez zasiedzenie można nabyć własność rzeczy ruchomych i nieruchomych, udziału we współwłasności, prawa użytkowania wieczystego, służebność gruntową. Zasiedzenie jest instytucją prowadzącą do nabycia prawa na skutek upływu czasu. Umożliwia ono, sankcjonując stan faktyczny, usunięcie długotrwałej niezgodności między stanem prawnym a stanem posiadania. Na skutek zasiedzenia, które następuje ex lege, dotychczasowy uprawniony traci swoje prawo, a nabywca uzyskuje je niezależnie od niego; jest więc ono pierwotnym sposobem nabycia prawa podmiotowego.

Przechodząc ponownie na grunt ustawy o podatku od spadków i darowizn, należy zauważyć, że, co do zasady, zarówno dziedziczenie jak i zasiedzenie - jako tytuły wymienione w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn - podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

W myśl art. 5 ww. ustawy:

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 i 6 oraz ust. 4 cyt. ustawy:

Zgodnie jednakże z aktualnym brzmieniem art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 478), obowiązującym od 7 stycznia 2026 r.:

W myśl art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2025 r. poz. 1854):

Jak wynika z powyższych przepisów, nabycie w drodze dziedziczenia i nabycie tytułem zasiedzenia to dwa odrębne nabycia. Zatem ewentualny obowiązek podatkowy uzależniony jest od tego, na podstawie jakich tytułów nastąpiło nabycie.

Z opisu stanu faktycznego wynika, że (...) r. Sąd Rejonowy w (...) wydał postanowienie, z którego sentencji wynika, m.in. że (...) r. własność nieruchomości (działki nr (...)) nabyli przez zasiedzenie: (...) w udziale wynoszącym (...) części; (...) (Pana matka) w udziale wynoszącym (...) część oraz na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej (...) i (...) w udziale wynoszącym (...) część. Nabycie powyższych udziałów nastąpiło z mocy samego prawa z upływem terminów posiadania samoistnego, które dobiegły końca w (...) r. Wszyscy pierwotni nabywcy nieruchomości wymienieni w postanowieniu sądu zmarli przed zakończeniem postępowania i wydaniem orzeczenia. (...) zmarła (...) r. Spadek po niej na podstawie testamentu notarialnego nabył w całości jej syn - Pan. Wniosek o stwierdzenie zasiedzenia został złożony w Sądzie Rejonowym w (...) (...) r. W dacie wydania orzeczenia oraz w dacie jego uprawomocnienia, żadna z osób fizycznych wskazanych w sentencji jako bezpośredni nabywcy nieruchomości już nie żyła.

Powziął Pan wątpliwość co do momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu zasiedzenia i podmiotu, na którym ten obowiązek ciąży w podatku od spadków i darowizn.

Jak już powyżej wskazano, nabycie tytułem zasiedzenia jest tytułem odrębnym od nabycia tytułem dziedziczenia (spadku).

Nabycie tytułem zasiedzenia jest tzw. nabyciem pierwotnym dokonywanym przez posiadacza nieruchomości niebędącego jej właścicielem i jest stwierdzane przez sąd w sytuacji, gdy rzeczywisty stan posiadania jest inny niż stan prawny nieruchomości.

Jeżeli więc w postanowieniu stwierdzającym zasiedzenie sąd wskaże, iż termin zasiedzenia upłynął przed dniem śmierci spadkodawcy, tj. nieruchomość znajdowała się w posiadaniu spadkodawcy tak długo, iż wypełnione zostały terminy ustawowe - zasiedzenie może być wykonane jedynie w jego imieniu (spadkodawcy). Oznacza to, że nawet gdy z wnioskiem wystąpi jego spadkobierca, lecz sąd w postanowieniu stwierdzającym zasiedzenie stwierdzi, iż zasiedzenia dokonał spadkodawca - a tym samym nabył własność nieruchomości tym tytułem (zasiedzenie następuje z mocy prawa; postępowanie przed sądem jedynie ten stan potwierdza), to w takiej sytuacji spadkobiercy nabędą prawo do własności nieruchomości w drodze spadkobrania, a nie w drodze zasiedzenia, bowiem nabycie własności w drodze zasiedzenia powstało jeszcze za życia spadkodawcy.

Wskazać należy, że stwierdzenie przez sąd zasiedzenia ww. udziału w nieruchomości na rzecz Pana matki nie spowodowało powstania po Pana stronie obowiązku podatkowego tytułem zasiedzenia, ponieważ zasiedzenie zostało stwierdzone na rzecz osoby zmarłej. Jak wynika z opisu zdarzenia - w dacie wydania orzeczenia oraz w dacie jego uprawomocnienia, żadna z osób wskazanych w sentencji jako bezpośredni nabywcy nieruchomości (w tym Pana mama) już nie żyła.

Zgodnie z ww. art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy ciąży wyłącznie na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Ponadto, należy wskazać, że na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.):

W myśl art. 97 § 1 cyt. ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa:

Z powyżej przywołanych przepisów wynika, że spadkobierca przejmuje zobowiązania podatkowe spadkodawcy. Tym samym, aby taka sytuacja mogła mieć miejsce musi zostać ustalone zobowiązanie podatkowe dla spadkodawcy.

Art. 100 § 1 cyt. ustawy:

Należy podkreślić, że w przypadku podatku od spadków i darowizn po złożeniu zeznania podatkowego przez podatnika, organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku. Dopiero z chwilą jej doręczenia powstaje zobowiązanie podatkowe.

Odpowiedzialność spadkobiercy może jedynie dotyczyć zobowiązań podatkowych spadkodawcy, a takie - jak wynika z treści wniosku - nie mogły powstać.

Zatem w przypadku, gdy zasiedzenie jest stwierdzone na rzecz osoby zmarłej, zobowiązanie podatkowe z tego tytułu w ogóle nie powstanie, ponieważ brak jest podmiotu, któremu można by doręczyć decyzję o wymiarze podatku z tego tytułu. Tym samym nie ponosi Pan jako spadkobierca odpowiedzialności określonej w Dziale III Rozdziale 14 Ordynacji podatkowej za zobowiązania podatkowe spadkodawcy (swojej matki) w związku ze stwierdzeniem zasiedzenia na jej rzecz.

Tytułem prawnym, na podstawie którego prawo do udziału w nieruchomości znalazło się w Pana majątku nie było zasiedzenie, lecz dziedziczenie po matce.

Zatem, Pana stanowisko, zgodnie z którym nie jest Pan opodatkowany podatkiem od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia nieruchomości, a podstawą prawną Pana opodatkowania jest dziedziczenie po matce, należało uznać za prawidłowe.

 

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

 

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

  - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

   - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

   - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

 

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.