0111-KDIB2-3.4014.455.2026.4.AD

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 września 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 1 września 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych wyrażenia zgody na cofnięcie roszczenia w zamian za wypłatę ekwiwalentu. Uzupełniła Pani wniosek – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 13 października 2026 r. (data wpływu 16 października 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Jest Pani współspadkobiercą spadku po mężu zmarłym w 2006 r. W skład spadku wchodził szereg składników majątkowych, w tym nieruchomości.

Toczy się przed Sądem Rejonowym od 2014 r. sporna sprawa o podział majątku wspólnego i dział spadku po Pani mężu. Między Panią a Pani mężem panował ustrój małżeńskiej wspólności ustawowej.

W toku sprawy o podział majątku, z uwagi na prekluzję roszczenia (art. 618 Kodeksu postępowania cywilnego) złożyła Pani żądanie uzgodnienia treści kilku ksiąg wieczystych w zakresie działek nabytych w trakcie trwania małżeństwa, żądając wpisania Pani jako współwłaścicielki tych działek (…) udziału, albowiem w księgach wieczystych figurował w chwili śmierci tylko mąż jako wyłączny właściciel. Natomiast według Pani twierdzeń i wiedzy, działki nabyto z dochodów uzyskanych w trakcie trwania małżeństwa, a zatem powinna Pani zostać uznana przez Sąd za współwłaściciela tych nieruchomości w (…) udziału.

Żądanie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie jest jeszcze przez sąd rozpoznane.

W 2024 r. zbyła Pani swój udział spadkowy osobie trzeciej (art. 1051 Kodeksu cywilnego).

W postępowaniu sądowym uczestniczy Pani nadal jako strona sporu o podział majątku wspólnego i dział spadku, w tym – uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i wobec zgłoszenia w postępowaniu wzajemnych roszczeń rozliczeniowych z tytułu posiadania majątku wspólnego i spadkowego oraz jego kosztów.

W 2022 r. w umowie o zbycie udziału w spadku, Strony ustaliły w dodatkowej umowie przedwstępnej zawartej w formie aktu notarialnego, iż po prawomocnym rozstrzygnięciu żądania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i ustaleniu przez sąd prowadzący sprawę, iż jest Pani właścicielką (…) udziału w nieruchomościach nabytych w trakcie małżeństwa – udział ten sprzeda nabywcom Pani udziału w spadku za wskazaną w akcie notarialnym kwotę.

W 2026 r. nabywcy udziału w spadku ustalili z Panią, w drodze aneksu do umowy zawartej w formie aktu notarialnego w 2022 r., że na żądanie nabywców udziału w spadku wyrazi Pani zgodę na cofnięcie w sprawie o podział majątku wspólnego i dział spadku swojego roszczenia o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym za zapłatą wskazanej w aneksie do aktu notarialnego kwoty (tej samej, co w umowie przedwstępnej, a więc ekwiwalentnej) – co w intencji stron ma w przyszłości przybliżyć strony sporu do jego zakończenia ugodą, być elementem tej ugody lub pozwolić na zbycie nieruchomości spadkowych, lub udziału w nich nieobciążonych żadnymi roszczeniami o charakterze własnościowym.

Zaznaczam, że przywołując za Panią treść opisu zdarzenia pominąłem tę jego część, która znajduje się w treści uzupełnienia z zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych i nie dotyczy podatku od czynności cywilnoprawnych.

Pytanie

Czy Pani zgoda na cofnięcie roszczenia o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, zgłoszonym w trybie art. 618 Kodeksu postępowania cywilnego, w sprawie o podział majątku wspólnego i dział spadku – w zamian za zapłatę ekwiwalentu, tj. kwoty X, która wcześniej w umowie przedwstępnej zawartej w 2022 r. była ustalona jako wartość Pani udziału w majątku wspólnym w nieruchomościach objętych roszczeniem o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym – wywoła konieczność zapłacenia przez Panią podatku dochodowego od osób fizycznych, niezależnie od sposobu zakończenia sprawy sądowej o podział majątku i dział spadku, podatku od czynności cywilnoprawnych bądź podatku od spadku i darowizn?

Pani stanowisko w sprawie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych

W Pani ocenie, nie powstaje obowiązek zapłaty od podatku od czynności cywilnoprawnych, albowiem cofnięcie roszczenia o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, za ekwiwalentem w wysokości wartości Pani udziału w nieruchomościach nabytych w toku małżeństwa, w istocie jest formą podziału majątku wspólnego, nie podlegającą temu podatkowi. Samo zrzeczenie się roszczenia ani umowa ugody nie zostały wymienione w zamkniętym katalogu czynności podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych (art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe, aczkolwiek częściowo z innego względu niż Pani wskazała.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 191):

Podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,

c) (uchylona)

d) umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,

e) umowy dożywocia,

f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,

g) (uchylona)

h) ustanowienie hipoteki,

i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,

j) umowy depozytu nieprawidłowego,

k) umowy spółki.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy:

Podatkowi podlegają:

2) zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;

3) orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.

Szczegółowe określenie zakresu przedmiotowego ma określone konsekwencje. Ustawodawca, wprowadzając w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu, wyłączył od opodatkowania inne podobne, które nie zostały wyraźnie wskazane w przepisie.

Stosownie do treści art. 4 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży:

1) przy umowie sprzedaży - na kupującym;

2) przy umowie zamiany - na stronach czynności;

3) przy umowie darowizny - na obdarowanym;

4) przy umowie dożywocia - na nabywcy własności nieruchomości;

5) przy umowie o dział spadku lub o zniesienie współwłasności - na podmiocie nabywającym rzeczy lub prawa majątkowe ponad udział w spadku lub we współwłasności;

6) przy ustanowieniu odpłatnego użytkowania, w tym również nieprawidłowego oraz odpłatnej służebności - na użytkowniku lub nabywającym prawo służebności;

7) przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego - na biorącym pożyczkę lub przechowawcy;

8) przy ustanowieniu hipoteki - na składającym oświadczenia woli o ustanowieniu hipoteki;

9) przy umowie spółki cywilnej - na wspólnikach, a przy pozostałych umowach spółki - na spółce.

Z powyższego wynika, że obowiązek podatkowy ciąży na podmiotach, które odpłatnie nabywają prawa lub rzeczy na podstawie określonych czynności cywilnoprawnych.

Z opisu zdarzenia wynika, że w 2026 r. wraz z nabywcami udziału w spadku ustaliła Pani, w drodze aneksu do umowy zawartej w formie aktu notarialnego w 2022 r., że na żądanie nabywców udziału w spadku wyrazi Pani zgodę na cofnięcie – w sprawie o podział majątku wspólnego i dział spadku – swojego roszczenia o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W zamian otrzyma Pani wskazaną w aneksie do aktu notarialnego kwotę.

Ma Pani wątpliwości czy ww. czynność wywoła po Pani stronie m.in. konieczność zapłacenia podatku od czynności cywilnoprawnych.

Katalog czynności cywilnoprawnych, ujęty w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ma charakter zamknięty. Zatem czynności cywilnoprawne, które nie zostały w nim wymienione w sposób wyraźny, nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem.

Wyrażenie zgody na cofnięcie roszczenia o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych w zamian za zapłatę ekwiwalentu nie zostało wymienione w ustawowym katalogu czynności określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, jako podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Tym samym czynność ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, bowiem nie mieści się w katalogu czynności ściśle wymienionych we wskazanym przepisie. Nie ma więc znaczenia czy jest to – jak Pani twierdzi – w istocie forma podziału majątku wspólnego (w tej interpretacji nie ma potrzeby tego przesądzać), czy też innego rodzaju czynność.

Ponadto, w opisanej sytuacji jest Pani stroną zbywającą określone prawo w zamian za ekwiwalent pieniężny. Wobec powyższego – stosownie do zasady wynikającej z ww. art. 4 ustawy – nie ciążyłby na Pani obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych nawet w sytuacji, gdyby czynność ta przybrała jedną z wymienionych w ustawie form.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Ta interpretacja stanowi ocenę Pani stanowiska wyłącznie w zakresie przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz ustawy o podatku od spadków i darowizn wydane zostało/zostanie odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja jest zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

-    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-    Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.