0111-KDIB1-3.4010.623.2026.1.DW

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

22 września 2026 r. wpłynął Państwa wniosek, z tego samego dnia, o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

(…) Sp. z o.o. (dalej: „Spółka” lub „Wnioskodawca”) jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której jedynym wspólnikiem jest Miasto (…) (dalej: „Miasto”). Przeważającym przedmiotem działalności Spółki jest (…).

Spółka jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT) oraz podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Wnioskodawca (Spółka) w wyniku przeprowadzonego postępowania przetargowego zawarł z kontrahentem (dalej: „Dostawca”) umowę (…). W treści zawartej umowy znalazło się jednoznaczne zastrzeżenie umowne, zgodnie z którym Wnioskodawca (…).

Działając zgodnie z przysługującym mu uprawnieniem i zapisami kontraktowymi, Wnioskodawca podjął decyzję (…), o czym formalnie/pisemnie poinformował Dostawcę. Na skutek (…), Dostawca wystąpił na drogę sądową przeciwko Wnioskodawcy, dochodząc roszczenia odszkodowawczego z tytułu (…). Wskazana kwota roszczenia została przez Dostawcę skalkulowana jako różnica pomiędzy ceną (…) określoną w umowie z Wnioskodawcą a ceną, za jaką Dostawca dokonał ostatecznie sprzedaży (…) innemu podmiotowi na rynku. W sprawie zawisłej przed sądem cywilnym zapadł już wyrok sądu pierwszej instancji, w którym sąd orzekł na rzecz powoda (Dostawcy), uwzględniając jego roszczenie w całości. Wyrok na dzień składania wniosku jest nieprawomocny, a Spółka wniosła apelację.

Pytanie

Czy w przypadku podtrzymania wyroku przez sąd drugiej instancji, kwota zasądzonego wyrokiem sądu pierwszej instancji roszczenia w wysokości (…) zł z tytułu (…) (wraz z ewentualnymi odsetkami i kosztami procesu), którą Wnioskodawca będzie zobowiązany zapłacić na rzecz Dostawcy, stanowić będzie dla Wnioskodawcy koszt uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT i nie podlega wyłączeniu z tych kosztów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT?

Państwa stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, w przypadku zasądzenia wyroku na rzecz powoda, kwota wynikająca z wyroku sądu będzie stanowić koszt uzyskania przychodów na gruncie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT i nie znajduje do niej zastosowania wyłączenie z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w oferowaniu towaru wolnego od wad lub zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Przepis ten zawiera zamknięty katalog sankcji, które nie mogą być kosztem. Roszczenie dochodzone przez Dostawcę w kwocie (…) zł wynika z (…) (niewykonania umowy w określonym zakresie), a nie z wad towaru czy zwłoki. Jest to klasyczne odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści (lucrum cessans) kontrahenta, które nie zostało wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT. Działanie Spółki polegające na (…)(zgodnie z prawem zapisanym w umowie) było podyktowane racjonalnością gospodarczą i dążeniem do minimalizacji kosztów na skutek zmiany koniunktury rynkowej.

Decyzja o (…) była ekonomicznie uzasadniona, gdyż pozwoliło to uniknąć strat wynikających (…). (…) spowodowały, że Spółka podpisała umowę z dostawcą (…). Decyzja Spółki podyktowana była, (…). Spółka zrezygnowała z dostaw (…) w ilości (…) ton w cenie netto (…) zł/tonę, a dokonała zakupu (…) w ilości (…) ton w cenie netto (…) zł/tonę oraz (…) tony za (…) zł/tonę, co dało oszczędności w postaci (…) zł. Zapłata kwoty ewentualnie zasądzonej wyrokiem sądu drugiej instancji byłaby skutkiem realizacji ryzyka biznesowego. Poniesienie tego kosztu byłoby niezbędne w celu uregulowania prawnych zobowiązań Spółki i ochrony jej majątku przed dalszą egzekucją (co zabezpiecza źródło przychodów). W związku z powyższym, wydatek ten spełnia ogólną definicję kosztu uzyskania przychodów i Spółka ma prawo zaliczyć go do kosztów podatkowych w dacie jego poniesienia.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 554 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”),

Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu ze źródła przychodu lub realną szansą powstania przychodu podatkowego, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła jego uzyskiwania.

Innymi słowy oznacza to, że dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem, a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy.

Kosztem uzyskania przychodów będzie zatem taki koszt, który spełnia łącznie następujące warunki:

-    został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika,

-    jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

-    pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

-    poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,

-    został właściwie udokumentowany,

-    nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Powyższe oznacza, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu enumeratywnie wymienionych w stosownych przepisach ustawy o CIT, mogą stanowić koszt uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiągniętymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów.

Właściwa i zgodna z treścią ustawowej regulacji kwalifikacja kosztów uzyskania przychodów powinna brać pod uwagę:

-    przeznaczenie wydatku (jego celowość, zasadność dla funkcjonowania podmiotu) oraz

-    potencjalną możliwość (analizowaną w dacie poniesienia wydatku na podstawie obiektywnych przesłanek) przyczynienia się danego wydatku do osiągnięcia przychodu.

Podatnik oceniając związek wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą winien zakładać, że dany koszt może obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu. Ponadto, należy mieć na względzie, że podatnik uznając wydatek za koszt uzyskania przychodu odnosi ewidentne korzyści, ponieważ o ten koszt zmniejsza podstawę opodatkowania. Na nim więc spoczywa ciężar udowodnienia, że określony wydatek jest kosztem uzyskania przychodu.

Uznanie danego wydatku za koszt uzyskania przychodów jest możliwe tylko wtedy, gdy z prawidłowo i rzetelnie udokumentowanych zdarzeń wynika ponad wszelką wątpliwość, że jest to wydatek celowy i racjonalnie uzasadniony. Podatnik zobowiązany jest więc wykazać nie tylko fakt poniesienia danego wydatku, ale także jego celowość i racjonalność. Przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów, nie można uznać za koszt wydatków, których charakter budzi wątpliwości.

W tym miejscu należy zauważyć, że ustawodawca nie definiuje, co należy rozumieć pod pojęciami: „w celu” osiągnięcia przychodu, jak i „zachowanie” lub „zabezpieczenie” źródła przychodów.

Zgodnie z definicjami zawartymi w Słowniku języka polskiego PWN, pojęcie:

-    „celowość” oznacza: „przydatność do jakichś potrzeb”, „świadome zmierzanie do celu”, „taki przebieg zjawisk, zdarzeń, działań ludzkich, jakby w swym rozwoju zmierzały one do określonego celu”,

-    „zabezpieczyć” oznacza: „zapewnienie ochrony przed czymś niebezpiecznym lub szkodliwym”, „uczynienie bezpiecznym”, „zapewnienie utrzymania czegoś w dotychczasowym stanie”, „zapewnienie komuś środków do życia”, „zapewnienie zaspokojenia roszczenia lub wykonanie kary”, natomiast

-    „zachować” oznacza: „pozostać w posiadaniu czegoś”, „dochować coś w niezmienionym stanie mimo upływu czasu lub niesprzyjających okoliczności”, „uchronić przed zapomnieniem”.

Jak już wskazano powyżej, wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu zaistnieje związek przyczynowy i koszt nie będzie objęty dyspozycją art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT,

W tym miejscu wskazać należy, że wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT wyłączenia należy wykładać ściśle, bowiem stanowią zamknięty katalog tzw. kosztów negatywnych.

W przepisie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT wyrażona jest zasada, aby nie premiować działań sprzecznych z istotą umów, zagrożonych karami. Wskazane wyłączenie nie obejmuje zatem wydatków związanych z odpowiedzialnością wynikającą z innego rodzaju uchybień w wykonaniu zobowiązań niż wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, które mogą stanowić koszt uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 tej ustawy o CIT, o ile spełniają przesłanki określone w tym przepisie.

Jak wynika z opisu sprawy, Spółka w wyniku przeprowadzonego postępowania przetargowego zawarł z kontrahentem umowę na dostawę (…) w łącznej ilości (…) ton. W treści zawartej umowy znalazło się jednoznaczne zastrzeżenie umowne, (…).

Działając zgodnie z przysługującym jej uprawnieniem i zapisami kontraktowymi, Spółka podjęła decyzję (…), o czym formalnie/pisemnie poinformowała Dostawcę.

Na skutek (…), Dostawca wystąpił na drogę sądową przeciwko Spółce, dochodząc roszczenia odszkodowawczego z tytułu (…) wraz z przysługującymi mu odsetkami. Wskazana kwota roszczenia została przez Dostawcę skalkulowana jako różnica pomiędzy ceną (…) określoną w umowie z Spółką a ceną, za jaką Dostawca dokonał ostatecznie sprzedaży (…) innemu podmiotowi na rynku. W sprawie zawisłej przed sądem cywilnym zapadł już wyrok sądu pierwszej instancji, w którym sąd orzekł na rzecz powoda (Dostawcy), uwzględniając jego roszczenie w całości.

Analizując przedstawiony we wniosku opis zgodzić się z Państwem należy, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Do kosztów uzyskania przychodów nie mogą zostać zaliczone kary umowne i odszkodowania z tytułu:

-     wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług;

-     zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad;

-     zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Zauważyć należy, że to nie Spółka miała świadczyć na rzecz kontrahenta usługę, tylko kontrahent na rzecz Spółki (usługa dostawy towaru – (…)).

Pamiętać należy, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, kary umowne/odszkodowania nienależące do kategorii opisanych w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT mogą stanowić koszty uzyskania przychodów wyłącznie wtedy, gdy spełniają pozostałe warunki uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodów.

Warunkiem uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu jest łączne spełnienie następujących warunków: faktycznego (rzeczywistego) poniesienia wydatku przez podatnika, istnienie związku z prowadzoną przez podatnika działalnością oraz poniesienie go w celu uzyskania przychodu, jego zwiększenia bądź zachowania źródła przychodu. Nie każdy zatem wydatek, nawet związany z prowadzoną działalnością gospodarczą jest kosztem podatkowym, zmniejszającym podstawę opodatkowania, ale tylko taki, który realizuje cel wskazany w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Cel ten musi być widoczny, a ponoszone koszty winny go realizować bądź co na najmniej zakładać realnie możliwość jego osiągnięcia. Poza tym, przy ustaleniu kosztów uzyskania przychodów każdy wydatek – poza wyraźnie wskazanymi w ustawie – wymaga indywidualnej oceny pod kątem bezpośredniego lub pośredniego związku z przychodem i racjonalnością działania dla osiągnięcia tego przychodu. Sytuacje, w których ów związek przyczynowy nie jest jednoznaczny, należy rozwiązywać według zasad racjonalnego rozumowania, odrębnie w odniesieniu do każdego przypadku.

W niniejszej sprawie, to przesłanki o charakterze ogólnym zakreślone w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT mają podstawowe znaczenie dla oceny Państwa stanowiska. Wśród przesłanek konstruujących ustawowe pojęcie kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT wymienić należy:

a)  poniesienie kosztu przez podatnika,

b)  definitywny (rzeczywisty) charakter poniesionego kosztu,

c)  związek z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

d)  cel poniesienia kosztu, którym jest: uzyskanie przychodów, zachowanie lub zabezpieczenie ich źródła,

e)  właściwe udokumentowanie.

Co jednak istotne, w rozpoznawanej sprawie nie budzi zastrzeżeń organu interpretacyjnego wypełnienie przesłanek wskazanych w pkt a)-c) oraz w pkt e). To, co stoi natomiast na przeszkodzie do przyjęcia, iż kwota roszczenia stanowi podatkowy koszt uzyskania przychodu jest brak wypełnienia przesłanki związanej z celowością wydatku, nakierowaniem go na osiągnięcie, zachowanie, albo zabezpieczenie źródła przychodu. Należy mieć bowiem na uwadze, iż „celowy” wydatek to przede wszystkim ten, który racjonalnie przyczynia się do osiągnięcia przychodu, ewentualnie zachowania lub zabezpieczenia jego źródła. Działania podatnika muszą mieć zatem charakter pozytywny, wpływający na przychód podatkowy.

Wskazać należy, że koszty, które nie służą realizacji podstawowego celu prowadzonej działalności gospodarczej jakim jest osiąganie zysków, lecz są efektem ubocznym innych działań podmiotu, nie dążą do uzyskania, względnie zachowania czy zabezpieczenia źródła przychodów. Prowadzenie działalności wiąże się z ponoszeniem wydatków, jednak nie każdy z tych wydatków jest związany z działalnością gospodarczą, która jest ukierunkowana na osiągnięcie przychodu. Nie każdy wydatek ma na celu osiągnięcie przychodów. Część ponoszonych wydatków wynika z „negatywnych” działań podatnika i takie wydatki nie mogą stanowić koszty uzyskania przychodów.

Należy wskazać, że Spółka jako podatnik ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, a przedmiotowa kwota roszczenia stanowi konsekwencją tego ryzyka i nie może być ona przerzucana na Skarb Państwa poprzez pomniejszanie dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania.

Celem wydatku, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, nie jest bowiem minimalizacja negatywnych skutków, których źródłem jest działanie podatnika. Celowość wydatku polega na podejmowaniu działań zmierzających do osiągnięcia przychodu, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu.

Poniesienia kosztów stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego podatnik nie może sobie rekompensować za pomocą przepisów podatkowych. Nie wszystkie bowiem wydatki związane z działalnością gospodarczą, nawet ekonomicznie uzasadnione, stanowią koszty uzyskania przychodów. Spółka prowadząc działalność gospodarczą podejmuje ryzyko związane z podejmowaniem decyzji, jednakże skutki tych decyzji nie mogą być przenoszone na Skarb Państwa w postaci zmniejszenia podstawy opodatkowania dochodu. W ryzyko działalności wpisana jest m.in. odpowiedzialność za brak realizacji omów.

Odnosząc ww. opis sprawy do powołanych wcześniej norm prawnych należy stwierdzić, że kwota roszczenia, nie może być uznana za koszt uzyskania przychodów, gdyż nie spełnia ustawowych przesłanek z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Należy przy tym podkreślić, że organ nie kwestionuje sensu ekonomicznego, czy też racjonalności podejmowanych przez Państwa decyzji biznesowych i ich efektywności. Rolą organu w toku postępowania interpretacyjnego jest jednak zbadanie opisanego we wniosku wydatku w granicach wyznaczonych przez art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, tj. czy konkretny wydatek został poniesiony w związku z dążeniem do osiągnięcia przychodu (zachowania lub zabezpieczenia jego źródła).

Mając na uwadze wyżej cytowane przepisy oraz przedstawiony opis sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, kwota roszczenia odszkodowawczego zasądzona wyrokiem sądu pierwszej instancji z tytułu (…) (wraz z ewentualnymi odsetkami i kosztami procesu, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, nie może stanowić kosztów uzyskania przychodów.

Wobec powyższego, Państwa stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.