0111-KDIB2-3.4015.136.2026.2.JKU

Interpretacja indywidualna

- stanowisko prawidłowe

 

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

 

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

 

11 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nabycia spadku po mężu. Uzupełniła go Pani - w odpowiedzi na wezwanie - w piśmie z 13 maja 2026 r.

 

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Ma Pani wątpliwości jaki należy wskazać udział w przedmiotach należących do spadku oraz określić udział w ramach zgłoszenia w SD-Z2 w sytuacji, gdy wraz ze spadkodawcą aż do jego śmierci pozostawała Pani w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.

Strony nie zawierały umowy majątkowej małżeńskiej ani nie wyłączały poszczególnych składników z majątku wspólnego. Pani mąż zmarł (…) 2021 r. Do momentu śmierci pozostawał z Panią w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. (…) 2026 r. zarejestrowano przed notariuszem (…) akt poświadczenia dziedziczenia nr Rep. (…), mocą którego do dziedziczenia doszli: Pani oraz trójka dzieci spadkodawcy - po 1/4 części.

 

W analizowanej sprawie posiadała Pani ze spadkodawcą w majątku wspólnym następujące składniki majątku:

   - samochód osobowy marki (…) nr rej. (…) o całkowitej wartości (…) zł, zarejestrowany wyłącznie na spadkodawcę, ale nabyty w trakcie trwania małżeństwa z majątku wspólnego;

   - środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w (…) w wysokości (…) zł;

   - towary z działalności gospodarczej prowadzonej przez spadkodawcę w formie jednoosobowej działalności gospodarczej w wysokości (…) zł.

Przy składaniu formularza SD-Z2 w Urzędzie Skarbowym poinformowano Panią, że błędnie dokonuje Pani zgłoszenia wskazując przy poszczególnych składnikach majątku wielkość nabywanego udziału jako 1/8 (z uwzględnieniem wspólności ustawowej małżeńskiej).

Wobec powyższych informacji nie złożyła Pani jeszcze formularza, ale udała się do prawnika, który poradził, żeby wskazała Pani w rubryce A w ramach opisu przedmiotu majątku udział podlegający dziedziczeniu (1/2), zaś udział w nabywanym prawie określiła Pani zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia. Powzięła Pani jednak wątpliwości co do sposobu wypełnienia formularza.

 

Pytanie sformułowane w uzupełnieniu wniosku

 

Czy w związku z ustaniem wspólności ustawowej małżeńskiej na skutek śmierci współmałżonka, przedmiotem nabycia tytułem spadku, podlegającym opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest wyłącznie udział wynoszący 1/2 części w składnikach majątkowych objętych dotychczas tą wspólnością (z uwzględnieniem przypadającego Pani udziału spadkowego) oraz czy nabycie to korzysta z całkowitego zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem zgłoszenia go właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w ustawowym terminie?

 

Pani stanowisko w sprawie

Pani zdaniem, w opisanym stanie faktycznym przedmiotem nabycia przez wszystkich spadkobierców w drodze spadku jest wyłącznie udział w wysokości 1/2 w składnikach majątkowych objętych dotychczas wspólnością ustawową małżeńską.

W konsekwencji, podatkowi od spadków i darowizn w Pani przypadku powinien podlegać jedynie ten udział (1/2 wartości rynkowej konkretnej rzeczy/prawa dotychczas pozostających w majątku wspólnym małżonków), z uwzględnieniem udziału nabywanego zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia (tj. 1/4 z masy spadkowej).

Tak wykazane po Pani stronie nabycie (do 1/8 wartości rzeczy lub prawa objętego dotychczas wspólnością ustawową małżeńską) podlega całkowitemu zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

 

Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

   1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

   2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu SDZ2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych.

Pani zdaniem, przy spełnieniu powyższych warunków tylko połowa majątku objęta wspólnością ustawową małżeńską winna być wykazana w deklaracji SD-Z2, przy czym będzie ona objęta zwolnieniem od podatku na podstawie ww. przepisu z uwzględnieniem poszczególnych udziałów spadkowych należnych poszczególnym spadkobiercom. Pani zdaniem, nie jest właściwe potraktowanie całego majątku wspólnego jako podlegającego opodatkowaniu, skoro jest Pani jego współwłaścicielem. Wprawdzie małżeńska wspólność majątkowa ma charakter łączny, a nie ułamkowy, jednak ze względu na fakt śmierci współmałżonka przyjąć należy stosowny udział – wykazanie bowiem całej kwoty jako podlegającej opodatkowaniu nie odzwierciedlałoby istoty rzeczy, gdyż wskazywałoby na dwukrotnie wyższe niż w rzeczywistości przysporzenie majątkowe.

Tym samym, w analizowanej sprawie do spadku wchodzi:

   - 1/2 udziału w samochodzie osobowym marki (…) nr rej. (…) zarejestrowanym wyłącznie na spadkodawcę, ale nabytym w trakcie trwania małżeństwa z majątku wspólnego - o wartości (…) zł;

   - 1/2 udziału w środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym w (…) - w wysokości (…) zł;

   - 1/2 udziału w towarach z działalności gospodarczej prowadzonej przez spadkodawcę w formie jednoosobowej działalności gospodarczej - w wysokości (…) zł.

W tym miejscu konieczne jest odniesienie się do przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w której uregulowane są kwestie stosunków majątkowych między małżonkami.

Na podstawie z art. 31 § 1 tej ustawy, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Stosownie do art. 31 § 2 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku, gdy między małżonkami istnieje ustrój ustawowej wspólności majątkowej, dochody z działalności zarobkowej każdego z małżonków należą do majątku wspólnego. Przy czym - zgodnie z art. 43 § 1 ww. Kodeksu - oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Ustrój wspólności ustawowej obejmujący dorobek obojga małżonków, ukształtowany został przez ustawodawcę jako wspólność łączna, bezudziałowa. Należy przyjąć, że z chwilą śmierci jednego z małżonków wspólność ustaje. Zgodnie z art. 50¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w razie ustania wspólności, udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej.

Dokonując oceny tak przedstawionego stanu faktycznego w kontekście wskazanych przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stwierdzić należy, że w związku z ustaniem wspólności ustawowej małżeńskiej na skutek śmierci współmałżonka, przedmiotem nabycia tytułem spadku podlegającym opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest wyłącznie udział wynoszący 1/2 części w składnikach majątkowych objętych dotychczas tą wspólnością (z uwzględnieniem przypadającego Pani udziału spadkowego w wysokości 1/4).

W konsekwencji tylko tę część, tj. wartość odpowiadającą 1/8 wartości składników majątkowych objętych dotychczas wspólnością majątkową małżeńską może Pani potraktować jako objętą zwolnieniem od podatku na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

 

Ocena stanowiska

 

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

 

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1813 ze zm.):

Spadek (dziedziczenie) jest instytucją uregulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

W myśl art. 922 § 1 tej ustawy:

Zgodnie z art. 924 ww. ustawy:

Jak wynika z treści art. 925 Kodeksu cywilnego:

Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż spadkobiercy w zasadzie wchodzą w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Oznacza to, że w skład spadku wchodzi ogół praw i obowiązków należących do zmarłego w chwili jego śmierci, które ze swej istoty mogą przejść na jego następców prawnych. Innymi słowy spadkobierca nabywa spadek w stanie istniejącym w chwili jego otwarcia (a zatem w chwili śmierci spadkodawcy). Masę spadkową stanowi zatem majątek, który spadkodawca posiadał w chwili śmierci.

Zgodnie z art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 4 tej ustawy:

Zatem datą nabycia majątku w drodze dziedziczenia jest data otwarcia spadku, czyli data śmierci spadkodawcy, natomiast obowiązek podatkowy powstaje - co do zasady - z datą uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku lub z datą wpisu do notarialnego rejestru aktu poświadczenia dziedziczenia.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z treści art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Stosownie do treści art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Zgodnie z art. 14 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy:

 

Niezależnie od powyższego, w myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku do spadków i darowizn:

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

   1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2 , a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

   2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych dokonać należy na formularzu SD-Z2 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (t. j. Dz. U. poz. 2060).

W myśl art. 4a ust. 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Stosownie do art. 4a ust. 3 ww. ustawy:

Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, że Pani mąż zmarł (…) 2021 r. Do momentu śmierci pozostawał z Panią w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. (…) 2026 r. zarejestrowano akt poświadczenia dziedziczenia, mocą którego do dziedziczenia doszła Pani oraz trójka dzieci spadkodawcy - po 1/4 części. Wraz ze spadkodawcą aż do jego śmierci pozostawała Pani w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.

Zgodnie z ogólną regułą wynikającą z art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 poz. 236):

W momencie śmierci Pani męża wspólność majątkowa ustała. W takim wypadku możliwe jest określenie udziałów w majątku. Co do zasady przyjmuje się, że udziały małżonków mają równą wartość. Własnością żyjącego małżonka staje się połowa majątku, a druga podlega zasadom dziedziczenia. W przypadku dziedziczenia oznacza to, że po śmieci jednego z małżonków dziedziczeniu podlega połowa majątku wspólnego - pozostała pozostaje we własności drugiego małżonka.

Skoro zatem jak wskazano w opisie stanu faktycznego spadek objęty był wspólnością majątkową małżeńską, to należy stwierdzić, że w momencie śmierci Pani męża do masy spadkowej weszła i podlega dziedziczeniu 1/2 przedmiotu spadku.

W związku z tym, że udział w wysokości 1/2 majątku podlega dziedziczeniu przez czterech spadkobierców (Panią oraz trójkę Pani dzieci), to wykazaniu podlega nabycie udziału w wysokości 1/4 masy spadkowej.

Pozostały udział w majątku wspólnym wynoszący 1/2 należał od chwili jego nabycia - w czasie trwania związku małżeńskiego - do majątku objętego wspólnością. Ten udział (1/2) nie wszedł do spadku po zmarłym mężu. Stąd też do tej części nie mają zastosowania regulacje ustawy o podatku od spadków i darowizn.

A zatem, jeśli złoży Pani w ustawowym terminie zgłoszenie o nabyciu rzeczy i praw majątkowych (SD-Z2) tytułem spadku po zmarłym mężu, to korzysta Pani ze zwolnienia określonego w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622).

Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja jest zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

   - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

   - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

 

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.