0111-KDIB2-1.4010.236.2026.1.ED

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób prawnych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 kwietnia 2026 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej wpłynął Państwa wniosek z 23 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczący podatku dochodowego od osób prawnych. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca X Spółka Akcyjna z siedzibą w (…) (dalej: „Spółka” lub „Wnioskodawca”) wpisana jest do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy (…) w (…) z siedzibą w (…), (…) Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS: (…), NIP: (…), REGON: (…).

Spółka jest podatnikiem podatku dochodowego podlegającym opodatkowaniu od całości swoich dochodów na terenie Polski w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o CIT.

Przedmiotem przeważającej działalności przedsiębiorcy są roboty związane z budową (…).

(...) 2001 r. w miejscowości (…) w (…), będącej jednostką organizacyjną X S.A. w (…), pracownik Spółki Pan A.A. nieumyślnie spowodował śmierć Pana B.B.

Pracownik A.A. operator otaczarki produkującej (…) sterując pracą nie zachował ostrożności wymaganej przy obsłudze tej maszyny i uruchomił napęd podajnika (…) w momencie, gdy Pan B.B. znajdował się w strefie niebezpiecznej na torze ruchu podajnika. Przednia krawędź podajnika uderzyła w okolicę głowy, powodując ranę miażdżoną głowy i szyi ze złamaniem kości twarzoczaszki i mózgoczaszki, zmiażdżeniem tkanki mózgowej oraz zmiażdżeniem kręgów szyjnych i rdzenia kręgowego, co skutkowało zgonem operatora.

Wyrokiem z (...) 2002 r. Sąd Rejonowy w (…) (…) Wydział Karny, sygn. akt (…) uznał pracownika A.A. za winnego dokonania zarzucanego mu czynu z art. 155 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383 ze zm.).

W dacie zdarzenia Pan B.B. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę i wykonywał obowiązki związane z obsługą urządzeń wykorzystywanych w procesie produkcyjnym, w tym prace pomocnicze przy obsłudze instalacji do przetwarzania kruszywa (tzw. otaczarki).

Pani C.C. - żona zmarłego pracownika (pozwem z (...) 2017 r.) domagała się od Spółki: (…) zł tytułem zadośćuczynienia oraz (…) zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, a także (…) zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu i nagrobka oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Pozwem z (...) 2017 r. wniesionym przeciwko Spółce, Pani D.D., Pan E.E. i Pan F.F. - dzieci zmarłego pracownika wnieśli o zasądzenie na rzecz każdego z powodów po (…) zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę powstałą na skutek śmierci ojca i po (…) zł tytułem odszkodowania z powodu pogorszenia się warunków życia, a także zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Oba pozwy, postanowieniem z 7 września 2018 r. zostały połączone do wspólnego rozpoznania.

Wyrokiem z (...) 2020 r. Sąd Okręgowy w (…):

-        w punkcie I zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C. kwotę (…) złotych tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4 października 2017 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie II zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C. kwotę (…) złotych tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4 października 2017 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie III zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C. kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów pogrzebu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4 października 2017 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie IV zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C. kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        w punkcie V zasądził od Spółki na rzecz Pani D.D. kwotę (…) złotych tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie VII zasądził od Spółki na rzecz Pana E.E. kwotę (…) złotych tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie IX zasądził od Spółki na rzecz Pana F.F. kwotę (…) złotych tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie XII zasądził od Spółki na rzecz Pani D.D. kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        w punkcie XIII zasądził od Spółki na rzecz Pana E.E. kwotę (…) złotych, tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        w punkcie XIV zasądził od Spółki na rzecz Pana F.F. kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        w punkcie XVIII nakazał ściągnąć od Spółki Akcyjnej w (…) na rzecz Skarbu Państwa (Kasy Sądu Okręgowego w (…)) kwotę (…) złotych tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz kwotę (…) złotych tytułem kosztów opinii biegłych.

Na skutek apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w (…) z (...) 2020 r. sygn. akt (…):

I.     zmienił częściowo zaskarżony wyrok:

1)    w punkcie IV w ten sposób, że zasądzoną kwotę (…) złotych obniżył do kwoty (…) złotych;

2)    w punkcie XII w ten sposób, że zasądzoną kwotę (…) złotych obniżył do kwoty (…) złotych;

3)    w punkcie XIII w ten sposób, że zasądzoną kwotę (...) złotych obniżył do kwoty (…) złotych;

4)    w puncie XIV w ten sposób, że zasądzoną kwotę (…) złotych obniżył do kwoty (…) złotych;

II.    oddalił apelację w pozostałej części;

III.  zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C., Pani D.D., Pana E.E. i Pana F.F. kwoty po (…) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

IV.  zasądził od Spółki na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

W następstwie wyroku Sądu Apelacyjnego Spółka w lipcu 2021 r. wypłaciła w całości wskazane powyżej odszkodowanie wraz z odsetkami na rzecz Pani C.C., zadośćuczynienia wraz z odsetkami na rzecz Pani C.C., Pani D.D., Pana E.E. i Pana F.F., zwrot kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami na rzecz Pani C.C., zwrot kosztów postępowania w I i II instancji dla Pani C.C., opłaty na rzecz Skarbu Państwa tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz tytułem kosztów opinii biegłych oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Wydatki zostały odpowiednio udokumentowane m.in. potwierdzeniami przelewu. Wydatki zostały w 2021 r. zaksięgowane na kontach rozrachunkowych z powodami od 249-05 do 249-08.

Dodatkowo, Spółka domagała się zmiany zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w (…) przez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

Sąd Najwyższy wyrokiem sygn. akt (…) w sprawie o zadośćuczynienie, odszkodowanie i zwrot kosztów pogrzebu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (...) 2025 r., skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z (...) 2021 r., sygn. akt (…), oddalił skargę kasacyjną.

Podstawa roszczenia wobec Spółki, mając na względzie datę śmierci, znajduje oparcie w art. 448 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 1964 r. nr 16 poz. 93 ze zm. dalej: „k.c.” w zw. z art. 24 § 1 k.c.) Zadośćuczynienie to ma zrekompensować krzywdę za naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do życia w rodzinie.

W stanie prawnym obowiązującym do 2 sierpnia 2008 r. brak było uregulowania dotyczącego zadośćuczynienia jednakże na skutek orzecznictwa Sądu Najwyższego, które jako utrwalone wiązać można z uchwałą z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt III CZP 76/10, OSNC - ZD rok 2011, Nr 2, poz. 42, ukształtowało się stanowisko, iż najbliższym członkom rodziny przysługuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę także wówczas, gdy śmierć osoby bliskiej nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 r., a to w oparciu o art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c.

Zdaniem Sądu, Pani C.C. wykazała, że w wyniku śmierci męża nastąpiło pogorszenie jest sytuacji życiowej w stopniu znacznym. Sąd wskazał, iż stosownie do treści art. 446 § 3 k.c. możliwe jest przyznanie najbliższym członkom rodziny zmarłego stosownego odszkodowania, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Powództwo o zwrot kosztów pogrzebu Sąd uzasadnił art. 446 § 1 k.c.

Sąd wskazał, iż podmiotem odpowiedzialnym za krzywdę jest Spółka. Podstawę prawną tej odpowiedzialności stanowi art. 430 k.c. w związku z art. 120 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. nr 21 poz. 94 z późn. zm. dalej: „k.p”) regulujący odpowiedzialność pracodawcy za zawinione działanie podporządkowanego mu pracownika, wyrządzającego szkodę na osobie. Zgodnie z treścią art. 120 § 1 k.p. w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca. Przez osobę trzecią w rozumieniu art. 120 § 1 k.p. należy także rozumieć innego pracownika zatrudnionego przez tego samego pracodawcę (uchwała Sądu Najwyższego z 13 maja 1975 r., sygn. akt III PZP 5/75).

W protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy nr (…)/2001 wynika, że zespół powypadkowy ustalił następujące przyczyny wypadku:

-        brak reakcji poszkodowanego na ostrzeżenia o zagrożeniu kierowane w stosunku do jego osoby;

-        przebywanie w miejscu niebędącym jego stanowiskiem pracy;

-        brak środków ochrony indywidualnej (kasku) w czasie wypadku (protokół (…)).

W protokole z kontroli pracodawcy sporządzonym (...) 2001 r. przez Państwową Inspekcję Pracy wynika, że bezpośrednią przyczyną wypadku było uruchomienie napędu podajnika w chwili gdy w strefie niebezpiecznej znajdował się człowiek. Bezpośrednim sprawą zdarzenia był operator zespołu (…), który nie sprawdził, czy uruchomienie podajnika nie spowoduje zagrożenia dla innych pracowników. Inspektor zauważył, że z zeznań pracowników wynika, że błąd popełnił również pracownik wykonujący czyszczenie podajnika, podał on operatorowi sygnał o gotowości instalacji do uruchomienia bez upewnienia się, że poszkodowany opuścił strefę niebezpieczną (protokół kontroli akta (…)).

Pan B.B. wykonując (...) 2001 r. pracę, w trakcie której doszło do jego śmiertelnego wypadku dopuścił się naruszenia zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, co polegało na pozostawaniu w zagłębieniu pod otaczarką, w bezpośredniej bliskości wózka i w torze jego jazdy po ostrzeżeniu go przez Pana G.G., że wózek będzie wciągany (opinia biegłego (…)).

W toku postępowania powypadkowego ustalono, że do zdarzenia przyczyniło się zarówno nieprawidłowe działanie operatora urządzenia, jak i brak należytej koordynacji czynności pomiędzy pracownikami oraz przebywanie pracownika w strefie niebezpiecznej w momencie uruchomienia urządzenia. Ustalono również, że pracownik nie posiadał w chwili zdarzenia środków ochrony indywidualnej oraz nie opuścił strefy zagrożenia pomimo ostrzeżeń.

Ze strony pracodawcy nie doszło do zaniedbań mających wpływ na wypadek (poza odpowiedzialnością za uchybienia pracowników).

Zdarzenie zostało zakwalifikowane jako wypadek przy pracy, a odpowiedzialność za jego skutki przypisano pracodawcy na zasadach wynikających z przepisów prawa cywilnego, w związku z działaniem pracowników wykonujących powierzone im czynności.

Pytanie

Czy w okolicznościach przedstawionego stanu faktycznego Wnioskodawca, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów opisane we wniosku wydatki z tytułu: zasądzonego odszkodowania wraz z odsetkami, zadośćuczynienia wraz z odsetkami, zwrotu kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami, poniesionych kosztów sądowych i zastępstwa procesowego, opłaty na rzecz Skarbu Państwa (tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz tytułem kosztów opinii biegłych) oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, które mogą być potrącone zgodnie z art. 15 ust. 4d i 4e ustawy o CIT i zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w 2021 r.?

Państwa stanowisko w sprawie

Państwa zdaniem, mogą Państwo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatki na wypłaty zasądzonego odszkodowania wraz z odsetkami, zadośćuczynienia wraz z odsetkami, zwrotu kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami, poniesionych kosztów sądowych i zastępstwa procesowego, opłaty na rzecz Skarbu Państwa (tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz tytułem kosztów opinii biegłych) oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. W Państwa ocenie, wskazane wydatki stanowią dla Państwa koszty uzyskania przychodów inne niż bezpośrednio związane z przychodami, które mogą być potrącone zgodnie z art. 15 ust. 4d i 4e ustawy o CIT i zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w 2021 r.

UZASADNIENIE

W ocenie Wnioskodawcy, koszty w postaci wypłaty zasądzonego odszkodowania wraz z odsetkami, zadośćuczynienia wraz z odsetkami, zwrotu kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami, poniesionych kosztów sądowych i zastępstwa procesowego, opłaty na rzecz Skarbu Państwa (tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz tytułem kosztów opinii biegłych) oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego stanowią koszty uzyskania przychodów Spółki.

Należy zwrócić uwagę na to, że przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych jest dochód, rozumiany, co do zasady jako nadwyżka sumy przychodów nad sumą kosztów uzyskania tych przychodów.

Dla prawidłowego ustalenia dochodu dla celów podatkowych kluczowym jest zatem prawidłowe określenie kosztów uzyskania przychodów, tj. określenie, które z kosztów poniesionych przez podatnika mogą zostać zakwalifikowane jako koszty podatkowe, a tym samym mogą efektywnie obniżać przychody podatkowe.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

W świetle powyższych regulacji oraz wykładni prawa dokonywanej przez organy podatkowe i sądy administracyjne, należy wskazać, że kosztem uzyskania przychodów będzie jedynie taki koszt, który łącznie spełnia poniższe warunki:

a)    został poniesiony przez podatnika,

b)    jest definitywny (rzeczywisty),

c)    pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

d)    poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,

e)    został właściwie udokumentowany,

f)     nie znajduje się w grupie wydatków, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Co do zasady, wszystkie poniesione przez podatników koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, po wyłączeniu kosztów enumeratywnie wymienionych w art. 16 ust. 1, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami. Kosztami uzyskania przychodów są bowiem wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione koszty związane z działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów.

Poniesienie kosztu.

Podstawową przesłanką, która pozwala na zakwalifikowanie kosztu/wydatku do kosztów uzyskania przychodów jest jego faktyczne poniesienie przez podatnika. W przedstawionym opisie stanu faktycznego spełnienie powyższej przesłanki nie powinno budzić wątpliwości, bowiem w następstwie wyroku Sądu Apelacyjnego Spółka wypłaciła w całości wskazane powyżej odszkodowanie wraz z odsetkami na rzecz Pani C.C., zadośćuczynienia wraz z odsetkami na rzecz Pani C.C., Pani D.D., Pana E.E. i Pana F.F., zwrot kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami na rzecz Pani C.C. oraz zwrot kosztów postępowania w I i II instancji dla Pani C.C., opłaty na rzecz Skarbu Państwa oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (...).

Definitywność kosztu.

Przesłanka definitywności uznawana jest za spełnioną, jeśli dany wydatek efektywnie obciąża majątek podatnika (tj. następuje zmniejszenie aktywów/zasobów finansowych). Poniesienie kosztu z majątku podatnika oznacza, iż pokryty jest on co do zasady z zasobów majątkowych podatnika w sposób ostateczny. Istotnym jest zatem by dany wydatek został rzeczywiście poniesiony, a jednocześnie wartość kosztu nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona. Mając na względzie powyższe, w analizowanym stanie faktycznym warunek definitywności niewątpliwie zostanie spełniony. Wnioskodawca dokonując wypłaty przedmiotowych kosztów efektywnie realizuje wypłatę środków pieniężnych skutkując zmniejszeniem zasobów finansowych Spółki, a tym samym skutkując uszczupleniem jego majątku.

Związek z prowadzoną działalnością i celowość poniesienia kosztu.

Kryterium kierunkowym wykładni tego przepisu jest cel poniesienia wydatku, co wiąże się z zamiarem podatnika zdeterminowanym na osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie ich źródła. Istotna jest ocena zachowania podatnika kwalifikującego wydatek jako koszt podatkowy z perspektywy jego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz wiedzy, że wydatek może obiektywnie przyczynić się do realizacji pożądanego celu - osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia jego źródła - nawet jeśli cel ten nie zostanie osiągnięty.

Odwołując się do treści art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w definicji wypadku przy pracy brak uregulowania dotyczącego zawinionego działania pracodawcy, a odpowiedzialność z tego tytułu wiąże się z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. Niewątpliwie wypadki przy pracy pozostają w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. W przypadku poniesienia uszczerbku na zdrowiu pracownicy mogą domagać się przyznania od pracodawcy świadczeń uzupełniających oraz kwoty pieniężnej jako zadośćuczynienia z tytułu doznanej krzywdy na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Jak wskazano w stanie faktycznym wypadek był w części zawiniony przez pracownika. Świadczenia zostały przyznane na podstawie przepisów k.c. odnoszących się do świadczenia z tytułu wypadku przy pracy. Fakt, że świadczenia miały swoje źródło w zdarzeniu, jakim jest wypadek w pracy nie może pozostać obojętny do oceny skutków podatkowych wypłaty tych świadczeń. W tym względzie wypłata odszkodowania mieści się w pojęciu kosztów związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa i nie wykracza poza cel działalności jakim jest osiągniecie przychodu.

Możliwość zaistnienia wypadku, za który odpowiedzialność jest oparta na zasadzie ryzyka jest nierozerwalnie związana z normalnym funkcjonowaniem przedsiębiorstwa.

Spółka poniosła na rzecz rodziny byłego pracownika rzeczywiste wydatki, związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa, a będące wynikiem wypadku przy pracy, które to zdarzenie związane jest z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. Kwalifikując te wydatki należy zatem mieć na uwadze ich charakter jako świadczenia będącego pochodną stosunku pracy łączącego pracownika ze Spółką jako pracodawcą. Jeżeli przepisy prawa przewidują określone świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku zatrudnienia, nawet jeżeli świadczenia te mają charakter odszkodowawczy, ich wypłatę należy uznać za poniesienie wydatku stanowiącego koszt uzyskania przychodów. Zatrudnianie pracowników z istoty swej jest bowiem działaniem skierowanym na uzyskanie przychodów. Ponoszone w związku z tym wydatki służą takiemu samemu celowi. Wydatki związane z wypadkami przy pracy są wprawdzie wydatkami niepożądanymi w tym znaczeniu, że wynikają one z niepożądanych zdarzeń, które nie powinny mieć miejsca, ale zdarzają się, a ryzyko ich wystąpienia wiąże się z faktem zatrudnienia pracowników jako istotnego elementu prowadzenia działalności gospodarczej i funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Wydatek na zapłatę odszkodowania, zadośćuczynienia oraz zwrot kosztów pogrzebu rodzinie pracownika, który uległ śmiertelnemu wypadkowi przy pracy ma uzasadnienie ekonomiczne i pozostaje w związku z uzyskiwanymi przychodami, bowiem odszkodowania, zadośćuczynienia i zwrot kosztów pogrzebu należy zakwalifikować, jako koszt związany z zatrudnieniem pracowników. Spółka wywiązując się ze swoich obowiązków jako pracodawca w stosunku do rodziny pracownika, który uległ śmiertelnemu wypadkowi przy pracy wzmacnia swój pozytywny wizerunek wśród pozostałych pracowników. Pozostali pracownicy zyskują, bowiem pewność, iż w razie ewentualnych wypadków podczas wykonywania obowiązków służbowych otrzymają pomoc i wsparcie finansowe od pracodawcy, co przekłada się na wzrost zaangażowania w wykonywane zadania a to ma przełożenie na uzyskiwane przez Spółkę przychody. Realizacja obowiązków wobec rodziny poszkodowanego wpływa na stabilność i zmniejsza ryzyko braku pracowników. Dzięki temu Spółka zachowuje i zabezpiecza swoje źródło przychodów. Dokonując powyższych wypłat, spółka ogranicza ryzyko odejść pracowników do innych - bezpieczniejszych - zakładów.

Uchylanie się przez pracodawcę od tych obowiązków nie sprzyjałoby utrzymaniu pozytywnego wizerunku firmy w oczach kontrahentów. Dla pozostałych pracowników byłby to sygnał, że ich prawa są zagrożone, co przekładałoby się na mniejszą mobilizację do pracy i zaangażowanie w wykonywane zadania. W dalszej perspektywie, Spółka mógłby mieć trudności ze skompletowaniem załogi, zwłaszcza w branżach szczególnie narażonych na wystąpienie wypadków przy pracy.

Należy, również zaznaczyć, że wydatki opisane we wniosku o udzielenie interpretacji w przedmiotowej sprawie miały charakter zrealizowania obowiązku nałożonego w drodze wyroku sądowego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Wnioskodawcy należy uznać, iż wydatki zostały poniesione przez niego w celu osiągnięcia przychodów/zachowania/zabezpieczenia źródła przychodów zatem w konsekwencji będą spełniały analizowany warunek celowości niezbędny do uznania ich za koszty uzyskania przychodów. Opisane wydatki mają związek nie tylko z zachowaniem, ale i z zabezpieczeniem źródła przychodów. Wydatki te mają bowiem wpływ na stabilność zatrudnienia w zakładzie pracy i ograniczają ryzyko odejść z pracy. Oddziaływają w sposób motywacyjny na innych pracowników, którzy otrzymują sygnał co do wywiązywania się jego pracodawcy z obowiązków w stosunku do rodziny pracownika, jeżeli w przyszłości doszłoby do podobnego wypadku.

W przedmiocie zasadności zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków na koszty sądowe i koszty zastępstwa procesowego stwierdzić należy, iż koszty procesu ponoszone przez podatnika na obronę przed skierowanym przeciwko niemu roszczeniem związanym z zatrudnieniem, są kosztem uzyskania przychodów, ponieważ związane są z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Ponoszenie wydatków na koszty procesu jest jednym z elementów dbałości o funkcjonowanie przedsiębiorstwa, która w przypadku braku kompromisu z reguły wymaga wdania się w spór. Koszty sądowe i zastępstwa procesowego poniesione zostały w celu ochrony spółki przed nadmiernym uszczupleniem majątku.

W konsekwencji wydatki związane z prowadzonym przeciwko Spółce postępowaniem sądowym, poniesione przez rodzinę poszkodowanego, która wniosła pozew przeciwko Spółce również mogą stanowić koszty uzyskania przychodów.

Zgodnie bowiem z art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 3 poz. 296 ze zm.) strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Udokumentowanie poniesienia kosztu.

Jako że wydatki są odpowiednio udokumentowane m.in. potwierdzeniem przelewu, warunek ten należy uznać za spełniony.

Brak zastosowania wyłączeń z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Z treści art. 16 ust. 1 pkt 16 ustawy o CIT wynika, iż nie uważa się za koszty uzyskania przychodów jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w wysokości określonej przez właściwego ministra oraz dodatkowej składki ubezpieczeniowej w przypadku stwierdzenia pogorszenia warunków pracy.

Należy zauważyć jednak, że przepis ten odnosi się do jednorazowego odszkodowania uregulowanego w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniach społecznych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1644 ze zm.), w której określono rodzaje i zasady przyznawania jednorazowych świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a takim świadczeniem nie są świadczenia wypłacone przez Spółkę.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ww. ustawy:

Z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługują następujące świadczenia:

-        „jednorazowe odszkodowanie” - dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty (pkt 5);

-        „renta z tytułu niezdolności do pracy” - dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach społecznych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

1)    podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

2)    podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

3)    w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Podkreślić należy, że wypadek przy pracy może stanowić czyn niedozwolony w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego. W Tytule VI Księgi Trzeciej określone zostały zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym oraz świadczenia zmierzające do naprawienia szkody. Świadczeniami przysługującymi w takiej sytuacji są m.in. kwota pieniężna jako zadośćuczynienie z tytułu doznanej krzywdy. Na gruncie prawa cywilnego rozróżnia się szkodę majątkową i szkodę niemajątkową. W przeciwieństwie do szkody na mieniu szkoda na osobie obejmuje uszczerbki wynikające z uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia pozbawienia życia, a także naruszenia innych dóbr osobistych.

W stanie prawnym obowiązującym do 2 sierpnia 2008 r. brak było uregulowania dotyczącego zadośćuczynienia jednakże na skutek orzecznictwa Sądu Najwyższego, które jako utrwalone wiązać można z uchwałą z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt III CZP 76/10, OSNC - ZD rok 2011, Nr 2, poz. 42, ukształtowało się stanowisko, iż najbliższym członkom rodziny przysługuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę także wówczas, gdy śmierć osoby bliskiej nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 r., a to w oparciu o art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c.

Stosownie do regulacji art. 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795, dalej „k.c.”), ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę albo zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.

Jak wskazano w stanie faktycznym podstawa roszczenia wobec pracodawcy zmarłego mając na względzie datę śmierci znajduje oparcie w art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. Zadośćuczynienie to ma zrekompensować krzywdę za naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do życia w rodzinie.

Sąd wskazał, iż podmiotem odpowiedzialnym za krzywdę jest Spółka. Podstawę prawną tej odpowiedzialności stanowi art. 430 k.c. który stanowi, że kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.

Zgodnie z treścią art. 120 § 1 k.p. w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca. Przez osobę trzecią w rozumieniu art. 120 § 1 k.p. należy także rozumieć innego pracownika zatrudnionego przez tego samego pracodawcę.

Na mocy art. 446 § 1 oraz § 3 k.c jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

Jak wskazano w stanie faktycznym, Pani C.C. wykazała, że w wyniku śmierci męża nastąpiło pogorszenie jest sytuacji życiowej w stopniu znacznym. Sąd wskazał, iż stosownie do treści art. 446 § 3 k.c. możliwe jest przyznanie najbliższym członkom rodziny zmarłego stosownego odszkodowania, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Natomiast powództwo o zwrot kosztów pogrzebu Sąd uzasadnił art. 446 § 1 k.c.

Z powyższych wskazań wynika, że poniesione koszty odszkodowania oraz zadośćuczynienia zostały przyznane na podstawie Kodeksu Cywilnego.

Przepis art. 16 ust. 1 pkt 16 dotyczy wyłącznie jednorazowych odszkodowań, o których mowa w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i nie może odnosić się do innych odszkodowań (świadczeń), nawet jednorazowych, wypłacanych przez zakład pracy (pracodawcę) na podstawie innych przepisów, np. przepisów Kodeksu Cywilnego.

Wydatki poniesione przez Spółkę na podstawie prawomocnego wyroku sądowego z tytułu zadośćuczynienia, odszkodowania, kosztów pogrzebu, należnych odsetek, kosztów sądowych i zastępstwa procesowego mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów. Wypłacone przez spółkę zadośćuczynienie, odszkodowanie i koszty pogrzebu wraz z odsetkami, jako oparte na innej podstawie, nie podlegają wyłączeniu z kosztów podatkowych.

Ustawodawca wyłączył z kosztów uzyskania przychodów jednorazowe odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w wysokości określonej przez właściwego ministra. Z powyższego wynika, iż - co do zasady - normodawca dostrzega związek między świadczeniami odszkodowawczymi na rzecz pracowników a uzyskaniem przychodów (zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów), lecz postanowił konkretną kategorię odszkodowań wyłączyć z kosztów podatkowych.

Jednakże, przepis obejmuje jedynie konkretne jednorazowe odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. W ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przewidziano także np. rentę z tytułu niezdolności przy pracy oraz rentę rodzinną. Objęcie omawianym przepisem jednego tylko wskazanego świadczenia z tytułu wypadku przy pracy, w sytuacji, gdy pracownikowi i jego rodzinie przysługują różnego rodzaju świadczenia z tym związane, należy uznać za celowe działanie racjonalnego ustawodawcy.

Niewątpliwie zatem wypłata świadczeń na rzecz pracowników z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych innych niż jednorazowe odszkodowania wypłacane zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych jest kosztem uzyskania przychodów.

Reasumując, przedstawione wyżej definicje „jednorazowego odszkodowania”, „wypadku przy pracy”, „choroby zawodowej” wskazują, że pojęciom tym nadano ścisłe znaczenie. Skoro więc przepis art. 16 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych używa wspomnianych pojęć, oznacza to, iż przepis ten odnosi się jak wspomniano powyżej wyłącznie do jednorazowego odszkodowania uregulowanego w powołanej powyżej ustawie z dnia 30 października 2002 r., nie natomiast do innych świadczeń wypłacanych przez pracodawców na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Wnioskodawcy, nie powinno ulegać wątpliwości, że niniejszy warunek, tj. brak zastosowania wyłączeń z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT powinien zostać uznany za spełniony.

Wyżej prezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w:

-        Interpretacji indywidualnej z 18 grudnia 2024 r., nr 0115-KDIT2.4011.492.2024.2.MD:

„Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz przedstawione we wniosku zdarzenie stwierdzić należy, że dokonanie zapłaty zasądzonych wyrokiem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w jego wypłacie na rzecz Pana pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wiąże się z prowadzoną przez Pana działalnością gospodarczą, jako wydatki będące konsekwencją zatrudnienia pracownika. Są one wydatkami pracowniczymi i dotyczą całokształtu Pana działalności gospodarczej, a ciążący obowiązek ich poniesienia wynika wprost z przepisów prawa (art. 445 Kodeksu cywilnego). Wydatki te mają wpływ na stabilność zatrudnienia w zakładzie pracy i ograniczają ryzyko odejść z pracy. Oddziałują w sposób motywacyjny na innych pracowników, którzy otrzymują wyraźny sygnał co do wywiązywania się Pana z obowiązków w stosunku do pracownika, jeżeli w przyszłości doszłoby do podobnego wypadku. Taki rodzaj wydatków związanych z funkcjonowaniem Pana, jako pracodawcy, pośrednio przyczynia się do uzyskiwania przez Pana przychodów, ponieważ ma na celu zachowanie i zabezpieczenie ich źródła. Następstwem tego wydatki te stanowią koszt uzyskania Pana przychodów”.

-        Interpretacji indywidualnej z 3 grudnia 2024 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.723.2024.2.TR:

„Przy prowadzeniu działalności gospodarczej niewątpliwie istnieje ryzyko wystąpienia wypadków. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług (...). Przy odpowiedzialności przedsiębiorcy opartej na zasadzie ryzyka, wypłata odszkodowania nie wykracza poza szeroko pojęty zakres działalności gospodarczej. Mieści się w pojęciu kosztów związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, nie wykracza także poza cel działalności, jakim jest osiągnięcie przychodu, gdyż możliwość zaistnienia wypadku, za który odpowiedzialność jest oparta na zasadzie ryzyka - jest nierozerwalnie związana z normalnym funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Pomimo że nie są to koszty związane z bezpośrednio z osiąganiem przychodu, to niewątpliwie pozostają w związku z osiągnięciem przychodu.

Reasumując: skoro w uzupełnieniu wniosku doprecyzował Pan, że za wypadek śmiertelny/zdarzenie nie odpowiada Pan zleceniodawca (Pan), to na gruncie opisanego zdarzenia oraz przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, poniesiony przez Pana wydatek może stanowić koszt uzyskania przychodu z tytułu prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej”.

-        Wyroku NSA z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1465/13:

„Ustawodawca wyłączył z kosztów uzyskania przychodów jednorazowe odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w wysokości określonej przez właściwego ministra. Z powyższego również wynika, że dostrzega się związek między świadczeniami odszkodowawczymi na rzecz pracowników a uzyskaniem przychodów (zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów). Ustawodawca postanowił konkretną kategorię odszkodowań wyłączyć z kosztów podatkowych. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 13 u.p.d.o.f. dotyczy jednak wyłącznie jednorazowych odszkodowań, o których mowa w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (j.t.: Dz. U. z 2009 r. Nr 16 7, poz. 1322, z późn. zm.) i nie może odnosić się do innych odszkodowań (świadczeń), nawet jednorazowych, wypłacanych przez zakład pracy (pracodawcę) na podstawie innych przepisów (k.c.). Słusznie zatem wywodził Sąd, że przepis ten obejmuje jedynie jednorazowe odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, chociaż w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przewidziano także na przykład rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz rentę rodzinną. Niewątpliwie zatem wypłata świadczeń na rzecz pracowników z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych innych niż jednorazowe odszkodowania wypłacane zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych jest kosztem uzyskania przychodów”.

Dodatkowo, Wnioskodawca wskazuje, że ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych wyróżnia koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami oraz koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami, tzw. koszty pośrednie. Kosztami bezpośrednimi są wydatki, których poniesienie przekłada się wprost na uzyskanie konkretnego przychodu, natomiast koszty pośrednie to wydatki, których nie można przypisać do konkretnego przychodu, jednak ich poniesienie warunkuje prowadzenie działalności gospodarczej i osiąganie przychodów.

Przedmiotowe koszty są kosztem związanym ogólnie z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Przedmiotowych kosztów nie można bowiem odnieść do konkretnego przychodu, stąd też należy zakwalifikować je do kosztów pośrednich (innych niż bezpośrednio związane z przychodami) - art. 15 ust. 4d i 4e ustawy o CIT.

Zgodnie z ugruntowanym poglądem, kosztami uzyskania przychodów bezpośrednio związanymi z przychodami są takie wydatki, których poniesienie przekłada się wprost (w sposób bezpośredni) na uzyskanie konkretnych przychodów. W ich przypadku możliwe jest „zidentyfikowanie” wpływu danego kosztu na wielkość osiągniętych przychodów. Do tej kategorii należą głównie te koszty, które mogą być przydzielone, przypisane do określonych wyrobów bądź usług. Klasycznym przykładem bezpośredniego związku kosztów z przychodami jest relacja, w jakiej pozostają wydatki na nabycie lub wytworzenie jednostki towaru i przychód ze zbycia tej jednostki towaru.

Natomiast, pośrednie koszty uzyskania przychodów to takie wydatki, których nie da się przypisać wprost do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione jako prowadzące do ich osiągnięcia. Nie pozostają one w uchwytnym związku z konkretnymi przysporzeniami podatnika - brak jest możliwości ustalenia, w jakim okresie i w jakiej wysokości powstał związany z nimi przychód. Do tego rodzaju kosztów zalicza się m.in. koszty ogólnego zarządu, koszty administracyjne, wydatki na utrzymanie obiektów, obsługę prawną, ubezpieczenia, świadczenia na rzecz pracowników. Każdy z ww. wydatków jest związany z działalnością prowadzoną przez podatnika i przyczynia się w sposób ogólny do osiągania przez niego przychodów. Nie można jednak ustalić, uzyskaniu jakiego konkretnego przychodu dany wydatek służy.

Językowa wykładnia sformułowania „koszt bezpośrednio związany z przychodami” wskazuje, że są to wszelkie koszty, w których przypadku jest możliwe ustalenie bezpośredniego, ścisłego związku z osiąganymi przychodami. Innymi słowy, są to koszty, których poniesienie bezpośrednio przyczynia się do osiągnięcia przychodów, i możliwe jest ustalenie strumienia przychodów, którego dotyczą.

Poniesione przez Spółkę przedmiotowe koszty nie mogą zostać przypisane do konkretnego przychodu, jednak ich poniesienie jest niezbędne dla prowadzenia działalności gospodarczej w sposób ciągły i zgodny z przepisami prawa. W konsekwencji stanowią one pośredni koszt uzyskania przychodów.

Stosownie do art. 15 ust. 4d ustawy o CIT, koszty uzyskania przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą.

Dniem poniesienia kosztu uzyskania przychodów, o którym mowa w art. 15 ust. 4e ustawy CIT (tj. kosztu pośredniego) jest, z zastrzeżeniem ust. 4a i 4f-4h, dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

Tym samym dniem poniesienia kosztu pośredniego jest, z zastrzeżeniem ust. 4a i 4f-4h, dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, bez względu na sposób ujęcia tego kosztu dla celów rachunkowych (bilansowych), tj. bez względu na to, czy dany wydatek ujęto w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na koncie kosztowym czy też nie. Może to być nie tylko dzień, na który koszt podatkowy został ujęty jako koszt księgowy, ale również dzień, na który koszt podatkowy został ujęty w księgach w inny, zgodnie z przepisami o rachunkowości, sposób.

Wnioskodawca wskazuje, że w związku z wniesieniem pozwu przedmiotowe koszty zostały ujęte jako rezerwa pod datą 31 grudnia 2018 r. Następnie, w 2021 r., Spółka poniosła wydatki, które w lipcu 2021 r. zostały zaksięgowane na kontach rozrachunkowych z powodami (od 249-05 do 249-08).

Rezerwa została rozwiązana 15 stycznia 2025 r.; pod tą samą datą ujęto koszty przekraczające wartość utworzonej rezerwy.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Wnioskodawcy, przedmiotowe koszty powinny zostać ujęte w kosztach uzyskania przychodów jako koszty inne niż bezpośrednio związane z osiąganymi przez Spółkę przychodami w roku 2021 kiedy zostały ujęte na kontach rozrachunkowych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na wstępie należy zaznaczyć, że pytanie przedstawione przez Państwa we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyznacza zakres przedmiotowy tego wniosku. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (Państwa zapytania). Zatem, inne kwestie wynikające z opisu sprawy i własnego stanowiska, nieobjęte pytaniem, nie zostały rozpatrzone w niniejszej interpretacji.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1406 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”):

Z treści powyższego unormowania wynika, że dla uznania określonego wydatku za koszt podatkowy konieczne jest spełnienie z jednej strony warunków o charakterze konstrukcyjnym, wyznaczających istotę przedmiotowego pojęcia, z drugiej zaś przesądzenie, czy wydatek ten nie znajduje się w katalogu wyłączeń określonych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Zatem, aby wydatek poniesiony przez podatnika mógł stanowić koszt uzyskania przychodów, muszą zaistnieć łącznie następujące przesłanki:

-        został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),

-        jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

-        pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

-        poniesiony został w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów,

-        został właściwie udokumentowany,

-        nie jest kosztem wymienionym w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Powyższe oznacza, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu wydatków enumeratywnie wymienionych w przywołanym art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, stanowić mogą koszt uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowym z osiąganymi przychodami. Właściwa i zgodna z treścią ustawowej regulacji kwalifikacja kosztów uzyskania przychodów powinna brać pod uwagę:

-        przeznaczenie wydatku (jego celowość, zasadność dla funkcjonowania podmiotu) oraz

-        potencjalną możliwość (analizowaną w dacie poniesienia wydatku na podstawie obiektywnych przesłanek) przyczynienia się danego wydatku do osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Obowiązkiem podatnika, jako odnoszącego ewidentną korzyść z faktu zaliczenia określonych wydatków w poczet kosztów uzyskania przychodów, jest wykazanie związku przyczynowego z osiąganymi przychodami lub zabezpieczeniem ich źródła, zgodnie z dyspozycją powołanego art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT należy przyjąć, że kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie przychodów bądź też zabezpieczenie lub zachowanie ich źródła, o ile w myśl przepisów ww. ustawy nie podlegają wyłączeniu z tychże kosztów. Przy czym, związek przyczynowy pomiędzy poniesieniem wydatku a osiągnięciem przychodu bądź zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła należy oceniać indywidualnie w stosunku do każdego wydatku. W takim ujęciu kosztami tymi będą zarówno wydatki pozostające w bezpośrednim związku z uzyskanymi przychodami, jak i pozostające w związku pośrednim, jeżeli zostanie wykazane, że zostały w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów (w tym dla zagwarantowania funkcjonowania źródła przychodów), nawet wówczas, gdyby z obiektywnych powodów przychód nie został osiągnięty.

Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej.

Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu lub realną szansą powstania przychodów podatkowych bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich uzyskania.

Innymi słowy, podstawową cechą kosztu podatkowego jest związek tego kosztu z przychodem (ewentualnie z zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodów). Istotne znaczenie ma więc cel, w jakim wydatek został poniesiony.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 16 ustawy o CIT:

Należy zauważyć, że powyższy przepis odnosi się wyłącznie do jednorazowych odszkodowań uregulowanych w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1205 ze zm.) w której zostały określone rodzaje i zasady przyznawania jednorazowych odszkodowań. Przepis ten nie ma zastosowania do innych świadczeń, wypłacanych pracownikom na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm., dalej „KC”), którzy doznali uszczerbku na zdrowiu wskutek np. choroby zawodowej lub wypadku przy pracy.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych:

Ustawa ta przewiduje ponadto możliwość przyznania tzw. „renty z tytułu niezdolności do pracy”.

Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy:

Z kolei w art. 3 ust. 1 ww. ustawy:

Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy ma charakter uzupełniający, można się domagać jej realizacji dopiero po uzyskaniu świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego wypłacanego przez ZUS. Podstawą roszczeń pracowników są przepisy Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 444 i 445 Kodeksu cywilnego, roszczenia mogą obejmować:

-        zwrot kosztów leczenia, mającego związek z wypadkiem przy pracy,

-        przyznanie renty wyrównawczej,

-        zadośćuczynienie za doznaną krzywdę spowodowaną wypadkiem.

Reasumując, przedstawione wyżej definicje „jednorazowego odszkodowania”, „wypadku przy pracy”, „choroby zawodowej” wskazują, że pojęciom tym nadano ścisłe znaczenie. Skoro więc przepis art. 16 ust. 1 pkt 16 ustawy o CIT, używa wspomnianych pojęć, oznacza to, że przepis ten odnosi się, jak wspomniano, wyłącznie do jednorazowego odszkodowania uregulowanego w powołanej powyżej ustawie z dnia 30 października 2002 r., nie zaś do odszkodowań wypłacanych przez pracodawców na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

W konsekwencji należy stwierdzić, że świadczenia wypłacone przez Państwa na rzecz rodziny zmarłego pracownika (tj. żony i dzieci zmarłego pracownika) nie spełniają definicji „jednorazowego odszkodowania”, zawartej w art. 16 ust. 1 pkt 16 ustawy o CIT.

Zatem do stwierdzenia, czy wypłacone na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w (…) z (...) 2020 r. oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z (...) 2021 r. świadczenia, tj. odszkodowanie wraz z odsetkami na rzecz Pani C.C., zadośćuczynienie wraz z odsetkami na rzecz Pani C.C., Pani D.D., Pana E.E. i Pana F.F., zwrot kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami na rzecz Pani C.C., zwrot kosztów postępowania w I i II instancji dla Pani C.C., opłaty na rzecz Skarbu Państwa tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz tytułem kosztów opinii biegłych oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów istotnym jest ustalenie, czy ich poniesienie przyczyni się do osiągnięcia przychodu bądź służyć będzie zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła Państwa przychodów.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że przeważającym przedmiotem Państwa działalności są roboty związane z budową (…). (...) 2001 r. w miejscowości (…) w (…), będącej jednostką organizacyjną X S.A. w (…), Państwa pracownik – Pan A.A. nieumyślnie spowodował śmierć Pana B.B.. Pracownik Pan A.A. operator otaczarki produkującej (…) sterując pracą nie zachował ostrożności wymaganej przy obsłudze tej maszyny i uruchomił napęd podajnika jednonaczyniowego w momencie, gdy Pan B.B. znajdował się w strefie niebezpiecznej na torze ruchu podajnika. Przednia krawędź podajnika uderzyła w okolicę głowy, powodując ranę miażdżoną głowy i szyi ze złamaniem kości twarzoczaszki i mózgoczaszki, zmiażdżeniem tkanki mózgowej oraz zmiażdżeniem kręgów szyjnych i rdzenia kręgowego, co skutkowało zgonem operatora.

Wyrokiem z (...) 2002 r. Sąd Rejonowy w (…) (…) Wydział Kany, sygn. akt (…) uznał pracownika Pana A.A. za winnego dokonania zarzucanego mu czynu z art. 155 ustawy - Kodeks karny. W dacie zdarzenia Pan B.B. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę i wykonywał obowiązki związane z obsługą urządzeń wykorzystywanych w procesie produkcyjnym, w tym prace pomocnicze przy obsłudze instalacji do przetwarzania kruszywa (tzw. otaczarki).

Pani C.C. - żona zmarłego pracownika (pozwem z (...) 2017 r.) domagała się od Państwa Spółki: (…) zł tytułem zadośćuczynienia oraz (…) zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, a także (…) zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu i nagrobka oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Pozwem z (...) 2017 r. wniesionym przeciwko Państwa Spółce, Pani D.D., Pan E.E. i Pan F.F. - dzieci zmarłego pracownika wnieśli o zasądzenie na rzecz każdego z powodów po (…) zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę powstałą na skutek śmierci ojca i po (…) zł tytułem odszkodowania z powodu pogorszenia się warunków życia, a także zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Oba pozwy, postanowieniem z 7 września 2018 r. zostały połączone do wspólnego rozpoznania.

Wyrokiem z (...) 2020 r. Sąd Okręgowy w (…):

-        w punkcie I zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C. kwotę (…) złotych tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4 października 2017 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie II zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C. kwotę (…) złotych tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4 października 2017 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie III zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C. kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów pogrzebu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4 października 2017 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie IV zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C. kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        w punkcie V zasądził od Spółki na rzecz Pani D.D. kwotę (…) złotych tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie VII zasądził od Spółki na rzecz Pana E.E. kwotę (…) złotych tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie IX zasądził od Spółki na rzecz Pana F.F. kwotę (…) złotych tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

-        w punkcie XII zasądził od Spółki na rzecz Pani D.D. kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        w punkcie XIII zasądził od Spółki na rzecz Pana E.E. kwotę (…) złotych, tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        w punkcie XIV zasądził od Spółki na rzecz Pana F.F. kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        w punkcie XVIII nakazał ściągnąć od Spółki Akcyjnej w (…) na rzecz Skarbu Państwa (Kasy Sądu Okręgowego w (…)) kwotę (…) złotych tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz kwotę (…) złotych tytułem kosztów opinii biegłych.

Na skutek apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w (…) z (...) 2020 r. sygn. akt (…):

I.     zmienił częściowo zaskarżony wyrok:

1)    w punkcie IV w ten sposób, że zasądzoną kwotę (…) złotych obniżył do kwoty (…) złotych;

2)    w punkcie XII w ten sposób, że zasądzoną kwotę (…)złotych obniżył do kwoty (…)złotych;

3)    w punkcie XIII w ten sposób, że zasądzoną kwotę (…) złotych obniżył do kwoty (…)złotych;

4)    w puncie XIV w ten sposób, że zasądzoną kwotę (…) złotych obniżył do kwoty (…)złotych;

II.    oddalił apelację w pozostałej części;

III.  zasądził od Spółki na rzecz Pani C.C., Pani D.D., Pana E.E. i Pana F.F. kwoty po (…) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

IV.  zasądził od Spółki na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

W następstwie wyroku Sądu Apelacyjnego Państwa Spółka w lipcu 2021 r. wypłaciła w całości wskazane powyżej odszkodowanie wraz z odsetkami na rzecz Pani C.C., zadośćuczynienia wraz z odsetkami na rzecz Pani C.C., Pani D.D., Pana E.E. i Pana F.F., zwrot kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami na rzecz Pani C.C., zwrot kosztów postępowania w I i II instancji dla Pani C.C., opłaty na rzecz Skarbu Państwa tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz tytułem kosztów opinii biegłych oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Wydatki zostały odpowiednio udokumentowane m.in. potwierdzeniami przelewu. Wydatki zostały w 2021 r. zaksięgowane na kontach rozrachunkowych z powodami od 249-05 do 249-08.

Dodatkowo, Państwa Spółka domagała się zmiany zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w (…) przez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

Sąd Najwyższy wyrokiem sygn. akt (…) w sprawie o zadośćuczynienie, odszkodowanie i zwrot kosztów pogrzebu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (...) 2025 r., skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z (...) 2021 r., sygn. akt (…), oddalił skargę kasacyjną.

Zdaniem Sądu, Pani C.C. wykazała, że w wyniku śmierci męża nastąpiło pogorszenie jest sytuacji życiowej w stopniu znacznym. Sąd wskazał, iż stosownie do treści art. 446 § 3 k.c. możliwe jest przyznanie najbliższym członkom rodziny zmarłego stosownego odszkodowania, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Powództwo o zwrot kosztów pogrzebu Sąd uzasadnił art. 446 § 1 k.c. Sąd wskazał, iż podmiotem odpowiedzialnym za krzywdę jest Państwa Spółka. Podstawę prawną tej odpowiedzialności stanowi art. 430 k.c. w związku z art. 120 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy regulujący odpowiedzialność pracodawcy za zawinione działanie podporządkowanego mu pracownika, wyrządzającego szkodę na osobie. Zgodnie z treścią art. 120 § 1 k.p. w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca. Przez osobę trzecią w rozumieniu art. 120 § 1 k.p. należy także rozumieć innego pracownika zatrudnionego przez tego samego pracodawcę (uchwała Sądu Najwyższego z 13 maja 1975 r., sygn. akt III PZP 5/75).

W protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy nr (…)/2001 wynika, że zespół powypadkowy ustalił następujące przyczyny wypadku:

-        brak reakcji poszkodowanego na ostrzeżenia o zagrożeniu kierowane w stosunku do jego osoby;

-        przebywanie w miejscu niebędącym jego stanowiskiem pracy;

-        brak środków ochrony indywidualnej (kasku) w czasie wypadku (protokół (…)).

W protokole z kontroli pracodawcy sporządzonym 29 listopada 2001 r. przez Państwową Inspekcję pracy wynika, że bezpośrednią przyczyną wypadku było uruchomienie napędu podajnika w chwili gdy w strefie niebezpiecznej znajdował się człowiek. Bezpośrednim sprawą zdarzenia był operator zespołu (…), który nie sprawdził, czy uruchomienie podajnika nie spowoduje zagrożenia dla innych pracowników. Inspektor zauważył, że z zeznań pracowników wynika, że błąd popełnił również pracownik wykonujący czyszczenie podajnika, podał on operatorowi sygnał o gotowości instalacji do uruchomienia bez upewnienia się, że poszkodowany opuścił strefę niebezpieczną (protokół kontroli akta (…)).

Pan B.B. wykonując (...) 2001 r. pracę, w trakcie której doszło do jego śmiertelnego wypadku dopuścił się naruszenia zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, co polegało na pozostawaniu w zagłębieniu pod otaczarką, w bezpośredniej bliskości wózka i w torze jego jazdy po ostrzeżeniu go przez Pana G.G., że wózek będzie wciągany (opinia biegłego (…)).

W toku postępowania powypadkowego ustalono, że do zdarzenia przyczyniło się zarówno nieprawidłowe działanie operatora urządzenia, jak i brak należytej koordynacji czynności pomiędzy pracownikami oraz przebywanie pracownika w strefie niebezpiecznej w momencie uruchomienia urządzenia. Ustalono również, że pracownik nie posiadał w chwili zdarzenia środków ochrony indywidualnej oraz nie opuścił strefy zagrożenia pomimo ostrzeżeń.

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że jak już wskazano na wstępie nie wszystkie wydatki, jakie ponosi podmiot gospodarczy skierowane są bezpośrednio na uzyskanie przychodu.

Kosztami uzyskania przychodu są wydatki i nakłady poniesione w celu zachowania i zabezpieczenia źródła przychodu w tym również wydatki poniesione z tytułu zadośćuczynienia/odszkodowania wypłaconego poszkodowanemu/najbliższym członkom rodziny zmarłego. Wydatki takie wiążą się bowiem bezpośrednio z prowadzoną działalnością gospodarczą, jako wydatki będące konsekwencją np. wypadków przy pracy, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Wydatki te dotyczą całokształtu działalności gospodarczej, a obowiązek ich poniesienia wynika wprost z przepisów prawa.

Zgodnie bowiem z art. 446 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu cywilnego:

Stosownie do art. 448 § 1 Kodeksu cywilnego:

Oczywiste jest, że wypadek pracownika przy pracy nie jest zdarzeniem pożądanym, jednak pozostaje w zwykłym związku ze stosunkiem pracy. Właśnie dlatego wypłacone świadczenia za wypadek przy pracy, gdy zachowanie poszkodowanego nie stanowiło jego jedynej, wyłącznej przyczyny, zabezpiecza źródła przychodów jako skutek zatrudnienia pracowników (nawiązania umów o pracę na podstawie stosunku pracy).

Z wniosku wynika, że ze strony pracodawcy, tj. Państwa Spółki nie doszło do zaniedbań mających wpływ na wypadek (poza odpowiedzialnością za uchybienia pracowników). Zdarzenie zostało zakwalifikowane jako wypadek przy pracy, a odpowiedzialność za jego skutki przypisano Państwa Spółce jako pracodawcy na zasadach wynikających z przepisów prawa cywilnego, w związku z działaniem pracowników wykonujących powierzone im czynności.

Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że świadczenia wypłacone na rzecz najbliższej rodziny zmarłego pracownika (żony i dzieci) tzn. odszkodowanie wraz z odsetkami, zadośćuczynienie wraz z odsetkami, zwrot kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami, wypłacone na skutek realizacji wyroków sądowych w związku z wypadkiem przy pracy Państwa ówczesnego pracownika mogą stanowić Państwa koszty uzyskania przychodu.

Państwa wątpliwości dotyczą również ustalenia, czy mogą Państwo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów poniesione przez Państwa wydatki, tj. kosztów sądowych i zastępstwa procesowego, opłaty na rzecz Skarbu Państwa (tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz tytułem kosztów opinii biegłych) oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Odnosząc się do ww. wątpliwości wskazać należy, że wydatki z tytułu kosztów procesu nie zostały wymienione w negatywnym katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów.

Zatem, aby móc zaliczyć przedmiotowe wydatki (koszty sądowe i zastępstwa procesowego, opłaty na rzecz Skarbu Państwa oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej) do kosztów uzyskania przychodów należy zbadać, czy są spełnione omówione na wstępie przesłanki zaliczenia danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów w myśl dyspozycji przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. 

Ponadto w przedmiotowej sprawie należy zwrócić uwagę na art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 ze zm.), zgodnie z którym:

W przedmiotowej sprawie na podstawie prawomocnego już wyroku Sądu Okręgowego w (…) z (...) 2020 r. sygn. akt (…) oraz wyroku Sądu Apelacyjnego zostali Państwo zobowiązani do zapłaty m.in. kosztów procesu, tj. ww. Sądy zasądziły od Państwa Spółki:

-        na rzecz Skarbu Państwa (Kasy Sądu Okręgowego w (…)) kwotę (…) zł tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz kwotę (…) zł tytułem kosztów opinii biegłych;

-        na rzecz Pani C.C. kwotę (…) zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        na rzecz Pani D.D. kwotę (…) zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        na rzecz Pana E.E. kwotę (…) zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        na rzecz Pana F.F. kwotę (…) zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

-        na rzecz Pani C.C., Pani D.D., Pana E.E. i Pana F.F. kwoty po (…) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

-        na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) kwotę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Spłata wierzytelności w postaci zapłaty ww. kosztów procesu stała się definitywna, bowiem w opisie sprawy wskazali Państwo, że w lipcu 2021 r. w następstwie wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) wpłacili Państwo w całości wskazane powyżej kwoty, a wydatki te zostały odpowiednio udokumentowane m.in. potwierdzeniami przelewu. Ww. wydatki zostały w 2021 r. zaksięgowane na kontach rozrachunkowych z powodami od 249-05 do 249-08.

Odnosząc zatem powyższe do przedstawionego opisu sprawy należy stwierdzić, że poniesione przez Państwa wydatki stanowiące koszty procesu z tytułu udziału Państwa Spółki w procesie sądowym, pozostają w związku z całokształtem prowadzonej przez Państwa działalności. Tym samym uznać należy, że ww. wydatki miały swoje racjonalne i ekonomiczne uzasadnienie, poniesione zostały w związku z prowadzoną przez Państwa działalnością i służyły zachowaniu źródła Państwa przychodów.

Zatem, koszty postępowania sądowego ustalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z (...) 2021 r. sygn. akt (…) oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) z (...) 2020 r. sygn. akt (…) wypełniają przesłanki określone w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT i mogą Państwo zaliczyć ww. wydatki do kosztów uzyskania Państwa przychodów.

Zatem Państwa stanowisko, w myśl którego mogą Państwo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatki na wypłaty zasądzonego odszkodowania wraz z odsetkami, zadośćuczynienia wraz z odsetkami, zwrotu kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami, poniesionych kosztów sądowych i zastępstwa procesowego, opłaty na rzecz Skarbu Państwa (tytułem nieuiszczonych opłat od pozwów, od których powodowie zostali zwolnieni oraz tytułem kosztów opinii biegłych) oraz opłaty na rzecz Y Spółki Akcyjnej w (…) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego – należało uznać za prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do ustalenia, czy opisane we wniosku wydatki stanowią koszty uzyskania przychodów inne niż bezpośrednio związane z przychodami, o których mowa w art. 15 ust. 4d ustawy o CIT, wskazać należy, że w przedmiotowej sytuacji istotny jest wprowadzony ustawą podział kosztów na bezpośrednio i inne niż bezpośrednio związane z przychodami.

W oparciu o kryterium stopnia tego powiązania koszty podatkowe można podzielić na:

·         bezpośrednio związane z przychodami, których poniesienie przekłada się wprost na uzyskanie konkretnych przychodów (możliwe jest ustalenie, w jakim okresie i w jakiej wysokości powstał związany z nimi przychód – art. 15 ust. 4, ust. 4b-4c ustawy o CIT),

·         inne niż bezpośrednio związane z przychodami, których nie można w taki sposób przypisać do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione jako prowadzące do ich osiągnięcia (tzw. koszty pośrednie – art. 15 ust. 4d-4e ustawy o CIT).

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 4 ustawy o CIT:

Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, kosztami uzyskania przychodów bezpośrednio związanymi z przychodami są wydatki, których poniesienie przekłada się wprost na uzyskanie konkretnych przychodów.

Natomiast, zgodnie z art. 15 ust. 4d ustawy o CIT:

Koszty pośrednie stanowić zatem będą wydatki, których nie da się wprost przypisać do konkretnych przychodów, są one jednak gospodarczo uzasadnione i prowadzą do osiągnięcia przychodów.

W myśl art. 15 ust. 4e ustawy o CIT:

Ustawa o CIT nie zawiera definicji kosztu „bezpośredniego” oraz kosztu „pośredniego” – brak takiej definicji związany jest z nieokreślonością tych pojęć i brakiem stałych, niezmiennych kryteriów oceny wystąpienia bezpośredniego lub jedynie pośredniego związku takich kosztów z przychodami osoby prawnej w konkretnym przypadku. W efekcie, te same wydatki mogą być w danych warunkach bezpośrednimi, zaś w innych jedynie pośrednimi kosztami uzyskania przychodu. Ocena tej kwestii musi być więc dokonywana w każdym przypadku na tle określonej sytuacji, przy uwzględnieniu indywidualnych cech działalności podatnika, w warunkach której wydatki te są ponoszone. Przy czym, jeżeli określone wydatki można powiązać z osiąganiem konkretnego przychodu, to bez względu na możliwość jednoczesnego wywiedzenia pośredniego związku tych wydatków z ewentualnymi innymi przychodami, zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów ocenić należy w kontekście tego przychodu, z którym wydatki te są bezpośrednio związane.

Zgodnie z ugruntowanym poglądem, kosztami uzyskania przychodów bezpośrednio związanymi z przychodami są takie wydatki, których poniesienie przekłada się wprost (w sposób bezpośredni) na uzyskanie konkretnych przychodów. Klasycznym przykładem bezpośredniego związku kosztów z przychodami jest relacja, w jakiej pozostają wydatki na nabycie lub wytworzenie jednostki towaru i przychód ze zbycia tej jednostki towaru. Podobnie traktować należy wydatki na zakup materiałów i produktów, które można przypisać do konkretnego przychodu, a tym samym dokonać identyfikacji i konkretyzacji przychodu uzyskanego w następstwie poniesienia tego rodzaju wydatku.

Natomiast, do kosztów pośrednich zalicza się wydatki, które nie mają bezpośredniego odzwierciedlenia w osiąganych przychodach, a więc takie, którym nie można przypisać konkretnego przychodu, jakkolwiek ich ponoszenie warunkuje ich uzyskanie, np. koszty ogólnego zarządu, koszty administracyjne, wydatki na utrzymanie obiektów, obsługę prawną. Tego rodzaju koszty, chociaż niewątpliwie związane są z osiąganymi przychodami, nie pozostają w uchwytnym związku z konkretnymi przychodami. Tym samym, nie jest możliwe ustalenie, w którym okresie bądź roku podatkowym wystąpi przychód uzasadniający potrącenie takich kosztów.

Zauważyć należy, że wskazane we wniosku wydatki, które zostały poniesione przez Państwa w następstwie postępowań sądowych, z uwagi na to, że nie można ich przypisać w sposób bezpośredni do uzyskanego konkretnego przychodu, powinny być zaliczone przez Państwa do kosztów uzyskania przychodu jako tzw. koszty pośrednie (inne niż bezpośrednio związane z przychodami), o których mowa w art. 15 ust. 4d ustawy o CIT. W konsekwencji koszty te powinny zostać rozliczone na zasadach wynikających z art. 15 ust. 4d ustawy o CIT.

Zatem, Państwa stanowisko, w myśl którego wskazane we wniosku wydatki stanowią dla Państwa koszty uzyskania przychodów inne niż bezpośrednio związane z przychodami, które mogą być potrącone zgodnie z art. 15 ust. 4d i 4e ustawy o CIT i zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w 2021 r. – należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa we wniosku i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie ze stanem faktycznym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Odnosząc się do przywołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych wskazać należy, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego. Odnosząc się natomiast do przywołanego przez Państwa wyroku należy zaznaczyć, że orzeczenia sądowe są wiążące jedynie w sprawach, w których zapadły. Natomiast Organ, mimo że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkuje się wydanymi rozstrzygnięciami sądów i innych organów, to nie ma możliwości zastosowania ich wprost, ponieważ nie stanowią materialnego prawa podatkowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

-      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

-      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.