0111-KDIB1-2.4010.290.2026.2.ANK

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób prawnych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 21 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 7 września 2026 r. (wpływ 14 września 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

X sp. z o.o. w upadłości (dalej: „spółka X”), wówczas Y sp. z o.o., jako kaucjodawca, zawarła w dniu …. 2016 r. z … B …. umowę kaucji poprzez przeniesienie na własność B kaucji w wysokości … zł (dalej: umowa kaucji) celem zabezpieczenia wszelkich wierzytelności B z tytułu następujących umów kredytu: (…)

Powyższe umowy kredytowe zostały zabezpieczone hipoteką umowną, ustanowioną na nieruchomości ….

(…)

Powyższa umowa kredytu została zabezpieczona hipoteką umowną, ustanowioną na nieruchomości ….

Na mocy w/w umowy kaucji kaucjodawca zobowiązał się przenieść posiadanie środków pieniężnych tytułem kaucji w określonej kwocie w drodze polecenia przelewu na wskazany w umowie kaucji rachunek bankowy B tzw. rachunek kaucji. Właścicielem rachunku kaucji była spółka X. W ramach uzgodnień dodatkowych (§ 6 ust. 1 umowy kaucji) kaucjodawca złożył nieodwołalną dyspozycję przeznaczenia środków znajdujących się na rachunku kaucji na spłatę kredytów udzielonych przez B według zasad i kolejności ustalonych przez B.

A spółka akcyjna, (dalej: „spółka A” lub „spółka powiązana”) to spółka powiązana. Spółka A, wówczas L s a., jako właściciel nieruchomości …. zawarła w … 2017 r. warunkową przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości … ze spółką S (dalej: „spółka S”).

Na podstawie zawartej umowy przedwstępnej spółka A zobowiązała się sprzedać wyżej opisaną nieruchomość na rzecz S lub innej spółki przez nią wskazanej (w następstwie czego nabywca wstąpi w ogół praw i obowiązków S, zwalniając go od wszelkich zobowiązań wobec cedenta) za łączną cenę w wysokości ….zł netto.

Zgodnie z umową przedwstępną spółka A miała otrzymać zadatek w wysokości …zł. przy czym kwota … zł miała zostać zapłacona na rachunek B celem spłaty zobowiązań wymienionych w umowie, co było celem spółki A. W wykonaniu powyższego w dniu … 2017 r. Spółka S dokonała zapłaty w wysokości … zł na rachunek kaucji. W dniu … 2017 r. w ramach wykonania zawartej umowy przedwstępnej sprzedaży, nieruchomość została zakupiona przez spółkę powiązaną ze spółką S tj. J sp. z o.o. sp. k.

Płatność części ceny sprzedaży za nieruchomość, bez wskazania jej wysokości, spółka A jako cedent na mocy zawartej pomiędzy B a spółką A umowy cesji wierzytelności z dnia … 2017 r. (dalej: „umowa cesji wierzytelności”) zobowiązała się przelać na rzecz B w celu zabezpieczenia wszelkich wierzytelności B z następujących tytułów (§ 2 umowy cesji wierzytelności):

1)  umowy kredytu nr …;

2)  umowy kredytu nr …;

3)  umowy kredytu nr …;.

Zabezpieczenie umów kredytowych stanowi poręcznie cywilne spółki A jako cedenta oraz dłużnika osobistego z dnia … 2017 r. Na mocy umowy cesji wierzytelności cedent udzielił B nieodwołanej oraz niegasnącej zgody na dysponowanie kwotą z wierzytelności z tytułu sprzedaży nieruchomości opisanej wyżej w zakresie dokonania całościowej lub częściowej spłaty wymaganych wierzytelności B … z tytułu umów kredytowanych nr … bądź ich częściowej lub przedterminowej spłaty zgodnie z warunkami umowy cesji wierzytelności. Strony umowy cesji wierzytelności ustaliły, że wierzytelność zostanie wpłacona na wskazany przez B rachunek bankowy tzw. rachunek cesji. Środki pieniężne otrzymane przez B od S lub innej spółki przez nią wskazaną miały zostać przeznaczone na spłatę kredytu na zasadach określonych w umowach kredytowych. Właścicielem rachunku cesji była spółka A.

W ramach wykonania umowy cesji wierzytelności na rachunek cesji spółka J sp. z o. o sp. k. zapłaciła w dniu … 2018 r. … zł.

W następstwie powyższego nastąpiła spłata zobowiązań kredytowych obciążających spółkę X sp. z o.o. w łącznej kwocie …zł. Szczegółowa spłata zobowiązań kredytowych spółki X sp. z o.o.: (…)

Postanowieniem z dnia …. 2021 r. … ogłosił upadłość spółki X sp. z o.o.

Spółka A nie otrzymała zwrotu kwoty spłaconych zobowiązań spółki X sp. z o.o.

W uzupełnieniu wniosku udzielili Państwo następujących odpowiedzi na pytania:

(…) : Kredytobiorcą była upadła spółka X sp. z o.o. (…) Umowa kaucji nie dotyczy tych dwóch umów. Umów tych dotyczy jedynie umowa cesji (dokładnie dotyczy ona umów:…. ).

(…) Dokładne przyczyny wskazania spółki X sp. z o.o. jako kaucjodawcy nie są syndykowi znane. Decyzji w tym zakresie nie podejmował kierujący obecnie spółką syndyk, lecz jej zarząd. W dokumentach będących w posiadaniu syndyka brak szczegółowych informacji na ten temat. Z uwagi na powyższe syndyk traktuje przelew środków przez A na rachunek kaucji prowadzony dla X sp. z o.o. jako dokonany bez podstawy prawnej.

(…): W tej sprawie występują dwa różne stosunki umowne: umowa kaucji i umowa cesji. Są one powiązane faktycznie - w ten sposób, że środki, z których ustanowiono oba zabezpieczenia (dokonano wpłaty na rachunki), pochodzą pierwotnie od spółki A, który uzyskał je ze sprzedaży nieruchomości w… . Jedna z umów (umowa kaucji) została zawarta przez X sp. z o.o. a druga (umowa cesji) została zawarta przez A.

1. Umowa kaucji

RAZEM: (…) zł.

2. Umowa cesji

Została zawarta z B przez A (X sp. z o.o. nie jest stroną tej umowy).

RAZEM: (…) zł.

Suma kwot kredytów X sp. z o.o. spłaconych z obu rachunków (kaucji i cesji) wynosi: (…) zł. Środki wykorzystane na spłatę zobowiązania każdorazowo pierwotnie pochodziły bezpośrednio z majątku spółki A, przy czym w przypadku umowy kaucji zostały najpierw wpłacone na rachunek należący do X sp. z o.o.

(…)

1. Umowa kaucji

W ocenie syndyka definitywna spłata zobowiązań X sp. z o.o. ze środków przekazanych na rachunek bankowy X sp. z o.o. przez A skutkowała powstaniem roszczenia wobec X sp. z o.o. z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 k.c.). Roszczenie to uległo przedawnieniu w dniu 1 stycznia 2021 r., z upływem 3 letniego terminu przedawnienia (roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej).

2. Umowa cesji

W ocenie syndyka spłata zobowiązań X sp. z o.o. przez A skutkowała powstaniem roszczenia wobec X sp. z o.o. z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 k.c.). Roszczenie to uległo przedawnieniu w dniu 1 stycznia 2022 r. z upływem 3 letniego terminu przedawnienia (roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej).

Pytania:

1.  Czy spłata zobowiązań kredytowych obciążających X spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości (dalej też: „spółka X) przez A spółkę akcyjną (dalej też: „spółka A”) spowodowało powstanie po stronie X spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości przychodu w rozumieniu art. 12 u.p.d.o.p.?

2.  Czy przedawnienie terminu dochodzenia przez A spółkę akcyjną od X spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości zwrotu spłaty zobowiązań kredytowych obciążających X spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości spowodowało powstanie po stronie X spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p.?

3.  Jaki jest moment powstania po stronie X spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości przychodu na podstawie art. 12 u.p.d.o.p. albo art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p.?

4.  Czy w przypadku powstania po stronie X spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p. prawidłowym jest przyjęcie, iż momentem powstania przychodu jest dzień następujący po dniu upływu terminu przedawnienia zobowiązania, na podstawie którego A spółka akcyjna mogłaby dochodzić od X spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości zwrotu spłaty zobowiązań kredytowych obciążających X spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości?

Państwa stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku):

Ad 1.

W ocenie Wnioskodawcy, spłata zobowiązań kredytowych obciążających X nie doprowadziła do powstania przychodu w rozumieniu art. 12 u.p.d.o.p. Sama spłata zobowiązań kredytowych, która spowodowała jednoczesne powstanie roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, nie wywołała skutku w postaci trwałego zmniejszenia pasywów (w miejsce zobowiązania kredytowego powstało roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia o tożsamej wysokości).

Ad 2.

W ocenie Wnioskodawcy, przedawnienie roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia spowodowało powstanie po stronie X spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p. Przedawnienie roszczeń w sposób definitywny, trwały i ostateczny doprowadziło do zmniejszenia pasywów spółki.

W ocenie Spółki, przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2021 r. a przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2022 r.

Ad 3.

W ocenie Wnioskodawcy przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2021 r. a przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2022 r.

Ad 4.

W ocenie Wnioskodawcy, prawidłowym jest przyjęcie, że momentem powstania przychodu jest dzień, w którym doszło do przedawnienia roszczeń A spółka akcyjna wobec X spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości związanych ze spłatą zobowiązań kredytowych, a zatem przychód w zakresie kwoty …. powstał w dniu 1 stycznia 2021 r. a przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2022 r.

Uzasadnienie:

W ocenie Wnioskodawcy, prawidłowym jest przyjęcie, że momentem powstania przychodu jest dzień, w którym doszło do przedawnienia roszczeń A spółka akcyjna wobec X spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości związanych ze spłatą zobowiązań kredytowych, a zatem przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2021 r. a przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2022 r.

Spółka X jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.p.d.o.p , w związku z czym podlega obowiązkowi podatkowemu z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych zgodnie z art. 3 ust. 1-3 u.p.d.o.p. w niniejszej sprawie nie mają zastosowania wyłączenia przedmiotowe uregulowane w art. 2, zwolnienia przedmiotowe zawarte w art. 17, jak również zwolnienia podmiotowe, o którym mowa w art. 6 u.p.d.o.p.

W ocenie Wnioskodawcy spłata zobowiązań kredytowych spółki X przez spółkę A doprowadziła do zmniejszenia obciążających spółkę X pasywów w łącznej kwocie … zł, co jednocześnie spowodowało powstanie po stronie spółki X korzyści majątkowej.

Spółka A mogłaby domagać się zwrotu dokonanej spłaty zobowiązań kredytowych obciążających spółkę X zgodnie z przepisami prawa cywilnego. Z punktu widzenia prawa podatkowego, w szczególności przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, bez znaczenia pozostaje źródło (podstawa) roszczenia, na podstawie którego spółka A dochodziłaby zwrotu wysokości dokonanych spłat. Bez wpływu pozostaje także okoliczność czy spółka A będzie podejmować działania zmierzające do dochodzenia zwrotu zaspokojonych zobowiązań kredytowych spółki X. Zastrzec, jednakże trzeba, iż w każdym z tych przypadków roszczenie uległo zgodnie z art. 117 § 1-2 oraz art. 118 k.c. przedawnieniu z terminem trzyletnim w związku z tym, iż są to roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zdaniem Wnioskodawcy roszczenie związane z dochodzeniem ewentualnego zwrotu z tytułu spłaty zobowiązań kredytowych spółki X przez spółkę A stało się wymagalne w dniu dokonania poszczególnych spłat zobowiązań kredytowych.

Regulacja art. 12 u.p.d.o.p., mimo wskazania przez ustawodawcę określonych kategorii przychodów, ma charakter otwarty, a na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawarto definicji legalnej pojęcia przychodu. W judykaturze wyrażono pogląd, że: „za rodzące przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. mogą być uznane również niewymienione w tym przepisie zdarzenia, których następstwem jest uzyskanie przysporzenia mającego trwały charakter. Jednocześnie nie powinno budzić wątpliwości, że o przysporzeniu można mówić nie tylko wówczas, gdy nastąpi u podatnika przyrost po stronie aktywów, ale również wówczas, gdy nastąpi trwałe zmniejszenie jego zobowiązań (pasywów) (por. wyrok NSA z 5.08.2025 r., II FSK 1444/22, lex nr 3934555). W treści art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p ustawodawca wskazuje, że za taki przychód uznać należy m.in. wartość przedawnionych zobowiązań podatnika” (wyrok WSA w Poznaniu z 29 marca 2017 r., I SA/Po 20/17, lex nr 2279300). Organy podatkowe podejmując próbę wyodrębnienia cech pozwalających na kwalifikację danego zdarzenia jako przychodu przytaczają, że: „co do zasady, przychodem jest każda wartość wchodząca do majątku podatnika, powiększająca jego aktywa, mająca definitywny charakter, którą może on rozporządzać jak własną - przychód powstaje zatem w momencie jego faktycznego uzyskania przez podatnika. Tym samym na gruncie ustawy o CIT przychód powinien cechować się definitywnością i określonością. Zgodnie z takim podejściem, za przychód podatkowy może być uznany tylko definitywny, trwały i ostateczny (bezzwrotny) przyrost majątkowy” (pismo z dnia 7 marca 2025 r., wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, 0111-KDIB1-2.4010.16.2025.1.EJ).

W świetle dotychczasowej praktyki interpretacyjnej organów podatkowych przyjmuje się, że ,,sposób ujęcia przedmiotu opodatkowania w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych wskazuje na objęcie zakresem ustawy wszystkich zdarzeń, z którymi wiąże się dla podatnika konkretna korzyść o wymiarze finansowym, powodująca zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów. Nie jest przy tym istotne źródło korzyści, chodzi bowiem o każdy przypadek powodujący wzrost wartości majątku lub zmniejszenie zobowiązań ciążących na podatniku. Bez znaczenia jest również to, czy przysporzenie jest wynikiem działania innej osoby, czy też samego podatnika, jak również to, czy korzyść wiąże się z konkretnymi przepływami finansowymi. Kluczową zatem przesłanką wystąpienia przychodu jest osiągnięcie wymiernego przysporzenia o charakterze definitywnym. [...] jeżeli więc zobowiązanie pieniężne zostanie umorzone (lub ulegnie przedawnieniu), to dojdzie do wzbogacenia po stronie dłużnika będącego stroną tego stosunku prawnego z tego powodu, że dłużnik przestanie być zobowiązany do świadczenia, a środki pieniężne, które winien przekazać w ramach wymaganego świadczenia pozostaną w jego majątku, powiększając ten majątek w sposób definitywny. Pociąga to za sobą skutek w postaci przyrostu majątku podatnika, z czym związany jest obowiązek rozliczenia podatku dochodowego z tego tytułu” (pismo z dnia 5 grudnia 2025 r., wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, 0114-KDIP2-2.4010.457.2025.3.KW, pismo z dnia 21 listopada2025 r., wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, 0114-KDIP2-2.4010.455.2025.2.PK skutki podatkowe przedawnienia zobowiązań z tytułu pożyczki).

W konsekwencji powyższego, Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż:

1)  Spłata zobowiązań kredytowych spółki X przez spółkę A doprowadziła do zmniejszenia obciążających spółkę X pasywów w łącznej kwocie …. zł.

2)  W następstwie dokonanego przez spółkę A przysporzenia majątkowego w postaci spłaty zobowiązań kredytowych, po stronie spółki X powstała korzyść majątkowa, która winna być zakwalifikowana jako przychód w rozumieniu art. 12 u.p.d.o.p.

3)  Do powstania przychodu w rozumieniu art. 12 u.p.d.o.p irrelewantnym jest, iż zmniejszenie pasywów podatnika nastąpiło wskutek czynności dokonanych przez osobę trzecią - w tym przypadku spółkę powiązaną.

4)  Wszelkie podstawy dochodzenia od spółki X roszczeń zwrotnych przez spółkę A z tytułu dokonanych spłat zobowiązań kredytowych spółki X uległy przedawnieniu, co nastąpiło odpowiednio z dniem 1 stycznia 2021 r. albo z dniem 1 stycznia 2022 r. (w zależności od daty spłaty i upływu terminu przedawnienia tj. z dniem 31 grudnia 2020 r. albo 31 grudnia 2021 r.). W konsekwencji tego przychód powstał odpowiednio z dniem 1 stycznia 2021 r. albo z dniem 1 stycznia 2022 r. - w zależności od daty dokonania spłaty.

5)  Po stronie spółki X sp. z o. o z tytułu spłaty zobowiązań kredytowych przez spółkę A powstał bezwzględny przychód na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p., odrębnie w odniesieniu do każdej spłaty powstał on odrębnie.

6)  Wprawdzie upływ terminu przedawnienia roszczenia nie stoi na przeszkodzie dochodzenia przedawnionego roszczenia, a zobowiązanie leżące u jego podstaw przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne, to niemniej jednak po upływie terminu przedawnienia roszczenie zostaje pozbawione ochrony prawnej w zakresie skutecznego dochodzenia jego przymusowego zaspokojenia i tym samym znacząco ogranicza to jego zaspokojenie, gdyż jest ono uzależnione wyłącznie od woli dłużnika, który może skutecznie uchylić się od jego zaspokojenia.

7)  Wobec tego spółka X sp. z o.o. przestała być zobowiązana do ewentualnego zaspokojenia roszczenia spółki A o zwrot kwoty spłaty zobowiązań kredytowych. Spółka A została pozbawiona możliwości przymusowego dochodzenia roszczenia dotyczącego zwrotu kwoty spłaty zobowiązań kredytowych. Powyższe skutkuje powstaniem po stronie spółki X sp. z o.o. wzbogacenia zyskującego przymiot definitywnego. Tym samym zmniejszenie pasywów w majątku spółki X sp. z o.o. ma przy tym charakter trwały i ostateczny, co przesądza o powstaniu realnej korzyści majątkowej kwalifikowanej jako przychód.

8)  Potencjalne założenia, iż przysporzenie majątkowe spółki A na rzecz spółki X sp. z o.o. nie miałoby charakteru definitywnego, trwałego i ostatecznego z uwagi na możliwość dobrowolnego zaspokojenia przez spółkę X sp. z o.o. roszczenia w przypadku ewentualnego jego dochodzenia należy ocenić jako nadmiernie daleko idące oraz obarczone zbyt dużym ryzykiem, a nadto negatywnym z perspektywy interesu podatkowego. Utrata instrumentów prawnych umożliwiających skuteczne dochodzenie przedmiotowych roszczeń wskutek upływu terminów przedawnienia ich dochodzenia stanowi wystarczającą, konkretną i obiektywną podstawę do stwierdzenia definitywnego charakteru powstałego po stronie spółki X sp. z o.o. wzbogacenia.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na wstępie należy zaznaczyć, że pytania przedstawione przez Państwa we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyznaczają zakres przedmiotowy tego wniosku. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (Państwa zapytań). Zatem, inne kwestie wynikające z opisu sprawy i własnego stanowiska, nieobjęte pytaniami, nie zostały rozpatrzone w niniejszej interpretacji.

Hipoteka w myśl art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 795; dalej: „k.c.”) jest ograniczonym prawem rzeczowym.

Jak stanowi art. 509 k.c.:

W myśl art. 353¹ k.c.:

Artykuł 356 § 2 k.c. stanowi, że:

„Artykuł 356 § 2 k.c. stanowi, że jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby osoba ta działała bez wiedzy dłużnika. Zapłata, którą ten przepis ma na względzie, podlega zaliczeniu na poczet świadczenia dłużnika. Jej skutkiem jest wygaśnięcie zobowiązania dłużnika w granicach kwoty uiszczonej wierzycielowi. Z reguły osoba trzecia płaci cudzy dług ze względu na stosunek prawny, jaki ją łączy z dłużnikiem. Jeżeli osoba trzecia nie nabyła spłaconej wierzytelności, o przysługiwaniu jej regresu wobec dłużnika, rozstrzyga łączący ją z dłużnikiem stosunek prawny, ze względu na który nastąpiła zapłata. Gdy zaś osoba trzecia nie nabyła spłaconej wierzytelności i zarazem brak stosunku prawnego łączącego ją z dłużnikiem, za właściwy środek do rozliczeń między osobą trzecią a dłużnikiem z tytułu spełnienia jego świadczenia uznaje się roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.” (Wyrok Sądu Najwyższego z 3 marca 2017 r., sygn. akt I CSK 255/1).

Należy podkreślić, że świadczenie pieniężne za dłużnika może spełnić osoba trzecia w każdym przypadku, nawet jeśli nie wynika to z treści czynności prawnej, ustawy lub właściwości świadczenia. Jest to wyjątek od ogólnej zasady, że dłużnik może posłużyć się innymi osobami do wykonania swoich obowiązków.

Zgodnie z art. 393 k.c.:

Świadczenie na rzecz osoby trzeciej nie powstaje z mocy samego prawa, lecz jest wynikiem stosunku umownego, opartego na zasadzie swobody umów. Ważne jest, że zastrzeżenie obowiązku świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie może zostać odwołane ani zmienione, gdy osoba trzecia złożyła oświadczenie którejkolwiek ze stron (dłużnikowi lub wierzycielowi) o woli skorzystania z tego zastrzeżenia.

Dodatkowo, art. 391 k.c. reguluje umowę o świadczenie przez osobę trzecią. Zgodnie z tym artykułem:

Jak stanowi art. 518 k.c.:

W myśl art. 405 k.c.:

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 554 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”):

Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o CIT:

Sposób ujęcia przedmiotu opodatkowania w ustawie o CIT wskazuje na objęcie zakresem ustawy wszystkich zdarzeń, z którymi wiąże się dla podatnika konkretna korzyść o wymiarze finansowym, powodująca zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów. Nie jest przy tym istotne źródło korzyści, chodzi bowiem o każdy przypadek powodujący wzrost wartości majątku lub zmniejszenie zobowiązań ciążących na podatniku. Bez znaczenia jest również to, czy przysporzenie jest wynikiem działania innej osoby, czy też samego podatnika, jak również to, czy korzyść wiąże się z konkretnymi przepływami finansowymi. Kluczową zatem przesłanką wystąpienia przychodu jest osiągnięcie wymiernego przysporzenia o charakterze definitywnym.

Ustawa o CIT nie zawiera legalnej definicji przychodu. Zwrócić należy uwagę, że katalog przychodów wymienionych w ustawie ma charakter otwarty i jedynie przykładowy. Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o CIT można stwierdzić, że co do zasady, przychodem jest każda wartość wchodząca do majątku podatnika, powiększająca jego aktywa, jak również korzyść przybierająca postać zmniejszenia się zobowiązań podatnika, czyli zmniejszenia pasywów.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o CIT:

Literalna wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że do przychodów podatkowych zalicza się tylko takie przychody, które w danym momencie są trwałe, definitywne i bezwarunkowe. W konsekwencji, do przychodów podatkowych, podatnik winien zaliczyć tylko takie przychody, które są mu należne. Nie będą to zatem jakiekolwiek przychody lecz przychody, w stosunku do których podatnikowi przysługiwać będzie prawo do ich otrzymania i które stanowić będą jego trwałe przysporzenie majątkowe.

Co do zasady więc, o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby prawnej decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa podatnika, a więc takie którymi może on rozporządzać jak właściciel.

Należy przy tym podkreślić, że z uwagi na otwarty charakter regulacji zawartej w art. 12 ust. 1 ustawy o CIT, ocena czy dokonanie określonej czynności bądź zaistnienie określonego zdarzenia powoduje powstanie przychodu, nie powinna ograniczać się do stwierdzenia, że analizowana czynność/zdarzenie nie zostało wymienione w żadnym z punktów tego przepisu jako skutkujące przychodem, ale wymaga również zbadania, czy jej dokonanie/zaistnienie wiąże się z uzyskaniem przysporzeń przez podatnika.

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o CIT:

Wobec powyższego, ustawodawca w art. 12 ust. 1-3 ustawy o CIT określa przykładowy katalog zdarzeń uznanych przez niego za przychody. Wykaz tych zdarzeń wskazuje, że co do zasady, za przychód podatkowy można uznać każde przysporzenie majątkowe podatnika o charakterze trwałym, których rzeczywiste otrzymanie, a w niektórych przypadkach już sam fakt, że są należne powoduje obowiązek zapłaty podatku dochodowego, o ile przysporzenie to nie jest wyłączone z przychodów na mocy art. 12 ust. 4 ustawy o CIT. Należy przy tym zaznaczyć, że przychód występuje nie tylko w sytuacji, gdy dojdzie do zwiększenia aktywów podatnika, ale również, gdy nastąpi zmniejszenie się zobowiązań (długów) podatnika.

Stosownie do treści art. 12 ust. 3a ustawy o CIT:

Z powyższego przepisu wynika więc, że pierwszeństwo w kształtowaniu daty powstania przychodu ma dzień dokonania czynności - wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego, wykonania usługi lub jej częściowego wykonania, przy czym dzień wystawienia faktury lub uregulowania należności jest ostatecznym terminem, który stanowi o dacie powstania przychodu. Ponadto dodać należy, że jeśli zaistniałe wyżej zdarzenia wystąpią po dniu wystawienia faktury, czy po dniu dokonania zapłaty należności, o momencie powstania przychodu decydują te dni, a nie fakt zaistnienia konkretnego zdarzenia.

Wyjątek od zasady określonej w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT został wskazany w art. 12 ust. 4 pkt 8 ustawy o CIT, zgodnie z którym:

Brzmienie powyższego przepisu wskazuje, że do powstania przychodu podatkowego dochodzi po stronie podatnika na skutek zmniejszenia jego zobowiązań w tym z tytułu zaciągniętych kredytów.

Przedawnienie zobowiązania jest zdarzeniem prawnym, powodującym określone skutki w zakresie możliwości dochodzenia zobowiązań.

Zgodnie z art. 117 § 2 k.c.:

Zgodnie z art. 117 § 2¹ k.c.:

Powyższe oznacza, że zobowiązanie przedawnione przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne. Nie może ono być wyegzekwowane pod przymusem ani też zasądzone przez sąd powszechny, jeżeli dłużnik powoła się na upływ terminu przedawnienia.

Nie ulega zatem wątpliwości, że gdy występuje niemożność przymusowego wyegzekwowania zobowiązania, mimo braku jego faktycznego wykonania, dłużnik uzyskuje pewną korzyść majątkową, przejawiającą się w tym, że nie musi realnie wykonać zobowiązania.

Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w następstwie przedawnienia dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia (ustaje obowiązek spełnienia świadczenia).

Co do zasady przedawnienie zobowiązania wobec wierzyciela skutkuje powstaniem po stronie dłużnika przychodu podatkowego.

Zgodnie z opisem sprawy, przedawnieniu uległo zobowiązanie jakie mieli Państwo wobec spółki A (która spłaciła Państwa zobowiązania kredytowe wobec B (banku), jako że na nieruchomości A ustanowiono hipotekę) do zwrotu kwoty jaką spółka A za Państwa spłaciła.

Zgodnie z art. 481 § 1 k.c.,

Jak wynika natomiast z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1790):

W przepisach ustawy o CIT przewidziano szczególny tryb opodatkowania odsetek od należności i zobowiązań.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT:

Natomiast, stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o CIT:

Przedmiotem wątpliwości w zakresie pytania nr 1 jest ustalenie, czy spłata zobowiązań kredytowych obciążających spółkę X przez Spółkę A spowodowało powstanie po stronie spółki X przychodu w rozumieniu art. 12 ustawy o CIT.

Skoro jak wynika z wniosku, spłata zobowiązań kredytowych obciążających spółkę X spowodowało powstanie roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i nie wywoła skutku w postaci trwałego zmniejszenia pasywów (w miejsce zobowiązania kredytowego powstało roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia o tożsamej wysokości) to ich spłata nie doprowadzi do powstania przychodu podatkowego.

Zgodzić należy się z Państwem, że sama spłata zobowiązań kredytowych w sytuacji opisanej we wniosku nie doprowadziła do powstania przychodu w rozumieniu art. 12 ustawy o CIT.

Stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

Przedmiotem wątpliwości w zakresie pytania nr 2 jest ustalenie, czy przedawnienie terminu dochodzenia przez spółkę A od spółki X zwrotu spłaty zobowiązań kredytowych obciążających spółkę X spowodowało powstanie po stronie spółki X przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT.

Kwestia uznania za przychód podatkowy przedawnionych zobowiązań kredytowych, które to zobowiązania powstały po Państwa stronie, w związku z nieuregulowaniem zobowiązań wobec A w umówionym terminie, podlega określeniu na zasadach wskazanych w art. 12 ust. 1 ustawy o CIT.

Zgodzić należy się z Państwem, że do powstania przychodu w rozumieniu art. 12 ustawy o CIT nieistotnym jest, że zmniejszenie pasywów podatnika nastąpiło wskutek czynności dokonanych przez osobę trzecią - w omawianym przypadku spółkę powiązaną.

Odnosząc powyższe do analizowanej sprawy należy stwierdzić, że przedawnienie zobowiązań spowoduje powstanie po Państwa stronie (dłużnika względem spółki A, która spłaciła Państwa zobowiązania kredytowe względem Banku, jako że na jej nieruchomości ustanowiono hipotekę) przychodu podatkowego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT.

Jak wynika z wniosku, w wyniku przedawnienia terminu dochodzenia przez spółkę A od spółki X zwrotu spłaty zobowiązań kredytowych obciążających spółkę X doszło do definitywnego zmniejszenia obciążających spółkę X pasywów a w następstwie dokonanego przez spółkę A przysporzenia majątkowego w postaci spłaty zobowiązań kredytowych powstała korzyść majątkowa u spółki X.

Na tle powyższych stwierdzeń należy wskazać, że art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT, dotyczy wszelkiego rodzaju umorzonych lub przedawnionych zobowiązań (za wyjątkiem pożyczek z Funduszu Pracy oraz wymienionych w art. 12 ust. 4 pkt 8 ustawy o CIT zobowiązań związanych z określonego rodzaju postępowaniami). W kontekście art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT, jako przychód podatkowy należy kwalifikować każdą przedawnioną wierzytelność (w tym odsetkową). W sytuacji gdy odsetki stały się wymagalne, a kontrahent je umorzył bądź uległy one przedawnieniu, wartość takich odsetek będzie stanowiła przychód określony w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT. Wystarczy zatem istnienie zobowiązania pieniężnego po stronie podatnika i jego przedawnienia. Jeżeli więc zobowiązania z tytułu niespłaconej pożyczki oraz odsetek od tej pożyczki ulegną przedawnieniu, to dojdzie do wzbogacenia po stronie dłużnika będącego stroną tego stosunku prawnego z tego powodu, że dłużnik przestanie być zobowiązany do świadczenia, a środki pieniężne, które winien w postaci pożyczki oraz odsetek przekazać w ramach wymaganego świadczenia pozostaną w jego majątku, powiększając ten majątek w sposób definitywny.

Zgodzić należy się z Państwem, że w momencie gdy Spółka A została pozbawiona możliwości przymusowego dochodzenia roszczenia dotyczącego zwrotu kwoty spłaty zobowiązań kredytowych spowodowało to powstanie po stronie spółki X sp. z o.o. wzbogacenie zyskującego przymiot definitywnego.

Zatem, wartość przedawnionych zobowiązań wobec spółki A stanowić będzie dla Państwa Spółki przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem CIT.

Podsumowując, przedawnienie terminu dochodzenia przez A od Państwa spółki zwrotu spłaty zobowiązań kredytowych obciążających Państwa spowodowało powstanie po Państwa stronie przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT.

Zgodzić należy się z Państwem, że po stronie A z tytułu spłaty zobowiązań kredytowych przez spółkę A powstał bezwzględny przychód na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT w odniesieniu do każdej spłaty powstał on odrębnie.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

Przedmiotem wątpliwości w zakresie pytania nr 3 jest ustalenie momentu powstania przychodu po stronie Wnioskodawcy.

Jak wskazano w ocenie Państwa stanowiska do pytania nr 1 skoro spłata zobowiązań kredytowych obciążających spółkę X spowodowała jednoczesne powstanie roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i nie wywołała skutku w postaci trwałego zmniejszenia pasywów (w miejsce zobowiązania kredytowego powstało roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia o tożsamej wysokości) to w momencie ich spłaty nie dochodzi do powstania przychodu podatkowego.

Natomiast jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 2 przychód po Państwa stronie powstał na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT - w momencie przedawnienia się terminu dochodzenia przez A od Państwa spółki zwrotu spłaty zobowiązań kredytowych obciążających Państwa.

Zatem Państwa stanowisko zgodnie z którym, przychód w zakresie kwoty …. zł powstał w dniu 1 stycznia 2021 r. a przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2022 r. – należało uznać za prawidłowe.

Przedmiotem wątpliwości w zakresie pytania nr 4 jest ustalenie, czy w przypadku powstania po Państwa stronie przychodu na podstawie art. 12 ust 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT prawidłowym jest przyjęcie, że momentem powstania przychodu jest dzień następujący po dniu upływu terminu przedawnienia zobowiązania, na podstawie którego A mogłaby dochodzić od Państwa zwrotu spłaty zobowiązań kredytowych obciążających Państwa spółkę.

Jak stanowi art. 118 -119 k.c.:

Ogólny trzyletni termin przedawnienia odnosi się do roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Jak wskazuje art. 120 k.c.:

Odnosząc się do zadanego pytania wskazuję, że przywołane przepisy, w szczególności art. 12 ust. 1 ustawy o CIT nie przewidują szczególnego momentu powstania przychodu w wyniku przedawnienia, zatem przychód ten powstaje w momencie przedawnienia się zobowiązania, co oznacza następny dzień po upływie terminu przedawnienia. Innymi słowy, aby uznać zobowiązanie za przedawnione, musi upłynąć termin przedawnienia. Do momentu upływu tego terminu wierzyciel może skutecznie wystąpić z żądaniem zapłaty tego zobowiązania przez Spółkę. Zatem, dopiero po upływie tego terminu, zobowiązanie jest przedawnione.

Zgodzić należy się z Państwem, że momentem powstania przychodu jest dzień, w którym doszło do przedawnienia roszczeń spółki A wobec spółka X związanych ze spłatą zobowiązań kredytowych, a zatem przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2021 r. a przychód w zakresie kwoty … zł powstał w dniu 1 stycznia 2022 r.

Stanowisko w zakresie pytania nr 4 należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Odnosząc się do przywołanych przez Państwa interpretacji i wyroków wskazać należy, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego. Natomiast organ, mimo że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkuje się wydanymi rozstrzygnięciami, to nie ma możliwości zastosowania ich wprost, ponieważ nie stanowią materialnego prawa podatkowego.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosujecie się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.