0111-KDIB2-1.4010.199.2023.10.DD

Interpretacja indywidualna po wyroku sądu - stanowisko prawidłowe

 

Szanowni Państwo

  1) ponownie rozpatruję sprawę Państwa wniosku z 28 kwietnia 2023 r. o wydanie interpretacji indywidualnej - uwzględniam przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 9 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 670/23;

  2) i stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób prawnych jest prawidłowe.

 

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

 

4 maja 2023 r. wpłynął Państwa wniosek z 28 kwietnia 2023 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wypłacanych na rzecz Zamawiającego kar umownych z tytułu nieterminowej realizacji dostaw towarów lub świadczenia usług.

 

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

A S.A. (dalej: „Spółka” lub „Wnioskodawca”) jest spółką kapitałową prawa handlowego, polskim rezydentem podatkowym, podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych oraz czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Akcjonariuszami Wnioskodawcy są m.in. B S.A. oraz Skarb Państwa.

Wnioskodawca jest wyspecjalizowaną spółką świadczącą usługi głównie dla C, a celem Spółki jest zaspokojenie potrzeb (…) w zakresie remontów, obsługi, modernizacji oraz produkcji (…).

C wraz z podległymi jednostkami jest strategicznym kontrahentem Spółki. Większość przychodów Spółki w każdym roku obrotowym pochodzi z kontraktów realizowanych właśnie na rzecz C i podległych mu jednostek.

23 czerwca 2021 r. Spółka zawarła ze Skarbem Państwa (…) (dalej: „Zamawiający”) umowę na wsparcie logistyczne i techniczne (…) (dalej: „Umowa”). Umowa obejmuje świadczenie przez Spółkę w latach 2021-2022 usług serwisowych oraz dostaw części do (…).

Zamawiający jest jednostką logistyczną (…), podporządkowaną (…), podległemu C.

Umowa zawarta z Zamawiającym zakłada nałożenie na Wnioskodawcę kar umownych w przypadku przekroczenia terminu wykonania usług oraz dostaw towarów będących przedmiotem Umowy.

Wnioskodawca realizuje obowiązki wynikające z Umowy przy udziale podwykonawcy - D S.p.A. z siedzibą we Włoszech (dalej: „D” lub „Podwykonawca”). 30 czerwca 2021 r. Wnioskodawca zawarł z D umowę, której przedmiotem jest świadczenie usług oraz dostawa towarów komplementarnych do usług oraz dostaw towarów realizowanych przez Wnioskodawcę na rzecz Zmawiającego na podstawie Umowy.

Umowa zawarta z Podwykonawcą zawiera postanowienia przewidujące nałożenie na Podwykonawcę kar umownych w przypadku opóźnienia w wykonaniu usług oraz dostaw towarów będących przedmiotem umowy łączącej ww. podmioty.

Terminowa realizacja zamówień przez Wnioskodawcę na rzecz Zmawiającego w zakresie świadczenia usług oraz dostaw towarów jest w znacznej mierze uzależniona od terminowej realizacji zamówień przez Podwykonawcę.

Opóźnienia w dostawach towarów oraz wykonaniu usług przez Podwykonawcę przekładają się na przekroczenie terminu realizacji zamówień przez Wnioskodawcę na rzecz Zamawiającego, co w konsekwencji prowadzi do obciążenia Wnioskodawcy karami umownymi zgodnie z postanowieniami Umowy.

Wysokość kar umownych, którymi Zamawiający obciążył Wnioskodawcę z tytułu przekroczenia terminu w realizacji dostaw towarów oraz wykonaniu usług wyniosła w 2022 r. (…) zł. Nałożenie kar umownych na Spółkę każdorazowo było spowodowane opóźnieniem w realizacji dostaw towarów lub wykonaniu usług przez Podwykonawcę, a zatem okolicznościami niezależnymi od Wnioskodawcy, za które Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności.

W przypadku opóźnienia w realizacji dostaw towarów lub wykonaniu usług przez Podwykonawcę, Spółka zgodnie z postanowieniami zawartej umowy, obciąża Podwykonawcę karami umownymi.

Wysokość kar umownych obciążających Podwykonawcę została skalkulowana w taki sposób, aby Spółka mogła w części „przenieść” ciężar kar umownych, którymi została obciążona przez Zamawiającego na Podwykonawcę, jeśli przyczyną nałożenia kar umownych na Wnioskodawcę byłoby okoliczności leżące po stronie Podwykonawcy.

Obciążenie Spółki karami umownymi przez Zamawiającego z tytułu nieterminowej realizacji dostaw towarów lub świadczenia usług, z przyczyn leżących po stronie Podwykonawcy, każdorazowo prowadziło do obciążenia Podwykonawcy karą umowną z tytułu zaistniałego opóźnienia. Zapłata kar umownych przez Podwykonawcę na rzecz Wnioskodawcy prowadzi natomiast do wykazania przez Wnioskodawcę przychodu podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych.

W okresie wykonywania Umowy Wnioskodawca podejmował wszelkie dostępne mu środki w celu eliminacji występowania opóźnień w realizacji dostaw towarów oraz wykonywania usług przez Podwykonawcę. W szczególności Wnioskodawca prowadził bieżącą kontrolę terminowości dostaw towarów oraz wykonania usług na rzecz Zamawiającego, za których realizację odpowiadał Podwykonawca oraz podejmował wszelkie dostępne środki w celu przeciwdziałania występowaniu opóźnień. Wnioskodawca monitorował również opóźnienia, które wystąpiły oraz podejmował kroki ponaglające w celu jak najszybszej realizacji opóźnionych zamówień, a tym samym ograniczeniu wysokości kar umownych, których wysokość jest uzależniona od czasu trwania opóźnienia.

Tym samym nieterminowa realizacja dostaw towarów oraz wykonania usług na rzecz Zamawiającego wynikała z okoliczności, za które Wnioskodawca nie ponosi winy. Opóźnienia są spowodowane okolicznościami leżącymi wyłącznie po stronie Podwykonawcy.

Zapłata kar umownych przez Wnioskodawcę na rzecz Zamawiającego w okolicznościach stanu faktycznego z jednej strony stanowi realizację obowiązku wynikającego z Umowy, z drugiej strony pozwala na utrzymanie dobrych relacji z C będącym strategicznym kontrahentem Wnioskodawcy.

Pomimo naliczenia przez Zamawiającego kar umownych Wnioskodawca uzyskał zysk z tytułu realizacji Umowy.

Należy również pokreślić, że przedstawione w stanie faktycznym kary umowne nakładane przez Zamawiającego na Wnioskodawcę nie były związane z:

- wadą dostarczonego towaru,

- wadą wykonanych robót i usług,

- zwłoką w dostarczeniu towaru wolnego od wad,

- zwłoką w usunięciu wad towarów, czy

- zwłoką w usunięciu wad wykonanych robót bądź usług.

Wnioskodawca wskazuje również, że nałożenie kar umownych na Wnioskodawcę zostało udokumentowane notami obciążeniowymi wystawionymi przez Zamawiającego. Zapłata kar umownych nastąpiła za pośrednictwem rachunku płatniczego Wnioskodawcy na rachunek bankowy Zamawiającego, zgodnie z wymogami określonymi w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz poprzez potrącenie kar umownych z wynagrodzenia przysługującego Wnioskodawcy na podstawie Umowy.

Pytanie

Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym w przedstawionym stanie faktycznym zapłata kar umownych na rzecz Zamawiającego stanowi dla Wnioskodawcy koszt uzyskania przychodu?

Państwa stanowisko w sprawie

Państwa zdaniem, zapłata przez Państwa kar umownych na rzecz Zamawiającego spełnia ustawowe warunki klasyfikowania wydatków jako kosztu uzyskania przychodu, tj. ma związek z uzyskiwanymi przez Państwa przychodami i nie została przez ustawodawcę wyłączona z kosztów podatkowych, w szczególności nie mieści się w zakresie regulacji art. 16 ust. 1 pkt 22 (ustawy - przyp. Organu) z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2587 z późn. zm., dalej: „ustawa o CIT”).

Tym samym zapłata kar umownych na warunkach opisanych w stanie faktycznym stanowi dla Państwa koszt uzyskania przychodu.

Uzasadniając własne stanowisko wskazali Państwo, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 tej ustawy.

W świetle powołanej regulacji, wszelkie wydatki, które potencjalnie zmierzają do uzyskania, zwiększenia, zachowania lub zabezpieczenia przychodów podatnika, z zasady powinny być uwzględniane przy ustalaniu podstawy opodatkowania jako koszty uzyskania przychodów.

W świetle powyższego uznać należy, że aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:

 1) został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),

 2) jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

 3) pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

 4) poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,

 5) został właściwie udokumentowany,

 6) nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Na mocy powołanej regulacji, podatnik ma prawo do odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod warunkiem, że nie zostały one wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy CIT oraz że wykaże ich związek z prowadzoną działalnością, a ich poniesienie przynajmniej potencjalnie może mieć wpływ na możliwość powstania przychodu. Przepis ten konstytuuje więc zasadę, stosownie do której pomiędzy kosztem podatkowym oraz przychodami podatnika musi wystąpić związek przyczynowo-skutkowy, a przynajmniej zamiar pozytywnego przełożenia się wydatku na przychody.

Takie warunki odnoszące się do kosztów uzyskania przychodów znajdują odzwierciedlenie w stanowisku prezentowanym przez organy podatkowe, o czym możemy przeczytać m.in. w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 24 stycznia 2020 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.528.2019.1.AB, w której organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (...) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Powyższe oznacza, że podatnik ma prawo do odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod warunkiem, iż nie zostały one wymienione w art. 16 ust. 1 ww. ustawy, oraz że wykaże ich związek z prowadzoną działalnością, a ich poczynienie ma lub może mieć wpływ na możliwość powstania przychodu (w tym zachowania lub zabezpieczenia przychodów). Przepis ten konstytuuje więc zasadę, stosownie do której pomiędzy kosztem podatkowym oraz przychodami podatnika musi wystąpić związek przyczynowo skutkowy.

Należy przy tym zauważyć, że definicja kosztów uzyskania przychodów sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu, każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów.

W pozostałych przypadkach, należy zaś zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu, a powstaniem przychodu lub realną szansą powstania przychodów podatkowych, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich uzyskiwania.

Kluczowe znaczenie ma tu intencja ponoszenia wydatku (związku z przychodem) i możliwość oczekiwania takiego efektu w normalnych okolicznościach, co również potwierdzają organy podatkowe m.in. w interpretacji indywidualnej z 21 stycznia 2019 r., o sygn. 0111-KDIB1-2.4010.438.2018.1.MM, w której potwierdzono, że przy kwalifikowaniu kosztów uzyskania przychodów określony wydatek wymaga nie tylko oceny pod kątem tego, czy jego poniesienie miało związek z konkretnym przychodem, ale także z punktu widzenia racjonalności określonego działania dla osiągnięcia przychodu. Sam fakt nieosiągnięcia oczekiwanego efektu gospodarczego (uzyskania przychodu) nie dyskwalifikuje poniesionego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt stanu faktycznego opisanego w niniejszym wniosku, należy dojść do przekonania, że poniesione przez Wnioskodawcę wydatki z tytułu zapłaty kar umownych na rzecz Zamawiającego spełniają warunki pozwalające na zakwalifikowanie ich jako kosztu uzyskania przychodu.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zapłata kar umownych na rzecz Zamawiającego pozostaje w związku z działalnością gospodarczą Wnioskodawcy. Wnioskodawca zobowiązał się do zapłaty kar umownych na podstawie Umowy, którą zawarł w celu osiągnięcia przychodów z realizacji dostaw towarów oraz świadczenia usług na rzecz Zamawiającego. Przychody te Wnioskodawca faktycznie osiągnął, z uwagi na realizację obowiązków wynikających z Umowy. Dodatkowo należy odnotować, że pomimo poniesienia kar umownych Wnioskodawca osiągnął zysk na realizacji Umowy zawartej z Zamawiającym. Wynagrodzenie uzyskane od Zamawiającego przewyższa bowiem wydatki poniesione w związku realizacją Umowy, również przy uwzględnieniu kar umownych zapłaconych na rzecz Zamawiającego.

Zapłata kar umownych na rzecz Zamawiającego pozwala również na podtrzymanie dotychczasowych dobrych realizacji biznesowych ze strategicznym kontrahentem Wnioskodawcy jakim jest C, które jest głównym odbiorcą świadczonych przez Wnioskodawcę usług oraz dostaw towarów. Dzięki zapłacie kar umownych, Wnioskodawca może zatem rozsądnie oczekiwać dalszej współpracy z C oraz podległymi mu jednostkami.

Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że zapłata kar umownych w okolicznościach przedstawionego we wniosku stanu faktywnego pozostaje w związku z prowadzoną przez Wnioskodawcę działalnością gospodarczą, wykazując przy tym związek zarówno z osiąganymi przez Wnioskodawcę przychodami, jak również z zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła przychodów.

Należy również podkreślić, że zapłata kar umownych wynika z okoliczności, na które Wnioskodawca nie miał wpływu. Przekroczenie terminów realizacji dostaw towarów oraz wykonania usług na rzecz Zamawiającego, wynika bowiem wyłącznie z opóźnień w dostawie towarów i wykonaniu usług przez Podwykonawcę.

Wypada również odnotować, że Wnioskodawca podejmował wszelkie dostępne mu środki w celu eliminacji występowania opóźnień w realizacji dostaw towarów oraz wykonywania usług przez Podwykonawcę. W szczególności Wnioskodawca prowadził bieżącą kontrolę terminowości dostaw towarów oraz wykonania usług na rzecz Zamawiającego, za których realizację odpowiadał Podwykonawca oraz podejmował wszelkie dostępne środki w celu przeciwdziałania występowaniu opóźnień. Wnioskodawca monitorował również opóźnienia, które wystąpiły oraz podejmował kroki ponaglające w celu jak najszybszej realizacji opóźnionych zamówień, a tym samym ograniczeniu wysokości kar umownych, których wysokość jest uzależniona od czasu trwania opóźnienia.

Nie ulega zatem wątpliwości, że przekroczenie terminów realizacji dostaw towarów oraz wykonania usług, stanowiące podstawę do obciążenia Wnioskodawcy karami umownymi, wynika z okoliczności za które Wnioskodawca nie ponosi winy.

Samo poniesienie wydatków w zakresie zapłaty kar umownych zostało również należycie udokumentowane. Obowiązek zapłaty kar umownych wynika jednoznacznie z treści umowny łączącej Zamawiającego z Wnioskodawcą. Dodatkowo Zamawiający udokumentował obciążenie Wnioskodawcy karami umownymi poprzez wystawienie not obciążeniowych. Natomiast zapłata kar umownych nastąpiła za pośrednictwem rachunku płatniczego Wnioskodawcy na rachunek bankowy Zamawiającego oraz poprzez potrącenie kar umownych z wynagrodzenia przysługującego Wnioskodawcy na podstawie Umowy.

Wydatki poniesione z tytułu zapłaty kar umownych na rzecz Zamawiającego mają również definitywnych charakter. Zapłacone przez Wnioskodawcę kary umowne zostały przyjęte przez Zamawiającego i nie będą podlegały zwrotowi.

Dla ostatecznego potwierdzenia możliwości zakwalifikowania poniesionych przez Wnioskodawcę kar umownych do kosztów uzyskania przychodów pozostaje ustalenie, że przedmiotowe kary umowne nie znajdują się w grupie wydatków wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Przepis ten (katalog wydatków niestanowiących kosztów w rozumieniu ustawy o CIT) natomiast powinien być analizowany zgodnie z jedną z podstawowych zasad prawa podatkowego wskazującą na zakaz wykładni rozszerzającej przepisów nakładających na podatników ciężary i obowiązki.

Oznacza to, że jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów prawa podatkowego, która powodowałaby powstanie dodatkowych obciążeń po stronie podatnika (takich, które nie wynikają wprost z przepisów prawa), jest co do zasady niedopuszczalna.

Potwierdzeniem powyższego jest fragment prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 12 listopada 2013 r., o sygn. akt I SA/Bd 793/13, w którym sąd zawarł tezę, że w prawie podatkowym obowiązuje ogólna zasada interpretacji ścisłej wszystkich przepisów prawnych, a w szczególności zakaz stosowania wykładni rozszerzającej na niekorzyść podatnika. Nie jest w szczególności dopuszczalne tworzenie w drodze wykładni czy analogii nowych stanów podatkowych.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Istotą tego przepisu jest niezaliczanie do kosztów uzyskania przychodów kar umownych, związanych generalnie z wadami towarów lub usług, bądź zwłoką w usuwaniu tych wad. Innymi słowy należy przyjąć, że pojęcie „wadliwości” w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, odnosi się do przypadku nienależytego wykonania obowiązków wynikających z zawartej umowy (dostawy towarów lub świadczenia usług wyłącznie obejmującego towary (usługi), które nie spełniają umownie ustalonych wymagań jakościowych, lub kar za zwłokę w usuwaniu tych wad.

Przepis ten stanowi katalog zamknięty, dotyczący zdarzeń gospodarczych spowodowanych wadliwością towarów lub robót i usług będących przedmiotem działalności gospodarczej. Wada towaru/usługi lub zwłoka w działaniu (usunięciu wad) jest w tym przypadku podstawową przyczyną eliminacji poniesionych wydatków z kosztów podatkowych. Ustawodawca wyłączył zatem z kosztów uzyskania przychodów te wydatki, nie chcąc „premiować” przypadków nienależytego wykonania zobowiązania.

Wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów przewidziane w zacytowanym przepisie nie obejmuje zatem wszelkich bez wyjątku kar umownych i odszkodowań, lecz tylko takie, które zostały w nim sprecyzowane.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 1330/19 należy przyjąć, że art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. stanowiąc wyjątek od zasady określonej w art. 15 ust. 1 tej ustawy winien być interpretowany ściśle, to jest powinien być rozumiany jako przepis wyłączający możność uznania za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań wskazanych expressis verbis w art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. Dalej, w cytowanym wyroku wskazano, że przepis ten dotyczy zdarzeń gospodarczych spowodowanych wadliwością towarów lub robót albo usług będących przedmiotem działalności gospodarczej. Wada jest w tym przypadku podstawową przyczyną eliminacji poniesionych kosztów z kosztów podatkowych. Błędem jednak byłoby kwalifikowanie do art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT wszelkich kar umownych i odszkodowań, zamiast - jak wynika z tego przepisu - kar umownych i odszkodowań ze ściśle określonych tytułów. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że przyjęcie poglądu, że kara umowna lub odszkodowanie ze swej istoty nie mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów, czyniłoby regulację zawartą w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT zbędną. Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1365/10, a także WSA w Poznaniu w wyroku z 6 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Po 1000/18, WSA we Wrocławiu w wyroku z 16 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 392/19, a także WSA w Bydgoszczy w wyroku z 16 września 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 383/20.

Wnikliwa analiza treści art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT wskazuje, że przepis ten obejmuje odszkodowania i kary umowne - jak to już wskazano - z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług. Zatem przedmiotowy przepis ma zastosowanie do kar umownych i odszkodowań, dla których podstawą wypłaty były:

a) wada dostarczonego towaru,

b) wada wykonanych robót i usług,

c) zwłoka w dostarczeniu towaru wolnego od wad,

d) zwłoka w usunięciu wad towarów,

e) zwłoka w usunięciu wad wykonanych robót bądź usług.

Powyższe wypunktowanie sytuacji objętych treścią pkt 22 jednoznacznie prowadzi do wniosku, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT nie ma zastosowania do kar umownych, którymi obciążony został Wnioskodawca. Przekroczenie terminu realizacji dostaw lub wykonania usług nie stanowi - w szczególności - „wady dostarczonego towaru”, jak również „wady wykonanych robót lub usług”.

Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, że art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT dotyczy zdarzeń gospodarczych spowodowanych wadliwością towarów lub robót albo usług będących przedmiotem działalności gospodarczej. Wada jest w tym przypadku podstawową przyczyną eliminacji poniesionych kosztów z kosztów podatkowych. Kara za nieterminowe wykonanie świadczenia jako odmienne pojęcie nie mieści się natomiast w wyłączeniu przewidzianym w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA np. w:

- wyroku NSA z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2791/18,

- wyroku NSA z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 1330/19,

- wyroku WSA w Warszawie z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 917/19,

- wyroku WSA w Bydgoszczy z 16 września 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 383/20,

- wyroku WSA we Wrocławiu z 16 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 392/19,

- wyroku WSA w Warszawie z 21 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/ Wa 2631/15.

