0111-KDIB2-3.4014.244.2026.2.JKU
Skutki podatkowe pobierania podatków przez sołtysa jako inkasenta.
Interpretacja indywidualna
- stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
20 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych przyjmowania opłat przez inkasenta. Uzupełnił go Pan samoistnie w piśmie z 15 maja 2026 r. oraz w odpowiedzi na wezwanie - w piśmie z 19 maja 2026 r.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
W przypadku podjęcia czynności inkasenta podatków lokalnych (jako sołtys) historycznie opłaty te przyjmowane były przez inkasenta w formie gotówkowej i wpłacane w kasie gminy.
Obecnie wpłaty dla inkasenta mogą być technicznie przyjmowane jako przelew na jego rachunek bankowy (bezpośrednio, BLIK lub terminalem/kartą płatniczą) a następnie przelewane przez inkasenta na konto gminy.
W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że jako inkasent będzie Pan przyjmował na swój prywatny rachunek bankowy wpłaty, co przy możliwości czasowego korzystania ze środków, ich mieszania i braku ścisłego księgowania może zostać uznane przez organ w świetle art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych za pożyczkę lub depozyt nieprawidłowy.
Między Panem a osobami opłacającymi należne podatki nie dochodzi do zawarcia żadnej formalnej umowy, z której wynika, że osoby wpłacające przekazują Panu pieniądze i w jakim celu to czynią.
W Pana rozumieniu opisane czynności nie odpowiadają którejkolwiek z czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Jeśli konto jest Pana osobistym rachunkiem to może Pan w dowolny sposób dysponować środkami na nim.
Pytanie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku
Czy na Panu jako inkasencie będzie ciążył obowiązek podatkowy z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych?
Pana stanowisko w sprawie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych sformułowane w uzupełnieniu wniosku
W Pana ocenie nie.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 191):
Podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:
a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
c) (uchylona),
d) umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
e) umowy dożywocia,
f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
g) (uchylona),
h) ustanowienie hipoteki,
i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
j) umowy depozytu nieprawidłowego,
k) umowy spółki.
Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy:
Podatkowi podlegają zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4.
Podatkowi podlegają orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.
Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W związku z tym, szczegółowe wyznaczenie zakresu przedmiotowego opodatkowania ww. podatkiem ma określone konsekwencje prawne. Oznacza to, że ustawodawca wprowadzając tę zasadę, wyłączył od opodatkowania inne podobne czynności, które nie zostały wyraźnie wskazane w omawianym przepisie. Tym samym należy stwierdzić, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu nawet, gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.
Na podstawie art. 4 pkt 7 cyt. ustawy:
Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego - na biorącym pożyczkę lub przechowawcy.
Jak wynika z art. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622):
Inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.
Z opisu zdarzenia wynika, że jako inkasent będzie Pan przyjmował na swój prywatny rachunek bankowy wpłaty. W przeszłości wpłaty przez inkasenta podatków lokalnych (sołtys) były przyjmowane w formie gotówki i wpłacane do kasy gminy. Obecnie wpłaty dla inkasenta mogą być technicznie przyjmowane jako przelew na jego rachunek bankowy (bezpośrednio, BLIK lub terminalem/kartą płatniczą) a następnie przelewane przez inkasenta na konto gminy. Między Panem a osobami opłacającymi należne podatki nie dochodzi do zawarcia żadnej formalnej umowy, z której wynika, że osoby wpłacające przekazują Panu pieniądze i w jakim celu to czynią. Opisane czynności nie odpowiadają którejkolwiek z czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Jeśli konto jest Pana osobistym rachunkiem to może Pan w dowolny sposób dysponować środkami na nim.
Ma Pan wątpliwości czy na Panu - jako inkasencie - będzie ciążył obowiązek podatkowy z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych.
Jak wskazano powyżej, podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają wyłącznie czynności, które zostały wymienione w ustawie, w tym umowy pożyczki i depozytu nieprawidłowego, do których Pan się odwołuje.
Stosownie do art. 720 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Zgodnie z art. 835 cyt. ustawy:
Przez umowę przechowania przechowawca zobowiązuje się zachować w stanie niepogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu na przechowanie.
W myśl art. 839 ww. ustawy:
Przechowawcy nie wolno używać rzeczy bez zgody składającego, chyba że jest to konieczne do jej zachowania w stanie niepogorszonym.
Zgodnie z art. 845 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli z przepisów szczególnych albo z umowy lub okoliczności wynika, że przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, stosuje się odpowiednio przepisy o pożyczce (depozyt nieprawidłowy). Czas i miejsce zwrotu określają przepisy o przechowaniu.
Z treści art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że umowa pożyczki jest umową konsensualną, dwustronnie zobowiązującą, polegającą na zobowiązaniu stron do przeniesienia własności pieniędzy lub innych rzeczy oznaczonych rodzajowo, natomiast jej gospodarczy sens wyraża się w tym, że biorący pożyczkę uzyskuje możliwość korzystania przez pewien czas z wartości przekazanych mu przez dającego pożyczkę.
Jak wynika z powyższych przepisów, istotą umowy pożyczki jest udostępnienie przez jeden podmiot innemu podmiotowi określonej ilości pieniędzy lub towarów z zastrzeżeniem zwrotu ich równowartości po upływie określonego terminu.
Z opisu zdarzenia wynika, że jako inkasent będzie Pan przyjmował na swój prywatny rachunek bankowy wpłaty, które następnie przelewane będą przez Pana na konto organu podatkowego - w tym przypadku gminy.
Opisanych czynności nie można więc uznać za umowę pożyczki.
Natomiast depozyt nieprawidłowy uznawany jest albo za odmianę zwykłej umowy przechowania, instytucję odrębną od umowy pożyczki, albo odrębny typ umowy nazwanej. Uznaje się również, że depozyt nieprawidłowy jest umową szczególnego rodzaju, zawierającą elementy przechowania i pożyczki. Przedmiotem depozytu nieprawidłowego mogą być wyłącznie pieniądze lub rzeczy oznaczone tylko co do gatunku. Osoba biorąca pieniądze (rzecz) do depozytu nieprawidłowego ma obowiązek oddać taką samą ilość pieniędzy (rzeczy), ale niekoniecznie tę samą.
Depozyt nieprawidłowy ma miejsce wtedy, gdy z przepisów szczególnych albo z umowy lub okoliczności wynika, że przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku. Upoważnienie do rozporządzania oddanymi na przechowanie pieniędzmi jest dla bytu umowy depozytu nieprawidłowego konieczne - sam fakt oddania na przechowanie pieniędzy nie tworzy bowiem jeszcze stosunku depozytu nieprawidłowego z prawem rozporządzania nimi.
Przechowawca „nieprawidłowy” nabywa na własność przedmiot depozytu i może nim rozporządzać tak, jak w umowie pożyczki. Depozyt nieprawidłowy różni się jednak od pożyczki tym, że jest zawierany w interesie składającego. Nie można utożsamiać depozytu nieprawidłowego z pożyczką. Depozyt nieprawidłowy może być odpłatny lub nieodpłatny.
Aby zakwalifikować czynność jako depozyt nieprawidłowy:
- musi nastąpić wydanie rzeczy (pieniędzy) na przechowanie,
- przechowawcy powinno przysługiwać prawo do rozporządzania oddanymi mu na przechowanie pieniędzmi (pieniądze są traktowane jak pożyczka, przechowawca może wydatkować je na własne cele),
- składający pieniądze do depozytu nieprawidłowego może żądać w każdym czasie zwrotu „rzeczy” oddanej na przechowanie.
W rozpatrywanej sprawie przyjmuje Pan jako inkasent wpłaty od podatników.
Z opisu sprawy nie wynika jednak, że może Pan swobodnie i według własnego uznania dysponować przechowywanymi środkami pieniężnymi w kontekście posiadania ich w ramach depozytu nieprawidłowego. Dotyczy to w szczególności możliwości dysponowania nimi na własne potrzeby.
W sprawie niemożliwy jest również zwrot zainkasowanych przez Pana opłat (środków pieniężnych), co charakteryzuje depozyt nieprawidłowy. Osoba biorąca pieniądze (rzecz) do depozytu nieprawidłowego ma obowiązek oddać taką samą ilość pieniędzy (rzeczy), ale niekoniecznie tę samą.
Z opisu sprawy nie wynika również by pomiędzy Panem a podatnikami (osobami wpłacającymi opłaty) dochodziło do zawarcia realnej umowy depozytu nieprawidłowego, co jest enumeratywnie wymienioną czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Czynności tego typu nie mogą więc zostać uznane za depozyt nieprawidłowy.
W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skoro opisane przez Pana czynności nie zostały wymienione w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych a czynności tego typu nie można zakwalifikować, np. jako umowy depozytu nieprawidłowego, pożyczki czy też innej czynności tym katalogiem objętej, to tym samym - z powyższych przyczyn - czynności dokonywane przez Pana jako inkasenta nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy Ordynacja podatkowa. Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów