0111-KDIB2-3.4015.185.2026.1.AD

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 maja 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie ustalenia terminu przedawnienia oraz skutków podatkowych złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia, że zobowiązanie podatkowe z tytułu nabycia spadku się przedawniło. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego

(…) września 2020 r. zmarła I.C. – Pana matka. Z przedstawionych dokumentów wynika, że zgon nastąpił w H., natomiast ostatnim miejscem zwykłego pobytu spadkodawczyni była Rzeczpospolita Polska, a ostatnim miejscem zamieszkania – W. (…).

Spadek po I.C. został nabyty z ustawy przez dwoje jej dzieci: M.B oraz A.B. – po 1/2 części każdy.

(…) 2021 r. przed notariuszem (…), prowadzącą kancelarię notarialną w W., został sporządzony protokół dziedziczenia (Rep. A nr (…)), a następnie akt poświadczenia dziedziczenia (Rep. A nr (…)). Z treści aktu poświadczenia dziedziczenia wynika, że nabył Pan po matce udział wynoszący 1/2 części spadku.

Z przedłożonego wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia wynika również, że akt został zarejestrowany w Rejestrze Spadkowym (…) 2021 r. o godz. (...) pod numerem (…).

Z protokołu dziedziczenia wynika ponadto, że (…) 2021 r. złożył Pan oświadczenie o przyjęciu spadku bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe (przyjęcie proste).

Jest Pan zstępnym spadkodawczyni. Gdyby zostały dochowane warunki przewidziane w ustawie o podatku od spadków i darowizn, nabycie przez Pana udziału w spadku mogłoby korzystać ze zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny. Nie złożył Pan jednak zgłoszenia SD-Z2 ani zeznania SD-3 odnoszącego się do nabycia tego spadku.

Do dnia sporządzenia wniosku nie doręczono Panu żadnej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia wskazanego udziału w spadku. Nie otrzymał Pan również zawiadomień, postanowień ani wezwań, z których wynikałoby wszczęcie wobec Pana postępowania podatkowego w tym zakresie.

Nie powoływał się Pan dotychczas przed organem podatkowym na fakt nabycia spadku w celu wykazania zasadności jakiegokolwiek stanowiska podatkowego ani nie składał pisma, którego celem byłoby wszczęcie postępowania wymiarowego w zakresie podatku od spadków i darowizn od omawianego nabycia.

W skład spadku po spadkodawczyni wchodzi składnik majątkowy, którego rozporządzenie lub obciążenie będzie wymagało dokonania czynności notarialnej, w szczególności nieruchomość albo udział w nieruchomości nabyte w drodze spadku.

Przed dokonaniem takiej czynności zamierza Pan wystąpić do właściwego naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potrzebnego do dokonania czynności notarialnej, potwierdzającego, że zobowiązanie podatkowe związane z nabyciem przez Pana udziału w spadku wygasło wskutek upływu terminu do jego ustalenia (przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej).

Celem złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia będzie wyłącznie uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu prawnego dla potrzeb przyszłej czynności notarialnej. Nie zamierza Pan składać takiego wniosku w celu wywołania postępowania wymiarowego ani w celu wykazania przed organem podatkowym zasadności twierdzenia co do samego faktu nabycia spadku – fakt ten został już urzędowo potwierdzony zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.

Pytania

1.  Czy w przedstawionym stanie faktycznym, w którym nabycie przez Pana udziału w spadku po matce nie zostało zgłoszone do opodatkowania, a następnie zostało stwierdzone zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia z (…) 2021 r., przy jednoczesnym braku doręczenia Panu, do dnia złożenia wniosku, decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, należy uznać, że wobec Pana wygasło już prawo do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, ponieważ upłynął termin określony w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, liczony od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy?

2.  Czy planowane złożenie przez Pana do właściwego naczelnika urzędu skarbowego wniosku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że zobowiązanie podatkowe związane z nabyciem przez Pana udziału w spadku wygasło wskutek upływu terminu do jego ustalenia, wywoła po stronie Pana skutek określony w art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, tj. będzie stanowiło powołanie się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia rzeczy lub praw majątkowych?