Mając na uwadze powyższe, należy dojść do wniosku, że kary umowne zapłacone przez Wnioskodawcę na rzecz Zamawiającego nie znajdują się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. Do kar umownych zapłaconych przez Wnioskodawcę nie znajdzie w szczególności zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

W konsekwencji, na gruncie przedstawionego stanu faktycznego zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące zaliczenie przez Wnioskodawcę kar umownych zapłaconych na rzecz Zamawiającego do kosztów uzyskania przychodów.

Interpretacja indywidualna

Rozpatrzyłem Państwa wniosek - 15 czerwca 2023 r. wydałem interpretację indywidualną Znak: 0111-KDIB2-1.4010.199.2023.1.DD, w której uznałem Państwa stanowisko przedstawione we wniosku za nieprawidłowe.

W interpretacji tej wskazałem m.in., że (…) opóźnienie w wykonaniu zobowiązania, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, może stanowić wadę wykonanych robót lub usług w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT. (…) skoro ustawodawca wyłączył z kosztów podatkowych wydatki z tytułu kar umownych związanych z wadliwym wykonaniem usług, to tym bardziej wyłączył z tych kosztów wydatki z tytułu kar umownych związanych z ich niewykonaniem, w myśl zasady a minori ad maius.

Zatem, ponoszone przez Państwa koszty kar umownych na rzecz Zamawiającego wynikające z nieterminowej realizacji dostaw towarów oraz wykonania usług nie mogą stanowić dla Państwa kosztów uzyskania przychodów.

Skarga na interpretację indywidualną

Pismem z 20 lipca 2023 r., wnieśli Państwo skargę na tę interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarga wpłynęła do mnie 24 lipca 2023 r.

Wnieśli Państwo m.in. o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w całości.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną z 15 czerwca 2023 r. Znak: 0111-KDIB2-1.4010.199.2023.1.DD - wyrokiem z 9 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 670/23.

Wniosłem skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą następnie 14 maja 2026 r. wycofałem.

Naczelny Sąd Administracyjny - postanowieniem z 20 maja 2026 r., sygn. akt II FSK 745/24, umorzył postępowanie kasacyjne.

Wyrok, który uchylił zaskarżoną interpretacje indywidualną, stał się prawomocny od 20 maja 2026 r. Data wpływu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi do Organu - 8 lipca 2026 r.

Ponowne rozpatrzenie wniosku - wykonanie wyroku

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.):

Wykonuję obowiązek, który wynika z tego przepisu, tj.:

  1) uwzględniam ocenę prawną i wskazania dotyczące postępowania, które wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 9 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 670/23,

  2) ponownie rozpatruję Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej - stwierdzam, że stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Odstępuję od uzasadnienia prawnego oceny Państwa stanowiska w sprawie.

 

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa we wniosku i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie ze stanem faktycznym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Odnosząc się do powołanych we wniosku interpretacji indywidualnych wskazać należy, iż rozstrzygnięcie w nich zawarte nie są wiążące dla Organu. Interpretacje organów podatkowych dotyczą tylko konkretnych, indywidualnych spraw podatników, osadzonych w określonym stanie faktycznym lub zdarzeniu przyszłym i tylko w tych sprawach rozstrzygnięcia w każdej z nich zawarte są wiążące.

Odnosząc się natomiast do przywołanych przez Państwa wyroków należy zaznaczyć, że orzeczenia sądowe nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i są wiążące jedynie w sprawach, w których zapadły. Natomiast Organ, mimo że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkuje się wydanymi rozstrzygnięciami sądów i innych organów, to nie ma możliwości zastosowania ich wprost, ponieważ nie stanowią materialnego prawa podatkowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosujecie się Państwo do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

  - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

   - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

   - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Podstawą prawną dla odstąpienia od uzasadnienia interpretacji jest art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej.