0111-KDIB2-2.4014.174.2026.1.KK

Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe

 

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

 

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

 

30 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych nabycia nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego w celu zaspokojenia wierzytelności wynikających z udzielonych pożyczek. Treść wniosku jest następująca:

 

Opis stanu faktycznego

A sp. z o.o. (dalej: „Spółka" lub "Wnioskodawca") prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie udzielania pożyczek, sklasyfikowaną pod kodem PKD 64.92.Z - . Pozostałe formy udzielania kredytów”. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka udziela odpłatnych pożyczek zarówno osobom fizycznym, jak i osobom prawnym.

Pożyczki udzielane są na podstawie umów zawieranych w formie pisemnej, określających w szczególności kwotę pożyczki, termin i sposób jej spłaty, wysokość należnych odsetek oraz warunki zabezpieczenia wierzytelności Spółki. W celu zabezpieczenia spłaty udzielanych pożyczek Spółka stosuje różne formy zabezpieczeń, w zależności od okoliczności konkretnej transakcji. Najczęściej zabezpieczenie stanowi weksel własny in blanco albo hipoteka umowna ustanowiona na nieruchomości należącej do pożyczkobiorcy lub osoby trzeciej. W przypadku ustanowienia hipoteki pożyczkobiorcy lub właściciele nieruchomości składają również oświadczenia o poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego. W oparciu o powyższe zasady.

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka udzieliła pożyczek dwóm osobom fizycznym. Spółka zawarła następujące umowy pożyczki z dwoma osobami fizycznymi z B. B. oraz C. C.

Z B. B. zostały zawarte:

1) Umowa pożyczki z dnia (…) 2017 r. na kwotę (…) zł,

2) Umowa pożyczki z dnia (…) 2017 r. na kwotę (…) zł,

3) Umowa pożyczki z dnia (…) 2017 r. na kwotę (…) zł,

4) Dopłata do umów pożyczek z dnia (…) 2024 r. na kwotę (…) zł.

Z kolei z C. C. została zawarta umowa pożyczki nr (…) z dnia (…) 2017 r. na kwotę (…) zł.

Dłużnicy Spółki nie regulowali swoich zobowiązań w terminach określonych w zawartych umowach pożyczek. Wobec czego Spółka podjęła działania zmierzające do odzyskania należności, w tym skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, a następnie egzekucyjnego. Po uzyskaniu odpowiednich tytułów wykonawczych prowadzona jest egzekucja z majątku dłużników, w szczególności z nieruchomości obciążonych hipoteką zabezpieczającą wierzytelności Spółki. W wyniku prowadzonych postępowań egzekucyjnych dochodzi do sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości. W przypadkach, gdy Spółka jako wierzyciel hipoteczny uczestniczy w licytacji i skutecznie nabywa nieruchomość sądy wydają postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości na rzecz Spółki.

Spółka nabyła prawo własności nieruchomości położonej w miejscowości (…) na mocy postanowienia Sądu Rejonowego (..) z dnia (…) 2025 r. Przysądzenie własności nieruchomości nastąpiło bez dokonania dopłat. Wydane postanowienie o przysądzeniu nieruchomości było następstwem długu jaki powstał w wyniku zawarcia następujących umów pożyczek oraz dopłat z B. B.:

1) Umowa pożyczki z dnia (…) 2017 r. na kwotę (…) zł,

2) Umowa pożyczki z dnia (…) 2017 r. na kwotę (…) zł,

3) Umowa pożyczki z dnia (…) 2017 r. na kwotę (…) zł,

4) Dopłata do umów pożyczek z dnia (…) 2024 r. na kwotę (…) zł.

Spółka nabyła prawo własności nieruchomości położonej w (…) na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego (…) z dnia (…) 2022 r. o sygn. akt. (…).

Na mocy tego postanowienia Spółka została zobowiązana do dokonania dopłaty w wysokości (..) zł. Wydane postanowienie o przysądzeniu nieruchomości było następstwem długu jaki powstał w wyniku zawarcia następujących umowy pożyczki z C. C. na kwotę (…) zł.

Pytania

Czy przysądzenie własności nieruchomości na rzecz Wnioskodawcy w toku postępowania egzekucyjnego, w ramach którego część ceny nabycia nieruchomości zostaje pokryta poprzez zaliczenie wierzytelności Wnioskodawcy przysługującej wobec dłużnika, a ewentualna pozostała część poprzez dopłatę środków pieniężnych, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

W przypadku uznania przez Organ, że opisane przysądzenie własności nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych - czy podstawę opodatkowania stanowi: wyłącznie wartość dopłaty uiszczanej przez Wnioskodawcę, czy łączna wartość świadczenia spełnianego przez Wnioskodawcę, obejmująca zarówno zaliczenie wierzytelności na poczet ceny nabycia, jak i ewentualną dopłatę pieniężną?

Państwa stanowisko w sprawie

Państwa zdaniem, nabycie własności nieruchomości na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o przysądzeniu własności, wydanego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu zaspokojenia wierzytelności wynikających z udzielonych przez Wnioskodawcę pożyczek, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że wierzytelności dochodzone przez Wnioskodawcę powstały na podstawie umów pożyczek udzielanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Udzielanie pożyczek stanowi działalność gospodarczą Wnioskodawcy sklasyfikowaną pod kodem PKD 64.92.Z - „Pozostałe formy udzielania kredytów”. Czynności te stanowią usługi finansowe objęte zakresem ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i korzystają ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 tej ustawy. Tym samym stosunek prawny będący źródłem wierzytelności Wnioskodawcy jest objęty regulacjami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. W konsekwencji, zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług lub zwolnione z tego podatku nie podlegają opodatkowaniu PCC, z wyjątkiem przypadków wyraźnie wskazanych przez ustawodawcę.

W opisanym stanie faktycznym dochodzi do sytuacji, w której pożyczkobiorcy nie wykonują ciążącego na nich zobowiązań pieniężnych. W rezultacie Spółka podejmuje działania zmierzające do przymusowego zaspokojenia swojej wierzytelności, wszczynając postępowanie sądowe, a następnie egzekucyjne. W toku egzekucji z nieruchomości Wnioskodawca jako wierzyciel hipoteczny może nabyć nieruchomość należącą do dłużnika, a następnie uzyskać prawomocne postanowienie sądu o przysądzeniu własności. Wprawdzie formalnoprawną podstawą nabycia nieruchomości jest w takim przypadku postanowienie sądu wydane na podstawie przepisów art. 998 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego, jednak z ekonomicznego i funkcjonalnego punktu widzenia skutki tej czynności są tożsame ze skutkami instytucji świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum), uregulowanej w art. 453 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 453 Kodeksu cywilnego: „Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa”. Istotą tej instytucji jest wygaśnięcie istniejącego zobowiązania poprzez spełnienie świadczenia innego niż pierwotnie określone przez strony. Celem świadczenia zastępczego nie jest dokonanie odpłatnego zbycia określonego składnika majątkowego, lecz wyłącznie zaspokojenie wierzyciela i doprowadzenie do wygaśnięcia istniejącego długu.

Analogiczny skutek występuje w przedstawionym stanie faktycznym. Nabycie nieruchomości przez Wnioskodawcę nie następuje w celu inwestycyjnym ani handlowym, lecz wyłącznie w celu zaspokojenia wierzytelności wynikającej z uprzednio udzielonej pożyczki. W wyniku przysądzenia własności dochodzi do zaliczenia wierzytelności Wnioskodawcy na poczet ceny nabycia nieruchomości, a zobowiązanie dłużnika wygasa odpowiednio do wartości uzyskanego zaspokojenia. Jeżeli wartość nieruchomości przewyższa wysokość wierzytelności, Wnioskodawca dokonuje dodatkowo dopłaty określonej przez sąd lub organ egzekucyjny. Należy jednak podkreślić, że niezależnie od sposobu ekonomicznej oceny tej czynności, podstawowe znaczenie dla oceny skutków w PCC ma treść art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Zgodnie z tym przepisem opodatkowaniu podlegają wyłącznie czynności wymienione enumeratywnie przez ustawodawcę, w szczególności:

- umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

- umowy pożyczki,

- umowy darowizny w części dotyczącej przejęcia długów i ciężarów,

- umowy dożywocia,

- umowy o dział spadku i umowy o zniesienie współwłasności,

- ustanowienie hipoteki,

- ustanowienie odpłatnego użytkowania,

- umowy depozytu nieprawidłowego,

- umowy spółki.

W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że katalog ten ma charakter zamknięty (numerus clausus). Oznacza to, że opodatkowaniu mogą podlegać wyłącznie czynności wskazane przez ustawodawcę wprost. Niedopuszczalne jest obejmowanie podatkiem innych czynności jedynie ze względu na ich podobieństwo gospodarcze do czynności wymienionych w ustawie.

Nabycie nieruchomości przez Wnioskodawcę nie następuje na podstawie umowy sprzedaży ani żadnej innej czynności cywilnoprawnej wymienionej w art. 1 ust. 1 ustawy o PCC. Źródłem nabycia własności jest bowiem prawomocne postanowienie sądu wydane w toku postępowania egzekucyjnego. Skutek rzeczowy w postaci przejścia własności nieruchomości następuje z mocy prawa wraz z uprawomocnieniem się postanowienia o przysądzeniu własności.

Co istotne, nawet gdyby przyjąć, że ekonomiczny sens tej czynności odpowiada konstrukcji datio in solutum, również taka czynność nie została wymieniona w katalogu czynności podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych. W tym zakresie należy wskazać na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 26 marca 2024 r., Znak: 0111-KDIB2-2.4014.32.2024.2.MM, organ potwierdził, że przeniesienie własności nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu dokonane na podstawie art. 453 Kodeksu cywilnego nie podlega opodatkowaniu PCC, ponieważ nie zostało wymienione w katalogu czynności wskazanych w art. 1 ustawy o PCC. Analogiczne stanowisko zostało wyrażone również w interpretacjach Dyrektora KIS z 2 września 2024 r., Znak: 0111-KDIB2-3.4014.348.2024.1.BD oraz z 28 marca 2025 r., Znak: 0111- KDIB2-2.4014.27.2025.1 .MM.

Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku NSA z 7 sierpnia 2024 r., sygn. II FSK 1984/23, wskazano, że wykonanie zobowiązania przez spełnienie świadczenia zastępczego w ramach datio in solutum stanowi jedynie formę wykonania istniejącego zobowiązania i nie prowadzi do powstania nowej czynności prawnej o charakterze odpłatnego zbycia. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane m.in. w wyroku WSA w Warszawie z 17 sierpnia 2023 r., sygn. III SA/Wa 583/23, oraz w wyroku WSA w Warszawie z 12 maja 2022 r., sygn. VIII SA/Wa 969/21. Z powyższych orzeczeń wynika, że celem instytucji datio in solutum jest wyłącznie wykonanie istniejącego zobowiązania poprzez spełnienie świadczenia innego niż pierwotnie przewidziane. Nie dochodzi natomiast do zawarcia nowej umowy o charakterze odpłatnego zbycia rzeczy lub prawa majątkowego.

W ocenie Wnioskodawcy identyczny ekonomiczny i funkcjonalny skutek występuje w przypadku nabycia nieruchomości w drodze przysądzenia własności w toku egzekucji prowadzonej w celu zaspokojenia wierzytelności z tytułu udzielonej pożyczki. Przedmiotem czynności nie jest bowiem odpłatne nabycie nieruchomości, lecz realizacja istniejącego roszczenia wierzyciela i wygaśnięcie zobowiązania dłużnika.

W konsekwencji należy uznać, że nabycie własności nieruchomości przez Spółkę na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o przysądzeniu własności, także w sytuacji gdy wartość nieruchomości przewyższa wysokość wierzytelności i Wnioskodawca zobowiązany jest do dokonania dopłaty, nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Jedynie z ostrożności procesowej Wnioskodawca wskazuje, że gdyby Organ uznał opisaną czynność za podlegającą PCC, brak byłoby podstaw do ustalenia podstawy opodatkowania w oparciu o pełną wartość nieruchomości. Istotą zdarzenia jest bowiem przede wszystkim wygaśnięcie istniejącej wierzytelności wynikającej z pożyczki, a nie nabycie nieruchomości jako samodzielny cel gospodarczy. W takim przypadku podstawą opodatkowania mogłaby być co najwyżej wartość odpowiadająca rzeczywistemu nowemu świadczeniu ponoszonemu przez Wnioskodawcę, tj. ewentualnej dopłacie uiszczanej ponad wartość zaliczonej wierzytelności. Jednakże stanowisko to ma charakter wyłącznie ewentualny, gdyż w ocenie Wnioskodawcy opisana czynność pozostaje całkowicie poza zakresem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 191) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

 

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,

c) (uchylona),

d) umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,

e) umowy dożywocia,

 f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,

g) (uchylona),

h) ustanowienie hipoteki,

 i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,

 j) umowy depozytu nieprawidłowego,

k) umowy spółki.

Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

W myśl natomiast art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy:

Zauważyć należy, że ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W związku z tym, szczegółowe wyznaczenie zakresu przedmiotowego opodatkowania ww. podatkiem ma określone konsekwencje prawne. Oznacza to, że ustawodawca wprowadzając tę zasadę, wyłączył od opodatkowania inne podobne czynności, które nie zostały wyraźnie wskazane w omawianym przepisie. Tym samym należy stwierdzić, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu nawet, gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.

W kontekście tych rozważań, aby orzeczenie Sądu podlegało opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, musi ono wywołać taki skutek, jak czynności wymienione w katalogu określonym w pkt 1 ust. 1 analizowanego artykułu ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy:

Na podstawie art. 4 pkt 1 ww. ustawy:

W oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Wartość rynkową określa się na zasadach wskazanych w art. 6 ust. 2 ww. ustawy, w myśl którego:

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

Stosownie do treści art. 10 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej udzielili Państwo pożyczek dwóm osobom fizycznym. Dłużnicy Spółki nie regulowali swoich zobowiązań w terminach określonych w zawartych umowach pożyczek. Wobec czego Spółka podjęła działania zmierzające do odzyskania należności, w tym skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, a następnie egzekucyjnego. Po uzyskaniu odpowiednich tytułów wykonawczych przeprowadzono egzekucję z majątku dłużników, w szczególności z nieruchomości obciążonych hipoteką zabezpieczającą wierzytelności Spółki. W wyniku prowadzonych postępowań egzekucyjnych doszło do sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości. W przypadkach, gdy Spółka jako wierzyciel hipoteczny uczestniczy w licytacji i skutecznie nabywa nieruchomość sądy wydają postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości na rzecz Spółki. Nabyli Państwo prawo własności nieruchomości położonej w miejscowości (…) na mocy postanowienia Sądu Rejonowego. Przysądzenie własności nieruchomości nastąpiło bez dokonania dopłat. Wydane postanowienie o przysądzeniu nieruchomości było następstwem długu jaki powstał w wyniku zawarcia umów pożyczek oraz dopłat z B. B. Ponadto, nabyli Państwo także prawo własności nieruchomości położonej w (…) na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego. Na mocy tego postanowienia zobowiązani są Państwo do dokonania dopłaty w wysokości (…) zł. Wydane postanowienie o przysądzeniu nieruchomości było następstwem długu jaki powstał w wyniku zawarcia umowy pożyczki z C. C.

Państwa zdaniem, nabycie własności nieruchomości na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o przysądzeniu własności, wydanego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu zaspokojenia wierzytelności wynikających z udzielonych przez Wnioskodawcę pożyczek, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Uważają Państwo, że mimo iż formalnoprawną podstawą nabycia nieruchomości jest w takim przypadku postanowienie sądu wydane na podstawie przepisów art. 998 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego, to jednak z ekonomicznego i funkcjonalnego punktu widzenia skutki tej czynności są tożsame ze skutkami instytucji świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum), uregulowanej w art. 453 Kodeksu cywilnego.

Z Państwa stanowiskiem nie można się zgodzić.

Ponieważ ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych nie zawiera definicji umowy sprzedaży w tym celu należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

Zgodnie z art. 535 § 1 Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z powyższym, zawarcie umowy sprzedaży wymaga zobowiązania się sprzedawcy względem kupującego do przeniesienia własności rzeczy i wydania mu jej oraz wzajemnego zobowiązania się kupującego względem sprzedawcy do odebrania rzeczy i zapłaty jej ceny. Istotą kreowanego przez zawarcie takiej umowy stosunku jest przejście własności w zamian za cenę wyrażoną w pieniądzu jako nośniku "uniwersalnej" wartości ekonomicznej.

Dlatego też jeżeli na rzecz osoby (wierzyciela) następuje przysądzenie własności nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, zakończone prawomocnym postanowieniem sądu, które potwierdza fakt tego przysądzenia, to dla oceny sytuacji podatnika w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych znaczenie ma czy postanowienie to będzie wywierało takie same skutki jak umowa sprzedaży.

Zgodnie z art. 952 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):

Stosownie do treści art. 972 § 1 cyt. ustawy:

Zgodnie z art. 998 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego:

W myśl art. 999 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania cywilnego:

Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest także tytułem egzekucyjnym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości. Sąd rozstrzyga o złożonych wnioskach w postanowieniu o przybiciu. Po uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu i zapłacie ceny, sąd wydaje postanowienie o przysądzeniu własności i z datą jego prawomocności przejęta nieruchomość przechodzi na własność nabywcy. Powszechnie przyjmuje się, iż postanowienie o przysądzeniu własności ma charakter konstytutywny (przenosi własność nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji). Podstawowym skutkiem postanowienia o przysądzeniu własności jest więc przeniesienie własności na nabywcę. Nabywca staje się właścicielem nieruchomości z dniem uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności. Nabycie nieruchomości na podstawie orzeczenia sądu - postanowienia o przysądzeniu własności - podlega zatem podatkowi od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ skutki prawne tego postanowienia są takie same jak umowy sprzedaży (skutkiem prawnym umowy sprzedaży jest przejście własności i taki sam skutek wywołuje sądowe przysądzenie własności).

W analizowanej sprawie nabyli Państwo nieruchomości swoich dłużników w drodze orzeczeń Sądu o przysądzeniu własności, stosownie do art. 999 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. W rezultacie prawomocne postanowienie o przysądzeniu tych praw wywołało takie same skutki jak umowa sprzedaży.

Brak jest zatem podstaw aby utożsamiać nabycie przez Państwa nieruchomości w drodze przysądzenia własności stosownie do art. 999 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego z instytucją świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) uregulowaną w art. 453 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 453 (zdanie pierwsze) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Celem datio in solutum jest zatem wygaśnięcie istniejących pomiędzy stronami zobowiązań poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania - poza umową stron - jest rzeczywiste spełnienie świadczenia przez dłużnika.

Uregulowana w tym przepisie instytucja świadczenia w miejsce wypełnienia/wykonania (datio in solutum) stanowi jeden z wyjątków od zasady realnego wykonywania zobowiązań cywilnych, znajdujący podstawę w zasadzie swobody umów. Wskutek zawarcia umowy o świadczenie w miejsce wypełnienia dłużnik uzyskuje upoważnienie przemienne (facultas alternativa), umożliwiające mu wykonanie zobowiązania przez spełnienie świadczenia innego niż pierwotne. Z chwilą wypełnienia świadczenia zastępczego następuje wykonanie umowy datio in solutum, a zarazem wykonanie istniejącego zobowiązania, co prowadzi do jego wygaśnięcia. Roszczenie wierzyciela, wynikające z umowy zobowiązaniowej zostaje zaspokojone wskutek spełnienia przez dłużnika na jego rzecz świadczenia zastępczego.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia stwierdzić należy, że nabycie przez Państwa - w toku postępowania egzekucyjnego - opisanych we wniosku nieruchomości w żadnym wypadku nie można utożsamiać z nabyciem w drodze datio in solutum. Nabycie tytułem datio in solutum, a nabycie tytułem przysądzenia własności w drodze postępowania egzekucyjnego to dwa odrębne tytuły nabycia, które regulują odrębne przepisy prawne.

Jak już zostało wskazane, orzeczenie sądu wywołało takie same skutki prawne jak umowa sprzedaży. Podstawą opodatkowania z tytułu nabycia ww. nieruchomości będzie zatem ich wartość rynkowa. Fakt, że istotą zdarzenia było przede wszystkim wygaśnięcie istniejących wierzytelności wynikających z zawartych umów pożyczek, a nie nabycie nieruchomości jako samodzielny cel gospodarczy, pozostaje bez wpływu na powstanie obowiązku podatkowego. Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych nie wiąże bowiem powstania obowiązku podatkowego z przysporzeniem, lecz z zaistnieniem konkretnej czynności cywilnoprawnej, czy też - jak w Państwa przypadku - z orzeczeniem Sądu, które wywołuje taki sam skutek, jak czynność cywilnoprawna określona w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Tym samym Państwa stanowisko w całości należało uznać za nieprawidłowe. Podstawę opodatkowania z tytułu nabycia opisanych we wniosku nieruchomości stanowić będzie - zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych - ich wartość rynkowa.

 

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

  - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Maja Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

   - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

   - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.