Pana stanowisko w sprawie

W Pana opinii, należy uznać, że prawo organu podatkowego do ustalenia wobec Pana zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn wygasło 31 grudnia 2024 r. Zastosowanie ma bowiem termin z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, a nie termin z art. 68 § 2 tej ustawy.

W Pana opinii, planowane złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia nie będzie stanowiło „powołania się” na fakt nabycia spadku w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a tym samym nie spowoduje odnowienia obowiązku podatkowego.

I. Uwagi wprowadzające

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy i praw majątkowych tytułem dziedziczenia. Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy (art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Nabył Pan udział 1/2 w spadku po swojej matce. Fakt nabycia został urzędowo stwierdzony zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym (…) 2021 r. i zarejestrowanym tego samego dnia w Rejestrze Spadkowym.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że nie dopełnił Pan obowiązków zgłoszeniowych przewidzianych dla najbliższej rodziny. Istota wniosku nie dotyczy jednak samego zwolnienia dla tzw. grupy „zero”, lecz odpowiedzi na pytanie, jakie skutki prawne, w szczególności na tle przedawnienia oraz instytucji „powołania się” z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn – wywołuje obecny stan sprawy.

II. Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 1

a. Charakter zobowiązania w podatku od spadków i darowizn

Na gruncie Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe może powstać albo z mocy prawa albo z dniem doręczenia decyzji ustalającej. W odniesieniu do podatku od spadków i darowizn zobowiązanie ma charakter ustalany decyzją, co wynika z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Z tego względu kluczowe znaczenie ma termin, w którym organ może jeszcze doręczyć decyzję ustalającą wysokość zobowiązania.

Jeżeli decyzja taka nie zostanie doręczona w odpowiednim terminie, zobowiązanie podatkowe w ogóle nie powstaje. Nie chodzi zatem o „przedawnienie zapłaty” podatku już istniejącego, lecz o wygaśnięcie prawa organu do jego ustalenia.

b. Moment powstania obowiązku podatkowego w realiach sprawy

Zasadą wynikającą z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest to, że przy nabyciu w drodze dziedziczenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Ustawodawca przewidział jednak szczególne rozwiązanie w art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu – z chwilą jego uprawomocnienia się. Przepis ten stanowi zarazem, że w przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje także z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.

W Pana sprawie nabycie spadku nie zostało zgłoszone do opodatkowania. Następnie zostało ono urzędowo stwierdzone zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia z (…) 2021 r.

Tym samym, przy uwzględnieniu szczególnej regulacji z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn – to właśnie z tą datą należy wiązać powstanie obowiązku podatkowego istotnego dla ustalenia biegu terminu z art. 68 Ordynacji podatkowej.

Za takim rozumieniem przemawia również art. 4a ust. 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn, który wprost stanowi, że jeżeli dokumentem potwierdzającym nabycie jest akt poświadczenia dziedziczenia, 6-miesieczny termin do dokonania zgłoszenia liczy się od dnia zarejestrowania tego aktu.

c. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia jest równoważny prawomocnemu postanowieniu sądu

W celu oceny skutków podatkowych aktu poświadczenia dziedziczenia nie można abstrahować od przepisów Prawa o notariacie. Zgodnie z art. 95j Prawa o notariacie zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Jeszcze dalej idzie art. 95p Prawa o notariacie, który stanowi, że ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, należy przez to rozumieć również zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, a jeżeli ustawa wyznacza początek lub koniec biegu terminu na dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, należy przez to rozumieć również dzień zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Powyższe oznacza, że dla potrzeb prawa podatkowego, w tym dla wykładni art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie ma podstaw do odmiennego traktowania prawomocnego postanowienia sądu i zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. W realiach sprawy oba te dokumenty pełnią tę samą funkcję, czyli urzędowo stwierdzają nabycie spadku i stanowią formalny punkt odniesienia dla biegu dalszych terminów ustawowych.

d. Zastosowanie art. 68 § 1, a nie art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej

Zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 tej ustawy, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej przewiduje termin 5-letni tylko wtedy, gdy podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego albo w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania. Przepis ten ma zatem charakter wyjątkowy i może być stosowany tylko wtedy, gdy po stronie podatnika rzeczywiście istniał obowiązek złożenia deklaracji odnoszącej się do danego momentu powstania obowiązku podatkowego.

Kluczowe znaczenie ma tu uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2025 r. o sygn. akt III FPS 2/25. NSA przyjął w niej, że powstanie obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn w odniesieniu do nabycia niezgłoszonego do opodatkowania własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia, stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu – nie nakłada na podatnika obowiązku złożenia nowego zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a niezłożenie takiego zeznania nie wypełnia przesłanki z art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Choć teza uchwały zapadła na tle prawomocnego orzeczenia sądu, jej ratio decidendi znajduje pełne zastosowanie także do zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Wynika to właśnie z art. 95j i 95p Prawa o notariacie oraz z art. 4a ust. 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn, które konsekwentnie zrównują oba sposoby urzędowego potwierdzenia nabycia spadku. W konsekwencji samo to, że po zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia nie złożył Pan nowego SD-3 – nie uzasadnia zastosowania terminu 5-letniego.

e. Skutek w konkretnej Pana sprawie

Skoro obowiązek podatkowy relewantny dla art. 68 Ordynacji podatkowej należy wiązać z (…) 2021 r., to 3-letni termin z art. 68 § 1 tej ustawy upłynął z końcem 31 grudnia 2024 r.

Do dnia złożenia wniosku nie doręczono Panu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W przedstawionym stanie faktycznym należy zatem uznać, że prawo organu do ustalenia tego zobowiązania już wygasło.

Dla porządku wskazuje Pan, że art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego liczonego od terminu płatności, odnosi się do zobowiązań już istniejących. W sprawie zasadnicze znaczenie ma etap wcześniejszy, tj. wygaśnięcie prawa organu do wydania decyzji ustalającej.

Dopóki decyzja taka nie została skutecznie doręczona, nie można mówić o rozpoczęciu biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ma Pan świadomość, że interpretacja indywidualna opiera się na stanie faktycznym przez Pana przedstawionym. W konsekwencji stanowisko to zakłada, że po (…) 2021 r. nie wystąpiły szczególne okoliczności mogące zawiesić lub modyfikować bieg terminu do ustalenia zobowiązania, a w szczególności nie doręczono Panu decyzji ustalającej ani nie wszczęto wobec niego postępowań, o których wiedziałby i które miałyby wpływ na bieg tego terminu.

III. Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 2

a. Charakter planowanego wniosku o zaświadczenie

Zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli przedmiotem aktu notarialnego ma być zbycie praw do spadku albo zbycie lub obciążenie rzeczy lub praw majątkowych uzyskanych tytułem wskazanym w art. 1 tej ustawy, notariusz może dokonać czynności dopiero po przedstawieniu pisemnej zgody naczelnika urzędu skarbowego albo zaświadczenia potwierdzającego, że nabycie jest zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia.

W związku z tym ma Pan oczywisty interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia. Także Ordynacja podatkowa przewiduje wydawanie zaświadczeń na żądanie osoby ubiegającej się o ich uzyskanie (art. 306a § 1), jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa albo jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny (art. 306a § 2). Stosownie do art. 306b § 1 Ordynacji podatkowej organ jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli potwierdzany fakt lub stan prawny wynika z danych pozostających w jego dyspozycji.

Pana planowany wniosek będzie miał zatem charakter wyłącznie formalno-potwierdzający, a jego celem będzie uzyskanie dokumentu niezbędnego do dokonania czynności notarialnej. Nie będzie to pismo zmierzające do wszczęcia postępowania wymiarowego ani do wykazania przed organem podatkowym określonej tezy materialnoprawnej co do samego nabycia spadku.

b. Pojęcie „powołania się” z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn

Art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, że w przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie może być wykładany rozszerzająco.

W orzecznictwie i praktyce interpretacyjnej pojęcie „powołania się” rozumiane jest jako świadome odwołanie się do faktu dokonania określonej czynności lub nabycia prawa po to, aby wykazać zasadność własnego stanowiska przed organem podatkowym. Nie każde pismo zawierające informacje o nabyciu będzie więc „powołaniem się” w rozumieniu tego przepisu.

Jeżeli podatnik występuje jedynie o urzędowe potwierdzenie stanu prawnego już istniejącego – dla potrzeb czynności wymaganej przez inny przepis prawa, to nie sposób przyjąć, że jego zamiarem jest „powołanie się” na fakt nabycia w znaczeniu użytym w art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W takim przypadku podatnik nie ujawnia nabycia po to, aby doprowadzić do wymiaru podatku, lecz po to, aby uzyskać formalne potwierdzenie określonego stanu prawnego.

c. Potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych i orzecznictwie

Na potwierdzenie swojego stanowiska powołał się Pan na interpretacje indywidualne i orzeczenia NSA.

d. Wniosek końcowy do pytania nr 2

Skoro planowany przez Pana wniosek ma służyć wyłącznie uzyskaniu urzędowego potwierdzenia stanu prawnego dla potrzeb czynności notarialnej, a nie wykazaniu zasadności określonej tezy w toku postępowania wymiarowego, to złożenie takiego wniosku nie będzie „powołaniem się” na fakt nabycia spadku w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W konsekwencji złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia nie spowoduje odnowienia obowiązku podatkowego po Pana stronie.

IV. Konkluzja

Po pierwsze, w odniesieniu do nabycia przez Pana udziału w spadku po matce prawo organu do ustalenia zobowiązania podatkowego wygasło z 31 grudnia 2024 r., gdyż zastosowanie ma 3-letni termin z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej.

Po drugie, złożenie przez Pana wniosku o wydanie zaświadczenia potrzebnego do dokonania czynności notarialnej nie będzie stanowiło „powołania się” na fakt nabycia spadku w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn i nie spowoduje odnowienia obowiązku podatkowego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1813):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej ,,podatkiem'', podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego.

Spadek (dziedziczenie) jest instytucją uregulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

W myśl art. 922 § 1 tej ustawy:

Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

Zgodnie z art. 924 ww. ustawy:

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Jak wynika z treści art. 925 Kodeksu cywilnego:

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

W myśl art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego:

Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

Zgodnie z art. 95a ustawy z 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 614):

Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych.

Stosownie do art. 95h § 1 cyt. ustawy:

Notariusz niezwłocznie po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia dokonuje jego wpisu do Rejestru Spadkowego przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego danych wynikających z tego aktu, o których mowa w art. 95ha pkt 3-7. Notariusz opatruje wpis kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

W myśl art. 95j ww. ustawy:

Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Zgodnie z art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Przy nabyciu w drodze dziedziczenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku.

Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 4 tej ustawy:

Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy:

Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.

Zgodnie z art. 14 ust. 1, 2 i 3 pkt 1 ww. ustawy:

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.

Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

Do I grupy podatkowej zalicza się małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.

W myśl art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.

Z przedstawionego opisu zdarzenia wynika, że (…) 2020 r. zmarła Pana matka. Nabył Pan 1/2 spadku. (…) 2021 r. został sporządzony i zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Nie złożył Pan zgłoszenia SD-Z2 ani zeznania SD-3 odnoszącego się do nabycia tego spadku. Do dnia sporządzenia wniosku nie doręczono Panu żadnej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia wskazanego udziału w spadku. Nie otrzymał Pan również zawiadomień, postanowień ani wezwań, z których wynikałoby wszczęcie wobec Pana postępowania podatkowego w tym zakresie. Nie powoływał się Pan dotychczas przed organem podatkowym na fakt nabycia spadku w celu wykazania zasadności jakiegokolwiek stanowiska podatkowego ani nie składał pisma, którego celem byłoby wszczęcie postępowania wymiarowego w zakresie podatku od spadków i darowizn od omawianego nabycia. Zamierza Pan wystąpić do właściwego naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia, potwierdzającego, że zobowiązanie podatkowe związane z nabyciem przez Pana udziału w spadku wygasło wskutek upływu terminu do jego ustalenia (przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej). Celem złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia będzie wyłącznie uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu prawnego dla potrzeb przyszłej czynności notarialnej.

Ma Pan przede wszystkim wątpliwość czy wygasło prawo organu podatkowego do ustalenia wobec Pana zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w związku z nabyciem ww. spadku.

Należy wskazać, że z przywołanych wyżej przepisów – mających zastosowanie do Pana sytuacji – wynika, że obowiązek podatkowy ciąży na spadkobiercy i w przypadku dziedziczenia, co do zasady, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Obowiązek ten jest ściśle powiązany z art. 17a ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym podatnicy podatku są obowiązani złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3).

W sytuacji, gdy nabycie – mimo powstania obowiązku podatkowego zgodnie z ww. przepisami – nie zostało zgłoszone do opodatkowania, ustawodawca określił tzw. ponowne powstanie obowiązku podatkowego. Dał temu wyraz w treści art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, gdzie została wprowadzona szczególna regulacja w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn. W myśl tego przepisu, jeśli nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, a następnie zostało stwierdzone pismem prawodawca wprost wskazuje, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma, jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia.

Zgodnie z przywołanym powyżej przepisem na równi z uprawomocnieniem się orzeczenia traktuje się moment zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Moment zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia jest zatem kwalifikowany jako ponowny moment powstania obowiązku podatkowego, gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania. Przepis ten określa odnowiony, czy też ponowny moment powstania obowiązku podatkowego. Nie jest to odrębna regulacja prawna powstania obowiązku podatkowego.

Mając na względzie, że to niespełnienie obowiązku z art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest przesłanką zastosowania art. 6 ust. 4 ww. ustawy, należy wskazać, że ponowne – w związku z zarejestrowaniem aktu poświadczenia dziedziczenia – powstanie obowiązku podatkowego z tytułu nabycia spadku, w rozumieniu art. 6 ust. 4 ww. ustawy, nie implikuje po stronie spadkobiercy obowiązku złożenia zeznania podatkowego.

Tym samym, należy wskazać, że wraz ze śmiercią matki – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn – powstał po Pana stronie obowiązek podatkowy. Zatem był Pan zobowiązany złożyć w terminie miesiąca zeznanie podatkowe SD-3 (stosownie do treści art. 17a ust. 1 ustawy). W związku z brakiem dokonania takiego zgłoszenia – w momencie, gdy (…) 2021 r. został zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia przez Pana – obowiązek podatkowy po Pana stronie uległ odnowieniu zgodnie z art. 6 ust. 4 ww. ustawy.

Mając na względzie, że to niespełnienie obowiązku z art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest przesłanką zastosowania art. 6 ust. 4 ww. ustawy, uznać należy, że ponowne powstanie obowiązku podatkowego z tytułu nabycia spadku, w rozumieniu tego przepisu, nie implikuje po stronie spadkobiercy obowiązku złożenia zeznania podatkowego.

Tym samym nie ciążył na Panu obowiązek złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3. Taki wniosek wypływa także z postanowień uchwały NSA z 26 maja 2025 r. sygn. akt III FPS 2/25.

W związku z Pana wątpliwościami, konieczna jest analiza przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.):

Obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.

Stosownie natomiast do art. 5 Ordynacji podatkowej:

Zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.

Zobowiązania podatkowe najczęściej powstają w wyniku zaistnienia pewnego zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże skutek w postaci jego powstania. W takim przypadku zobowiązanie powstaje z dniem zaistnienia tego zdarzenia.

Zobowiązanie podatkowe może jednak powstać również w wyniku działania organów podatkowych: wskutek wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania. W takim przypadku zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego.

Zgodnie bowiem z art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej:

Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem:

1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania;

2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Na podstawie art. 68 § 1 ww. ustawy:

Zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 , nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Natomiast zgodnie z art. 68 § 2 ww. ustawy:

Jeżeli podatnik:

1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,

2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego,

zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1 , nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Zgodnie z powyższymi przepisami, zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn co do zasady powstaje na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Powinna być ona poprzedzona złożeniem zeznania podatkowego. Z kolei okres przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość podatku od spadków i darowizn liczy się od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Przyjęcie właściwego ustawowego terminu dla realizacji kompetencji organu do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego – 3 lata bądź 5 lat, powinno być zatem konsekwencją ustalenia, czy w analizowanym przypadku występował obowiązek złożenia zeznania podatkowego.

Jak już wskazano powyżej ponowne powstanie obowiązku podatkowego z tytułu nabycia spadku, w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie nakłada na spadkobiorcę obowiązku złożenia zeznania podatkowego. W konsekwencji – przy powstaniu obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ww. ustawy – nie ma zastosowania termin 5-letni przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W takim wypadku termin na doręczenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego wynosi zatem 3 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał ww. obowiązek podatkowy.

Skoro zatem (…) 2021 r., w związku z zarejestrowaniem aktu poświadczenia dziedziczenia, postał po Pana stronie obowiązek podatkowy i nie ciążył w związku z tym na Panu obowiązek złożenia zeznania podatkowego, to 3-letni termin z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej upłynął z końcem 31 grudnia 2024 r.

Ma Pan również wątpliwość czy złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia będzie stanowiło powołanie się na fakt nabycia spadku w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Jak wskazał Pan we wniosku, w skład spadku wchodzi składnik majątkowy, którego rozporządzenie lub obciążenie będzie wymagało dokonania czynności notarialnej. Przed jej dokonaniem zamierza Pan wystąpić do właściwego naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potrzebnego do dokonania czynności notarialnej, potwierdzającego, że zobowiązanie podatkowe związane z nabyciem przez Pana udziału w spadku wygasło wskutek upływu terminu do jego ustalenia (przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej). Celem złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia będzie wyłącznie uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu prawnego dla potrzeb przyszłej czynności notarialnej. Nie zamierza Pan składać takiego wniosku w celu wywołania postępowania wymiarowego ani w celu wykazania przed organem podatkowym zasadności twierdzenia co do samego faktu nabycia spadku – fakt ten został już urzędowo potwierdzony zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.

Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 6 ww. ustawy – w aktualnym brzmieniu (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 478):

Jeżeli przedmiotem aktu notarialnego, który ma być sporządzony, lub dokumentu, co do którego notariusz ma uwierzytelnić podpis, ma być zbycie praw do spadku albo zbycie lub obciążenie rzeczy lub praw majątkowych uzyskanych tytułem, określonym w art. 1 , notariusz może dokonać tych czynności tylko za uprzednią pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że nabycie jest zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia.

Z analizy art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że notariusz może dokonać swoich czynności tylko za uprzednią pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że nabycie jest zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia.

Oznacza to, że aby można było dokonać czynności notarialnej dotyczącej majątku nabytego w spadku po matce, niezbędne będzie uzyskanie przez Pana zaświadczenia potwierdzającego kwestie opodatkowania tego majątku. Pana intencją jest zatem uzyskanie ww. zaświadczenia a nie powoływanie się na fakt nabycia spadku.

Przez „powołanie się”, o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, należy rozumieć wskazanie, odwołanie się do czegoś w celu wykazania zasadności własnego stanowiska, tezy. Chodzi tu o świadome działanie podatnika, który powołuje się na określoną czynność cywilnoprawną z zamiarem wykazania czegoś przed organem podatkowym.

W związku z powyższym złożenie w organie podatkowym wniosku o wydanie zaświadczenia, że zobowiązanie podatkowe z tytułu dziedziczenia wygasło wskutek przedawnienia, nie spełni przesłanki powołania się na fakt nabycia spadku. Takie działanie nie spowoduje więc odnowienia obowiązku podatkowego.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja dotyczy również zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

W odniesieniu do przywołanych przez Pana orzeczeń NSA oraz interpretacji indywidualnych należy wskazać, iż zostały one wydane w indywidualnych sprawach, w związku z czym nie znajdują one zastosowania w tej sprawie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy – Ordynacja podatkowa. Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja jest/będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia i zastosuje się Pan do interpretacji.

-    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.